Η εταιρεία κατέγραψε αύξηση πωλήσεων κατά 9%, ξεπερνώντας για πρώτη φορά τα 18 δισ. τσιγάρα, ενώ η συνεισφορά της στα δημόσια έσοδα ανήλθε σε 735,5 εκατ. ευρώ από φόρους και περίπου 7,7 εκατ. ευρώ σε ασφαλιστικές εισφορές. Το ισχυρό οικονομικό αυτό πλαίσιο αποτέλεσε τη βάση των παροχών που ανακοίνωσε ο κ. Καρέλιας.

Οι παροχές στους εργαζόμενους

Στο επίκεντρο των μέτρων βρίσκονται χρηματικές ενισχύσεις, μπόνους απόδοσης και υποτροφίες, με το συνολικό ύψος τους να υπερβαίνει τα 6,2 εκατ. ευρώ. Μεταξύ άλλων προβλέπονται:

1. 500 ευρώ καθαρά σε κάθε εργαζόμενο για το εορταστικό τραπέζι.
2. Κλήρωση για 40 εργαζόμενους με 1.000 ευρώ ο καθένας.
3. 2.000 ευρώ για κάθε εργαζόμενο με παιδιά σε δημόσια πανεπιστήμια.
4. Πρόσθετα 500 ευρώ για όσους τα παιδιά μπήκαν σε ΑΕΙ μέσα στο 2025.
5. Δώρο φορητός υπολογιστής Apple στους νέους φοιτητές της χρονιάς.
6. Ένας μικτός μισθός ως έκτακτη παροχή λόγω κερδοφορίας.
7. 150 εργαζόμενοι με υψηλή επίδοση λαμβάνουν 2.700 ευρώ μπόνους.
8. 55 εργαζόμενοι με «εξαιρετικές επιδόσεις» λαμβάνουν 4.000 ευρώ.
9. 1.200 ευρώ επίδομα παρουσίας για όσους δεν απουσίασαν πέραν της άδειας.
10. 1.800 ευρώ μικτά λόγω του ρεκόρ πωλήσεων άνω των 18 δισ. τσιγάρων.

1 εκατ. ευρώ σε φορείς και ιδρύματα

Το Διοικητικό Συμβούλιο ενέκρινε δωρεές συνολικού ύψους 1.000.000 ευρώ, οι οποίες κατανέμονται ως εξής:

• €250.000 στην Ιερά Μητρόπολη Μεσσηνίας
• €250.000 στο Γενικό Νοσοκομείο Καλαμάτας για νέο εξοπλισμό
• €50.000 στην Πυροσβεστική Υπηρεσία Καλαμάτας
• €100.000 στην Επίλεκτη Ομάδα Ειδικών Αποστολών Ελλάδος
• €50.000 στον ΣΥ.Φ.ΑΜΕΑ Μεσσηνίας
• €100.000 στο Χατζηπατέρειο Ίδρυμα
• €50.000 στον Φάρο Τυφλών της Ελλάδος
• €50.000 στην Εταιρεία “Θάλπος – Ψυχική Υγεία”
• €50.000 στα Παιδικά Χωριά SOS Καλαμάτας
• €50.000 στην ΕΞΕΛΙΞΗ ΖΩΗΣ

• «Ο χώρος για το 2026, αυτή τη στιγμή η προβολή είναι ότι τον έχουμε εξαντλήσει με βάση το δείκτη δαπανών. Από εκεί και πέρα, αν έχουμε περισσότερα ενεργητικά μέτρα εσόδων και μειώσουμε δαπάνες σε άλλους τομείς, μπορείς να μεταφέρεις το μείγμα πολιτικής σου ουσιαστικά».

Το νέο ραντεβού με τους τεχνοκράτες της Κομισιόν αναμένεται να γίνει λίγο πριν από την ετήσια Έκθεση αξιολόγησης του Μεσοπρόθεσμου, τον ερχόμενο Απρίλιο. Η αλήθεια είναι ότι ο χρόνος μοιάζει λίγος, ωστόσο υπάρχουν δύο στοιχεία, τα οποία ενδεχομένως να αλλάξουν τα σημερινά δεδομένα.   

Η υπεραπόδοση του Προϋπολογισμού του 2025 είναι τέτοια, που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί εκ νέου ως συγκυριακού χαρακτήρα. Η εκτίμηση είναι, πλέον, ότι το πρωτογενές πλεόνασμα θα κλείσει φέτος στα 9,150 δισ ευρώ, δηλαδή 3,180 δισ ευρώ παραπάνω από τις αρχικές προβλέψεις. 

Ήδη, υπάρχουν αναλύσεις ότι ακόμα και αυτή η νεότερη πρόβλεψη μπορεί να αποδειχθεί συντηρητική κι αυτό είναι κάτι που θα φανεί μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2026, δηλαδή λίγο πριν από τη συνάντηση με τους Κοινοτικούς, όταν θα υπάρχει πλήρης εικόνα για τις ροές των φορολογικών εσόδων. Τα έσοδα του πρώτου διμήνου κάθε έτους εγγράφονται δημοσιονομικά στο προηγούμενο.   

Επιπλέον, σε αυτούς τους τρεις πρώτους μήνες του 2026 το οικονομικό επιτελείο θα έχει ακόμα καλύτερη εικόνα από την απόδοση των ψηφιακών μέτρων κατά της φοροδιαφυγής, όπως επίσης τα πρώτα στοιχεία από την ενεργοποίηση νέων, όπως τα ηλεκτρονικά δελτία αποστολής. 

Ήδη, ο Προϋπολογισμός του 2026 ενσωματώνει δημοσιονομικές παρεμβάσεις συνολικού ύψους 5,940 δισ ευρώ, εκ των οποίων τα 1,764 δισ ευρώ είναι το “πακέτο” της ΔΕΘ και τα υπόλοιπα η ωρίμανση προηγούμενων μέτρων στήριξης, όπως οι οριζόντιες αυξήσεις στους δημοσίους υπαλλήλους ανάλογα με την αύξηση του κατώτατου μισθού, η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, η αύξηση των συντάξεων ανάλογα με το ΑΕΠ και τον πληθωρισμό.   

Από τα έως τώρα στοιχεία και χωρίς να μπορεί να προδικάσει κανείς πού θα καταλήξει το παζάρι με τους Κοινοτικούς την ερχόμενη Άνοιξη, το Μεσοπρόθεσμο δίνει μια “προίκα” που υπολογίζεται γύρω στα 1,2 δισ ευρώ για τη διετία 2027- 2028.   

Όσον αφορά στη ρήτρα εξαίρεσης αμυντικών δαπανών το όφελος για το 2027 υπολογίζεται γύρω στα 700 εκ ευρώ, ενώ άλλα 300 εκ ευρώ μπορούν να μετατραπούν σε μέτρα στήριξης το 2028. Σε αυτά, έρχονται να προστεθούν άλλα περίπου 200 εκ ευρώ, πάλι για το 2027, τα οποία προέρχονται από τη μικρότερη αύξηση των “καθαρών” δαπανών.   

Το “πακέτο” υπολογίζεται σε 1,2 δισ ευρώ, και μπορεί να διατεθεί σε περαιτέρω μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, ενδεχομένως νέες διορθωτικές παρεμβάσεις στον ΕΝΦΙΑ, η πλήρης κατάργηση του Τέλους Επιτηδεύματος και στις επιχειρήσεις, μια νέα μείωση στα τεκμήρια, η περαιτέρω μείωση του φόρου εισοδήματος από ακίνητα. 

Διαβάστε πώς γίνεται αυτό, στη μικρή ανάλυση που ακολουθεί από την ενημερωτική επιθεώρηση KREPORT:

α. Η όποια αύξηση των δαπανών σε ετήσια βάση δεν προκύπτει αυτομάτως από την δημοσιονομική υπεραπόδοση. Βασικό στοιχείο καθορισμού της αύξησης των δαπανών αποτελούν πλέον οι καθαρές πρωτογενείς δαπάνες (ΚΠΔ). Τί περιλαμβάνουν αυτές;

β. Οι ΚΠΔ περιλαμβάνουν όλες τις δαπάνες της γενικής κυβέρνησης (μισθούς, συντάξεις, επιδόματα, λειτουργικά έξοδα), πλην των δαπανών για τόκους, των δαπανών που χρηματοδοτούνται από τους ευρωπαϊκούς πόρους και των έκτακτων  – προσωρινών μέτρων (κατόπιν της σύμφωνης γνώμης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής).

