Χωρίς να χρειαζόμαστε καθόλου εξοπλισμό, παρά μόνο υπομονή για να συνηθίσουν τα μάτια μας το σκοτάδι και να εντοπίσουν τα πεφταστέρια, και αφού επιλέξουμε την κατάλληλη τοποθεσία χωρίς φωτισμό, μπορούμε να παρατηρήσουμε τη βροχή των Περσείδων, που θα μας αποζημιώσει προσφέροντάς μας ένα μοναδικό θέαμα.

Το φαινόμενο συμβαίνει κάθε χρόνο την ίδια περίοδο, από τις 17 Ιουλίου ως τις 24 Αυγούστου και κορυφώνεται περίπου την ίδια ημερομηνία. Φέτος το μέγιστο της βροχής των Περσείδων θα παρατηρήσουμε το βράδυ της 12ης προς 13 Αυγούστου, οπότε τα πεφταστέρια θα εμφανίζονται με μεγαλύτερη συχνότητα.

Οι δύο μεγάλες μεταβλητές του φαινομένου είναι ο καιρός, που στην Ελλάδα είναι καλός την περίοδο αυτή, και η φάση της Σελήνης. Είναι σημαντικό το γεγονός ότι φέτος το φεγγάρι, αν και θα είναι φωτισμένο στο 50%, θα δύσει γύρω στα μεσάνυχτα, οπότε ο σκοτεινός ουρανός θα βοηθήσει να δούμε πολλά περισσότερα μετέωρα σε σχέση με άλλες χρονιές.

«Μετά τη δύση του φεγγαριού, ο ουρανός είναι δικός μας για την παρατήρηση των Περσείδων», λέει χαρακτηριστικά στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η αστροφυσικός στο Κέντρο Επισκεπτών Θησείου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Φιόρη-Αναστασία Μεταλληνού.

Οι συμβουλές που δίνει η κ. Μεταλληνού για την καλύτερη παρατήρηση του φαινομένου, είναι να είμαστε σε σκοτεινό μέρος, μακριά από τα φώτα της πόλης, ώστε να βλέπουμε τον ουρανό σκοτεινό. Θα κοιτάξουμε τον ουρανό με γυμνό μάτι και είναι καλύτερο να στρέψουμε το βλέμμα μας προς τον αστερισμό του Περσέα, από όπου φαίνεται να πηγάζει η βροχή των Περσείδων, «αν και γενικά κοιτώντας τον ουρανό σε οποιοδήποτε σημείο, επειδή η νύχτα θα είναι σκοτεινή, θα έχουμε τη δυνατότητα να δούμε πεφταστέρια», όπως προσθέτει.

Οι διάττοντες αστέρες ή μετέωρα είναι κάθε φωτεινό φαινόμενο που εμφανίζεται μέσα στην ατμόσφαιρα της Γης ως αποτέλεσμα της εισόδου μικρών σωματιδίων σε αυτήν με μεγάλη ταχύτητα, συνήθως περίπου 60 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο. Τα κομμάτια των συντριμμιών θερμαίνονται λόγω της τριβής με τον αέρα και συνήθως καταστρέφονται σε λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο, σε υψόμετρο άνω των 80 χιλιομέτρων. Ο υπέρθερμος αέρας γύρω από το μετέωρο λάμπει για λίγο και είναι ορατός από το έδαφος ως μια φωτεινή λωρίδα γνωστή και ως «πεφταστέρι».

Κατά τη διάρκεια του έτους παρατηρούμε αρκετές βροχές διαττόντων αστέρων, οι ονομασίες των οποίων προκύπτουν από τον αστερισμό, από τον οποίο φαίνεται να προέρχονται. Οι Περσείδες, μία από τις πλέον εντυπωσιακές βροχές διαττόντων του έτους, έχουν πάρει το όνομά τους από τον αστερισμό του Περσέα, από όπου φαίνεται να προέρχονται. Οφείλονται σε υπολείμματα του κομήτη Σουίφτ-Τατλ μεγέθους από 0,1 χιλιοστά έως μερικά εκατοστά. Ο κομήτης αυτός είναι το μεγαλύτερο γνωστό ουράνιο σώμα που περνάει από τη Γη κατά τακτά χρονικά διαστήματα και χρειάζεται περίπου 133 χρόνια για να πραγματοποιήσει μια πλήρη περιφορά γύρω από τον Ήλιο. Το τελευταίο κοντινό πέρασμά του από τη Γη ήταν το 1992 και το επόμενο αναμένεται το 2126.

