Ο Λάουτερμπαχ, έκανε την παραδοχή αυτή κατά τη διάρκεια τηλεοπτικής του συνέντευξης όπου, μεταξύ άλλων, σημείωσε ότι, η κυβέρνηση αναγνωρίζει το γεγονός ότι, πλέον, ορισμένοι πολίτες, εξαιτίας των εμβολιασμών, ζουν «με βαριές αναπηρίες και μόνιμους τραυματισμούς». Ο Γερμανός υπουργός σημείωσε, ωστόσο, ότι η αναλογία τέτοιων περιστατικών και οφελών από τα εμβόλια είναι πολύ μικρή. Όπως είπε, ο εμβολιασμός κατά της Covid19 εξακολουθεί να προστατεύει από τη βαριά νόσηση και τα συμπτώματα του Long Covid, ενώ, στη συνέχεια, παραδέχθηκε ότι, από την πανδημία, οι φαρμακευτικές, επωφελήθηκαν από τις συμφωνίες τους με τα κράτη – μέλη (οι οποίες και απαλλάσσουν τις εταιρείες από πιθανές αποζημιώσεις), αποκομίζοντας τεράστια κέρδη.

Ο Γερμανός υπουργός κατά τη διάρκεια της συνέντευξης του στο ZDF Heute Journal, κλήθηκε να απαντήσει και για το επίμαχο tweet του, όπου ανέφερε ότι τα εμβόλια «δεν έχουν απολύτως καμία παρενέργεια», με το οποίο είχε προκαλέσει και έντονες αντιδράσεις. Κατά τη διάρκεια της εκπομπής, παρουσιάστηκαν μαρτυρίες ανθρώπων αναγνωρισμένων ως «θύματα» των εμβολιασμών, οι οποίοι αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες ως προς την λειτουργικότητά τους σε καθημερινό επίπεδο.

Ο Σοσιαλδημοκράτης υπουργός σημείωσε για τις περιπτώσεις σοβαρών αναπηριών που έχουν σημειωθεί και αναγνωρισθεί ότι, «αυτές οι ατυχείς περιπτώσεις είναι αποκαρδιωτικές, θέλω να πω πως σκεφτόμαστε τους ανθρώπους που έχουν επηρεαστεί από τα εμβόλια. Υποφέρουν από σοβαρές παρενέργειες, κάποιες από τις οποίες μπορεί να είναι μόνιμες. Αυτό που κάνουμε σε επίπεδο θεσμικό είναι πως καλύπτουμε τις αποθεραπείες που χρειάζονται. Το πρόβλημα είναι πως ακόμη δεν έχουμε τα φάρμακα που ανταποκρίνονται στις θεραπείες, οι έρευνες “τρέχουν” αυτό το διάστημα. Οπότε αντιλαμβάνομαι γιατί οι άνθρωποι δικαίως διαμαρτύρονται. Σε καμία περίπτωση δε χαιρόμαστε, δε θέλω να δώσω αυτή την εντύπωση.

Πρέπει να επιταχύνουμε στην αναγνώριση των σοβαρών παρενεργειών των εμβολίων που σημειώνονται, και σταδιακά καταλαβαίνουμε καλύτερα την όλη κατάσταση. Ωστόσο σε κάθε περίπτωση, θα ήθελα να σημειώσω πως βάσει των τελευταίων στοιχείων που έχουμε, ο κίνδυνος από τον εμβολιασμό είναι εξαιρετικά σπάνιος. Οι ενδείξεις που έχουμε είναι για λιγότερο από μία περίπτωση σοβαρής παρενέργειας, στους 10.000 εμβολιασμούς. Πρακτικά η εικόνα που έχουμε για τους τραυματισμούς από τα εμβόλια γίνεται πιο καθαρή, όλο και περισσότερο και έτσι θα μπορούμε να ταυτοποιούμε καλύτερα όσους έχουν επηρεαστεί από τις δόσεις που έχουν λάβει, ώστε να βοηθήσουμε πιο γρήγορα».

«Υπερβολή η διατύπωσή μου»

Ο Λάουτερμπαχ αναφορικά με το αμφιλεγόμενο tweet του υπογράμμισε πως, «Πράγματι αυτή η διατύπωση που είχα κάνει ήταν μια υπερβολή. Ωστόσο, δεν αντιπροσωπεύει τις θέσεις μου. Σε πολλαπλές περιπτώσεις, ακόμη και πριν το tweet, είχα μιλήσει για πιθανές επιπλοκές. Τα ποσοστά επιπλοκών και κινδύνου παραμένουν σχετικά σταθερά από τότε (εννοεί το 2021) και αυτά τα εμβόλια έχουν χρησιμοποιηθεί σε όλο τον πλανήτη. Η αναλογία είναι 1:10.000. Η αλήθεια είναι πως τα εμβόλια προστατεύουν από τη σοβαρή νόσηση και μειώνουν σε μεγάλο βαθμό τον κίνδυνο για long Covid, η οποία long Covid έχει παρόμοιες επιπλοκές με το post-vax syndrome στο οποίο αναφερόμαστε. Άρα, τα οφέλη από τον εμβολιασμό είναι πολλά περισσότερα από το ρίσκο».

Ο υπουργός αναφέρθηκε και στην υπόθεση της πρώτης μήνυσης που κατέθεσε Γερμανος πολίτης κατά της BionTech. Σημείωσε ότι η χώρα παρέχει τις τις προβλεπόμενες αποζημιώσεις καθώς και ότι, αυτή τη στιγμή, εργάζεται εντατικά για τη μελέτη και την αντιμετώπιση της long Covid που πλήττει χιλιάδες ανθρώπους σε όλη την Ευρώπη, όπως επίσης και για την αντιμετώπιση του post-vax syndrome. Όπως επανέλαβε, και οι δύο αυτές καταστάσεις, φέρουν πολλές ομοιότητες. «Αυτή τη στιγμή συζητάμε με την Επιτροπή προϋπολογισμού γιατί θέλουμε το πρόγραμμα να υλοποιηθεί όσο το συντομότερο. Διαπραγματευόμαστε για το μπάτζετ της επιχορήγησης αυτή τη στιγμή. Είναι καθήκον μας να προχωρήσουμε αυτά τα σχέδια», είπε.