γ. Η ετήσια αύξηση των ΚΠΔ αποφασίζεται από κοινού με την ΕΕ και πρέπει να είναι συμβατή με την πορεία του δημόσιου χρέους και του ελλείμματος. Η Ελλάδα, λόγω του ύψους του χρέους, έχει την υποχρέωση να το μειώνει 0,5% του ΑΕΠ ετησίως. 

δ. Ο ρυθμός αύξησης των ΚΠΔ συνδέεται άμεσα με τον προβλεπόμενο ρυθμό δυνητικής ονομαστικής ανάπτυξης, δηλαδή με την πρόβλεψη της πραγματικής ανάπτυξης συν τον πληθωρισμό. Επομένως, όσο μεγαλύτερος ο ρυθμός της ονομαστικής ανάπτυξης, τόσο μεγαλύτερη κατ’ αναλογία και η αύξηση των ΚΠΔ. 

ε. Οι προβλέψεις για το ρυθμό αύξησης των ΚΠΔ συμφωνούνται με την ΕΕ και συμπεριλαμβάνονται στο μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα που εγκρίνεται/ψηφίζεται από τη Βουλή κάθε χρόνο (υπενθύμιση: Στο μεσοπρόθεσμο εμπεριέχονται οι μακροοικονομικές προβλέψεις της επόμενης τετραετίας). 

στ. Η αναθεώρηση των προβλέψεων γίνεται σε ετήσια βάση, καθώς λαμβάνονται υπόψη τα πραγματικά  – καταγεγραμμένα  μακροοικονομικά και δημοσιονομικά δεδομένα της τελευταίας χρονιάς. 

ζ. Στην περίπτωση υπεραπόδοσης είτε λόγω αυξημένων εσόδων είτε λόγω μειωμένων πρωτογενών δαπανών δίνεται η δυνατότητα να “κλειδωθεί” ένα μέρος αυτής της υπεραπόδοσης σε ένα «λογαριασμό ελέγχου» (control account) και να χρησιμοποιηθεί μεταγενέστερα. Προϋπόθεση, να μην εκτροχιάζεται ο συμφωνημένος ρυθμός μείωσης του χρέους  – ελλείμματος. 

η. Ας δώσουμε ένα ενδεικτικό αριθμητικό παράδειγμα για τον τρόπο αξιοποίησης του υπερπλεονάσματος:

• Έτος αναφοράς 2025 (t)
• Ονομαστικό ΑΕΠ: 220 δισ. ευρώ
• Συμφωνημένο ανώτατο όριο καθαρών πρωτογενών δαπανών (ΚΠΔ) : 100 δισ. ευρώ
• Πραγματοποίηση ΚΠΔ 2025: 98,9 δισ. ευρώ (- 1,1 δισ. ευρώ ή 0,5% του ΑΕΠ).
• Συνολική υπεραπόδοση πρωτογενούς ισοζυγίου: +0,8% (0,5% από τις ΚΠΔ και +0,3% από το σκέλος των εσόδων).
• Εγγραφή στο control account: Πίστωση +0,5% του ΑΕΠ, που προέρχεται από τις μειωμένες καθαρές πρωτογενείς δαπάνες.
• Το 0,3% (σκέλος εσόδων) διακρατείται ως ταμειακό buffer για την ικανοποίηση ενός έτερου κανόνα του Συμφώνου Σταθερότητας που είναι η ύπαρξη της “ασφάλειας ανθεκτικότητας ελλείμματος” (deficit – resilience safeguard) προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης μένει κάτω από 3% του ΑΕΠ όχι μόνο στο σήμερα αλλά και μετά την λήξη των εκάστοτε προγραμμάτων προσαρμογής.
• Χρήση υπερπλεονάσματος το 2026 (t + 1)
• Υποθετική συμφωνημένη αύξηση ΚΠΔ: +1,6%
• Νέο όριο ΚΠΔ χωρίς τη χρήση του control account: 100 δισ. ευρώ x 1,6% = 101,6 δισ. ευρώ
• Όριο με χρήση του control account: 101,1 δισ. + 1,1 δισ. = 102,7 δισ. ευρώ

θ. Ο δημοσιονομικός χώρος είναι μεγαλύτερος για τα επόμενα χρόνια λόγω της εξαίρεσης των εξοπλιστικών προγραμμάτων από τον υπολογισμό του ελλείμματος (ρήτρα διαφυγής). 

ι. Μέρος του υπερπλεονάσματος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αύξηση των επενδύσεων που συγχρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκούς πόρους, καθώς εξαιρούνται από τον υπολογισμό των καθαρών πρωτογενών δαπανών, αποσκοπώντας στην επίτευξη υψηλότερων ρυθμών ανάπτυξης που δυνητικά μπορούν να συμβάλουν στην μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση των πρωτογενών δαπανών. Υπενθυμίζουμε ότι σε αυτή την ενέργεια (αύξηση του ΠΔΕ) προχώρησε η κυβέρνηση τον Απρίλιο του 2025. 

Επομένως: Το υπερπλεόνασμα δεν αυξάνει αυτομάτως το «δημοσιονομικό χώρο» για δαπάνες αλλά δημιουργεί προϋποθέσεις αύξησης της βάσης υπολογισμού, επί της οποίας θα υπολογισθούν οι καθαρές πρωτογενείς δαπάνες.

Αυτό επεσήμανε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης σε συνέντευξη σήμερα στην τηλεόραση του ΣΚΑΪ και σε συνέχεια των ανακοινώσεων του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη χθες, στα εγκαίνια της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, υπογραμμίζοντας ότι η κυβέρνηση προχωρά με σταθερά βήματα.

Ο ίδιος τόνισε ότι «αποδεικνύεται ότι η κυβέρνηση, δίνοντας έμφαση στην ανάπτυξη και τον περιορισμό της φοροδιαφυγής, βρίσκει έσοδα για το κοινωνικό μέρισμα χωρίς να αυξάνει τους φορολογικούς συντελεστές. Αντίθετα τους μειώνει. Το μήνυμα λοιπόν είναι ότι χρειαζόμαστε σοβαρούς διαχειριστές και όχι ανθρώπους που δήθεν σκίζουν τα ρούχα τους για τον κόσμο».

«Εμείς», τόνισε επίσης, «προχωρούμε σταθερά. Δεν είμαστε θαυματοποιοί. Από την άλλη κάποιοι παριστάνουν τους φιλεύσπλαχνους, ή διαθέτουν “λεφτόδεντρα”. Δεν παραγνωρίζουμε τα προβλήματα στην κοινωνία, ιδιαίτερα την ακρίβεια τα τελευταία χρόνια, αλλά προσπαθούμε να παραμένουμε όσο γίνεται περισσότερο σεμνοί και αποτελεσματικοί. Και να θυμόμαστε πως όσο περισσότερο ανεβαίνεις τόσο περισσοτέρων ανθρώπων υπηρέτης πρέπει να γίνεσαι».

Απαντώντας σε ερωτήσεις σε σχέση με τις παρεμβάσεις που ανακοίνωσε χθες ο πρωθυπουργός, ο κ. Χατζηδάκης ανέφερε μεταξύ άλλων τα εξής:

-Για την εισοδηματική πολιτική στο Δημόσιο: Πέραν της αύξησης του εισοδήματος που θα έχουν οι δημόσιοι υπάλληλοι λόγω της μείωσης της φορολογίας, θα υπάρξει περαιτέρω αύξηση στους μισθούς στο Δημόσιο ανάλογα με την αύξηση στον κατώτατο μισθό στον ιδιωτικό τομέα που θα ισχύσει από την 1η Απριλίου. Όπως επίσης θα υπάρξει και σημαντική αύξηση για τα στελέχη των ενόπλων δυνάμεων και των σωμάτων ασφαλείας που θα εφαρμοστεί από φέτος τον Οκτώβριο με το νέο μισθολόγιο.

