Μια αεροφωτογραφία που τραβήχτηκε με drone δείχνει ενοικιαζόμενες βάρκες με κουπιά να επιπλέουν δίπλα σε ένα ξερό τμήμα του Hollow Pond στο ανατολικό Λονδίνο. Πρόκειται για βάρκες που συνηθίζονται σε αρκετές περιοχές της Μεγάλης Βρετανίας και χρησιμοποιούνται συνήθως σε ήρεμα εσωτερικά νερά, όπως είναι οι λίμνες.

Το Hollow Pond, όπως έγινε γνωστό, χάνει νερό ισοδύναμο με μια πισίνα ολυμπιακών διαστάσεων κάθε εβδομάδα λόγω εξάτμισης κατά τη διάρκεια καύσωνα και ξηρασίας.

Οι αρχές αναγκάστηκαν να προχωρήσουν σε απαγορεύσεις σε ό, τι αφορά στην αλόγιστη χρήση νερού, σε μεγάλο μέρος του Λονδίνου και της κοιλάδας του Τάμεση αυτή την εβδομάδα μετά από περίπου ένα μήνα πολύ λίγων βροχοπτώσεων που άφησαν τις δεξαμενές και τη στάθμη των ποταμών υπό πίεση.

Τα μικρά σκάφη, που απεικονίζονται, γνωστά ως dinghies ή skiffs, είναι συχνά κατασκευασμένα από ξύλο ή φάιμπεργκλας, συχνά χρησιμοποιούνται για αναψυχή σε ήρεμα νερά, όπως λίμνες ή λιμάνια. Μόνο που αν συνεχιστεί αυτό οι κάτοικοι του Λονδίνου θα βλέπουν έδαφος αντί για λίμνη.

«Οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν ορίζονται αποκλειστικά από την επιχειρησιακή τους ιδιότητα, αλλά και από την ευθύνη που φέρουν απέναντι στο φυσικό περιβάλλον», τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Δένδιας. «Το βραβείο που απονεμήθηκε σήμερα αποτελεί αναγνώριση ακριβώς αυτής της ευθύνης», πρόσθεσε ο υπουργός.

Η ανάρτηση Δένδια:

«Με μεγάλη χαρά παρευρέθηκα σήμερα στην τελετή βράβευσης της 871 ΑΒΕΚ, ως Μονάδας των Ενόπλων Δυνάμεων «Φίλος του Περιβάλλοντος» για το 2025. Είχα την ευκαιρία να συγχαρώ θερμά τη διοίκηση και το προσωπικό της 871 ΑΒΕΚ και να επισημάνω ότι το παράδειγμά τους αξίζει να γίνει πρότυπο.

Οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν ορίζονται αποκλειστικά από την επιχειρησιακή τους ιδιότητα, αλλά και από την ευθύνη που φέρουν απέναντι στο φυσικό περιβάλλον. Το βραβείο που απονεμήθηκε σήμερα αποτελεί αναγνώριση ακριβώς αυτής της ευθύνης».

«Η ενίσχυση της στεγαστικής πολιτικής με τη διεύρυνση της συνταγματικής διάταξης, ώστε να καλύπτει και τη μέριμνα του κράτους για προσιτή στέγη δεν είναι μια ευχή, αλλά μια κατεύθυνση στον κοινό νομοθέτη να προτεραιοποιεί και να εντατικοποιεί την κρατική μέριμνα για προσιτή στέγη», ανέφερε χαρακτηριστικά ο εισηγητής της πλειοψηφίας Ευριπίδης Στυλιανίδης.

Η ανάγκη συνταγματικής κατοχύρωσης της στέγης υπήρξε αντικείμενο κατ’ αρχήν σύγκλισης. Ωστόσο, ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ Παναγιώτης Δουδωνής πρότεινε να υπάρξει συνταγματική ρύθμιση, ώστε να κατοχυρωθεί το δικαίωμα στην «επαρκή και προσιτή κατοικία», με μέριμνα του κράτους, θεωρώντας ότι με αυτόν τον τρόπο, θα υπάρξει παρέμβαση στο κόστος στέγασης.

Προστασία του περιβάλλοντος

Οι μετέχοντες στην επιτροπή συμφώνησαν στη ρητή αναφορά της κλιματικής αλλαγής στο άρθρο 24 για την προστασία του περιβάλλοντος.

Ο κ. Στυλιανίδης πρότεινε να κατοχυρωθεί ένα «περιβαλλοντικού ισοζυγίου», βάσει του οποίου θα θεσπίζονται αντισταθμιστικά μέτρα για το περιβαλλοντικό κόστος κάθε κρατικής παρέμβασης και ζήτησε τη συνταγματική προστασία των ζώων ως «έμβιων και αισθανόμενων όντων».

Από την πλευρά του, ο Δημήτρης Καιρίδης αναφέρθηκε στην ανάγκη αποτελεσματικής αναθεώρησης του άρθρου. «Έχουμε φτάσει στην απόλυτη παράνοια, να καταργείται ο ΝΟΚ του 2012 το 2026. Μιλάμε για ανάπτυξη και δεν έχουμε λύσει το στοιχειώδες, καθώς ο Έλληνας δεν ξέρει πού μπορεί να χτίσει», είπε.

Την ίδια ώρα, το ΠΑΣΟΚ, δια της Νάντιας Γιαννακοπούλου πρότεινε την κατοχύρωση της προστασίας των ακτών, ζητώντας το Σύνταγμα να γίνει «ασπίδα κάθε Δήμου απέναντι στην ιδιωτικοποίηση».

Ωστόσο, η πρόταση της ΝΔ για «δυναμικές πολεοδομίες» προκάλεσε την αντίδραση του βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Θεόφιλου Ξανθόπουλου που προειδοποίησε ότι μια τέτοια έννοια «μπορεί να ανοίξει ανομολόγητες ορέξεις σε παντοειδείς επενδυτές», συνδέοντας το και με την πρόσφατη υπόθεση με το σκάνδαλο των πολεοδομιών.