Ο πολιτικός κλήθηκε να τοποθετηθεί και για την κριτική σχετικά με τις συμβάσεις που υπέγραψε η χώρα με τις φαρμακευτικές σχετικά με τις εξαιρέσεις σε πιθανές αποζημιώσεις, τις οποίες, τελικά, καταβάλλει το γερμανικό κράτος. Όπως σημείωσε ο Λάουτερμπαχ, την περίοδο που υπογράφηκαν αυτές οι συμβάσεις, ο ίδιος δεν είχε ακόμα αναλάβει το υπουργείο. «Αντιλαμβάνομαι πως έπρεπε να ξεκινήσουν άμεσα οι εμβολιασμοί. Έτσι το κράτος, ανέλαβε όλη την ευθύνη. Κατά τη γνώμη μου αυτό ήταν το σωστό, η ευθύνη να περνάει στην Πολιτεία. Θα ήταν θετικό αν οι φαρμακοβιομηχανίες μπορούσαν να συνεισφέρουν εθελοντικά σε ένα κοινό Ταμείο για την έρευνα. Αυτό, γιατί τα κέρδη τους ήταν ιλιγγιώδη. Άρα θα ήταν κάτι παραπάνω από μια κίνηση καλής θέλησης, αλλά κάτι που θα έπρεπε να το αναμένουμε. Το βασικό, επαναλαμβάνω, είναι να μπορούμε πιο εύκολα να ταυτοποιούμε τις περιπτώσεις βλάβης από εμβόλιο για να μην περιμένουν οι άνθρωποι πολύ καιρό, μέχρι να λάβουν βοήθεια», είπε.

Στη Γερμανία, μέχρι τα τέλη του Ιανουαρίου της τρέχουσας χρονιάς, είχαν εγκριθεί 253 αιτήσεις αποζημίωσης λόγω σοβαρών ανεπιθύμητων παρενεργειών του εμβολιασμού κατά του κορονοϊού. Αναλογικά με τον αριθμό των χορηγούμενων δόσεων, οι αιτήσεις για την αναγνώριση της βλάβης του εμβολίου είναι σπάνιες, ωστόσο όπως σημείωνε το Der Spiegel μόνο ένα μέρος των αιτήσεων εγκρίνεται, κάτι που σχετίζεται με όσα είπε και ο υπουργός Υγείας περί αναγνώρισης των όποιων βλαβών.

Από την πρώτη στιγμή της έγκρισής των εμβολίων, σε ΗΠΑ και ΕΕ οι φαρμακευτικές εταιρείες μέσω των συμφωνιών τους έχουν λάβει πλήρη ασυλία όσον αφορά ποινικές και αστικές ευθύνες που μπορεί να προκύψουν από τυχόν παρενέργειες. Στην Ελλάδα, το ΣτΕ έχει αποφανθεί, με την απόφαση του Α΄ τμήματός του (622 του 2021), ότι ο πολίτης που έχει υποστεί βλάβη της υγείας του από εμβόλιο μπορεί να ζητήσει υλική και ηθική αποκατάσταση από το κράτος με βάση συγκεκριμένες συνταγματικές διατάξεις. Οι προϋποθέσεις αυτές είναι: η βλάβη της υγείας πρέπει να αποδεικνύεται ότι οφείλεται στο εμβόλιο. Ο εμβολιασμός οφείλει να είναι νόμιμος και να γίνεται για την προστασία της δημόσιας υγείας. Το δικαίωμα για αποζημίωση, ορίζει η απόφαση του ΣτΕ, στηρίζεται στα άρθρα 4, 5 και 25 του Συντάγματος αναλογικά και με όσα θεσπίζει και ο Αστικός Κώδικας (άρθρο 932).

Η υπόθεση που στάθηκε ως αφορμή για να εκδοθεί η απόφαση για τις αποζημιώσεις όσων υφίστανται βλάβη στην υγεία τους από εμβολιασμούς αφορούσε ένα κοριτσάκι, το οποίο μετά τον εμβολιασμό του με το εμβόλιο MMR ΙΙ (τριδύναμο εμβόλιο ιλαράς, παρωτίτιδας και ερυθράς) παρουσίασε παρεγκεφαλίτιδα, σπανιότατη νόσο (1:1.000.000 δόσεις εμβολίου) ως ανεπιθύμητη παρενέργεια του εμβολίου αυτού.

Πρόκειται για μετα-ανάλυση που συμπεριέλαβε δεδομένα από 3.699 ασθενείς που νόσησαν από COVID-19 σε 18 μελέτες. Κατέδειξε ότι 74,1% (95% διάστημα εμπιστοσύνης [CI] 64,0% έως 81,3%), 85,8% (77,6% έως 90,9%), 90,0% (83,3% έως 94,0%) και 95,7 % (89,5% έως 98,3%) των ασθενών ανέκτησαν την όσφρησή τους στις 30, 60, 90 και 180 ημέρες, αντίστοιχα, με διάμεσο χρόνο ανάρρωσης 14,9 ημέρες (95% CI 12,7 έως 20,3 ημέρες).

Τα αντίστοιχα ποσοστά των ασθενών που ανέκτησαν την αίσθηση της γεύσης ήταν 78,8% (70,5% έως 84,7%), 87,7% (82,0% έως 91,6%), 90,3% (83,5% έως 94,3%) και 98,0% (92,2% έως 95,5%), με διάμεσο χρόνο αποκατάστασης 12,4 ημέρες (95% CI 10,3 έως 16,4 ημέρες).

Μεταξύ τεσσάρων από τις συμπεριλαμβανόμενες μελέτες που προσδιόρισαν τον βαθμό ανάκτησης της οσμής, μεταξύ 12,8% και 30,4% των ασθενών πέτυχαν μερική ανάρρωση και 44,0% έως 70,0% πέτυχαν πλήρη ανάρρωση κατά την παρακολούθηση.

Mεταξύ τριών από τις συμπεριλαμβανόμενες μελέτες που προσδιόρισαν τον βαθμό ανάκτησης γεύσης, μεταξύ 8,3% και 30,0% πέτυχε μερική ανάκτηση και 50,0% έως 88,9% πέτυχε πλήρη ανάκτηση. Η επίμονη αυτοαναφερόμενη δυσλειτουργία της όσφρησης και της γεύσης παρουσιάστηκε σε 5,6% (95% CI 2,7% έως 11,0%) και 4,4% (1,2% έως 14,6%) των ασθενών, αντίστοιχα. Οι αναλύσεις ευαισθησίας μάλιστα υποδηλώνουν ότι τα ποσοστά αυτά θα μπορούσαν να είναι υποτιμημένα.