-Για τη νέα φορολογική κλίμακα: Η μείωση των φορολογικών συντελεστών είναι οριζόντια. Δεν ισχύει μόνο για τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα αλλά και για τους δημόσιους υπαλλήλους και για τους συνταξιούχους και για τους ελεύθερους επαγγελματίες. Και η μείωση του φόρου είναι μεγαλύτερη γι’ αυτούς που έχουν περισσότερα παιδιά.

-Για τις συντάξεις: Πέρα από την κατάργηση της προσωπικής διαφοράς υπάρχει το επίδομα των 250 ευρώ που θα δίνεται από εφέτος καθώς και το όφελος από τη μείωση των φορολογικών συντελεστών.

-Για την ακρίβεια: Όταν κάποιος λόγω της μείωσης των φόρων έχει παραπάνω 800, 1.000, ή 2.000 ευρώ το χρόνο στην τσέπη του, αυτό επιδρά και ως προς την αντιμετώπιση της ακρίβειας.

-Για τους νέους: Όλη η συζήτηση από την αντιπολίτευση και από διάφορους σχολιαστές ήταν για τον 13ο μισθό. Είχαν ξεχαστεί άλλες σημαντικές κατηγορίες στη δημόσια συζήτηση, όπως οι ιδιωτικοί υπάλληλοι και οι νέοι, σαν να μην υπήρχαν στην ελληνική κοινωνία.

-Για την κατάργηση του ΕΝΦΙΑ στα χωριά με έως 1.500 κατοίκους: Είναι ένα μήνυμα στήριξης της υπαίθρου με έντονο κοινωνικό αλλά και εθνικό χρώμα.

-Για τη μείωση του ΦΠΑ στα νησιά με πληθυσμό έως 20.000 κατοίκους στο βόρειο και νότιο Αιγαίο: Έως τώρα ο μειωμένος συντελεστής ίσχυε σε πέντε νησιά όπου υπήρχαν δομές για μετανάστες. Τώρα επεκτείνεται στα ακριτικά και τη Σαμοθράκη. Ήταν ένα πάγιο και εύλογο αίτημα.

-Για τις παρεμβάσεις στην παιδεία: Επιδιώκουμε να μην είναι η τρίτη Λυκείου μια χρονιά άγχους και ατελείωτων φροντιστηρίων, αλλά να κανονικοποιηθεί και να εξαρτάται η εισαγωγή στο πανεπιστήμιο από την συνολικότερη επίδοση στο λύκειο. Οι αλλαγές δεν θα γίνουν ξαφνικά. Θα υπάρξει μια μεταβατική περίοδος τετραετίας, αφού προηγηθεί διάλογος με τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Δεν πρέπει να γίνουν με όρους κλασικής, πολιτικάντικης αντιπαράθεσης, αλλά να συζητήσουμε πως θα μειώσουμε το άγχος στα παιδιά.

«Οι παρεμβάσεις αυτές», κατέληξε ο κ. Χατζηδάκης, «δεν είναι αποτέλεσμα γενναιοδωρίας αλλά μίας σοβαρής πολιτικής που ασκείται τα τελευταία χρόνια. Το γεγονός ότι η Ελλάδα σήμερα δανείζεται με πιο ευνοϊκούς όρους σε σχέση με τη Γαλλία και την Ιταλία είναι ενδεικτικό της προόδου που έχει γίνει. Την πρόοδο αυτή θέλουμε να την διαφυλάξουμε, γι’ αυτό και μετράμε τις δυνατότητες και πάμε μέχρι εκεί που αντέχουμε. Δεν θέλουμε να επιστρέψουμε σε καθεστώς επιτήρησης στο όνομα του όποιου λαϊκισμού ή εκλογικής σκοπιμότητας».

Έτρεξε να μαζέψει το κλίμα άκρατης παροχολογίας ο ίδιος ο Μητσοτάκης, την Δευτέρα στον “πρωϊνό καφέ”. Και έδινε εντολές, που σε κάποιο βαθμό αναιρούσαν όσα και ο ίδιος είχε πει περί επιστροφής στην κοινωνία όσων προκύπτουν από το πολύ θετικό κλίμα στην οικονομία. Λέγεται ότι και η εστίαση σε μέτρα υπέρ της “μεσαίας τάξης” ζητήθηκε να αποσυρθεί, καθώς -λογικό- τουλάχιστον το 1/3 των πολιτών, που έχουν εισοδήματα πολύ χαμηλότερα απ΄ ότι τελικά σημαίνει “μεσαία τάξη”, θα εξεγερθεί.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος ανέλαβε να προσγείωσει τα πράγματα. «Η αύξηση του ορίου απαλλαγής ΦΠΑ δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα. Δεν επεξεργάζεται κάτι τέτοιο η κυβέρνηση και συγκεκριμένα το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών», δήλωσε, διαψεύδοντας σχετικό πρωτοσέλιδο δημοσίευμα φιλοκυβερνητικής εφημερίδας. Την ίδια ώρα ο Πιερρακάκης κατέθετε και επίσημα το αίτημα για την ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής (αμυντικές δαπάνες), κάτι που θα διευρύνει τον δημοσιονομικό χώρο προς διάθεση. Όλα αυτά, βεβαίως, περνούν από την έγκριση της Κομισιόν, ως προς αυτό, όμως, ο πρωθυπουργός μάλλον θα κατορθώσει να την πάρει αξιοποιώντας τις καλές σχέσεις του στις Βρυξέλλες- και στο ΕΛΚ.

Οι νουνεχείς της κυβέρνησης λένε πως εφόσον όλα εξελιχθούν ομαλά θα δημιουργηθεί δημοσιονομικό απόθεμα από 1,5 έως 1,7 δισ., οπότε αυτό είναι και το πορτοφόλι που θα ανοίξει στη ΔΕΘ. Η πολιτική, πλέον, άσκηση, θα αφορά τα κοινωνικά και εκλογικά ακροατήρια που πρέπει να “γοητευθούν”, ώστε το φθινόπωρο η Ν.Δ να έχει σκαρφαλώσει όσο το δυνατόν περισσότερο πάνω από το 30% των δημοσκοπήσεων και έτσι να δημιουργηθεί προσδοκία αυτοδυναμίας σε μία δεύτερη εκλογική αναμέτρηση.

«Ό,τι εξειδικευμένο μέτρο έχει γραφτεί ότι πρόκειται να ανακοινωθεί από τον Πρωθυπουργό για τη ΔΕΘ, είναι καθαρά σε θεωρητικό επίπεδο, δεν έχει καμία βάση. Η κυβέρνηση δεν έχει καν ξεκινήσει προπαρασκευαστικές συσκέψεις για την εξειδίκευση των μέτρων, τα οποία θα ανακοινωθούν στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Οπότε, μην τα πιστεύετε αυτά που διαβάζετε, τα εξειδικευμένα”, είπε ο Μαρινάκης! Εντυπωσιακό το “άδειασμα”.Κάποιοι υπουργοί μοιράζουν ήδη από τώρα τις παροχές που θα ανακοινώσει ο Μητσοτάκης στη ΔΕΘ, τις οποίες, όμως, ακόμα δεν γνωρίζει.

Δεν θυμούνται, ως φαίνεται, ούτε το “κάζο” που έπαθε ο Σημίτης, στη ΔΕΘ του 2003, όταν έταξε κοινωνικό πακέτο πάνω από 1 δισ., για να χάσει τις εκλογές λίγους μήνες αργότερα. Το ‘χουν αυτό οι ψηφοφόροι: εισπράττουν τις παροχές και μετά “μαυρίζουν”.