Πρόταση του ΠΑΣΟΚ για την παραμεθόριο, συμφώνησε ο Γιώργος Βλάχος της ΝΔ

Πρόταση για την επιβολή περιορισμών στην απόκτηση ακινήτων στην παραμεθόριο υπέβαλε ο κ. Δουδωνής, λέγοντας ότι θα πρέπει να αποτραπεί το φαινόμενο της απόκτησης ακινήτων μέσω εταιρειών – βιτρίνα σε κράτη-μέλη της ΕΕ, κάνοντας λόγο για «κατάχρηση δικαιώματος». Σύμφωνα με όσα υποστήριξε, η πρόταση του ΠΑΣΟΚ είναι διατυπωμένη με τρόπο που να χρησιμοποιεί τις προβλέψεις του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αίσθηση προκάλεσε το γεγονός ότι σύμφωνος με την πρόταση του ΠΑΣΟΚ εμφανίστηκε ο βουλευτής της ΝΔ Γιώργος Βλάχος,

«Δεν είναι μόνο γεωγραφικά, αλλά και εθνικά ευαίσθητες οι περιοχές της παραμεθορίου», είπε, εκτιμώντας ότι μια συνταγματική δέσμευση ενδεχομένως θα προκαλέσει μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση. Ο κ. Βλάχος άφησε μάλιστα αιχμές κατά της κυβέρνησης, λέγοντας ότι δεν έχει πάρει απαντήσεις στις ερωτήσεις που κατέθεσε.

Παράλληλα, ο κ. Βλάχος άφησε αιχμές και για την προστασία του περιβάλλοντος, ζητώντας να ανατεθεί η αρμοδιότητα για το δάσος στη νομοθετική εξουσία και όχι στη δικαστική.«Το κράτος δεν προστάτευσε το περιβάλλον, στην Ανατολική Αττική έχουν κτιστεί τα πάντα. Τι προστάτεψε ακριβώς η νομολογία του ΣτΕ;», διερωτήθηκε, καταλογίζοντας «υποκρισία» και «διγλωσσία» στην αντιπολίτευση.

Το ΠΑΣΟΚ προτείνει κατοχύρωση της άμβλωσης

Το ΠΑΣΟΚ έφερε στη συζήτηση της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος και το ζήτημα των αμβλώσεων, προτείνοντας τη συνταγματική κατοχύρωση του δικαιώματος της γυναίκας στη διακοπή της κύησης.

«Δεν εφευρίσκουμε ένα δικαίωμα, το θωρακίζουμε», είπε η κυρία Γιαννακοπούλου, που επικαλέστηκε και το γαλλικό παράδειγμα, όπου η άμβλωση έχει κατοχυρωθεί συνταγματικά με ευρύτατη πλειοψηφία, το 2024. Υπενθυμίζοντας ότι το ΠΑΣΟΚ που νομοθέτησε την άμβλωση το 1986 «παρά τις σφοδρές αντιδράσεις της τότε ΝΔ», υποστήριξε ότι η συνταγματική κατοχύρωση είναι επιβεβλημένη, καθώς όσοι επιχειρούν να επαναφέρουν το ζήτημα υπό τη μορφή δημόσιας διαβούλευσης, ανοίγουν μια «κερκόπορτα».

Μάλιστα, η ΕΛ.Α.Σ. αναφέρει ότι η προστασία του περιβάλλοντος είναι πρωτίστως πολιτική επιλογή.

Η Ελλάδα αποτελεί μία από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι οποίες είναι πιο εκτεθειμένες στην κλιματική κρίση.

Ειδικότερα, 5 από τις 25 φτωχότερες περιφέρειες της ΕΕ είναι ελληνικές, αλλά και ταυτόχρονα έκθετες στις συνέπειες της κλιματικήε αλλαγής.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (@myelas.gr)

Η ανθεκτικότητα και η αντιμετώπιση της δεν αποτελεί τεχνικό ζήτημα, αλλά πολιτική επιλογή που χρειάζεται να γίνει άμεσα.

   Στη συνέχεια, επισκέφθηκαν έργα Αntinero στην περιοχή του Υμηττού, όπου ο κ. Παπασταύρου ενημέρωσε την κ. Roswell για τις παρεμβάσεις που υλοποιούνται στο πλαίσιο της ενεργού διαχείρισης και πρόληψης των δασικών πυρκαγιών.

   Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας δήλωσε: «Είχα τη χαρά να επισκεφτώ με την Ευρωπαία Επίτροπο κ. Jessika Roswall έργα Antinero, του ελληνικού προγράμματος πρόληψης και αποκατάστασης. Ένα έργο, το οποίο η ίδια η Ευρώπη έχει αναγνωρίσει ως πρότυπο βέλτιστης πρακτικής», επισημαίνοντας ότι για την Ελλάδα και την κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, «η προστασία του περιβάλλοντος δεν είναι ούτε πολυτέλεια ούτε θεωρία. Δεν έχει να κάνει με τους λίγους, έχει να κάνει με τους πολλούς. Έχει να κάνει με την καθημερινότητα του Έλληνα πολίτη».

   «Γι’ αυτό και προχωρούμε με τα τρία ειδικά χωροταξικά πλαίσια, για τον τουρισμό, για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, για τη βιομηχανία. Οργανώνουμε τον χώρο, βάζουμε κανόνες», είπε ο κ. Παπασταύρου, προσθέτοντας ότι «συγχρόνως, έχουμε τα δύο θαλάσσια εθνικά πάρκα στις Νότιες Κυκλάδες και στο Ιόνιο, με τα οποία πρωτοπορούμε στην προστασία των θαλασσών μας. Και έχουμε τις ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες, που καλύπτουν πάνω από το 75% της έκτασης των περιοχών Natura. Στόχος μας η βιώσιμη ανάπτυξη που δεν αφήνει κανέναν πίσω».

   Από την πλευρά της, η κ. Roswall επεσήμανε την ανάγκη για ενισχυμένη συνεργασία και προληπτική δράση για την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών, τονίζοντας ότι η Ελλάδα, ως χώρα που βρίσκεται στην «πρώτη γραμμή» των κλιματικών κρίσεων, διαθέτει πολύτιμη εμπειρία στη διαχείριση δασικών πυρκαγιών. «Η πρόληψη είναι το κλειδί», υπογράμμισε η επίτροπος, αναφερόμενη στη στρατηγική που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πριν από λίγους μήνες για την αντιμετώπιση των όλο και συχνότερων και καταστροφικότερων πυρκαγιών. «Δεν αρκεί να δρούμε μόνο όταν η πυρκαγιά έχει ήδη ξεσπάσει», σημείωσε, προσθέτοντας ότι η προστασία των δασών, των ανθρώπινων ζωών και των πλουτοπαραγωγικών πόρων απαιτεί συστηματική προετοιμασία. Επιπλέον, η κ. Roswall επεσήμανε τη σημασία της ευρωπαϊκής συνεργασίας, υπογραμμίζοντας ότι «κανένα κράτος-μέλος δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνο του τις κλιματικές προκλήσεις». Η ανταλλαγή τεχνογνωσίας και η αλληλοβοήθεια μεταξύ των χωρών είναι, σύμφωνα με την επίτροπο, «καθοριστικής σημασίας» για την αποτελεσματική διαχείριση των κρίσεων.

   Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα που συζητήθηκε ήταν η λειψυδρία, η οποία, όπως τόνισε, πλήττει ιδιαίτερα την Ελλάδα και τα νησιά της, όχι μόνο το τρέχον καλοκαίρι αλλά και τα προηγούμενα έτη. Η κ. Roswall ανέφερε ότι η πρόσβαση στο νερό και η υιοθέτηση λύσεων βασισμένων στη φύση αποτελούν προτεραιότητες.

   «Η επίσκεψη μου στην Αθήνα», συμπλήρωσε, «αποτελεί μια ευκαιρία να αξιολογηθούν επιτόπου οι ανάγκες και να ενισχυθούν οι κοινές προσπάθειες για την πρόληψη των πυρκαγιών. Αυτή είναι η πρώτη γραμμή άμυνας», κατέληξε, τονίζοντας τη σημασία της συνεχούς συνεργασίας μεταξύ της Ελλάδας και της ΕΕ για την προστασία του περιβάλλοντος και των πολιτών.

Άννα Στεργίου

Ο κινηματογράφος, ελληνικός και κυρίως διεθνής, εμπνεύστηκε από τα σπήλαια, που συγκεντρώνουν εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο. Η Ελλάδα είναι από τις πιο πλούσιες χώρες, διότι κατέχει ένα σπουδαίο σπηλαιολογικό απόθεμα, χερσαίων, υπόγειων και υποθαλάσσιων σπηλαίων. Οι εξερευνήσεις που έχουν γίνει από γεωλόγους και σπηλαιολόγους, με τη συμμετοχή της Ελληνικής Σπηλαιολογικής Εταιρείας κι άλλων επιστημόνων, έχουν φέρει στο φως χιλιάδες σπήλαια, ενώ εκτιμάται πως ουκ ολίγες χιλιάδες είναι εκεί έξω και περιμένουν να τα ανακαλύψουμε. Κι αν τα σπήλαια είναι ιδανικό τοπίο για ιστορίες μυστηρίου για τον κινηματογράφο και την τηλεόραση στα διαδικτυακά παιχνίδια τα σπήλαια αποτελούν νέα διάσταση, αυτή της εικονικής πραγματικότητας, που φέρνουν σεβαστά ποσά στις εταιρείες.

Στην Ευρώπη, για τα σπήλαιά της φημίζεται η Σλοβενία. Το 1884 ανακαλύφθηκαν στην περιοχή τα σπήλαια Σκότσγιαν, που συνδέονται με τον ποταμό Ρέκα και διαθέτουν το μεγαλύτερο υπόγειο γνωστό φαράγγι στον κόσμο. Από το 1986 αποτελούν Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς αλλά προστατεύονται όμως και λόγω του υγροβιότοπου από τη συνθήκη Ραμσάρ. Τ0 σπήλαιο Ποστόινα είναι το πιο πολυσύχναστο στην Ευρώπη και το επισκέπτονται  πάνω από 40 εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν άλλα υπέροχα, ιστορικά και μυστηριώδη σπήλαια σε όλο τον κόσμο, με την Καππαδοκία να παραμένει πρωταγωνίστρια.

Η Ελλάδα απέραντο σπηλαιολογικό πάρκο

Η χώρα μας διαθέτει έναν αμύθητο σπηλαιολογικό θησαυρό, καθώς τεράστιες ποσότητες ασβεστόλιθου καλύπτουν περίπου το 65% της επιφάνειάς της. Ελάχιστα απ΄ αυτά είναι γνωστά και επισκέψιμα και ορισμένα συνδέονται με την ιστορία αλλά και με παλαιούς και σύγχρονους μύθους. Το σπήλαιο του ανθρώπου των Πετραλώνων στη Χαλκιδική λ.χ. διαχρονικά προκαλεί διχογνωμία στους επιστήμονες. Τα σπήλαια θεωρούνται από τις πρώτες κατοικίες ζώων κι ανθρώπων, υπήρξαν χώροι λατρείας, χώροι απόκρυψης ανθρώπων, θησαυρών` χώροι προστασίας ή παρανομίας, ορμητήρια ληστών. Υπήρξαν καταφύγια ανθρώπων σε δύσκολες εποχές, χώροι άσκησης μοναχών αλλά και αποκούμπι για παράνομα ζευγάρια κ.ά.

Στον Ψηλορείτη στο Ιδαίο Άντρο μεγάλωσε, σύμφωνα με τη μυθολογία, ο θεός Δίας. Στο Σπήλαιο του Φιλοκτήτη στη Λήμνο φημολογείται πως ο ήρωας εγκαταλείφθηκε στο δρόμο των αρχαίων Ελλήνων για την Τροία, εξαιτίας ενός φιδιού. Σύμφωνα με άλλη μυθολογική παράδοση υπάρχει το Σπήλαιο του Πυθαγόρα στη Σάμο, όπου κρυβόταν ο μεγάλος μαθηματικός, όταν τον κυνηγούσαν. Διαφορετικοί τόποι ερίζουν για την περίφημη σπηλιά, που κατοικούσε ο Κύκλωπας Πολύφημος και ο Οδυσσέας κατάφερε να βγει έξω. Κάποιοι την τοποθετούν στο Σπήλαιο της Μαρώνειας στη σημερινή Ροδόπη ενώ άλλοι θεωρούν πως βρίσκεται στη Σέριφο ενώ άλλοι πιστεύουν ότι βρίσκεται στην Κύπρο.  

Η ατμόσφαιρα μυστηρίου, η μυθολογική σύνδεση, η απόκοσμη ομορφιά, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στοιχεία αποτελούν σημαντικούς παράγοντες για να γοητεύουν τα σπήλαια και τους επισκέπτες και τους κινηματογραφιστές. Ο έρωτας μπορεί ν΄ ανθίσει σε μία σπηλιά, όπως συνέβη στην περίπτωση ταινίας «Τζένη – Τζένη» (1966) με τη Τζένη Καρέζη και τον Ανδρέα Μπάρκουλη ή να κερδίσει το στοιχείο της περιπέτειας ή ακόμη και του θρίλερ.

