Είναι αναμενόμενο να εμφανίζονται νέα στελέχη του SARS-CoV-2, όπως αναφέρουν οι γιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Γιάννης Ντάνασης, Πάνος Μαλανδράκης και Θάνος Δημόπουλος (πρύτανης ΕΚΠΑ), οι οποίοι συνοψίζουν τις νεότερες πληροφορίες από τα Κέντρα Ελέγχου Νοσημάτων (CDC) των ΗΠΑ. Η λήψη προληπτικών μέτρων για να μειωθεί η μεταδοτικότητα της λοίμωξης, συμπεριλαμβανομένου και του εμβολιασμού έναντι της COVID-19, είναι ο καλύτερος τρόπος για την ανάσχεση της εμφάνισης νέων στελεχών. Οι διαγνωστικοί έλεγχοι ρουτίνας δεν προσδιορίζουν το στέλεχος του SARS-CoV-2 παρά μόνο την ύπαρξή του. Απαιτείται η εφαρμογή ειδικής τεχνολογίας αλληλούχισης του γονιδιώματος του ιού προκειμένου να ταυτοποιηθεί το συγκεκριμένο στέλεχος.

Τα εμβόλια μειώνουν τον κίνδυνο σοβαρής νόσου, νοσηλείας και θανάτου από COVID-19. Οι αναμνηστικές δόσεις εμβολίου συνίστανται για όλους τους ενήλικες άνω των 18 ετών. Δεν γνωρίζουμε ακόμα την ακριβή αποτελεσματικότητα των εμβολίων απέναντι στα νέα στελέχη όπως το Όμικρον.

Μέχρι σήμερα, όλα τα στελέχη του SARS-CoV-2 προκαλούν ίδια κλινική συμπτωματολογία COVID-19. Ορισμένα στελέχη, όπως το Άλφα και το Δέλτα, μπορεί να προκαλούν σοβαρότερα συμπτώματα και μεγαλύτερη πιθανότητα θανάτου από COVID-19.

Το νέο στέλεχος Όμικρον του SARS-CoV-2 εγείρει προβληματισμό σχετικά με το δυναμικό μετάδοσης και επικράτησης έναντι του στελέχους Δέλτα.

Η χρήση μάσκας προσώπου είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος για τη μείωση της μετάδοσης των στελεχών του SARS-CoV-2 έως σήμερα. Τα άτομα που δεν είναι εμβολιασμένα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικά με τη χρήση της μάσκας σε όλους τους εσωτερικούς δημόσιους χώρους. Τα εμβολιασμένα άτομα πρέπει να φορούν μάσκα σε εσωτερικούς χώρους με συνωστισμό όπου υπάρχει αυξημένη πιθανότητα μετάδοσης του SARS-CoV-2. Η χρήση μάσκας προσώπου είναι ιδιαίτερα σημαντική εάν ένα άτομο συγκατοικεί με άτομα που έχουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, έχουν υποκείμενα νοσήματα, είναι προχωρημένης ηλικίας ή δεν είναι πλήρως εμβολιασμένα.

Σημαντικές πληροφορίες για το στέλεχος Όμικρον – Β.1.1.529

Χώρα πρώτης αναφοράς: Νότια Αφρική

Μεταδοτικότητα: Μπορεί να εξαπλωθεί πιο εύκολα από άλλες παραλλαγές του ιού, συμπεριλαμβανομένης της Δέλτα.

Σοβαρή ασθένεια και θάνατος: Λόγω του μικρού αριθμού περιπτώσεων έως σήμερα, η σοβαρότητα της ασθένειας και του θανάτου που σχετίζεται με αυτήν την παραλλαγή είναι ασαφής.

Εμβόλιο: Αναμένονται λοιμώξεις σε άτομα που είναι πλήρως εμβολιασμένα, αλλά τα εμβόλια είναι αποτελεσματικά στην πρόληψη της σοβαρής νόσου, της νοσηλείας και του θανάτου. Όλα τα εγκεκριμένα εμβόλια από τον FDA αναμένεται να είναι αποτελεσματικά αλλά δεν γνωρίζουμε τον βαθμό της προστασίας συγκριτικά με τα παλαιότερα στελέχη του ιού. Η πρόσφατη εμφάνιση της παραλλαγής Όμικρον τονίζει περαιτέρω τη σημασία του εμβολιασμού και των αναμνηστικών δόσεων.

Θεραπείες: Ορισμένες θεραπείες με μονοκλωνικά αντισώματα μπορεί να μην είναι το ίδιο αποτελεσματικές έναντι του στελέχους Όμικρον.

Σημαντικές πληροφορίες για το στέλεχος Δέλτα – Β.1.617.2

Χώρα πρώτης αναφοράς: Ινδία

Μεταδοτικότητα: Μεταδίδεται πιο εύκολα από προηγούμενες παραλλαγές του ιού.

Σοβαρή ασθένεια και θάνατος: Μπορεί να προκαλέσει πιο σοβαρή νόσο από άλλα στελέχη.

Εμβόλιο: Αναμένονται λοιμώξεις σε άτομα που είναι πλήρως εμβολιασμένα, αλλά τα εμβόλια είναι αποτελεσματικά στην πρόληψη της σοβαρής νόσου, της νοσηλείας και του θανάτου. Όλα τα εγκεκριμένα εμβόλια από τον FDA είναι αποτελεσματικά έναντι του στελέχους Δέλτα.