Το ότι η κατάσταση στην οικονομία είναι καλή το παραδέχονται άπαντες. Και, φυσικά, το πιστώνεται η κυβέρνηση. Άπαντες γνωρίζουν, ωστόσο, πως ένα σημαντικό μέρος από τον περίφημο δημοσιονομικό χώρο προς διάθεση προέρχεται από την (υπερ)φορολόγησή τους και από τα (υπερ)έσοδα της ακρίβειας. Ως εκ τούτου είναι φυσιολογικό να ζητούν όσα μπορούν περισσότερα. Το κρίσιμο, όμως, είναι πόσα πραγματικά μπορούν να δωθούν και από που θα προέλθουν. Κι αυτό το γνωρίζει μόνο όποιος κρατά τα κλειδιά του Γενικού Λογιστηρίου.

Από την άλλη, οι έμπειροι επικοινωνιολόγοι του Μαξίμου δεν μπορεί να μην γνωρίζουν ότι όταν βάζεις τον πήχη των προσδοκιών πολύ ψηλά -με δεσμεύσεις και διαρροές- κινδυνεύεις να περάσεις κάτω απ΄ αυτόν. Δεν είναι δα και Ντουμπλάντις ή Καραλήδες στην κυβέρνηση. Κι αν περάσεις από κάτω, ότι κι αν έχεις μοιράσει θα μοιάζει λίγο μπροστά στις εντυπώσεις που έχεις δημιουργήσει…

Τόσο ο ίδιος, όσο και ο πρωθυπουργός γνώριζαν βέβαια που θα έφτανε τελικά το πρωτογενές εδώ και 20 περίπου ημέρες. Καθώς ο αρμόδιος για τη δημοσιονομική πολιτική υφυπουργός Θάνος Πετραλιάς είχε ενημερώσει τον πρωθυπουργό, καθώς και τον κ.Χατζηδάκη, τον κ.Πιερρακάκη και τον οικονομικό σύμβουλο του Μαξίμου, Μιχάλη Αργυρού, ότι το πλεόνασμα θα έφτανε το 4,8%.

Μόνο αυτά τα πέντε πρόσωπα, σύμφωνα με τις πληροφορίες, γνώριζαν πως προέκυπτε επιπλέον δημοσιονομικός χώρος 1,1 δισ ευρώ και πως θα ερχόταν νέα μέτρα μετά τις επίσημες ανακοινώσεις της ΕΛΣΤΑΤ και της Eυrostat την Τρίτη 23 Απριλίου. Με το βλέμμα στις σταθερά αρνητικές δημοσκοπήσεις, αποφασίστηκε την ίδια εκείνη ημέρα να ανακοινωθούν τα νέα μέτρα πριν αρχίσει η εσωκομματική μουρμούρα πως η κυβέρνηση καυχιέται για τα πλεονάσματα, αλλά οι πολίτες δεν βλέπουν διαφορά στη ζωή τους.

Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν πως για τις ανακοινώσεις του πρωθυπουργού σχετικά με την επιστροφή ενός ενοικίου και το επίδομα στους συνταξιούχους είχαν ενημερωθεί αρμοδίως και στην Κομισιόν. Κάποιες ενστάσεις που υπήρξαν σχετικά με το πώς είναι σίγουρη η ελληνική κυβέρνηση ότι το πλεόνασμα θα υπάρχει και του χρόνου, ώστε, όπως ανακοινώθηκε, να είναι μόνιμα τα μέτρα, φαίνεται πως ξεπεράστηκαν με την ανάλυση που έκανε η κυβέρνηση σχετικά με τα αναμενόμενα έσοδα από την φοροδιαφυγή και την φοροαποφυγή.

Όμως, ανάλογη διαπραγμάτευση θα υπάρξει και το καλοκαίρι μέχρι να ανακοινωθούν τα μέτρα για την μεσαία τάξη (μειώσεις φόρων, ίσως και ΦΠΑ, κά) στη ΔΕΘ. Επίσης, η κυβερνηση αναμένει την οριστικοποίηση των διαπραγματεύσεων για τη ρήτρα διαφυγής (reArm Europe), ώστε να γνωρίζει εάν μπορεί να διαθέσει και τα 900 εκατ. που έχουν εγγραφεί στον προϋπολογισμό για την αποπληρωμή της πρώτης φρεγάτας Belhara. Μέχρι τα τέλη Ιουλίου θα γνωρίζουν, οπότε και ο κ. Πετραλιάς με τα στελέχη του Γενικού Λογιστηρίου θα πιάσουν τα…excel και θα έχουν το πακέτο παροχών έτοιμο για τον πρωθυπουργό στην ώρα του.

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Οτιδήποτε προκαλεί ρωγμές στα δύο αυτά αφηγήματα μένει εκτός συζήτησης. Όπως συνέβη με τις αναφορές (συνέντευξη στο ΑΠΕ-ΜΠΕ τον Μάρτιο) του Κώστα Σημίτη για τους σοβαρούς κινδύνους κλυδωνισμών:

«Το επενδυτικό κλίμα που επιδιώκει να δημιουργήσει η κυβέρνηση είναι ένας επιβεβλημένος στόχος που, χωρίς να υποτιμώ καθόλου ό,τι έχει γίνει μέχρι σήμερα, έχει αποδώσει ασταθή αποτελέσματα. Στις περισσότερες περιπτώσεις κυριαρχούν οι επενδύσεις στο real estate και τα deals κερδοσκοπικών funds, τα οποία μάλιστα συχνά χρηματοδοτούνται με δάνεια από τις ελληνικές τράπεζες! Δηλαδή, με τα εθνικά μας κεφάλαια οι ξένοι αποκτούν τον έλεγχο της οικονομίας μας. Αυτό δεν λέγεται ξένη επένδυση αλλά κερδοσκοπικός οπορτουνισμός».

Όπως συνέβη με τις επίμονες παρόμοιες επισημάνσεις του Νίκου Χριστοδουλάκη, ο οποίος, μάλιστα, και σε πείσμα του κατηγορηματικού λόγου του προέδρου του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, συνδέει τους παραπάνω κινδύνους με το περιεχόμενο της διακυβέρνησης που θα προκύψει από τις εκλογές, φτάνοντας έως το σημείο να εισηγείται (ψιθυριστά) την ανάγκη συγκρότησης κυβέρνησης ειδικού σκοπού (ενός έτους) των τριών μεγαλύτερων κομμάτων.

Και όπως συμβαίνει τις τελευταίες ημέρες με την ανοιχτή επιστολή του βετεράνου αλλά πάντοτε “επί ποδός” πρώην υπουργού Οικονομικών Αλέκου Παπαδόπουλου (KREPORT), η οποία σχεδόν αποσιωπήθηκε από κυβέρνηση και φίλα προσκείμενα ΜΜΕ και αναδείχθηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ μόνο, όμως, ως προς το ότι αποδομεί το “ροζ σύννεφο” των επιχειρημάτων της κυβερνητικής πλευράς.

Ν.Δ και ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ διαπληκτίζονται για το κόστος των κυβερνητικών προγραμμάτων τους και για θεωρητικά και ανεφάρμοστα κατασκευάσματα, όπως η “Δήμητρα” του Γιάνη Βαρουφάκη, ή η έμπνευση περί τοπικών νομισμάτων του Ευκλείδη Τσακαλώτου, αποφεύγουν όμως να ψηλαφίσουν τον “οδικό χάρτη” προς μία νέα οικονομική καταστροφή που περιγράφει ο Αλέκος Παπαδόπουλος και επισημαίνουν και άλλοι.

Ακόμα, όμως, κι αν πρόκειται για εμμονές ενός αναχωρητή, θα άξιζε περισσότερη επεξήγηση από εκείνους στους οποίους απευθύνεται (Μητσοτάκη, Τσίπρα, Ανδρουλάκη), περισσότερο δε από τον πρωθυπουργό και το οικονομικό του επιτελείο που εκπέμπουν βεβαιότητα για το “οικονομικό θαύμα”. Κι αν έχει δίκιο ο Αλέκος Παπαδόπουλος; Εάν ο Σημίτης, ο Χριστοδουλάκης και άλλοι μπορούν να βλέπουν κάτι που άλλοι δεν θέλουν να δουν;

Στις αρχές του 2009, έχοντας μόλις αντικαταστήσει τον Γιώργο Αλογοσκούφη, ο τότε υπουργός Οικονομικών Γιάννης Παπαθανασίου καθησύχαζε τους πάντες για την επίδραση που θα μπορούσε να έχει στην ελληνική οικονομία η διεθνής κρίση που είχε ξεσπάσει. Παρότι στον Κώστα Καραμανλή έφταναν εισηγήσεις για διπλές κάλπες τον Μάϊο εκείνης της χρονιάς (μαζί με τις ευρωεκλογές) πριν διογκωθούν ανεπίστρεπτα τα προβλήματα. Την συνέχεια την γνωρίζουμε. Αλλά και ο Γιώργος Παπανδρέου που κέρδισε τις εκλογές του Οκτωβρίου της ίδιας χρονιάς καθυστέρησε (παρότι γνώριζε) να συνειδητοποιήσει πλήρως την κρισιμότητα της κατάστασης. Την συνέχεια επίσης την γνωρίζουμε.

