Η μακροχρόνια αναστηλωτική προσπάθεια γίνεται από την Υπηρεσία Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης (ΥΣΜΑ). Η προσπάθεια ξεκίνησε τη δεκαετία του 1970 με κύριο στόχο την προστασία και τη διατήρηση, διότι υπήρχαν εκτεταμένες ζημιές από προηγούμενες, αποτυχημένες αναστηλώσεις, ρωγμών και ρωγμών στο μάρμαρο και ατμοσφαιρικής ρύπανσης, γεγονός που κατέστησε αναγκαία τη μεταφορά των αρχικών γλυπτών σε προστατευμένο περιβάλλον.

Η σχετική απόφαση της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης έδωσε τη δυνατότητα να αποκαλυφθεί η μοναδική όψη του ναού σε όλο του το μεγαλείο.

H απομάκρυνση των μεταλλικών ικριωμάτων ολοκληρώθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου, αποκαλύπτοντας την όψη του μνημείου που είναι ορατή από την πλευρά του Ηρωδείου. Ωστόσο, ενδέχεται οι εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης να συνεχιστούν στο μέλλον, πιθανότατα με τη χρήση μικρότερων και πιο ευέλικτων κατασκευών που δεν θα καλύπτουν ολόκληρη την πλευρά του μνημείου.

Ο ίδιος ανέφερε μεταξύ άλλων: «Γνωρίζω πόσο ευαίσθητο είναι το θέμα για όλους τους Έλληνες και τις Ελληνίδες. Όμως, ως πρέσβης, θα είμαι προσεκτικός, διότι η θέση της κυβέρνησης είναι ξεκάθαρη. Είναι σημαντικό ότι τον προηγούμενο Δεκέμβριο, στη συνάντηση Μητσοτάκη- Στάρμερ, οι δυο πρωθυπουργοί χαιρέτησαν την συνεχιζόμενη διμερή συνεργασία στον τομέα του Πολιτισμού και εξέφρασαν την επιθυμία να συνεχιστεί. Μάλιστα, ο κ. Στάρμερ, δήλωσε ότι το ζήτημα των Γλυπτών του Παρθενώνα παραμένει στην αρμοδιότητα του Βρετανικού Μουσείου και τόνισε ότι εάν υπάρξει συμφωνία ανάμεσα σε αυτό και στην Ελληνική Κυβέρνηση- στο πλαίσιο της νομοθεσίας που ισχύει- η Βρετανική Κυβέρνηση δεν θα προβάλει κανένα εμπόδιο».

Σε ό, τι αφορά στο θέμα της μετανάστευσης, ανέφερε πως: «Καταλαβαίνουμε πόσο δύσκολο και ευαίσθητο είναι το ζήτημα της λαθρομετανάστευσης, μας αγγίζει όλους στην Ευρώπη. Μεταξύ Μεγάλης Βρετανίας και Γερμανίας υπάρχει μακρόχρονη συνεργασία, όπως και με τις άλλες χώρες της ΕΕ και φυσικά και την Ελλάδα. Η βρετανική κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να συνεργάζεται με τους φίλους, τους εταίρους, τους συμμάχους μας…. Δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε τις προκλήσεις και τις δυσκολίες που έχουμε μπροστά μας , χωρίς συμμάχους χωρίς εταίρους και φίλους. Η συμφωνία με τη Γερμανία είναι ένα παράδειγμα … »

Η καταπολέμηση της λαθρομετανάστευσης αποτελεί κοινή πρόκληση για όλες τις κυβερνήσεις. Η πιο πρόσφατη διμερής συμφωνία για την καταπολέμηση των κυκλωμάτων των διακινητών είναι αυτή με τη Γερμανία. Στο πλαίσιο αυτής της νέας συνθήκης, η Γερμανία θα προχωρήσει σε αλλαγή νομοθεσίας ώστε οι Γερμανικές Αρχές να έχουν την δυνατότητα να ερευνούν και να παρεμβαίνουν στους χώρους που χρησιμοποιούν οι διακινητές μεταναστών …».