Επιπλέον, βρέθηκε ότι οι γυναίκες είχαν λιγότερες πιθανότητες να ανακτήσουν την όσφρηση (λόγος πιθανοτήτων 0,52, 95% CI 0,37 έως 0,72) και τη γεύση (0,31, 95% CI 0,13 έως 0,72) συγκριτικά με τους άνδρες, ενώ ασθενείς με μεγαλύτερη αρχική σοβαρότητα δυσλειτουργίας (0,48, 95% CI 0,31 έως 0,73) ή ρινική συμφόρηση (0,42, 95% CI 0,18 έως 0,97) είχαν λιγότερες πιθανότητες να ανακτήσουν την όσφρηση.

Συμπερασματικά, η μετα-ανάλυση αυτή κατέδειξε ότι 5% περίπου των ασθενών με COVID-19 αναπτύσσουν επίμονη δυσλειτουργία της όσφρησης και της γεύσης. Με περισσότερους από 550 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως να έχουν επιβεβαιωθεί ότι έχουν περάσει COVID-19 ως σήμερα, εκ των οποίων περίπου 50% αναφέρει δυσλειτουργία όσφρησης ή γεύσης, μόλις το 5,6% και το 4,4% των ασθενών μεταφράζεται σε περισσότερα από 15 εκατομμύρια και 12 εκατομμύρια ασθενείς με μακροχρόνια δυσλειτουργία της όσφρησης και της γεύσης, αντίστοιχα.

Οι καθηγητές που συνοψίζουν τα συμπεράσματα είναι οι Σταυρούλα (Λίνα) Πάσχου (Επίκουρη Καθηγήτρια Ενδοκρινολογίας), Γεώργιος Τσιβγούλης (Καθηγητής Νευρολογίας), Παρασκευή Κατσαούνου (Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πνευμονολογίας), Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Καθηγήτρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρικής) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής-Αιματολογίας-Ογκολογίας και Πρύτανης ΕΚΠΑ.

Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στη συγκεντρωτική λίστα του ΕΟΦ στο πλαίσια του συστήματος φαρμακοεπαγρύπνησης οι Αρμόδιες Αρχές καταχωρούν στην εθνική και ευρωπαϊκή βάση όλες τις εικαζόμενες ανεπιθύμητες ενέργειες που εκδηλώνονται στην Ελληνική Επικράτεια και οι οποίες αναφέρονται αυθόρμητα από ασθενείς ή από επαγγελματίες του τομέα της υγείας στον ΕΟΦ.

Οι κατηγορίες

• Ανεπιθύμητη ενέργεια είναι η απόκριση σε ένα φάρμακο που χορηγείται σύμφωνα με τα στοιχεία της άδειας κυκλοφορίας του και είναι επιβλαβής και ακούσια.
• Σοβαρή ανεπιθύμητη ενέργεια είναι η ανεπιθύμητη ενέργεια που θάνατο, είναι άμεσα απειλητική για τη ζωή του ασθενούς, απαιτεί νοσηλεία ή παράταση νοσηλείας, οδηγεί σε μόνιμη ή σημαντική αναπηρία ή ανικανότητα ή επιφέρει συγγενή ανωμαλία/βλάβη κατά τον τοκετό ή αποτελεί σημαντικό ιατρικό συμβάν.

Μερικές από τις ανεπιθύμητες παρενέργειες που αναφέρει ο ΕΟΦ είναι οι εξής:

• Περιστατικά μυοκαρδίτιδας/ περικαρδίτιδας
• Καρδιακές διαταραχές
• Αιματολογικές διαταραχές
• Αναφορές κατά την εγκυμοσύνη
• Αλλεργίες
• Νευρολογικά περιστατικά
• Διαταραχές έμμηνου ρύσης
• Διαταραχές αυτιού/όρασης

Από την έναρξη των εμβολιασμών μέχρι και 26.12.2021, οι κάτωθι παρατιθέμενες αναφορές πιθανολογούμενων ανεπιθύμητων ενεργειών υποβλήθηκαν στον Ε.Ο.Φ. επί συνόλου 16.993.166 δόσεων εμβολίων που αναλύονται ως εξής:

• Comirnaty (BioNTech Manufacturing GmbH): 13.481.160 (α’δόση: 5.467.267, β δόση: 5.179.587, γ’ δόση: 2.834.306 )
• Spikevax (Moderna Biotech Spain S.L): 1.311.776 (α’δόση. 583.848, β δόση: 567.844, γ δόση: 160.084 )
• Vaxzevria (AstraZeneca AB): 1.546.581 (α’ δόση: 782.187, β δόση: 764.392, γ δόση: 2)
• Janssen (Janssen-Cilag International NV): 653.649 (α δόση: 560.475, β δόση: 393.100, γ δόση: 74)

Ο Ε.Ο.Φ. έχει λάβει:

• 9.411 αναφορές πιθανολογούμενων (εικαζόμενων) ανεπιθύμητων ενεργειών ποσοστό 0,055% επί των συνολικών εμβολιασμών με τα εμβόλια έναντι της COVID-19, με τη χρήση της κίτρινης κάρτας, τόσο από επαγγελματίες υγείας, όσο και από πολίτες (5,5 αναφορές /10.000 δόσεις)
• 5.074 αναφερόμενες ως σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες ποσοστό 0,03% επί των συνολικών εμβολιασμών (2,9 αναφορές/10.000 δόσεις),
• 3.705 αναφερόμενες ως μη σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες ποσοστό 0,022% επί των συνολικών εμβολιασμών
• 632 χωρίς κριτήριο σοβαρότητας (αδιαβάθμητες) ποσοστό 0,004% επί των συνολικών εμβολιασμών

Στο πλαίσιο των εθνικών και ευρωπαϊκών διαδικασιών αρχικής εκτίμησης/προτεραιοποίησης των αναφορών, και κατόπιν σχετικής επεξεργασίας από το Τμήμα Ανεπιθύμητων Ενεργειών (ΤΑΕ) και από την Διεύθυνση Φαρμακευτικών Μελετών Ε.Ο.Φ, παρατίθενται στοιχεία για τις κάτωθι κατηγορίες ενδιαφέροντος:

Στην κατηγορία αναφορών με θανατηφόρο έκβαση, τα οποία εξετάζονται κατά προτεραιότητα από την ΟΕ/Ε .ΕΦΑΡ. έχουν ληφθεί 130 αναφορές, (88 με COMIRNATY, 10 με το SPIKEVAX, 25 με το VAXZEVRIA και 7 με JANSSEN), δηλαδή 0,0008% επί των συνολικών εμβολιασμών, ειδικότερα:

• 4 αναφορές αξιολογήθηκαν ότι έχουν ισχυρή πιθανότητα συσχέτισης με τον εμβολιασμό (probable – 1,94/1.000.000 δόσεις ή 0,00019% με το εμβόλιο VAXZEVRIA και 1,5/1.000.000 δόσεις ή 0,00015% με το εμβόλιο JANSSEN )
• 3 αναφορές αξιολογήθηκαν ότι έχουν πιθανότητα συσχέτισης με τον εμβολιασμό (possible – 1 ή 0,000007% επί των συνολικών εμβολιασμών με το εμβόλιο COMIRNATY, 1 ή 0,00006% επί των συνολικών εμβολιασμών με το εμβόλιο VAXZEVRIA και 1 ή 0,00007% επί των συνολικών εμβολιασμών με το εμβόλιο SPIKEVAX ).
• 69 (53%) αναφορές αξιολογήθηκαν ότι δεν ήταν πιθανή η συσχέτισή τους με τον εμβολιασμό (unlikely)
• 31 (24%) αναφορές δεν ήταν δυνατό να αξιολογηθούν από τα διαθέσιμα στοιχεία που έχουν αποσταλεί (unassessable)
• 23 (18%) αναφορές δεν έχει ολοκληρωθεί η αξιολόγησή τους (conditional), διότι αναμένονται συμπληρωματικά στοιχεία που έχουν ζητηθεί (π.χ πορίσματα ιατροδικαστικών εκθέσεων και άλλες πληροφορίες).

Όπως είναι αναμενόμενο η χορήγηση της τρίτης δόσης φέρνει και πάλι στο επίκεντρο της συζήτησης στο ποιες μπορεί να είναι οι παρενέργειες.

Υπενθυμίζεται ότι προϋπόθεση για τη χορήγηση τρίτης δόσης, είναι να έχουν περάσει έξι μήνες από την δεύτερη δόση του εμβολιασμού τους με τα εμβόλια Pfizer ή AstraZeneca ή Moderna και δύο μήνες από την ημερομηνία που χορηγήθηκε το μονοδοσικό εμβόλιο της Johnson & Johnson.

Μελέτη που δημοσιεύθηκε από τις αμερικανικές υγειονομικές αρχές στις 29 Σεπτεμβρίου έδειξε ότι οι παρενέργειες που παρατηρούνται μετά μια αναμνηστική δόση των εμβολίων της Pfizer και της Moderna είναι «παρόμοιες» με αυτές που εκδηλώθηκαν μετά τη δεύτερη δόση.

Τα στοιχεία της εν λόγω έρευνας συγκεντρώθηκαν από σχεδόν από 20.000 ανθρώπους που έκαναν μια τρίτη δόση του εμβολίου τους από τα μέσα Αυγούστου έως τα μέσα Σεπτεμβρίου, τη στιγμή που η αναμνηστική δόση είχε εγκριθεί για ορισμένα ανοσοκατεσταλμένα άτομα στη χώρα. Όσοι έκαναν την τρίτη δόση συμπλήρωσαν ένα ερωτηματολόγιο μετά τον εμβολιασμό τους σε μια εφαρμογή (v-safe).

Ανάμεσα σε αυτούς που συμπλήρωσαν το συγκεκριμένο ερωτηματολόγιο μετά την καθεμία από τις τρεις δόσεις, σχεδόν το 79% ανέφερε μια τοπική αντίδραση μετά την τρίτη δόση, όπως πόνο στο σημείο που έγινε το εμβόλιο, και το 74% ανέφερε μια λεγομένη συστημική αντίδραση, που επηρεάζει όλο τον οργανισμό, όπως η κόπωση.

Μετά τη δεύτερη δόση, οι αριθμοί αυτοί ήταν 78% και 77% αντίστοιχα, συνεπώς παρόμοιοι.

Το 28% από όσους συμπλήρωσαν τα ερωτηματολόγια δήλωσε ότι δεν μπόρεσε να συνεχίσει τις συνήθεις καθημερινές ασχολίες του μετά την τρίτη δόση, ως επί το πλείστον την επομένη του εμβολιασμού.

Σύγχυση προκαλεί τώρα μια νέα στατιστική μελέτη από τις ΗΠΑ, σύμφωνα με την οποία ο κίνδυνος φλεγμονής του καρδιακού μυός (μυοκαρδίτιδα) μετά από εμβολιασμό με BioNTech / Pfizer για τα αγόρια είναι πάνω από έξι φορές υψηλότερος από τον κίνδυνο εμφάνισης σοβαρών συμπτωμάτων κορωνοϊού.

Οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας έκαναν συγκρίσεις ανάμεσα σε εφήβους 12 έως 17 ετών δίχως υποκείμενα νοσήματα, μελετώντας τη συχνότητα εμφάνισης μυοκαρδίτιδας μετά τον εμβολιασμό και το κατά πόσον έφηβοι της ίδιας ηλικιακής ομάδας αναγκάστηκαν να νοσηλευτούν εξαιτίας της νόσησης από κορωνοϊό. Η μελέτη εξέτασε 257 περιπτώσεις μυοκαρδίτιδας σε εφήβους, οι οποίες διαγνώστηκαν το πρώτο εξάμηνο του 2021 μετά από εμβολιασμό τους κατά του κορωνοϊού. Η φλεγμονή ήταν κυρίως ήπια, ενώ δεν υπάρχουν καταγεγραμμένοι θάνατοι.

Συνολικά ωστόσο αυτή η σοβαρή παρενέργεια ήταν εξαιρετικά σπάνια, με το ποσοστό να υπολογίζεται στο 162,2 ανά εκατομμύριο των εμβολιασμένων, και στα κορίτσια 13,0 ανά εκατομμύριο.

Εμβόλιο παρά τις παρενέργειες;

Αν και λίγα είναι γνωστά για την πορεία της νόσου σε παιδιά και εφήβους, εμφανίζονται όλο και συχνότερα μακροπρόθεσμες συνέπειες

Πολλοί είναι πάντως οι ειδικοί υγείας που τοποθετούνται υπέρ του εμβολιασμού των εφήβων. Ο κίνδυνος που μπορεί να επιφυλάσσει μία νόσηση από κορωνοϊό, αλλά και οι μακροπρόθεσμες συνέπειες στη συνέχεια θεωρούν ότι ενδέχεται να είναι μεγαλύτερος από εκείνον της μυοκαρδίτιδας.