Μακάρι ο Αλέκος Παπαδόπουλος να είναι μία απαισιόδοξη “κασσάνδρα”, ένας θυμόσοφος γκρινιάρης και τίποτε περισσότερο. Μάλλον όμως δεν συμβαίνει αυτό, αφενός γιατί δεν είναι στη φύση του, αφετέρου επειδή δεν διεκδικεί τίποτε πιά από το πολιτικό σύστημα.

Εκτός, ωστόσο, από την αποσιώπηση που επιβάλλει η κυβερνητική πλευρά στις αναφορές του, τρομάζει το γεγονός ότι παραμένουν αμίλητοι οικονομολόγοι και λοιποί δημοσιολογούντες. Ίσως επειδή κι αυτοί ανακυκλώνουν την ευφορία της απρόσκοπτης πορείας προς την επενδυτική βαθμίδα και την αναπτυξιακή φρενίτιδα.

Κι αν έχει δίκιο;

Υ.Γ Παρατίθεται το σχετικό άρθρο του Αντώνη Παπαγιαννίδη (KREPORT) με αφορμή την ανοιχτή επιστολή του Αλέκου Παπαδόπουλου και ολόκληρο το άρθρο του πρώην υπουργού, όπως και του Κώστα Σημίτη.

Γράφει ο Αντώνης Παπαγιαννίδης:

Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον να σημειώσει κανείς πώς, σ’ αυτή τη θολή αν και τεχνητά έντονη προεκλογική περίοδο, μια κίνηση του παλαίμαχου Αλέκου Παπαδόπουλου, ο οποίος πεισματικά παραμένει έξω από την ενεργό πολιτική, έκανε – διαδιδόμενη από παράπλευρα εν πολλοίς κανάλια – την εντύπωση που προκαλεί μια μεγάλη πέτρα όταν πέφτει σ’ έναν αυτάρεσκα ήρεμο βάλτο.

Η ανοιχτή επιστολή με την οποία ο Αλ. Παπαδόπουλος απευθύνθηκε και στους τρεις επικεφαλής των βασικών πολιτικών δυνάμεων της εποχής, και την οποία φιλοξένησε το KReport την περασμένη Δευτέρα, δεν είναι μόνο ότι διαδόθηκε ευρύτερα αναπαραγόμενη συχνά με αμηχανία – το θέμα της άλλωστε, δηλαδή οι ασάφειες της δημοσιονομικής διαχείρισης και οι πονηρίες της απεικόνισής της, δεν την καθιστούσε εύκολο ανάγνωσμα. Την έχει αυτήν τη συνήθεια ο Αλέκος Παπαδόπουλος, να παρεμβαίνει σε στιγμές κρίσιμες και να απευθύνεται εμφατικά στους κεντρικούς υπεύθυνους της οικονομικής πολιτικής.

Επιστολές προς Κ. Σημίτη και Γ. Παπανδρέου

Είχε απευθύνει επιστολή-προειδοποίηση προς τον Κώστα Σημίτη τον Αύγουστο του 1996, αλλά και υπόμνημα στον Γιώργο Παπανδρέου τον Δεκέμβριο του 2004 . Και τα δυο αυτά δεν είχαν δοθεί στη δημοσιότητα, πλην όμως δημοσιοποιήθηκαν το 2014 ως βιβλίο με τον τίτλο προβληματισμού «Πολεμώντας τον επόμενο πόλεμο», δανεισμένο από την τάση πολιτικών συστημάτων και οικονομικών σχεδιασμών να πορεύονται κάθε φορά δίνοντας μάχες που ανήκαν σε προηγούμενους πολέμους.

Στο ίδιο αυτό βιβλίο, ο Αλ. Παπαδόπουλος έδινε την ολοκληρωμένη/διαχρονική κατάθεσή του για τον επόμενο, συνεχή «πόλεμο». Στο βιβλίο του αυτό – ενδιαφέρον: Με προλογικά καλωσορίσματα από Αντώνη Καρακούση, Αλέξη Παπαχελά και Βασίλη Ράπανο – ο Αλ. Παπαδόπουλος επεσήμαινε πόσο η βαθύτερη ευθραυστότητα της ελληνικής οικονομίας «έπρεπε» να έχει συνειδητοποιηθεί από εκείνους που οδηγούσαν το σκάφος. Όχι ρητορικά/ διακηρυκτικά, αλλ’ επί του συγκεκριμένου.

Πυρκαγιά στη σαβάνα

Αυτή την φορά, κρίνοντας προφανώς ότι οι όποιες έντονες, επιχειρηματολογημένες πλην διακριτικές επισημάνσεις δεν λειτουργούν και δεν φέρνουν αποτέλεσμα στην μιθριδατικά μαθημένη μεταμνημονιακή πολιτική σκηνή μας, ή πάλι το μόνο που γνωρίζει είναι η πλειοδοσία παροχών σε υπόστρωμα διαβεβαιώσεων για «success story», για «σταθερή πορεία», για «λεφτά (πάλι) υπάρχουν» και όλα τα συναφή, θεώρησε ότι δεν γινόταν να μην δοθεί στην δημοσιότητα. Όθεν και η επιλογή της φόρμας της ανοιχτής επιστολής.

Το γεγονός ότι η εν λόγω ανοιχτή επιστολή Παπαδόπουλου διαδόθηκε σαν την πυρκαγιά στην σαβάνα , έφερε τις αναμενόμενες αντιδράσεις. Θα ήταν πολύ προτιμότερο αν αντί για την εκ προοιμίου αδιάφορη ή έστω ατακαδόρικη εκδήλωση του debate των πολιτικών αρχηγών είχαμε μια συζήτηση γύρω απ’ αυτά τα ζητήματα. Τί δημοσιονομικά περιθώρια αληθινά υπάρχουν και πού/πώς θα ‘πρεπε να κατευθυνθούν. Τι αξιοπιστία – μεσοπρόθεσμα – φέρνουν οι επιτήδειοι λογιστικοί χειρισμοί.

Το επιχείρημα για τους οίκους αξιολόγησης

Πάντως, το πιο χαριτωμένο (ζοφερό, αλλά ας το πούμε χαριτωμένο χάριν της περιρρέουσας ελαφρότητας των ημερών) ήταν το επιχείρημα που προβλήθηκε για να αποδυναμωθεί η ανοιχτή επιστολή Παπαδόπουλου: Ότι και τα ελλείμματα και το χρέος τα αξιολογούν και τα αποτιμούν οι αγορές και οι οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης, απ’ όπου και η πρόσβαση στο Ιερό Γκράαλ της Επενδυτικής Βαθμίδας. Οπότε ποίαν χρείαν έχομεν αναλύσεων και επισημάνσεων «των δικών μας»;..