Οι ιθύνοντες του Βρετανικού Μουσείου ευτελίζουν και προσβάλλουν όχι μόνο το μνημείο αλλά και τις οικουμενικές αξίες που αυτό εκπέμπει, υπογραμμίζει η υπουργός και σημειώνει:

Οι συνθήκες έκθεσης και φύλαξης των γλυπτών, στη Duveen Gallery, συνεχώς επιδεινώνονται. Είναι η ώρα τα κλεμμένα και κακοποιημένα γλυπτά αριστουργήματα να αστράψουν στο αττικό φως.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ Η ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

“Με τη διοργάνωση επίδειξης μόδας στις αίθουσες όπου εκτίθενται τα Γλυπτά του Παρθενώνα, το Βρετανικό Μουσείο, για μια ακόμη φορά, αποδεικνύει τον μηδενικό σεβασμό του προς τα αριστουργήματα του Φειδία. Οι ιθύνοντες του Βρετανικού Μουσείου ευτελίζουν και προσβάλλουν όχι μόνο το μνημείο αλλά και τις οικουμενικές αξίες που αυτό εκπέμπει. Οι συνθήκες έκθεσης και φύλαξης των γλυπτών, στη Duveen Gallery, συνεχώς επιδεινώνονται. Είναι η ώρα τα κλεμμένα και κακοποιημένα γλυπτά αριστουργήματα να αστράψουν στο αττικό φως”.

Ο οίκος μόδας Erdem ο οποίος διοργάνωσε την επίοεδειξη ανήκει στον Τουρκοβρετανό (με πατέρα Τούρκο και μητέρα Βρετανή) Ερντέμ Μοράλιογλου, έναν πασίγνωστο διεθνώς σχεδιαστή, ο οποίος καταχειροκροτήθηκε αμέσως μετά το τέλος της επίδειξης.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Dr Nicholas Cullinan OBE (@nicholascullinan)

Όπως μεταδίδει η βρετανική εφημερίδα The Thelegraph ο Τούρκος σχεδιαστής Erdem Moralıoğlu πραγματοποίησε την τελευταία του επίδειξη πασαρέλας στην Εβδομάδα Μόδας του Λονδίνου μπροστά από τα Γλυπτά του Παρθενώνα. «Τα αρχαία ελληνικά γλυπτά εκτίθενται στο Βρετανικό Μουσείο, αφού μεταφέρθηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο στις αρχές του 1800 από τον Thomas Bruce, 7ο κόμη του Έλγιν» αναφέρει το δημοσίευμα.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Erdem Moralioglu MBE (@erdemlondon)

Όπως αναφέρει, το σκηνικό ήταν μια δήλωση που υπογράμμιζε την έμπνευση για τη φθινοπωρινή συλλογή μόδας του Erdem: την κομψή γκαρνταρόμπα της Αμερικανοελληνίδας σοπράνο Μαρίας Κάλλας.

«Η Κάλλας είχε ξεριζωθεί», δήλωσε ο Μοραλιόγλου στα παρασκήνια, σημειώνοντας ότι γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη από Έλληνες γονείς και μεγάλωσε και εκπαιδεύτηκε στην Αθήνα. «Ήθελα να παρουσιάσω σε έναν χώρο που να φέρνει στο μυαλό την ελληνικότητά της. Αυτή η ιδέα του να είναι κάποιος από κάπου και να καταλήγει κάπου αλλού με ενδιαφέρει πολύ. Νομίζω ότι υπάρχουν κάποιοι παραλληλισμοί εκεί» σημειώνει ο Τούρκος σχεδιαστής.