Η σπηλιά του Νέστορα στη Μεσσηνία με πρωταγωνιστή τον Οδυσσέα – Ματ Ντέιμον χρησιμοποιήθηκε στα γυρίσματα της «Οδύσσειας» από τον Κρίστοφερ Νόλαν. Η ταινία αναμένεται να περάσει στις κινηματογραφικές αίθουσες το 2026. Η ταινία «Το άδυτο» αφορούσε ανθρώπους, που παγιδεύονται σε ένα σπήλαιο. Στην Ελλάδα, η ταινία «Η θεία μου η Χίπισσα» με τη Ρένα Βλαχοπούλου μίλησε σκωπτικά για την περίοδο των Χίπηδων στα Μάταλα της Κρήτης και τα παιδιά των λουλουδιών.

Υπήρξαν πολλές φορές κατά τη διάρκεια της ιστορίας, που τα σπήλαια ανακαλύφθηκαν όχι από κάποιους επιστήμονες αλλά από βοσκούς, που κάποιο ζωντανό τους έπεσε και χτύπησε στο άνοιγμα σπηλιάς ή ενός βάραθρου κι αποκάλυψαν ένα γεωλογικό μνημείο της φύσης, που ήταν κρυμμένο. Αλλά δεν ήταν λίγες και οι φορές στο διάβα της ιστορίας, που άνθρωποι χτύπησαν σε σπήλαια ή έχασαν τον δρόμο για να βγουν.   

Σήμερα οι επιστήμονες έχουν σαφέστατα καλύτερα τεχνολογικά εργαλεία για να δουν τα σπήλαια και να ανασυνθέσουν την εικόνα διαφορετικών εποχών. Σε κάθε περίπτωση το θέμα του αρχανθρώπου των Πετραλώνων στο ομώνυμο σπήλαιο εξακολουθεί να γεννά συζητήσεις επί συζητήσεων, καθώς πολλοί θεωρούν πως δεν θα μπορούσε η ηλικία του κρανίου να υπερβαίνει τα 350.000 χρόνια.

Το σπήλαιο των Ιωαννίνων στο Πέραμα ήταν από τα πρώτα που άνοιξαν κι αξιοποιήθηκαν τουριστικά για το κοινό ενώ από τα πιο διάσημα κι εντυπωσιακά σπήλαια παραμένει του Διρού στη Λακωνία. Στις Κυκλάδες όσοι περνούν από την Αντίπαρο θεωρείται δεδομένο ότι θα πάνε μία βόλτα στο υπόγειο σπήλαιό της ενώ εξαιρετικά εντυπωσιακό είναι και το σπήλαιο του ποταμού Αγγίτη (Μααρά) στη Βόρεια Ελλάδα. Το νησί της Κεφαλονιάς φιλοξενεί το Σπήλαιο Δρογκαράτης με την υπέροχη ακουστική και το εντυπωσιακό λιμναίο Σπήλαιο της (νύμφης) Μελισσάνης. Πανέμορφο είναι και το σπήλαιο των Λιμνών στη βόρεια πλευρά της Πελοποννήσου. Φυσικά πολύ κοντά στο κέντρο της Αθήνας στα νότια προάστια υπάρχει το εντυπωσιακό σπήλαιο της Βουλιαγμένης.

Τα σπήλαια στην Ελλάδα σχηματίστηκαν σταδιακά κατά την Τριτογενή και Τεταρτογενή Περίοδο και σήμερα θεωρούνται προστατευόμενοι ιστορικοί χώροι ή γεωλογικά μνημεία και υπάγονται στα συναρμόδια υπουργεία Πολιτισμού και Περιβάλλοντος. Μερικά είναι απλά σπήλαια, άλλα καταλήγουν σε υπόγεια ποτάμια, άλλα έχουν ανοιχτή οροφή ενώ τα πιο εντυπωσιακά έχουν σταλακτίτες και σταλαγμίτες. Ορισμένα απ΄αυτά χρησιμοποιήθηκαν άλλοτε και ως ασκηταριά από μοναχούς. Για την απελευθέρωση της Ελλάδας από τον οθωμανικό ζυγό πολλά σπήλαια χρησίμευσαν ως καταφύγια ή ορμητήρια.

Στην Αττική εξίσου διάσημη έγινε η περίφημη Σπηλιά του Νταβέλη στο Όρος Πεντέλης. Έμεινε στην ιστορία από τον λήσταρχο του 19ου αιώνα, Χρήστο Νταβέλη, που φέρεται να τη χρησιμοποιούσε ως κρησφύγετο, αλλά το πραγματικό της όνομα είναι Σπήλαιο Πεντέλης ή Σπήλαιο των Αμώμων. Ωστόσο, η ιστορία πάει πολύ πίσω και σ΄ αυτό το μέρος υπήρξαν κάποια σενάρια ότι ήταν τόπος λατρείας του Πανός.

Τα σπήλαια έπαιξαν σημαντικό ρόλο και στη Γερμανική Κατοχή. Από τη σπηλιά της Ακρόπολης κατάφεραν ν΄ ανέβουν για να κατεβάσουν τη γερμανική σημαία ο Μανώλης Γλέζος και ο Λάκης Σάντας. Το σπήλαιο Ανθρωπόγραβα το χρησιμοποίησαν αντιστασιακοί στην Κέρκυρα, όπως και το σπήλαιο στην επαρχία Μαλεβιζίου της Κρήτης. Σε σπήλαιο έκρυψαν αντιστασιακοί, τον στρατηγό Κράιπε, όταν τον απήγαγαν στη μεγαλόνησο.