Εδώ ένα μικρό ανέκδοτο: Μιλώντας στο Διεθνές Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, ο Γιώργος Ζανιάς ανέφερε πως, όταν ξεκινούσε η καταστροφική τελική φάση της ελληνικής κρίσης, τον κάλεσε στο τηλέφωνο ένας καλός κύριος από τη Moody’s, την έκτοτε αυστηρότερη με την ελληνική οικονομία rating agency που μας κρατάει ακόμη 3 κλικ κάτω από την επενδυτική βαθμίδα, για να του ανακοινώσει πολιτισμένα ότι σε λίγες ώρες επρόκειτο να προβεί η Moody’s σε υποβάθμιση της ελληνικής οικονομίας κατά τέσσερεις (4) βαθμίδες. Μέχρι πριν λίγο, τότε, και οι αγορές μας αγαπούσαν και τα ratings μας ήταν συγκρίσιμα με τα γερμανικά, και οι Βρυξέλλες μας έβλεπαν στοργικά -εκ των υστέρων, βέβαια, «όλοι ήξεραν»…

Συνέντευξη Κ. Σημίτη στην “Οικονομική Επιθεώρηση” (Μάρτιος/2023)

Σε ποιο βαθμό εκτιμάτε ότι η Ελληνική οικονομία έχει αποκαταστήσει την βασική οικονομική της ισορροπία;

• Η μεγάλη εικόνα είναι προς μία θετική κατεύθυνση. Όμως την ελληνική οικονομία μπορούν να τραυματίσουν ορισμένα ανησυχητικά φαινόμενα. Η αναζήτηση ενός σύγχρονου παραγωγικού μοντέλου για παράδειγμα,  αναφέρεται συχνά ως σύνθημα, αλλά δεν έχει διατυπωθεί «μια καθαρή εικόνα για το ποιο πρέπει να είναι το περιεχόμενό του, η στόχευσή του και ειδικότερα με ποιες δημόσιες παρεμβάσεις, διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και επιχειρηματικές πρακτικές, αλλά και με την κινητοποίηση ποιων δυνάμεων, μπορεί να υλοποιηθεί» (Γ. Καλογήρου, Τα ΝΕΑ 10//11/2022). Στο παραγωγικό μας μοντέλο λ.χ. εξακολουθεί να είναι μεγάλη η εξάρτηση απ’ τον τουρισμό και να μη διαπερνά την οικονομική σκέψη της κυβέρνησης η διάσταση της κλιματικής αλλαγής, της έρευνας και της καινοτομίας. Το Ταμείο Ανάπτυξης κι Ανθεκτικότητας προσφέρει μια σπουδαία ευκαιρία για τον εκσυγχρονισμό του παραγωγικού μοντέλου της ελληνικής οικονομίας, πρέπει όμως να πιστέψουμε σ΄ αυτό και να δουλέψουμε γι’ αυτό.Η συνεχής αναβάθμιση των δεξιοτήτων ανέργων και εργαζομένων σε κάθε επίπεδο, η διασύνδεση επιχειρήσεων και Πανεπιστημίων για τη μεταφορά της γνώσης, οι μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση, είναι αναγκαίες προϋποθέσεις για την αναβάθμιση του αναπτυξιακού μας μοντέλου, για τη συνολική τεχνολογική και οργανωτική αναβάθμιση της παραγωγικής ικανότητας της χώρας – και δεν υπάρχει κεντρική κατεύθυνση ενθάρρυνσης αυτών των δράσεων.Το επενδυτικό κλίμα που επιδιώκει να δημιουργήσει η κυβέρνηση είναι ένας επιβεβλημένος στόχος που όμως μέχρι σήμερα έχει αποδώσει ασταθή αποτελέσματα. Στις περισσότερες περιπτώσεις κυριαρχούν οι επενδύσεις στο real estate και τα deals κερδοσκοπικών funds, τα οποία μάλιστα συχνά χρηματοδοτούνται με δάνεια από τις ελληνικές τράπεζες! Δηλαδή, με τα εθνικά μας κεφάλαια οι ξένοι αποκτούν τον έλεγχο της οικονομίας μας. Αυτό δεν λέγεται ξένη επένδυση, αλλά κερδοσκοπικός οπορτουνισμός. Οι ξένοι επενδυτές είναι ευπρόσδεκτοι αν φέρνουν δικά τους κεφάλαια, ανεβάζουν την εθνική ανταγωνιστικότητα και δημιουργούν θέσεις απασχόλησης. Φωτεινή εξαίρεση φυσικά η επένδυση της Microsoft και μερικές παρόμοιες. Ακόμα και αυτές όμως αφορούν κυρίως σε data centers και δεν οδηγούν σε άμεση παραγωγική δραστηριότητα. Δεν τις υποτιμώ καθόλου, αλλά πρέπει να προσπαθούμε να προσελκύσουμε κεφάλαια για όλο το φάσμα παραγωγής.Οι μαζικές τέλος παροχές επιδομάτων είναι μεν θετικές στον    οικογενειακό προϋπολογισμό, αλλά βλαπτικές στο σύνολό τους – καθώς διευρύνουν το δημόσιο έλλειμμα δημιουργώντας συνθήκες επιβολής νέων φορολογικών μέτρων. Δεν αφήνουν τα αναγκαία δημοσιονομικά περιθώρια για την αντιμετώπιση έκτακτων μελλοντικών αναγκών, ενώ υπονομεύουν και τις διαρθρωτικές βελτιώσεις που χρειάζεται η παραγωγή. Κι αφού η παραγωγικότητα παραμένει περιορισμένη, ευνοείται η κατανάλωση και ανεβαίνει το εξωτερικό έλλειμμα. Κι όλα αυτά είναι σοβαρές πηγές ανησυχίας.

Πορευόμαστε για εκλογές, με ευρύτατα σχολιαζόμενο το ενδεχόμενο διπλών αν μη και περαιτέρω. Έχοντας ζήσει εκ του σύνεγγυς τις περιπέτειες του 1989/8990 αλλά και του 2010/12 με τις τότε εντάσεις, πόσο πιστεύετε ότι η κοινωνική συνοχή ανήκει στα διακυβεύματα;

• Δεν μπορεί να γίνει αλλιώς! Προϋπόθεση για την οικονομική ανάπτυξη είναι η κοινωνική συνοχή. Επ’ αυτού ο Ν. Χριστοδουλάκης (Οικονομικός Ταχυδρόμος 29/09/2022) είχε επισημάνει την ανησυχία του για την «κοινωνική ευστάθεια της αναπτυξιακής διαδικασίας και τις ασύμμετρες συνέπειες που θα έχει στις προοπτικές ευημερίας των νοικοκυριών». Η ανησυχία αυτή πηγάζει απ’ το γεγονός ότι «τις ευκαιρίες ανάπτυξης και επενδύσεων, πιθανότερο είναι να τις αδράξουν πρώτα τα πλουσιότερα νοικοκυριά γιατί έχουν την απαιτούμενη ρευστότητα και οι πιο υψηλόμισθοι γιατί βρίσκονται σε πιο προνομιούχες θέσεις, ενώ οι πιο φτωχοί θα βρεθούν ακόμα πιο πίσω στη σύγκριση εισοδημάτων. Μόνο πολύ αργότερα τα φτωχά νοικοκυριά θα αρχίσουν να βελτιώνουν τα εισοδήματά τους και η έξαρση της ανισότητας ίσως τότε να περιοριστεί».Η κοινωνική συνοχή πρέπει να συνιστά κυβερνητική συνειδητή προτεραιότητα και άρα να καλλιεργούνται κοινές αξίες, ώστε να οικοδομηθεί μια σχέση εμπιστοσύνης Πολιτείας και πολιτών. Μόνο έτσι η κοινωνία αποκτά συνοχή και μπορεί να ανταποκριθεί σωστά στις κρίσεις που ξεσπούν όλο και πιο συχνά στον ανήσυχο κόσμο που ζούμε. Μια αλληλέγγυα και συμπαγής κοινωνία, χωρίς την τοξικότητα της κομματικής πόλωσης, είναι κύριος εθνικός στόχος, που ενθαρρύνεται εξάλλου κι από την ΕΕ που διαθέτει (παγκοσμίως) τα περισσότερα κονδύλια για τις κοινωνικές δαπάνες – δηλαδή για την κοινωνική συνοχή. Κι αυτό, γιατί στον πυρήνα της «ευρωπαϊκής κουλτούρας» είναι η αντίληψη πως η δημοκρατία απαιτεί επενδύσεις στην κοινωνική συνοχή.