Ο Μοραλίογλου γεννήθηκε στο Μόντρεαλ το 1978, γιος Αγγλίδας μητέρας και Τούρκου πατέρα. Μεγαλώνοντας στο Μόντρεαλ και το Μπέρμιγχαμ, ο Moralıoğlu έλαβε το προπτυχιακό του πτυχίο στη μόδα από το Πανεπιστήμιο Ryerson. Αργότερα, έκανε πρακτική άσκηση με τη Vivienne Westwood. Μετακόμισε στο Λονδίνο το 2000 και σπούδασε μόδα στο Royal College of Art. Μετακόμισε στη Νέα Υόρκη και εργάστηκε με την Diane von Furstenberg και επέστρεψε στο Λονδίνο το 2005 και ίδρυσε το εμπορικό σήμα του. Κέρδισε το βραβείο “British Fashion Fringe” αξίας 100 χιλιάδων βρετανικών λιρών για την επιτυχία του στην πρώτη του capsule συλλογή.

«Ο πάπας Φραγκίσκος επέστρεψε τον περασμένο μήνα στην Ελλάδα τα τρία θραύσματα του Παρθενώνα που κρατούνταν στα μουσεία του Βατικανού για περίπου 100 χρόνια. Είναι καιρός η Βρετανία να ακολουθήσει το παράδειγμα του Αργεντίνου ποντίφικα. Η επόμενη χρονιά, όταν η Ελλάδα γιορτάσει την 50η επέτειο από την αποκατάσταση της δημοκρατίας, φαντάζει ιδανική ευκαιρία».

Όπως λέει, η κίνηση του προκαθήμενου της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας προσέδωσε ειδικό βάρος στην άποψη πολλών πως τα Γλυπτά που χρονολογούνται από τον 5ο αιώνα π.Χ, πρέπει να επιστραφούν στην Ελλάδα.

Η ίδια επικαλείται τον Αντρέα Ρουράλε, διευθυντή προγράμματος διαχείρισης τεχνών στο Πανεπιστήμιο Bocconi του Μιλάνου, που λέει πως «βοήθησε το ότι ο Φραγκίσκος είχε την εξουσία να λάβει τη μονομερή αυτή απόφαση, που του έδωσε τη δυνατότητα να παρακάμψει τις αντιρρήσεις των διαφωνούντων στα μουσεία του Βατικανού».

«Αντιθέτως, η βρετανική κυριότητα των μαρμάρων του Παρθενώνα -που είναι γνωστά σαν Ελγίνεια, καθώς ο λόρδος Έλγιν επέβλεψε την απομάκρυνσή τους το 1801- βασίζεται στην ατελείωτη αγωνία και τις αποκλίνουσες απόψεις από αναρίθμητους εμπλεκόμενους φορείς» λέει η ίδια, υπενθυμίζοντας πως ο Ρίσι Σούνακ έχει αποκλείσει την επιστροφή των Γλυπτών, βάσει του βρετανικού νόμου του 1963 που απαγορεύει τη διάθεση των αντικειμένων του μουσείου.

«Έτσι, ο δανεισμός των μαρμάρων στο πλαίσιο μιας εκ περιτροπής συμφωνίας που βασίζεται στην πολιτιστική ανταλλαγή, θα ήταν ο μόνος τρόπος να υπερκεραστεί το νομικό αυτό εμπόδιο» συνεχίζει η Σάντερσον.

Στο ίδιο άρθρο γίνεται μνεία στο Parthenon Project, μία μη κερδοσκοπική οργάνωση που προσβλέπει στην επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα, που καλεί την ελληνική κυβέρνηση και τους αξιωματούχους του βρετανικού μουσείου να «συμφωνήσουν ότι διαφωνούν» σχετικά με την ιδιοκτησία των Γλυπτών του Παρθενώνα, προτείνοντας μια «συμφωνία πολιτιστικής συνεργασίας» για την επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Ελλάδα και την προσφορά δημοφιλών ελληνικών έργων τέχνης στο βρετανικό μουσείο για περιοδικές εκθέσεις.