«Οι Περσείδες αποτελούν μια από τις πιο εντυπωσιακές βροχές διαττόντων αστέρων του έτους, καθώς η συχνότητά τους μπορεί να φτάσει έως και τα 100 μετέωρα ανά ώρα, όταν παρατηρούμε βέβαια από ένα σκοτεινό μέρος», επισημαίνει η αστροφυσικός στο Κέντρο Επισκεπτών Θησείου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Φιόρη- Αναστασία Μεταλληνού, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Η κ. Μεταλληνού διευκρινίζει ότι για την παρατήρηση του φαινομένου δεν απαιτείται ειδικός εξοπλισμός: «Επιλέξτε μια σκοτεινή τοποθεσία, μακριά από τα φώτα των πόλεων και στρέψτε το βλέμμα στο νυχτερινό ουρανό τη νύχτα της 12ης Αυγούστου».

Οι διάττοντες αστέρες ή μετέωρα είναι το αποτέλεσμα της εισόδου μικρών σωματιδίων στη γήινη ατμόσφαιρα με μεγάλη ταχύτητα, συνήθως περίπου 60 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο. Τα κομμάτια των συντριμμιών θερμαίνονται λόγω της τριβής με τον αέρα και συνήθως καταστρέφονται σε λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο, σε υψόμετρο άνω των 80 χιλιομέτρων. Ο υπέρθερμος αέρας γύρω από το μετέωρο λάμπει για λίγο και είναι ορατός από το έδαφος ως μια φωτεινή λωρίδα γνωστή και ως «πεφταστέρι».

Καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους είναι ορατά έως και έξι σποραδικά μετέωρα κάθε ώρα. Κατά τη διάρκεια μιας βροχής, όμως, η Γη περνά μέσα από ένα νέφος με συντρίμμια που αφήνουν πίσω τους οι κομήτες και έτσι παρατηρούνται πολλά περισσότερα μετέωρα που εισέρχονται στην ατμόσφαιρα. Κατά τη διάρκεια του έτους παρατηρούμε αρκετές βροχές διαττόντων αστέρων, οι ονομασίες των οποίων προκύπτουν από τον αστερισμό, από τον οποίο φαίνεται να προέρχονται. Οι Περσείδες αποτελούν μία από τις πλέον εντυπωσιακές βροχές διαττόντων του έτους.

Οι Περσείδες προέρχονται από υπολείμματα του κομήτη Σουίφτ-Τατλ. Η συγκεκριμένη βροχή μετεώρων πήρε το όνομά της από το σημείο του ουρανού, από το οποίο φαίνεται να προέρχονται τα μετέωρα, που βρίσκεται στον αστερισμό του Περσέα. Το φαινόμενο συμβαίνει κάθε χρόνο την ίδια περίοδο, αλλά ο ρυθμός της βροχής μπορεί να διαφέρει πολύ από χρόνο σε χρόνο.

Το φετινό μέγιστο του φαινομένου θα παρατηρήσουμε σήμερα το βράδυ και ως αύριο το πρωί, οπότε τα πεφταστέρια θα εμφανίζονται με μεγαλύτερη συχνότητα, αν και συνολικά οι Περσείδες διαρκούν από τις 17 Ιουλίου ως τις 24 Αυγούστου.

Το φαινόμενο είναι καλύτερα ορατό από το βόρειο ημισφαίριο και χωρίς σύννεφα και καθώς η φετινή κορύφωση γίνεται μόλις τέσσερις ημέρες πριν από τη Νέα Σελήνη, οπότε το φως το φεγγαριού θα είναι μόλις στο 8%, η θέαση του φαινομένου αναμένεται εντυπωσιακή.