Η ανοιχτή επιστολή του Αλέκου Παπαδόπουλου

Θέμα: Τα ρίσκα του εξωραϊσμού της δημοσιονομικής κατάστασης

Αξιότιμοι κύριοι Πρόεδροι της Νέας Δημοκρατίας, ΣΥΡΙΖΑ -ΠΣ, ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ,

Απευθύνομαι σ’ εσάς με αίσθηση  ευθύνης, επίγνωσης και σεβασμού, με αφορμή την πρόσφατη ανακοίνωση της ΕΛΣΤΑΤ, η οποία  ανακοίνωσε, μεταξύ άλλων, ότι το 2022 έκλεισε με πρωτογενές πλεόνασμα 273 εκ. Το συγκεκριμένο δημοσιονομικό στοιχείο προβλήθηκε μετ’ επιτάσεως ως δήθεν πρωτοφανές επίτευγμα, ενώ αντίθετα άλλα δημοσιονομικά στοιχεία μείζονος σημασίας προβλήθηκαν ανεπαρκώς ή αποσιωπήθηκαν παντελώς.

Συγκεκριμένα, αποσιωπήθηκε ότι το 2022:

(α) Το αποτέλεσμα εκτέλεσης του Προϋπολογισμού ήταν έλλειμμα 4.727 εκ. (επισημαίνεται ότι το αποτέλεσμα του Προϋπολογισμού είναι η διαφορά ανάμεσα στα έσοδα και τις δαπάνες περιλαμβανομένων των τόκων, ενώ το πρωτογενές αποτέλεσμα είναι η διαφορά ανάμεσα στα έσοδα και τις δαπάνες χωρίς τους τόκους).

(β) Το ύψος του δημόσιου χρέους σε απόλυτους αριθμούς ξεπέρασε αυτό που είχε  κατά την κορύφωση της πρόσφατης κρίσης χρέους το 2011 και έφτασε τα 356.256 εκ. (171,3% του ΑΕΠ), το υψηλότερο από την είσοδο της χώρας στη ζώνη του ευρώ.

(γ) Το ύψος  του κρατικού χρέους ξεπέρασε αυτό  που ήταν κατά την κορύφωση της πρόσφατης κρίσης χρέους το 2011 και έφτασε τα 400.276 εκ. (192,4% του ΑΕΠ), μακράν το υψηλότερο  από την είσοδο της χώρας στη ζώνη του ευρώ.

(δ) Οι κυβερνητικές εγγυήσεις – εν δυνάμει χρέος- ξεπέρασαν τα 29,8 δισ., μακράν οι μεγαλύτερες από την είσοδο της χώρας στη ζώνη του ευρώ.

(ε) Το πραγματικό ΑΕΠ υπολείπεται ακόμη του πραγματικού ΑΕΠ που είχε η χώρα πριν από την πρόσφατη κρίση χρέους (ΑΕΠ 2011: 194,2 δισ., ΑΕΠ 2022: 192,1 δισ.)

(στ) Το ονομαστικό ΑΕΠ είναι ελαφρώς μεγαλύτερο από το ονομαστικό ΑΕΠ που είχε η χώρα πριν από την πρόσφατη κρίση χρέους (ΑΕΠ 2011: 203,3 δισ., ΑΕΠ 2022: 208 δισ.).

Χωρίς διάθεση να αμφισβητήσω το νομότυπο των εγγραφών και την εγκυρότητα των στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ, επισημαίνω ότι η σύμμετρη προβολή των παραπάνω συνιστά προσπάθεια εξωραϊσμού της δημοσιονομικής κατάστασης και σημαντικό πολιτικό ρίσκο δημοσιονομικής διαχείρισης την επομένη των εκλογών, ανεξαρτήτως αποτελέσματος. Γιατί οι αγορές και οι οίκοι αξιολόγησης είναι σε θέση να ακτινογραφούν ακριβέστερα τα μεγέθη και να απαιτήσουν προσαρμογές τις οποίες το εκλογικό σώμα θα είναι ανέτοιμο να δεχτεί. Σ’ αυτό το πνεύμα θέλω να κάνω και κάποιες επιπλέον επισημάνσεις.

Προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση και εύλογα ερωτηματικά η τεράστια διαφορά (44,1 δισ.) μεταξύ δημόσιου και κρατικού χρέους. Η διαφορά αυτή ήταν μόλις 12 δισ. το 2011 και 25 δισ. το 2019. Δεδομένου ότι το Κράτος είναι ένας μόνο από τους εκατοντάδες φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, πώς εξηγείται το δημόσιο χρέος να είναι πολύ μικρότερο από το κρατικό χρέος;

Η απάντηση στο ερώτημα αυτό προκύπτει από τη σύγκριση των ορισμών δημόσιου και κρατικού χρέους. Δημόσιο χρέος είναι το σύνολο των χρεών όλων των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης προς τρίτους (δανειστές εκτός Γενικής Κυβέρνησης), ενώ κρατικό χρέος είναι το σύνολο των χρεών του Κράτους προς όλους τους δανειστές του (εντός και εκτός Γενικής Κυβέρνησης).

Πώς γίνεται, λοιπόν, όλοι οι φορείς της Γενικής Κυβέρνησης μαζί να έχουν χρέος πολύ μικρότερο από το χρέος του Κράτους; Προφανώς το υπουργείο Οικονομικών, προκειμένου να εμφανίσει το δημόσιο χρέος μικρότερο, υπερδιπλασίασε το δανεισμό του Κράτους από φορείς της Γενικής Κυβέρνησης και απέφυγε ισόποσο δανεισμό από τις αγορές. Συγκεκριμένα, ο ΟΔΔΗΧ είχε δανειστεί στις 31.12.2022 από την Τράπεζα της Ελλάδος με συμφωνίες επαναγοράς (repos) διαθέσιμα των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης 46,7 δισ. Το χρέος αυτό δεν προσμετράται στο δημόσιο χρέος, αφού στο δημόσιο χρέος προσμετράται μόνο το χρέος του Κράτους προς τους δανειστές του εκτός Γενικής Κυβέρνησης.

Οι όγκοι δημόσιου και κρατικού χρέους θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με μεγάλη επιφυλακτικότητα, αφού στο τέλος του 2022:

(α) Υπήρχαν απλήρωτες ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις 1.710 εκ. ( ήδη 2.502 εκ. τέλος Μαρτίου 2023).

(β) Υπήρχαν εκκρεμείς επιστροφές φόρων 658 εκ.

(γ) Είχε ετεροχρονιστεί η πληρωμή δαπανών 1.383 εκ. ευρώ.

(δ) Υπήρχαν εκκρεμείς καταπτώσεις εγγυήσεων 1.300 εκ. και

(ε) ενδεχομένως πολλές ακόμη άγνωστου ύψους υποχρεώσεις.

Οι τεράστιοι όγκοι δημόσιου και κρατικού χρέους, η διαρκώς επιδεινούμενη διάρθρωσή τους (μεγάλη αύξηση του πολύ βραχυπρόθεσμου δανεισμού, repos), καθώς και η αλματώδης αύξηση των επιτοκίων δανεισμού εμβάλλουν σε ανησυχία σχετικά με τη δυνατότητα του Κράτους να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του.