«Το Βρετανικό Μουσείο -του οποίου η αμφισβητούμενη συλλογή περιλαμβάνει τη Στήλη της Ροζέτας, τις διατηρημένες κεφαλές Μαορί από τη Νέα Ζηλανδία και περίπου 200 μπρούτζινα από το Μπενίν- έχει επισημάνει πως μια τέτοια “πολιτιστική ανταλλαγή”, δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει για την Ελλάδα, καθώς θα αναγνώριζε τη βρετανική ιδιοκτησία. Η Αθήνα υποστηρίζει πως η αφαίρεση των μαρμάρων ήταν πράξη λεηλασίας από τον Λόρδο Έλγιν πριν από τη δημιουργία του σύγχρονου ελληνικού κράτους» σημειώνει η Σάντερσον.

Επιπλέον, η ίδια υπενθυμίζει πως η κυβέρνηση της Βρετανίας απέρριψε τη σύσταση της UNESCO το 2021 για επανεκκίνηση των συνομιλιών με την Ελλάδα.

«Ωστόσο, υπάρχει μια ευκαιρία εδώ, με τον Πάπα να δείχνει το δρόμο. Η Ελλάδα θα γιορτάσει την 50η επέτειο από την αποκατάσταση της δημοκρατίας στις 24 Ιουλίου του 2024. Για τον εορτασμό αυτής της ημέρας, η Βρετανία θα πρέπει να εξετάσει την προσφορά χωρίς εμπόδια των Γλυπτών στο λαό της Ελλάδας. Θα ήταν απαραίτητη μια κοινοβουλευτική πράξη, όμως ο βασιλιάς Κάρολος Γ’ που συχνά μιλά για την εγγύτητά του με την Ελλάδα ως γενέτειρα του πατέρα του, Φιλίππου, θα μπορούσε να είναι ο κατάλληλος απεσταλμένος» συνεχίζει η Σάντερσον.

«Οι συζητήσεις αυτές καταδεικνύουν μια τεράστια αλλαγή δεδομένου του ότι μέχρι πρότινος μια τέτοια επιστροφή θα ήταν αδιανόητη. Η πλειονότητα των εφόρων και κρατικών φορέων υποστήριζαν πως η τέχνη αποτελεί παγκόσμια κληρονομιά και είναι καλύτερο να εκτίθεται σε μεγάλα, διεθνή μουσεία. Όμως, η επιστροφή κλεμμένης από τους Ναζί τέχνης σηματοδότησε μια παγκόσμια αναθεώρηση» λέει η Σάντερσον, κάνοντας αναφορά στη Λοράνς ντε Καρ, διευθύντρια του Λούβρου, που «είναι μεταξύ των πρώτων γενεών αξιωματούχων που είναι ανοιχτοί “στην επιστροφή έργων όταν βρίσκονται εσφαλμένα αλλού”».

«Στα Μουσεία του Βατικανού, η επιστροφή των μαρμάρων του Παρθενώνα αντιμετωπίζεται ως ένα μεμονωμένο γεγονός που δε σχετίζεται με τον θησαυρό των έργων τέχνης του. Και για τη Βρετανία θα ήταν μια ευκαιρία να καλλιεργήσει τη φιλία στην Ελλάδα και, κατ’ επέκταση, να αρχίσει να αποκαθιστά το ρήγμα με την Ευρώπη. Εάν η Ελλάδα αποφασίσει στη συνέχεια να στείλει έργα τέχνης στο πλαίσιο ανταλλαγής στο Βρετανικό Μουσείο, τότε όλα καλά» καταλήγει.

«Μετά από παράκληση του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, η Αυτού Αγιότης ο Πάπας Φραγκίσκος ευαρεστήθηκε να επιστρέψει δια της εκκλησιαστικής Αρχής της Ελλάδας τα θραύσματα από τα παρθενώνια Γλυπτά» αναφέρει η σχετική ανακοίνωση του ΥΠΠΟΑ.

«Στη ”δωρεά” του Πάπα Φραγκίσκου, η οποία γίνεται προς τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο, τονίζεται ο πνευματικός και φιλάδελφος χαρακτήρας της παπικής χειρονομίας προς την Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδος», τονίζει η ανακοίνωση με την οποία το ΥΠΠΟΑ και προσωπικά η υπουργός Λίνα Μενδώνη εκφράζουν «ευγνωμοσύνη για τη γενναιόδωρη απόφαση του Πάπα Φραγκίσκου».