Λιγότερο γνωστά στο ευρύ κοινό αλλά εξίσου εντυπωσιακά είναι το Κωρύκειο σπήλαιο στους Δελφούς (ιερό για τον θεό Πάνα), το σπήλαιο Φράγχθι στην Ερμιόνη, το Σπήλαιο Ολύμπων στη Χίο, το σπήλαιο Χαρκαδιό στο νησί της Τήλου σε μία περιοχή στρωμένη με ηφαιστειακή λάβα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν και σπήλαια που έχουν παρεκκλήσια στο εσωτερικό τους, όπως το Σπήλαιο της Αγίας Σοφίας στα Κύθηρα, το Σπήλαιο στη Μίλατο στην Κρήτη και το Σπήλαιο της Ακρόπολης στην Αθήνα με το μικρό παρεκκλήσι της Ζωοδόχου Πηγής στο εσωτερικό του, καθώς και το σπήλαιο στη Χρυσαυγή Παραμυθιάς με το παρεκκλήσι του Αγίου Αρσενίου. Εξίσου εντυπωσιακές είναι οι κατακόμβες της Μήλου, που εξυπηρετούν ένα αρχαίο υπόγειο ταφικό δίκτυο.

Μετά από έρευνες, που έγιναν από το Μουσείο Γεωλογίας και Παλαιοντολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών σε συνεργασία με το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Βιέννης, στο Σπήλαιο Χαρκάδιο  της Τήλου ανακαλύφθηκαν 15.000 οστά προερχόμενα από 40 νάνους ελέφαντες που είχαν ύψος 120 – 150 εκατοστά και υπάγονταν στο είδος Palaeloxodon antiquus falconi BUSK. Σε βαθύτερα σημεία βρέθηκαν οστά από ελάφια, ενώ οι επιστήμονες βρήκαν και οστά από χελώνες αλλά κι από άλλα μικρά θηλαστικά. Το Σπήλαιο αυτό θεωρείται από τα σημαντικότερα για την παλαιοντολογία και τα ευρήματα χρονολογούνται από το 8.000-7.000 π. Χ και βρίσκονται στο Παλαιοντολογικό Μουσείο.

Η δρ. Περιβαλλοντικής Καρστικής Γεωμορφολογίας – Γεωγραφίας Μιλιάνα Γκολούμποβιτς – Δεληγιάννη εξηγεί πως «τα ελληνικά σπήλαια, και ιδίως τα καρστικά σπήλαια, αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους αλλά λιγότερο προβεβλημένους φυσικούς πόρους της Ελλάδας. Αποτυπώνουν με μοναδικό τρόπο τη γεωλογική εξέλιξη του ελλαδικού χώρου και τη μακρά αλληλεπίδραση φυσικών διεργασιών και ανθρώπινης παρουσίας».

Όπως τονίζει «η εκτεταμένη εξάπλωση ανθρακικών πετρωμάτων, κυρίως ασβεστόλιθων και δολομιτών, σε συνδυασμό με την έντονη τεκτονική δραστηριότητα και τις κλιματικές συνθήκες της Μεσογείου, ευνόησαν την ανάπτυξη πολύπλοκων καρστικών συστημάτων και χιλιάδων υπόγειων κοιλοτήτων».

Σημειώνει πως όλα τα σπήλαια έχουν τη δική τους αξία, απλά επειδή ορισμένα είναι πιο εντυπωσιακά συγκεντρώνουν μεγαλύτερο τουριστικό ενδιαφέρον, γιατί έχουν κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, π.χ. συνδέονται με λίμνες ή ποτάμια. Άλλα, εξίσου εντυπωσιακά αφορούν  παραθαλάσσιες σπηλιές και μερικά έχουν υπέροχο διάκοσμο από σταλακτίτες ή σταλαγμίτες. Όπως εξηγεί η Ελλάδα έχει εξαιρετικό σπηλαιολογικό πλούτο και πολλές παραθαλάσσιες σπηλιές, συγκριτικά με άλλες χώρες.

Από την άλλη πλευρά τονίζει, πέρα από τους εντυπωσιακούς γεωλογικούς σχηματισμούς, ορισμένα λειτουργούν ως σημαντικά προϊστορικά, ιστορικά ή περιβαλλοντικά οικοσυστήματα π.χ. περιέχουν βραχογραφίες, απολιθώματα, ζουν σπάνια είδη φυτών, ζώων ή ψαριών κ.ά.

Η Ελλάδα, εξηγεί η κ. Γκουλιόμποβιτς – Δεληγιάννη, «συγκαταλέγεται στις πλουσιότερες χώρες της Ευρώπης ως προς τον αριθμό και την ποικιλία καρστικών σπηλαίων, με περισσότερα από 10.000 καταγεγραμμένα, πολλά από τα οποία παραμένουν ανεξερεύνητα. Τα καρστικά σπήλαια σχηματίζονται κυρίως μέσω της χημικής διάλυσης των ανθρακικών πετρωμάτων από τα επιφανειακά και υπόγεια νερά, ακολουθώντας προϋπάρχουσες τεκτονικές ασυνέχειες, ρωγμές και διακλάσεις. Η μακροχρόνια αυτή διαδικασία οδηγεί στη δημιουργία σύνθετων υπόγειων δικτύων, αγωγών και αιθουσών, που αντανακλούν διαδοχικά στάδια καρστικής εξέλιξης».

Η μοναδικότητα των ελληνικών καρστικών σπηλαίων, σημειώνει η κ. Γκολιούμποβιτς – Δεληγιάννη, «έγκειται στη μορφολογική και γενετική τους ποικιλομορφία. Η συνύπαρξη ενεργών και απολιθωμένων φάσεων καρστικοποίησης, καθώς και οι μεταβολές της στάθμης των υπόγειων υδάτων, αποτυπώνονται στον πλούσιο σπηλαιοδιάκοσμο. Σταλακτίτες, σταλαγμίτες, κολώνες και ροές ασβεστίτη συνιστούν φυσικές καταγραφές γεωλογικού χρόνου, σχηματισμένες σε συνθήκες σταθερής υγρασίας και θερμοκρασίας. Πέραν της γεωμορφολογικής και αισθητικής τους αξίας, τα καρστικά σπήλαια φιλοξενούν εξειδικευμένα υπόγεια οικοσυστήματα και συχνά φέρουν ίχνη ανθρώπινης δραστηριότητας από την προϊστορία έως σήμερα. Η σύνθεση φυσικού κάλλους, γεωλογικής μοναδικότητας και πολιτισμικής μνήμης καθιστά τα ελληνικά καρστικά σπήλαια ανεπανάληπτα φυσικά μνημεία, υψηλής επιστημονικής και συμβολικής σημασίας».