Ακόμα κι αν παιδιά και έφηβοι έχουν συχνά μια ήπια πορεία ή αρρωσταίνουν λιγότερο σοβαρά, ο κίνδυνος μακροχρόνιων επιπτώσεων εξαιτίας του κορωνοϊού παραμένει. Το διαρκώς αυξανόμενο ποσοστό εμβολιασμένων στον πληθυσμό θα οδηγήσει πιθανότατα σε αύξηση στον αριθμό παιδιών και νέων που θα νοσήσουν μελλοντικά, εφόσον δεν έχουν ακόμη εμβολιαστεί ή δεν μπορούν να εμβολιαστούν.

Για την πορεία της νόσου σε αυτή την ηλικιακή ομάδα λίγα είναι γνωστά, αλλά η νόσηση από κορωνοϊό εμφανίζει όλο και συχνότερα μακροπρόθεσμες συνέπειες. Και σύμφωνα με μία σουηδική έρευνα, παιδιά και έφηβοι είναι εξίσου πιθανό να υποφέρουν από μακροχρόνιες συνέπειες της νόσησης από κορωνοϊό, όπως το παιδιατρικό πολυσυστηματικό φλεγμονώδες σύνδρομο (PIMS) ή το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης. Ωστόσο, τέτοιες μακροχρόνιες συνέπειες σε νεαρές ηλικίες δεν έχουν αναφερθεί συχνά, ενδεχομένως και γιατί δεν αναγνωρίζονται εξαρχής ως τέτοιες, σε αντίθεση με τους ενήλικες, όπως επισημαίνει μία βρετανική έρευνα.

Πηγή: DW

Τα παραπάνω επισημάνθηκαν στη διαδικτυακή επιστημονική εκδήλωση με θέμα “Το μονοδοσικό εμβόλιο Covid-19 της Janssen (Johnson & Johnson)”, που διοργάνωσε χθες ο Φαρμακευτικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης, με ομιλητή τον Γιώργο Βερνίκο διδάκτορα του Πανεπιστημίου Cambridge και επικεφαλής της θεραπευτικής ομάδας εμβολίων της Janssen για την περιοχή Ελλάδας , Κύπρου , Μάλτας.

Μελέτη για την αποτελεσματικότητα του Pfizer σε πραγματικές συνθήκες – Πότε πέφτει κατακόρυφα

Όπως εξήγησε ο κ. Βερνίκος, το εμβόλιο Johnson & Johnson έχει ιικό φορέα ανθρώπινο αδενοϊό τύπου 26, η χορήγησή του συστήνεται σε άτομα ηλικίας άνω των 18 ετών, ενώ προς το παρόν δεν υπάρχουν στοιχεία για τη δυνατότητα διενέργειάς του στα παιδιά και για το σκοπό αυτό είναι σε εξέλιξη σχετικές μελέτες.

Σύμφωνα με πολυκεντρική μελέτη που έγινε σε ΗΠΑ, Νότια Αφρική και Βραζιλία, η αποτελεσματικότητά του έναντι της μέτριας/σοβαρής νόσησης εκτιμάται ότι είναι της τάξεως του 66% ύστερα από 28 ημέρες από τον εμβολιασμό και για την σοβαρή/κρίσιμη νόσηση φτάνει και το 85,4%.

Παρενέργειες

Αναφορικά με τις παρενέργειες του εμβολίου ο κ . Βερνίκος σημείωσε ότι η πιο συχνή είναι ο πόνος στο σημείο της ένεσης με ποσοστό 48,6%, η κεφαλαλγία με 38,9%, η κόπωση με 38,2%, η μυαλγία με 33,2% και η ναυτία με 14,29%. Συνοπτικά οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες εμφανίζονται εντός 1-2 ημερών μετά τον εμβολιασμό και είναι ήπιες έως μέτριες σε σοβαρότητα και μικρής διάρκειας 1-2 ημερών. Επιπλέον έχουν αναφερθεί περιστατικά αναφυλαξίας και για το λόγο αυτό πρέπει να υπάρχει πάντοτε άμεση διαθέσιμη κατάλληλη ιατρική αντιμετώπιση και παρακολούθηση για τουλάχιστον 15 λεπτά μετά τον εμβολιασμό.

Επίσης έχουν αναφερθεί σοβαρές και πολύ σπάνιες- κάτω από 1 προς 10.000-περιπτώσεις θρόμβωσης σε συνδυασμό με θρομβοπενία. Όπως ανέφερε ο κ. Βερνίκος, η συχνότητα αυτής της πολύ σπάνιας ανεπιθύμητης ενέργειας είναι 0,5 ανά 100.000 γενικού πληθυσμού που δεν έχει εμβολιαστεί, 4,5-20 ανά 100.000 πληθυσμού που νόσησε από COVID-19, 10-12 ανά 100.000 σε έγκυες γυναίκες, 2,7-40 ανά 100.000 που λαμβάνουν αντισυλληπτική θεραπεία από το στόμα και 0,09 ανά 100.000 για όσους έχουν κάνει το εμβόλιο Johnson & Johnson.

“Με τα μέχρι σήμερα δεδομένα οι μοναδικοί παράγοντες κινδύνου που φαίνεται να ξεχωρίζουν στις περιπτώσεις αυτές είναι το φύλο και η ηλικία. Τα περιστατικά που καταγράφηκαν, προέκυψαν εντός των πρώτων τριών εβδομάδων μετά τον εμβολιασμό και κυρίως σε γυναίκες ηλικίας κάτω των 60 ετών”, τόνισε ο κ. Βερνίκος και συμπλήρωσε ότι “οι επαγγελματίες υγείας πρέπει να βρίσκονται σε εγρήγορση για τον εντοπισμό τέτοιων συμπτωμάτων. Επίσης οι εμβολιασθέντες πρέπει να αναζητούν άμεσα ιατρική βοήθεια αν εμφανίσουν συμπτώματα όπως δύσπνοια, θωρακικό άλγος, οίδημα κάτω άκρων ή εμμένον κοιλιακό άλγος μετά τον εμβολιασμό”.