«Η απόφαση αυτή έρχεται αρωγός στην εργώδη προσπάθεια που καταβάλλει η Ελληνική Κυβέρνηση και προσωπικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ήδη από τον Ιούλιο 2019, για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα από το Βρετανικό Μουσείο και την επανένωσή τους με εκείνα που εκτίθενται στο Μουσείο της Ακρόπολης», καταλήγει η ανακοίνωση του ΥΠΠΟΑ.

Η δήλωση του γενικού διευθυντή του Μουσείου της Ακρόπολης, Νίκου Σταμπολίδη

Από την πλευρά του, ο γενικός διευθυντής του Μουσείου της Ακρόπολης, Νίκος Σταμπολίδης, έκανε την ακόλουθη δήλωση: «Μετά την οριστική επανένωση του θραύσματος Fagan στην ανατολική ζωφόρο του Παρθενώνα, τα τρία θραύσματα που βρίσκονται στο Βατικανό επανενώνονται ξανά στις θέσεις τους στο Μουσείο Ακρόπολης. Το υπουργείο Πολιτισμού και το Μουσείο Ακρόπολης είχαν προφορικές και γραπτές συνεννοήσεις με την Αγία Έδρα και το Μουσείο του Βατικανού. Χαιρετίζουμε τη σημερινή απόφαση».

Πιο συγκεκριμένα, σε επίσημο ανακοινωθέν του Βατικανού υπογραμμίζεται:

«Ο πάπας Φραγκίσκος, ως ουσιαστική απόδειξη της ειλικρινούς επιθυμίας για συνέχιση της οικουμενικής πορείας για την μαρτυρία της αλήθειας, αποφάσισε να δωρίσει στην Αυτού Μακαριότητα Ιερώνυμο, Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος, τρία θραύσματα του Παρθενώνα, τα οποία εδώ και αιώνες φυλάσσονται με μεγάλη φροντίδα στις συλλογές του Ποντίφικα και στα Μουσεία του Βατικανού, και τα οποία εκτίθενταν σε εκατομμύρια επισκέπτες».

Ο άνδρας σκαρφάλωσε τη σκαλωσιά στον Παρθενώνα και επικράτησε αναστάτωση στην Ακρόπολη, καθώς επενέβησαν αστυνομικές και πυροσβεστικές δυνάμεις, ένας διαπραγματευτής ενώ στο σημείο βρίσκεται και ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ.

Μπορεί ο άνδρας να μην απειλεί ότι θέλει να πέσει, όμως το σημείο είναι αρκετά επικίνδυνο, καθώς κάνει βόλτες στη σκαλωσιά.

Δεν έχει τέτοιο προηγούμενο: λίγο πριν τις 12, σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, άγνωστος κατόρθωσε να διαφύγει της προσοχής των φυλάκων και να σκαρφαλώσει στην κορυφή του Παρθενώνα, στο Δυτικό Αέτωμα, να κρεμάσει διάφορα πανό, σημαίες και πολύχρωμα σημαιάκια και να μείνει εκεί, κάνοντας βόλτες στην κορυφή του μνημείου.

Επί τόπου έφτασαν αστυνομικές δυνάμεις και η Προϊσταμένη Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων του υπουργείου Πολιτισμού και προσπαθούν να τον πείσουν να κατέβει με ασφάλεια για τον ίδιο και το μνημείο και να λύσουν το μυστήριο του πώς ανέβηκε πάνω σε ένα από τα πιο ιερά και προβεβλημένα μνημεία του κόσμου.

Δεν είναι σαφές τι ακριβώς γράφουν τα πανό, αν και κάποια σύμβολα παραπέμπουν στην Μακεδονία. Πλήθος αναρτήσεων έχουν ξεκινήσει από αυτόπτες μάρτυρες στα social media. Μαρτυρίες αναφέρουν ότι θέλει να μιλήσει με τους κυβερνώντες για ζητήματα της Βόρειας Μακεδονίας και απειλεί να πέσει.