«Η COP30 στο Μπελέμ της Βραζιλίας ξεκίνησε με μεγάλες ελπίδες και υποσχέσεις, όμως τελικά έληξε χωρίς σχέδια δράσης για τον τερματισμό της καταστροφής των δασών και της καύσης ορυκτών καυσίμων, καθώς οι γεωπολιτικές διαφωνίες φανέρωσαν για άλλη μια φορά την έλλειψη επαφής με τους πολίτες, που ζήτησαν δράση για το κλίμα», αναφέρει χαρακτηριστικά στην ανακοίνωσή της η οργάνωση, σύμφωνα με την οποία η πρώτη COP στο τροπικό δάσος του Αμαζονίου θα έπρεπε να είχε καταλήξει σε ένα σχέδιο για τον τερματισμό της καταστροφής των δασών έως το 2030 και τη συγκράτηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας στον 1,5°C με σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων. Όμως, δεν έκανε, ούτε το ένα, ούτε το άλλο, ενώ δεν κατέληξε, ούτε σε ουσιαστική ενίσχυση της χρηματοδότησης για το κλίμα.

Όπως υπογραμμίζει επίσης στην ανακοίνωσή της η Greenpeace, παρά το γεγονός ότι μια συμμαχία 90 χωρών άσκησε πιέσεις για να συμπεριληφθεί ένα σχέδιο δράσης για τη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων, τα ορυκτά καύσιμα δεν περιλαμβάνονται στο τελικό κείμενο.

Τελικά, οι κυβερνήσεις της Κολομβίας και της Ολλανδίας ανακοίνωσαν ότι θα συνδιοργανώσουν την πρώτη διεθνή Διάσκεψη για τη Δίκαιη Μετάβαση από τα Ορυκτά Καύσιμα τον Απρίλιο του 2026. Η Βραζιλία προσπάθησε να συμπεριλάβει ένα σχέδιο για τον τερματισμό της αποψίλωσης των δασών στο τελικό κείμενο, όμως και αυτό καταργήθηκε αφού συνδέθηκε με το σχέδιο για τα ορυκτά καύσιμα.

Η τελευταία ημέρα της COP σημαδεύτηκε από την ένσταση που υπέβαλαν η Κολομβία κι άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής σχετικά με την έλλειψη προόδου για το θέμα του μετριασμού των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, η οποία οδήγησε σε προσωρινή αναστολή της ολομέλειας, πριν από την επίσημη έγκριση των αποτελεσμάτων της COP30.

Ο Jasper Inventor, αναπληρωτής διευθυντής προγράμματος της διεθνούς Greenpeace, δήλωσε: «Η COP30 ξεκίνησε με μεγάλη φιλοδοξία, αλλά κατέληξε σε απογοήτευση. Ήταν η στιγμή να περάσουμε από τις διαπραγματεύσεις στην εφαρμογή – και χάσαμε την ευκαιρία. Το αποτέλεσμα δεν ανταποκρίθηκε στην επείγουσα ανάγκη. Το όριο του 1,5°C δεν απειλείται απλώς, έχει σχεδόν χαθεί. Αυτή η πραγματικότητα αποκαλύπτει την υποκρισία της αδράνειας των COP, τη μία μετά την άλλη».

«Η COP30 δεν έδειξε φιλοδοξία ούτε σχετικά με τα ορυκτά καύσιμα, ούτε με τη χρηματοδότηση, ούτε με τα δάση. Δεν συμφωνήθηκε κανένα σχέδιο για τη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων, κανένα σχέδιο για την προστασία των δασών και καμία ουσιαστική ενίσχυση της χρηματοδότησης για το κλίμα. Ωστόσο, τα εκατομμύρια ανθρώπων σε όλο τον κόσμο και οι δεκάδες χιλιάδες στους δρόμους του Μπελέμ δείχνουν ότι η ελπίδα ζει έξω από τα τείχη της Διάσκεψης, καθώς οι κοινότητες συνεχίζουν να αντιστέκονται και να ξεσηκώνονται για τους λαούς μας και τον πλανήτη μας».

Από την πλευρά του, ο Κώστας Καλούδης, υπεύθυνος της εκστρατείας για το κλίμα στο ελληνικό γραφείο της Greenpeace, δήλωσε: «Η ελληνική κυβέρνηση είδαμε ότι χρησιμοποιεί μια αντίστοιχη διγλωσσία σε σχέση με τα ορυκτά καύσιμα. Στην COP30 συμμετείχε στη συμμαχία των 90 χώρων που ζήτησαν σχέδιο δράσης για τη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων (χωρίς βέβαια να πιέσει και ιδιαίτερα), την ώρα που παραδίδει τη χώρα στις εταιρείες πετρελαίου και αερίου για εξορύξεις υδρογονανθράκων και άλλες υποδομές αερίου, όπως μονάδες LNG και αγωγούς. Όσο όμως η κυβέρνηση προστατεύει τα συμφέροντα, οι πολίτες αντιστέκονται και διαμαρτύρονται. Χθες Κυριακή, χιλιάδες φορείς, οργανώσεις και πολίτες του Βόλου και της ευρύτερης περιοχής (ανάμεσά τους και το ελληνικό γραφείο της Greenpeace) πραγματοποίησαν πορεία διαμαρτυρίας ενάντια στη σχεδιαζόμενη μονάδα LNG στον Παγασητικό Κόλπο. Η δύναμη του κόσμου είναι πιο ισχυρή από τα συμφέροντα: σε κάθε έργο που σχεδιάζεται, θα μας βρίσκουν μπροστά τους».

Η Carolina Pasquali, εκτελεστική διευθύντρια του βραζιλιανικού γραφείου της Greenpeace, ανέφερε: «Ο πρόεδρος Λούλα έθεσε υψηλούς στόχους, ζητώντας την κατάρτιση σχεδίων για τον τερματισμό της χρήσης ορυκτών καυσίμων και της αποψίλωσης, αλλά οι διχασμένοι ηγέτες των χωρών δεν μπόρεσαν να τους επιτύχουν. Είχαμε μπροστά μας ένα σταυροδρόμι – επαρκή χρηματοδότηση για τον στόχο του 1,5°C ή κλιματική καταστροφή – και ενώ πολλές κυβερνήσεις είναι πρόθυμες να δράσουν, μια ισχυρή μειοψηφία δεν είναι».

Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του Προγράμματος του ΑΡΧΕΛΩΝ στον Κυπαρισσιακό Κόλπο για το 2025, στην περιοχή σημειώθηκε μια από τις πιο παραγωγικές χρονιές των τελευταίων δεκαετιών. Συγκεκριμένα, έγινε καταγραφή περίπου 6.100 φωλιών, αριθμός που σηματοδοτεί 74% αύξηση σε σχέση με τον μέσο όρο των προηγούμενων 12 ετών.

Η επιτυχία αυτή, αποτέλεσμα της συστηματικής προστασίας φωλιών και νεοσσών που εφαρμόζει ο ΑΡΧΕΛΩΝ από το 1992, καθιστά επιτακτική, όπως λέει η οργάνωση, την άμεση θεσμική στήριξη της Περιοχής Προστασίας της Φύσης και την εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Καρέττα ώστε να θωρακιστεί αυτό το εύθραυστο επίτευγμα.

Αναλυτικότερα, τα βασικά αποτελέσματα του Προγράμματος του ΑΡΧΕΛΩΝ του
2025 είναι:

 Μεγάλος Αριθμός Φωλιών: Καταγράφηκαν περίπου 6.100 φωλιές (5.200 στον πυρήνα των 9,5 χλμ. και 900 βορείως της Νέδας) και εφαρμόστηκε παρακολούθηση και προστασία φωλιών και νεοσσών.
 Σημαντική Ανάκαμψη του Πληθυσμού: Σημειώθηκε αύξηση 74% σε σχέση με τον μέσο όρο φωλιών των προηγούμενων 12 ετών στην ίδια περιοχή. Η επιτυχία αυτή είναι αποτέλεσμα της πολυετούς και συστηματικής προστασίας φωλιών και νεοσσών που εφαρμόζεται από τον ΑΡΧΕΛΩΝ από το 1992 και έχει οδηγήσει στην ανάκαμψη του πληθυσμού αναπαραγωγής.
 Σταθερή Εθελοντική/ Εκπαιδευτική Δράση: 90 εθελοντές και ερευνητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό, συμμετείχαν στο πρόγραμμα από τον Μάιο έως τον Σεπτέμβριο. Από αυτούς, 11 ανέλαβαν καθήκοντα υπεύθυνου πεδίου και 27 φοιτητές έκαναν την πρακτική τους άσκηση.
 Σταθερή Επίδραση στην Κοινωνία: 5.800 επισκέπτες και κάτοικοι συμμετείχαν σε ενημερωτικές και εκπαιδευτικές δράσεις και ενημερώθηκαν για τον βιολογικό κύκλο και τους κινδύνους της χελώνας.

Οι δράσεις περιλάμβαναν εκπαιδευτικούς περιπάτους στην παραλία και ξενάγηση στον περιβαλλοντικό Σταθμό Αγιαννάκη από τους εθελοντές, εκπαιδευτικές παρουσιάσεις σε σχολεία και συνεργαζόμενα ξενοδοχεία, διοργάνωση καθαρισμών παραλίας και ενημέρωση των επισκεπτών στους εποχικούς Σταθμούς Ενημέρωσης που λειτούργησαν στο Καλό Νερό και στην
Κυπαρισσία.

 Δορυφορική Παρακολούθηση: Στο πλαίσιο της επιστημονικής έρευνας για το Ευρωπαϊκό Έργο LIFE MareNatura, τοποθετήθηκαν δύο νέοι δορυφορικοί πομποί παρακολούθησης σε ενήλικες χελώνες, ενισχύοντας το δίκτυο δεδομένων για τη μελέτη των περιοχών τροφοληψίας και των
μεταναστευτικών διαδρομών τους.

Παρά τα εντυπωσιακά αποτελέσματα της ωοτοκίας, οι ανθρωπογενείς πιέσεις (παραβιάσεις της νομοθεσίας, υποβάθμιση οικοτόπων) συνεχίζονται τόσο στην ακτή όσο και στη θάλασσα. Ο ΑΡΧΕΛΩΝ καλεί την Πολιτεία σε άμεσα βήματα:

 Άμεση Εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Δράσης: Το Σχέδιο Δράσης για τη Θαλάσσια Χελώνα Καρέττα, που υιοθετήθηκε το 2021, πρέπει να εφαρμοστεί και να υπάρξει η αναγκαία και απαραίτητη οικονομική ενίσχυση προς τον ΑΡΧΕΛΩΝ για τη συνέχιση των δράσεων καταγραφής και προστασίας των φωλιών και των νεοσσών. Μέχρι σήμερα, όλες οι δράσεις καταγραφής και προστασίας φωλιών και νεοσσών στον Κυπαρισσιακό Κόλπο καλύπτονται αποκλειστικά με ίδιους πόρους του ΑΡΧΕΛΩΝ, ενώ απουσιάζουν παντελώς δράσεις διαχείρισης και επιτήρησης της προστατευόμενης περιοχής από τις αρμόδιες αρχές.

 Θεσμική Κατοχύρωση: Να επιταχυνθούν οι διαδικασίες για την θεσμοθέτηση και εφαρμογή του Σχεδίου Διαχείρισης της Περιοχής Προστασίας της Φύσης. Να διασφαλιστεί μία χωρικά ενιαία διαχείριση της σημερινής προστατευόμενης περιοχής εξασφαλίζοντας τη μακροχρόνια
επιβίωση των θαλάσσιων χελωνών και τη διατήρηση των προστατευόμενων παράκτιων οικοτόπων που περιλαμβάνονται σε αυτήν, σε σχέση με το υπό δημιουργία Θαλάσσιο Πάρκο του Ιονίου Πελάγους, που αποτελεί ελπιδοφόρα εξέλιξη.

«Η ανάκαμψη του πληθυσμού της Καρέττα είναι ένα εθνικό επίτευγμα που οφείλεται στη μακροχρόνια δράση προστασίας του ΑΡΧΕΛΩΝ. Ωστόσο, πρόκειται για ένα εύθραυστο αποτέλεσμα που απαιτεί τη συνεχή δράση επί του πεδίου και την αντίστοιχη θεσμική υποστήριξη και χρηματοδότηση. Είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί η καλή οικολογική κατάσταση των βιοτόπων στην προστατευόμενη
περιοχή. Καλούμε την Πολιτεία να εφαρμόσει άμεσα το Εθνικό Σχέδιο Δράσης» δήλωσε η Παναγιώτα Θεοδώρου, Συντονίστρια Θεσμικών και Νομικών Θεμάτων του ΑΡΧΕΛΩΝ.