Εγκυμοσύνη και εμβόλιο

Αναφορικά με την κύηση και τη γονιμότητα, υπάρχει περιορισμένη εμπειρία ανέφερε ο κ Βερνίκος σημειώνοντας ότι μελέτες σε ζώα δεν κατέδειξαν άμεση ή έμμεση τοξικότητα σε σχέση με εγκυμοσύνη, εμβρυακή ανάπτυξη ή μεταγεννητική ανάπτυξη. Σε κάθε περίπτωση το ενδεχόμενο χορήγησης του εμβολίου κατά την εγκυμοσύνη θα πρέπει να εξετάζεται μόνο όταν τα πιθανά οφέλη υπερτερούν των δυνητικών κινδύνων τόσο για τη μητέρα όσο και για το έμβρυο, ακολουθώντας πάντοτε τις επίσημες συστάσεις της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών.

Για τον θηλασμό ακόμη δεν είναι γνωστό αν εκκρίνεται στο ανθρώπινο γάλα, ενώ όσον αφορά τη γονιμότητα, μελέτες σε ζώα δεν κατέδειξαν άμεση ή έμμεση τοξικότητα στην αναπαραγωγική ικανότητα.

Αναφερόμενος στην αποτελεσματικότητα των εμβολίων έναντι των μεταλλαγμένων στελεχών του κοροναϊού, ο πρόεδρος του ΕΟΦ, κ. Φιλίππου δήλωσε επιφυλακτικός σχετικά με τα στοιχεία που προέρχονται από διάφορες χώρες και δείχνουν μειωμένη αποτελεσματικότητα κάποιων εμβολίων.

«Τηρώ στάση αναμονής, περιμένοντας περισσότερα στοιχεία», είπε χαρακτηριστικά και πρόσθεσε:

• «Εάν καταφέρουμε να εμβολιάσουμε το σύνολο του πληθυσμού, τότε ακόμα και με μικρή αποτελεσματικότητα (των εμβολίων) στις μεταλλάξεις, θεωρούμε ότι θα έχουμε εξαιρετικά αποτελέσματα και θα μπορέσει να ελεγχθεί πραγματικά αυτό το τεράστιο παγκόσμιο πρόβλημα”, σημείωσε χαρακτηριστικά.

Μιλώντας για τους στόχους της Ελλάδας σχετικά με τον εμβολιασμό κατά της Covid-19, ο κ. Φιλίππου ανέφερε ότι προσδοκούμε με 28 εκατομμύρια δόσεις που έχουμε εξασφαλίσει ως χώρα, να εμβολιάσουμε 16 εκατομμύρια πολίτες.

Ο ίδιος διευκρίνισε ότι μπορεί να ξενίζει ο αριθμός, ο οποίος υπερβαίνει τον πληθυσμό της Ελλάδας, όμως “όταν θα φτάσουμε να εμβολιάζουμε τους τελευταίους πολίτες θα χρειαστεί να ξαναεμβολιάσουμε τους πρώτους”, τους πολίτες δηλαδή που είχαν εμβολιαστεί τον Ιανουάριο.

Αναφερόμενος στις περιπτώσεις των σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών που δηλώθηκαν μέσω της διαδικασίας συμπλήρωσης της “κίτρινης κάρτας” στον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ) και από τα τρία εμβόλια που έχουν χορηγηθεί μέχρι σήμερα, ο πρόεδρος του Οργανισμού κ. Φιλίππου, έδωσε τα εξής στοιχεία:

Έως τις 5/4 και σε σύνολο 1,8 εκατομμυρίων δόσεων εμβολίων, έγιναν 1.913 αναφορές στον ΕΟΦ μέσω “κίτρινης κάρτας”. Από αυτές, ως «σοβαρές» χαρακτηρίστηκαν οι 557 περιπτώσεις και διερευνήθηκαν πλήρως μέχρι σήμερα οι 400.

Αυτές οι 400 περιπτώσεις δηλώθηκαν και στην ευρωπαϊκή πλατφόρμα παρενεργειών από τα εμβόλια κατά της Covid-19.

Όσο για το ποια εμβόλια αφορούν αυτές οι 400 περιπτώσεις;

Αναλυτικά:

• 65 το εμβόλιο της Οξφόρδης / AstraZeneca (0,02%)
• 334 το εμβόλιο της Pfizer (0,02%)
• 1 το εμβόλιο της Moderna (0,008%)

O κ. Φιλίππου διευκρίνισε ότι τα παραπάνω ποσοστά προκύπτουν αναλογικά με τις χορηγούμενες μέχρι εκείνη την περίοδο δόσεις, καθώς το εμβόλιο της Pfizer είχε χορηγηθεί σε πολύ μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού, σε σχέση π.χ. με το εμβόλιο της Moderna.

• “Μιλάμε για εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό ανεπιθύμητων ενεργειών. Βέβαια υπάρχει και ένας θάνατος, ο οποίος οφείλεται σε αρτηριακή θρόμβωση και θρομβοπενία, από το εμβόλιο της AstraZeneca, σε γυναίκα άνω των 60 ετών με υποκείμενα νοσήματα”, πρόσθεσε.

Στις λιγότερο σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες των τριών εμβολίων περιλαμβάνονται οι μυαλγίες, αρθραλγίες, ο πόνος στο σημείο της ένεσης, η ήπια πυρετική κίνηση, η κακουχία κ.ο.κ.

«Είναι ανεπιθύμητες ενέργειες που δεν θεωρούνται τόσο σημαντικές και εύκολα παρέρχονται», τόνισε ο πρόεδρος του ΕΟΦ.

Ο κ. Δημήτρης Φιλίππου εξήγησε πως η διαδικασία της αξιολόγησης των περιστατικών παρενεργειών από τα εμβόλια είναι δύσκολη και χρονοβόρα, καθώς είναι πολύ μεγάλος ο αριθμός των ατόμων που εμβολιάζονται, αλλά και ανάμεσά τους πολλοί ηλικιωμένοι, οι οποίοι εμφανίζουν πολλά προβλήματα υγείας “άρα πολύ εύκολα μπορεί να συμβεί κάτι σε κάποιον που να μη σχετίζεται με το εμβόλιο”, ανέφερε.

Συνεπώς, εκτός από τις 400 περιπτώσεις που διερευνήθηκαν και αναφέρονται αναλυτικά πιο κάτω, υπάρχουν και κάποιες ακόμα που είναι υπό διερεύνηση και αφορούν περιστατικά θρόμβωσης, οξέως εμφράγματος, αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, πνευμονική εμβολή και θρομβοπενία.