Ο σπουδαίος Διονύσης Σιμόπουλος, επίτιμος διευθυντής του Πλανητάριου του Ευγενίδειου Ιδρύματος, έγραφε πέρυσι, λίγες μόλις ημέρες πριν από τον θάνατό του, σε άρθρο του για τη βροχή των Περσείδων, στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος:

«Από την εξοχή των καλοκαιρινών σας διακοπών, κάθε Αύγουστο, μην ξεχνάτε να κοιτάζετε που και που τον έναστρο ουρανό, όταν μετά την νυχτερινή σας έξοδο, ξαπλωμένοι στην παραλία ή στην αναπαυτική ξαπλώστρα του κήπου σας, ο ουρανός θα σας ανταμείψει με το υπέροχο θέαμα των λαμπερών του άστρων και τις αναλαμπές των δεκάδων διαττόντων που θα τον διασχίζουν από την μια του άκρη στην άλλη. Και παρ’ όλο που η σύγχρονη γνώση δεν μας το επιτρέπει, εν τούτοις όταν δείτε την λαμπερή γραμμή που αφήνει πίσω του κάποιο “πεφταστέρι”, μη ξεχάσετε να ακολουθήσετε την άποψη που εκφράζει ο λαός μας, και κάντε μιαν ευχή! Δεν έχετε άλλωστε να χάσετε και τίποτα!».

Το ρεκόρ τους ήταν το 1993, όταν είχαν καταγραφεί περίπου 300 μετέωρα την ώρα.

Εμφανίζονται σχεδόν σε όλα τα σημεία του ουρανού και όχι σε ένα συγκεκριμένο, μολονότι φαίνεται να προέρχονται κυρίως από τα βορειοανατολικά, από την περιοχή του αστερισμού του Περσέα, από όπου πήραν και το όνομά τους. Τα μετέωρα αρχίζουν να πέφτουν αραιά περίπου από τις 17 Ιουλίου, πυκνώνουν σταδιακά και διαρκούν έως τις 24 Αυγούστου. Το «σόου» αρχίζει λίγο μετά τη δύση του ήλιου, αλλά όσο πιο κοντά στην ώρα που χαράζει, τόσο πιθανότερο είναι να δει κανείς με γυμνά μάτια τα συγκεκριμένα «πεφταστέρια» οπουδήποτε στον ουρανό.

Οι Περσείδες -οι οποίες καταγράφηκαν για πρώτη φορά από Κινέζους αστρονόμους το 36 μ.Χ.- προκαλούνται από τα σωματίδια σκόνης που αφήνει πίσω της η τεράστια ουρά, μήκους δεκάδων εκατομμυρίων χιλιομέτρων, του κομήτη 109Ρ/Σουίφτ-Τατλ, που διασταυρώνεται με την τροχιά της Γης. Ο κομήτης, ο οποίος ανακαλύφθηκε το 1862 από τους αστρονόμους Λιούις Σουίφτ και Χόρας Τατλ (των οποίων φέρει το όνομα), διαθέτει ένα τεράστιο πυρήνα διαμέτρου περίπου 26 χιλιομέτρων.

Ο εν λόγω κομήτης είναι το μεγαλύτερο γνωστό ουράνιο σώμα που περνάει από τη Γη κατά τακτά χρονικά διαστήματα και χρειάζεται περίπου 133 χρόνια για να πραγματοποιήσει μία πλήρη περιφορά γύρω από τον Ήλιο. Το επόμενο κοντινό πέρασμά του από τη Γη αναμένεται το 2126, ενώ δεν φαίνεται να αποτελεί απειλή για τον πλανήτη μας στο προβλέψιμο μέλλον.

Τα μετέωρά του, που συνήθως έχουν βάρος μικρότερο από ένα γραμμάριο, εισέρχονται στη γήινη ατμόσφαιρα με ταχύτητα σχεδόν 60 χλμ. το δευτερόλεπτο και αναφλέγονται σε ύψος περίπου 100 χλμ., οπότε και αρχίζουν να γίνονται ορατά από τους παρατηρητές. Καθώς πλησιάζουν προς το έδαφος με μεγάλη ταχύτητα, διαλύονται από την τριβή και την υπερθέρμανση (1.650 βαθμοί Κελσίου), αφήνοντας πίσω τους φωτεινά ίχνη.

Το «κλειδί», σύμφωνα με τους ειδικούς, για να δει κανείς μία βροχή διαττόντων, είναι -εκτός από την υπομονή- το οπτικό πεδίο του να περιλαμβάνει ένα όσο γίνεται μεγαλύτερο τμήμα σκοτεινού ουρανού. Οι διάττοντες είναι, επίσης, δυνατό -με λίγη τύχη- να φωτογραφηθούν με φωτογραφική μηχανή που διαθέτει ευρυγώνιο φακό και θα κάνει διαδοχικές προγραμματισμένες λήψεις μεγάλης διάρκειας.