Την Πέμπτη, το Κοινοβούλιο ενέκρινε την ετήσια έκθεση της Επιτροπής Αναφορών για το 2024, με 535 ψήφους υπέρ, 24 κατά και 55 αποχές. Οι ευρωβουλευτές ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ανταποκριθούν στις προσδοκίες των πολιτών σχετικά με την προστασία του κλίματος και να διασφαλίσουν την ορθή επιβολή της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής νομοθεσίας.

Για τρίτο συνεχόμενο έτος, τα περιβαλλοντικά ζητήματα εθίγησαν συχνότερα από τους αναφέροντες (20,1% του συνόλου των αναφορών), ακολουθούμενα από προσωπικά ζητήματα (13,2%, τα οποία συχνά συνδέονται με δευτερεύον θέμα), τα θεμελιώδη δικαιώματα (11,4%), την εσωτερική αγορά (11,2%) και τη δικαιοσύνη (9,1%).

Περιβαλλοντικές ανησυχίες

Οι περιβαλλοντικές ανησυχίες κυριάρχησαν στις εργασίες της επιτροπής το 2024. Τα ζητήματα που τέθηκαν περιλάμβαναν το καθεστώς προστασίας των λύκων και τον αντίκτυπο των κανόνων της ΕΕ για την αποψίλωση των δασών, γεγονός που οδήγησε σε διερευνητική αποστολή στην Αυστρία τον Απρίλιο του 2025. Άλλες ανησυχίες αφορούσαν, μεταξύ άλλων, την τοξικότητα των φυτοφαρμάκων, την προστασία της γης, την επεξεργασία αποβλήτων, την εικαζόμενη επιρροή της βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων στη λήψη αποφάσεων της ΕΕ και την αύξηση του κόστους διαβίωσης.

Θεμελιώδη δικαιώματα και εσωτερική αγορά

Οι ευρωβουλευτές αναμένουν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεπή παρακολούθηση και τακτικές ενημερώσεις σχετικά με τις αναφορές που αφορούν τα θεμελιώδη δικαιώματα και την εσωτερική αγορά. Τον Απρίλιο του 2024 παρότρυναν το Συμβούλιο να χορηγήσει ταχέως στη Ρουμανία και τη Βουλγαρία την ιδιότητα του πλήρους μέλους στον χώρο Σένγκεν, ώστε να μειωθούν οι καθυστερήσεις στα σύνορα για τα βαρέα φορτηγά οχήματα.

Άλλα ζητήματα που εξέτασε η επιτροπή ήταν η προστασία των δεδομένων, τα δικαιώματα των εργαζομένων, η υποδοχή μεταναστών και αιτούντων άσυλο και η προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών, συμπεριλαμβανομένης της ασφάλειάς τους στο διαδίκτυο. Εν μέσω σοβαρής έλλειψης εκπαιδευτικών σε ολόκληρη την ΕΕ, οι ευρωβουλευτές παροτρύνουν την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ενισχύσουν τα σχολικά συστήματα και να καταστήσουν το επάγγελμα του εκπαιδευτικού πιο ελκυστικό.

«Η έγκριση της ετήσιας έκθεσης της Επιτροπής Αναφορών για το 2024 από τη συντριπτική πλειοψηφία της ολομέλειας στέλνει ένα σαφές μήνυμα: δεσμευόμαστε να ενισχύσουμε τη φωνή των πολιτών μας και να υποστηρίξουμε τις αναφορές τόσο ως ακρογωνιαίο λίθο της συμμετοχικής δημοκρατίας όσο και ως ένα εργαλείο ζωτικής σημασίας για την αποκάλυψη περιπτώσεων εσφαλμένης εφαρμογής ή παραβιάσεων της ευρωπαϊκής νομοθεσίας», δήλωσε ο εισηγητής Φρέντης Μπελέρης (ΕΛΚ, Ελλάδα).

Το δικαίωμα αναφοράς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατοχυρώνεται από τις Συνθήκες της ΕΕ. Το 2024, το Κοινοβούλιο έλαβε 1.518 αναφορές, εκ των οποίων το 82,3% υποβλήθηκε μέσω της διαδικτυακής πύλης.

Στον χαιρετισμό της υπογράμμισε το συμβολισμό της δράσης Mediterranean Missions, μία σειρά αποστολών στη Μεσόγειο που θα πραγματοποιηθούν από το 2025 έως το 2030 σε διάφορες χώρες της περιοχής, η οποία περιλαμβάνει και την επίσκεψη του Πρίγκιπα Αλβέρτου Β΄ του Μονακό. Σημείωσε ότι «η χώρα μας και το Πριγκιπάτο του Μονακό μοιράζονται όχι μόνο θαλάσσιες παραδόσεις, αλλά και την ευθύνη να προστατεύουμε τη Μεσόγειο».

Αναφερόμενη στη σημασία της Μεσογείου, τόνισε ότι για αιώνες υπήρξε «λίκνο πολιτισμών, γέφυρα μεταξύ λαών και σταυροδρόμι εμπορίου και ανταλλαγών».

Η Υπουργός έκανε ειδική αναφορά στο Παρατηρητήριο για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην Ανατολική Μεσόγειο, που θεσμοθετήθηκε το 2023 σε εφαρμογή μνημονίου συνεργασίας με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού. Ήδη, 12 χώρες έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον να συμμετέχουν στην πρωτοβουλία, η οποία έχει στόχο τη συστηματική μέτρηση και παρακολούθηση των περιβαλλοντικών, κοινωνικών και οικονομικών επιπτώσεων του παράκτιου και θαλάσσιου τουρισμού στην περιοχή.

Ανέδειξε επίσης τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, που χρηματοδοτεί έργα αναβάθμισης μαρίνων, ανάπτυξης καταδυτικού τουρισμού και βελτίωσης της προσβασιμότητας σε ακτές και παραλίες.

Κλείνοντας, τόνισε: «Η βιωσιμότητα δεν είναι μόνο ευθύνη. Είναι ο δρόμος που διασφαλίζει ότι η Ελλάδα και η Μεσόγειος θα παραμείνουν όχι μόνο κορυφαίοι τουριστικοί προορισμοί, αλλά και πρότυπα υπεύθυνης διαχείρισης, όπου το περιβάλλον, η βιοποικιλότητα και η πολιτιστική κληρονομιά προστατεύονται για τις επόμενες γενιές».