Σύμφωνα με τον ίδιο, συνήθεις παρενέργειες πάντως, οι σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες που έχουν διερευνηθεί και δηλωθεί επίσημα, είναι οι εξής:

Αναφυλακτικές αντιδράσεις

Pfizer (0,5/100.000)
Moderna (1/100.000)

Αρτηριακή θρόμβωση και θρομβοπενία

AstraZeneca (1/300.000)

Πάρεση προσωπικού νεύρου

• Pfizer (0,3/100.000)
• Astra Zeneca (0,3/100.000)

Σύνδρομο Guillen Barre

AstraZeneca (0,3/100.000)

Αναζωπύρωση ή υποτροπή Έρπητα Ζωστήρα

Pfizer (0,8/100.000)

Για όλες τις επιβεβαιωμένες περιπτώσεις παρενεργειών, υπήρξε αναθεώρηση του φύλλου οδηγιών χρήσης των εμβολίων και προστέθηκαν και οι πολύ σπάνιες παρενέργειες.

Ακριβώς εξαιτίας της σπανιότητάς τους δεν είχαν καταγραφεί στον περιορισμένο αριθμό ατόμων που συμπεριλήφθηκαν στις αρχικές κλινικές μελέτες, εξήγησε ο Καθηγητής κ. Φιλίππου.

Παρουσιάζοντας μελέτες από το εξωτερικό, ο πρόεδρος του ΕΟΦ δήλωσε ότι είναι “αδιαπραγμάτευτη η αξία του εμβολιασμού” καθώς 322 εκατομμύρια περιπτώσεις νόσησης από Covid θα αποφευχθούν με τον εμβολιασμό των παιδιών.

Παρουσίασε δε και στοιχεία, από τα οποία προκύπτει σαφές όφελος από τους εμβολιασμούς στις νοσηλείες και σοβαρές νοσηλείες Covid-19.

Όταν καταφέρουμε και εμβολιάσουμε όλο τον πλανήτη, όπως είπε, τότε θα καταφέρουμε να αποφύγουμε 11 χιλιάδες θανάτους ηλικιωμένων ανθρώπων στην Αγγλία, αλλά και να μειωθεί το επίπεδο της θνησιμότητας στις ΗΠΑ, όπου οι θάνατοι χωρίς εμβόλια θα ξεπερνούσαν τα 1,2 εκατομμύρια την επόμενη διετία.

“Η αποτελεσματικότητα του εμβολιασμού έχει πολύ μεγάλη σημασία και όταν ολοκληρωθεί θα είναι τεράστιο κέρδος για τις ανθρώπινες ζωές, που είναι το πρώτο και το αδιαπραγμάτευτο, αλλά και για την παγκόσμια οικονομία”, πρόσθεσε.

Κατέληξε λέγοντας ότι υπάρχουν ακόμη 12 εμβόλια στο στάδιο των κλινικών μελετών, τα οποία όπως όλα δείχνουν θα είναι σύντομα διαθέσιμα.

Του Σωτήρη Ευσταθίου

Η κυβέρνηση εξακολουθεί να μην σχολιάζει το συγκεκριμένο ζήτημα ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ εξακολουθεί να θέτει το ερώτημα «Ποιοι υπουργοί και στενοί συνεργάτες του είχαν σχέσεις με τον Μένιο Φουρθιώτη».

Ο ρόλος που διαδραμάτισε ο παρουσιαστής όλο το προηγούμενο διάστημα έχει προκαλέσει πλήθος ερωτημάτων καθώς μία τυχαία καταγγελία και μία δήλωση του πρώην υπουργού Γιάννη Βρούτση άρχισαν σταδιακά να ρίχνουν φως σε μια ιδιαιτέρως σκοτεινή υπόθεση. Την σιωπή του Μαξίμου όλο αυτό το διάστημα που αποφεύγει να τοποθετηθεί επίσημα στο ζήτημα τονίζοντας πως τον λόγο έχει η δικαιοσύνη έχει προκαλέσει την έντονη αντίδραση της Κουμουνδούρου που ζητά εξηγήσεις από την κυβέρνηση.

• «Ποιοι υπουργοί και στενοί συνεργάτες του είχαν σχέσεις μαζί του και τι είδους σχέσεις ήταν αυτές; Όσο δεν απαντά ο κ. Μητσοτάκης, τόσο επιβεβαιώνει πως κάτι θέλει να κρύψει» αναφέρει μεταξύ άλλων η ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ.

Παράλληλα προκάλεσε εντύπωση η σπουδή του Μιχάλη Χρυσοχοΐδη να μιλήσει για την σύλληψη του Μένιου Φουρθιώτη, δείχνοντας την δύσκολη θέση στην οποία είχε περιέλθει το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη καθώς του είχε διαθέσει 14 αστυνομικούς και εννέα περιπολικά για 24ωρη φύλαξη.

Χρειάστηκε η καταγγελία του αντιδήμαρχου Ραφήνας και η θύελλα αντιδράσεων που υπήρξε για να αφαιρεθεί άρον – άρον η αστυνομική προστασία από τον παρουσιαστή.

• «Η επιτυχία της να ξεδιαλύνει ταχύτατα μια εξαιρετικά δυσώδη υπόθεση, οδηγώντας τους υπόπτους στη Δικαιοσύνη, μαρτυρά τον υψηλό επαγγελματισμό της» έσπευσε να δηλώσει ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, χωρίς ωστόσο να εξηγεί γιατί το συγκεκριμένο πρόσωπο έπρεπε να φυλάσσεται.

Στην συνέχεια ήρθαν οι αποκαλύψεις του πρώην υπουργού Εργασίας και νυν κοινοβουλευτικού εκπροσώπου της ΝΔ Γιάννη Βρούτση στην εφημερίδα «Documento» μία κίνηση που ενόχλησε το Μαξίμου, όχι τόσο για αυτά που είπε όσο για το μέσο που επέλεξε να τα πει.

• «Ήρθε σε µένα µε μπράβους. Φώναζε. Με θράσος. Απειλούσε. Κλοτσούσε πόρτες. Ζητούσε να πληρωθεί τον μήνα που έχασε» είχε πει χαρακτηριστικά ο Γιάννης Βρούτσης υποστηρίζοντας πως ο παρουσιαστής αύξησε κατακόρυφα τις αποδοχές του ίδιου και των συνεργατών του για να μπει στο πρόγραμμα Συν – Εργασία για να λάβει την κρατική επιδότηση για τους μισθούς.

Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να υπάρξει διπλή εισαγγελική παρέμβαση  καθώς ο οικονομικός εισαγγελέας ήδη διενεργεί έρευνα, ενώ παράλληλα παρενέβη και η προϊσταμένη της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών, Σωτηρία Παπαγεωργακοπούλου. Τότε έκανε το Μαξίμου την πρώτη διαρροή για την υπόθεση «τον λόγο πλέον έχει η Δικαιοσύνη».