Η Κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι τα ταμειακά διαθέσιμα της χώρας διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα (περίπου όσα παρέλαβε το 2019, 36-38 δισ.) και εξασφαλίζουν μία άνεση δανεισμού, καθώς και μία σιγουριά αν προκύψουν δυσκολίες. Ωστόσο, από τα παραπάνω δεδομένα ανακύπτουν ορισμένα σοβαρά και κρίσιμα ερωτήματα:

(α) Αν τα ταμειακά διαθέσιμα των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης είναι 36-38 δισ., τότε πώς μπόρεσε η Κυβέρνηση να δανειστεί 46,7 δισ. στις 31.12.2022;

(β) Αφού η Κυβέρνηση έχει ήδη δανειστεί και δαπανήσει όλα τα διαθέσιμα των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης, πώς αυτά εξακολουθούν να είναι διαθέσιμα για την αντιμετώπιση μιας έκτακτης ανάγκης;

(γ) Τα διαθέσιμα των ασφαλιστικών ταμείων (Κοινό Κεφάλαιο) με τι όρους τα δανείστηκε η Κυβέρνηση από την Τράπεζα της Ελλάδος; ειδικότερα, τα ταμειακά διαθέσιμα του Ταμείου Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (οι εισφορές των εργαζομένων στους ατομικούς κουμπαράδες που διαφημίζει η Κυβέρνηση) με τι όρους τα δανείστηκε;

(δ) Είναι θεμιτό να δανείζεται η Κυβέρνηση τις εισφορές των εργαζομένων με συμφωνίες επαναγοράς (repos) για ταμειακή διευκόλυνσή της και λογιστική μείωση του δημόσιου χρέους;

(ε) Ποιος μεριμνά για την αποδοτική επένδυση των διαθεσίμων των ασφαλιστικών ταμείων προς όφελος εργαζομένων και συνταξιούχων;

(στ) Ποιος εκπροσωπεί τα συμφέροντα εργαζομένων και συνταξιούχων στις συμφωνίες επαναγοράς (repos) που συνάπτει ο ΟΔΔΗΧ με την Τράπεζα της Ελλάδος και δανείζεται τις εισφορές τους;

(ζ) Σκοπεύει και είναι σε θέση η Κυβέρνηση να επιστρέψει τα δανεικά από τα ασφαλιστικά ταμεία (Κοινό Κεφάλαιο), ώστε να αξιοποιηθούν αποδοτικότερα;

Οι ασταμάτητα προβαλλόμενες αναβαθμίσεις, η μη κατάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας, σημαίνει ότι τα ελληνικά ομόλογα βρίσκονται ακόμη εκτεθειμένα στη ζώνη της κερδοσκοπικής κατηγορίας  και η κατ’ εξαίρεση αγορά τους  από την ΕΚΤ δεν πρέπει να θεωρείται  δεδομένη και άνευ όρων. Κατόπιν αυτών είναι αυτονόητο ότι τα περιθώρια επιπλέον δανεισμού για τη χώρα είναι πολύ περιορισμένα. Τυχόν υπέρβαση αυτών των περιθωρίων η όποια αξιοπρόσεκτη διόγκωση του δανεισμού από τις αγορές αναπόφευκτα θα οδηγήσει σε αύξηση των περιθωρίων κινδύνου στα επιτόκια δανεισμού. Δυστυχώς, ο δανεισμός από τις αγορές φαίνεται ότι είναι πλέον για την Κυβέρνηση και τη χώρα μονόδρομος, ο οποίος είναι πολύ πιθανό να καταλήγει σε δύσβατο μονοπάτι αν δεν γίνει μια πιο συνετή διαχείριση των προσδοκιών. Με αυτό το σκεπτικό, ο ακριβής προσδιορισμός της δημοσιονομικής κατάστασης της χώρας πριν από τις επικείμενες εκλογές μπορεί να αποτρέψει την επανάληψη των δεινών της τραυματικής κρίσης χρέους.

Η συνεχής και συγχρονισμένη προβολή μιας ρόδινης εικόνας για την κατάσταση των δημόσιων οικονομικών δεν υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον και δεν επιτρέπει στον πολίτη να χαράξει και να ακολουθήσει αξιόπιστη προσωπική και επαγγελματική πορεία. Πρόσφατο παράδειγμα, η καταιγιστική και συγχρονισμένη προβολή του σχετικά ασήμαντου και ουσιαστικά ανύπαρκτου πρωτογενούς πλεονάσματος και η εξαφάνιση του ελλείμματος πολλών δισεκατομμυρίων, καθώς και της πρωτοφανούς διόγκωσης δημόσιου και κρατικού χρέους. Θα είναι άραγε αυτές οι εκλογές ευκαιρία να τεθούν προς συζήτηση τα πραγματικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η κοινωνία μας ή θα επαναληφθούν τα ίδια σφάλματα που μας οδήγησαν στη πρόσφατη χρεοκοπία;

Η ευθύνη σας ως επικεφαλής των κομμάτων εξουσίας θα είναι βαριά και μη συγγνωστή αν η χώρα εκτροχιαστεί δημοσιονομικά, μέσα σε αυτήν την 10ετία ή στις αρχές της επόμενης κάτω από το βάρος των επαναλαμβανόμενων ανεύθυνων και αστόχαστων επεκτατικών πολιτικών.

Πιστεύω βαθιά και επιτρέψτε μου να σας προτείνω την άμεση συγκρότηση από κοινού μιας σταθερής Εθνικής Δημοσιονομικής Στρατηγικής, έστω μετά τις εκλογές, ως άφευκτη ανάγκη λόγω της επικίνδυνα ασθενούς ακόμη ελληνικής οικονομίας.

Νομίζω ότι αυτά και πολλά άλλα αδιάψευστα και βοώντα στοιχεία για την πραγματική κατάσταση της ελληνικής οικονομίας σας υποχρεώνουν, ως επικεφαλής των κόμματων εξουσίας, να ακολουθήσετε αυτόν τον αναπόφευκτο, οδυνηρό, προσωπικό και πολιτικό μονόδρομο.

Με το διάταγμα αυτό καθιερώνεται μηνιαία σύνταξη ύψους 10.000 ρουβλιών (170 δολάρια) για εκείνους που αναγκάστηκαν να φύγουν από την Ουκρανία μετά τη 18η Φεβρουαρίου. Οι ανάπηροι δικαιούνται επίσης το ίδιο ποσό μηνιαίως ενώ στις έγκυες θα καταβληθεί ένα εφάπαξ ποσό.

Με βάση το διάταγμα οι πληρωμές θα καταβάλλονται στους πολίτες της Ουκρανίας και των δύο μη αναγνωρισμένων από τη διεθνή κοινότητα «Λαϊκών Δημοκρατιών» του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ. Η Μόσχα αναγνώρισε την ανεξαρτησία τους τον Φεβρουάριο. Στις 18 Φεβρουαρίου ο Πούτιν διέταξε να καταβάλλεται ποσό 10.000 ρουβλιών σε κάθε άτομο που θα φτάνει στη Ρωσία από το Ντονέτσκ και το Λουχάνσκ.

Η Ρωσία χορηγεί στους Ουκρανούς ρωσικά διαβατήρια σε μια προσπάθεια -παράνομη κατά την Ουκρανία και τις ΗΠΑ- να προσαρτήσει εδάφη που έχει καταλάβει.

Σύμφωνα με άλλο διάταγμα που εισάγει νέα, «προσωρινά μέτρα», οι κάτοχοι ουκρανικών διαβατηρίων και οι κάτοικοι του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ θα μπορούν να πάρουν άδεια παραμονής άνευ χρονικών περιορισμών. Μέχρι σήμερα, για να μείνουν στη Ρωσία περισσότερες από 90 ημέρες θα έπρεπε να λάβουν άδεια εργασίας ή να τους χορηγηθεί ειδική άδεια. Το διάταγμα προσδιορίζει ότι τα πρόσωπα αυτά «επιτρέπεται να έχουν επαγγελματική δραστηριότητα στη Ρωσία, χωρίς άδεια εργασίας». Προϋπόθεση είναι να ληφθούν τα δακτυλικά αποτυπώματά τους, να δώσουν μία φωτογραφία ταυτότητας και να υποβληθούν σε τεστ ανίχνευσης ναρκωτικών ουσιών και μολυσματικών νόσων.

Με το κείμενο αυτό απαγορεύεται η απέλαση Ουκρανών πολιτών από τη Ρωσία, εκτός από εκείνους που αποφυλακίζονται ή που κρίνονται επικίνδυνοι για την ασφάλεια της χώρας.

Το Κρεμλίνο λέει ότι 3,6 εκατομμύρια άνθρωποι, εκ των οποίων 587.000 παιδιά, έφυγαν από την Ουκρανία για τη Ρωσία μετά την εισβολή. Οι ρωσικές αρχές ενθαρρύνουν αυτές τις μετακινήσεις και έχουν ανοίξει κέντρα φιλοξενίας σε όλη τη χώρα. Ορισμένοι από αυτούς τους πρόσφυγες πάντως κατάφεραν, συχνά με τη βοήθεια ακτιβιστών, να φύγουν από τη Ρωσία για χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.