Το άρθρο γνώμης της δημοσιογράφου Σάρλοτ Χίγκινς που δημοσιεύθηκε σήμερα, αναφέρει χαρακτηριστικά: «Τα γλυπτά του Παρθενώνα ανήκουν στην Ελλάδα – Τότε για είναι τόσο δύσκολο να αποδεχτούμε την επανένωση;». 

Μια ευθύνη που μετατίθεται

Και έτσι, με αυτήν την ερώτηση συνεχίζει ξεκαθαρίζοντας ότι πρόκειται για μία υπόθεση που η ευθύνη της μετατίθεται από τον έναν στον άλλον. Όπως χαρακτηριστικά γράφει, η βρετανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η επανένωση δεν εξαρτάται από αυτήν αλλά από τους διαχειριστές του Βρετανικού Μουσείου. Οι διαχειριστές του Βρετανικού Μουσείου όμως – εκτός του ότι δεν έχουν τη «διάθεση» για να τα επιστρέψουν – υποστηρίζουν ότι υπάρχει και ο νόμος του 1963 (1963 British Museum Act) που τους δεσμεύει.

Συγκεκριμένα, ο νόμος προβλέπει ότι για να φύγει οποιοδήποτε έκθεμα εκτός Βρετανικού Μουσείου θα πρέπει ή να έχει υποστεί ζημιές ή να είναι αντίγραφο ή να πρόκειται για έκθεμα που έχει λεηλατηθεί ή αγοραστεί υπό εξαναγκασμό την περίοδο του Ολοκαυτώματος. Παράλληλα, οι διαχειριστές υποστηρίζουν ότι δεν είναι δυνατός ούτε ο δανεισμός των γλυπτών, με ευθύνη των ίδιων των Ελλήνων που δεν αναγνωρίζουν την ιδιοκτησία του βρετανικού μουσείου.

Η δημοσιογράφος του Guardian, άρθρο της, επιλέγει μάλιστα να χαρακτηρίσει την γκαλερί Ντουβίν του μουσείου, όπου και βρίσκεται η ζωφόρος των 75 μέτρων και μερικά από τα γλυπτά των αετωμάτων του Παρθενώνα, «κάπως ζοφερή και καταθλιπτική, σε σύγκριση με την φανταστική αφήγηση που αναπαρίσταται στο μουσείο της Ακρόπολης».

Τελειώνοντας, και ενώ έχει αναφερθεί στον φιλέλληνα Μπόρις Τζόνσον – ο οποίος ως μαθητής έγραφε υπέρ της επανένωσης, καταλήγει ότι το Γούεστμινστερ δεν φαίνεται να ξεκολλάει από το αυτοκρατορικό παρελθόν της Βρετανίας το οποίο ίσως να είναι και εκείνο που πραγματικά αποτρέπει την επανένωση.

Πρόκειται για απόσπασμα του λίθου VI της ανατολικής ζωφόρου του Παρθενώνα, όπου απεικονίζονται οι θεοί του Ολύμπου καθιστοί, παρακολουθώντας την παράδοση του πέπλου στην Αθηνά, την πολιούχο θεά της Αθήνας. Απεικονίζει τα κάτω άκρα της θεάς Αρτέμιδας, μεταξύ άλλων θεάς του κυνηγιού, η οποία ατενίζει προς την πομπή των Παναθηναίων, που προσέρχεται προς τον μεγάλο ναό.

Η ιδιαιτερότητα αυτής της επιστροφής, επισημαίνει η σχετική ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού «δεν έγκειται στην μακροχρόνια κατάθεση (deposito) του θραύσματος στο μνημείο που ανήκει, τον Παρθενώνα, και στο Μουσείο Ακρόπολης, αλλά στην προοπτική που έχει ξεκινήσει από την περιφερειακή κυβέρνηση της Σικελίας προς το ιταλικό υπουργείο Πολιτισμού, ώστε αυτό να παραμείνει σε μόνιμη βάση (sine die) στο Μουσείο Ακρόπολης».