Τελικά η καταγγελία του Κώστα Βαξεβάνη ότι είχε ετοιμαστεί εναντίον του συμβόλαιο θανάτου, ήταν η αιτία για να διερευνηθεί από τις αστυνομικές αρχές η υπόθεση.

• «Δέχθηκα τηλεφώνημα από σοβαρό άτομο, το οποίο μου είπε πως πρέπει να προσέχω, γιατί όπως το πληροφόρησε άλλο άτομο, δύο ένοπλοι που εντοπίστηκαν από την Ομάδα ΔΙΑΣ στην Εκάλη και αφού πυροβόλησαν κατάφεραν να διαφύγουν, ήταν πρόσωπα που θα εκτελούσαν συμβόλαιο εναντίον μου αλλά ματαίωσαν το σχέδιο λόγω της συμπλοκής με τους αστυνομικούς» ανέφερε ο δημοσιογράφος.

Στα δεδομένα για την ασφάλεια των πρώτων 13,7 εκατομμυρίων δόσεων εμβολίων που έγιναν στις ΗΠΑ, αναφέρθηκαν παρενέργειες σε 7.000 άτομα, 79% των οποίων ήταν γυναίκες, με το 61% των εμβολίων να χορηγείται σε γυναίκες. Επιπλέον, και τα 19 άτομα που εμφάνισαν αναφυλακτική αντίδραση με το εμβόλιο της Moderna ήταν γυναίκες, ενώ στο εμβόλιο της Pfizer γυναίκες αφορούσαν οι 44 από τις 47 αναφυλακτικές αντιδράσεις. Με βάση τα υπάρχοντα δεδομένα, οι γυναίκες εμφάνισαν επίσης συχνότερα αλλεργίες στο εμβόλιο κατά του ιού της γρίπης το 2009, και γενικότερα στα έτη 1990-2016 το 80% των αναφυλακτικών αντιδράσεων σε εμβόλια, όπως το εμβόλιο της γρίπης, της ηπατίτιδας Β, και το εμβόλιο κατά της ερυθράς-ιλαράς-παρωτίτιδας (MMR), αφορούσε γυναίκες.

Οι επιστήμονες απέδωσαν το γεγονός αυτό στο πιο ισχυρό ανοσοποιητικό σύστημα των γυναικών, που μπορεί να παράγει περισσότερα αντισώματα ως απάντηση στα εμβόλια, κάτι που φαίνεται να συσχετίζεται με τις διαφορετικές ορμόνες στα δύο φύλα. Τα οιστρογόνα συμβάλλουν στην παραγωγή αντισωμάτων, ενώ η τεστοστερόνη έχει αντίθετη επίδραση. Επίσης, πολλά γονίδια που ρυθμίζουν την ανοσιακή απάντηση βρίσκονται στο χρωμόσωμα Χ, που οι γυναίκες έχουν δύο αντίγραφα, ενώ οι άνδρες μόνο ένα. Αυτό πιθανά επεξηγεί και τη μεγαλύτερη συχνότητα των αυτοάνοσων νοσημάτων στις γυναίκες. Η δόση των εμβολίων επίσης φαίνεται να παίζει ρόλο, καθώς οι γυναίκες για να πετύχουν την ίδια ανταπόκριση χρειάζονται μικρότερη δόση, οπότε τα εμβόλια που χορηγούνται στην ίδια δόση σε όλους, μπορούν να έχουν διαφορετικές ανταποκρίσεις και ανεπιθύμητες ενέργειες στα διαφορετικά άτομα.

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες αυτές ήταν ως επί το πλείστον ήπιες, και δείχνουν ότι το εμβόλιο λειτουργεί πυροδοτώντας το ανοσοποιητικό σύστημα. Σύμφωνα με τους kαθηγητές του ΕΚΠΑ, είναι σημαντικό να ενημερωθούν οι γυναίκες, ότι πιθανά θα εμφανίσουν κάποιες ήπιες ανεπιθύμητες ενέργειες, που απλά αντικατοπτρίζουν την ανταπόκριση του ανοσοποιητικού τους συστήματος στο εμβόλιο.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ειδικότερα, ερωτηθείσα σχετικώς, η κυρία Μαρία Θεοδωρίδου έκανε λόγο για πέντε περιστατικά σοβαρής ανεπιθύμητης ενέργειας, η οποία και αφορά σε αναφυλακτική αντίδραση.

Όπως είπε η ίδια, και τα πέντε έχουν αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά.

Παράλληλα, μίλησε και για μία περίπτωση δεν έχει λάβει ακόμη «την τελική τεκμηρίωση για τη συσχέτιση της κλινικής της εικόνας με τον εμβολιασμό».

«Είμαστε και σύμφωνοι με τα διεθνή επιστημονικά δεδομένα και ευτυχείς που δεν έχουμε σοβαρές ανεπιθύμητες παρενέργειες» σημείωσε η επικεφαλής της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών.

Εν τω μεταξύ, σε ό,τι αφορά την εμβολιαστική κάλυψη και σχετικά με τους εμβολιασμούς στις ηλικιακές ομάδες 80-84 ετών, ο γενικός γραμματέας Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας Μάριος Θεμιστοκλέους έκανε γνωστό ότι περίπου 100.000 έχουν εμβολιαστεί, μέχρι στιγμής, τουλάχιστον με μία δόση του εμβολίου. Ακόμη, 110.000 άτομα έχουν κλείσει ραντεβού.

Ο ίδιος, στη διάρκεια της ενημέρωσης, έκανε γνωστό συνολικά μέχρι σήμερα στη χώρα μας έχουν πραγματοποιηθεί περίπου 725.000 εμβολιασμοί. Προηγουμένως, η κα Θεοδωρίδου αναφέρθηκε στα εμβόλια άλλων νοσημάτων, όπως είναι για τη γρίπη, τον έρπητα ζωστήρα, τον HPV.

Το σύνολο αυτών των εμβολιασμών θα πρέπει να γίνονται ανεξάρτητα του εμβολιασμού για τον κοροναϊό, σε ό,τι αφορά τους ενήλικες, όπως είπε, προσθέτοντας ότι τα εμβόλια που έχει συστήσει ο γιατρός να κάνουμε για άλλα νοσήματα, θα πρέπει να γίνονται 14 μέρες πριν ή 14 ημέρες μετά τον εμβολιασμό για τον κοροναϊό.