Θεραπείες: Σχεδόν όλες οι παραλλαγές που κυκλοφορούν στις Ηνωμένες Πολιτείες (πλην της Όμικρον πιθανώς) ανταποκρίνονται στη θεραπεία με μονοκλωνικά αντισώματα που έχουν εγκριθεί από τον Οργανισμό Φαρμάκων και Τροφίμων των ΗΠΑ (FDA).

Η υποπαραλλαγή που ονομάστηκε AY.4.2 στην Βρετανία αντιστοιχεί σε περίπου 6% του συνόλου των ακολουθιών του κορωνοϊού, ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα η Υπηρεσία Υγειονομικής Ασφάλειας του Ηνωμένου Βασιλείου, αλλά δεν έχει χαρακτηρισθεί παραλλαγή «υπό έρευνα» ή «παραλλαγή ανησυχίας».

Χρυσή Αυγή: Στα χέρια του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου αίτηση αναίρεσης της αποφυλάκισης Πατέλη

«Ο εντοπισμός νέων παραλλαγών είναι φυσικά σημαντικό να τελεί υπό παρακολούθηση, αλλά δεν σημαίνει ότι αυτή η νέα παραλλαγή θα είναι εκείνη που θα αντικαταστήσει την Δέλτα», δήλωσε ο Αντριου Πόλαρντ στο ραδιοφωνικό δίκτυο του BBC.

«Είναι αλήθεια ότι ακόμη και αν την αντικαταστήσει, η Δέλτα είναι απίστευτα καλή στην μετάδοση σε εμβολιασμένο πληθυσμό και μία νέα παραλλαγή μπορεί να είναι λίγο καλύτερη, αλλά είναι απίθανο να μεταβάλει δραματικά την σημερινή εικόνα».

Πηγή: ΑΠΕ

Διαπιστώθηκε ότι τα εμβόλια – πέρα από την προστασία των ίδιων των εμβολιασμένων – παρέχουν κάποια προστασία και έναντι της μετάδοσης του ιού σε άλλους. Όμως στην περίπτωση του στελέχους Δέλτα, αυτή η έμμεση προστασία των τρίτων είναι μικρότερη σε σχέση με άλλες παραλλαγές και επιπλέον εξασθενεί με το χρόνο.

AstraZeneca: Ζητά έγκριση για φάρμακο κατά του κοροναϊού – Για όσους δεν ανταποκρίνονται στα εμβόλια

Ένας πλήρως εμβολιασμένος άνθρωπος που στη συνέχεια μολύνεται από τον κορονοϊό (οι λεγόμενες μολύνσεις breakthrough) και ειδικότερα από τη Δέλτα («ινδική» παραλλαγή), έχει σχεδόν διπλάσια πιθανότητα να μεταδώσει τον ιό σε άλλους, σε σχέση με κάποιον που έχει μολυνθεί από την παραλλαγή Άλφα («βρετανική»). Και θα πρέπει να συνυπολογιστεί ότι ένας πλήρως εμβολιασμένος έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να μολυνθεί στη συνέχεια από τη Δέλτα από ό,τι από την Άλφα.

Σύμφωνα με τη μελέτη, για τους ανθρώπους που μολύνονται με Δέλτα δύο εβδομάδες μετά τον πλήρη εμβολιασμό τους με AstraZeneca, η πιθανότητα να μολύνουν μια στενή επαφή τους που δεν έχει εμβολιαστεί, είναι 57%. Αλλά μετά από τρεις μήνες αυξάνει στο 67%, δηλαδή υπάρχουν πλέον δύο στις τρεις πιθανότητες οι πλήρως εμβολιασμένοι με το συγκεκριμένο εμβόλιο – που είναι ταυτόχρονα μολυσμένοι με Δέλτα – να μολύνουν άλλους γύρω τους.

Οι πιθανότητες είναι κάπως μικρότερες στην περίπτωση εμβολιασμού με Pfizer/BioNTech. Ο κίνδυνος μετάδοσης της Δέλτα σε τρίτους από έναν πλήρως εμβολιασμένο που μολύνεται μετά από την εν λόγω παραλλαγή, είναι αρχικά (λίγο μετά τη δεύτερη δόση) 42%, αλλά αυξάνεται στο 58% μετά από λίγους μήνες.

Προηγούμενες μελέτες έχουν βρει ότι οι άνθρωποι που μολύνονται με Δέλτα, έχουν περίπου τα ίδια επίπεδα γενετικού υλικού του κορονοϊού στη μύτη τους, είτε έχουν προηγουμένως εμβολιαστεί είτε όχι. Κάτι που πιθανώς υποδηλώνει ότι δυνητικά οι εμβολιασμένοι και οι ανεμβολίαστοι έχουν παρόμοιες πιθανότητες – τουλάχιστον σε πρώτη φάση – να μολύνουν άλλους. Από την άλλη, άλλες μελέτες έχουν συμπεράνει ότι οι πλήρως εμβολιασμένοι είναι λιγότερο πιθανό να μεταδώσουν τον ιό, αν οι ίδιοι μολυνθούν παρά τον εμβολιασμό τους, καθώς τα επίπεδα του ιικού φορτίου στη μύτη τους μειώνονται ταχύτερα από ό,τι εκείνα των ανεμβολίαστων.

Όπως επισημαίνουν και οι ερευνητές της νέας μελέτης, «ενώ ο εμβολιασμός μειώνει τον κίνδυνο μόλυνσης, τα παρόμοια ιικά φορτία στους εμβολιασμένους και στους ανεμβολίαστους που έχουν μολυνθεί με Δέλτα, εγείρουν το ερώτημα σε ποιό βαθμό ο εμβολιασμός αποτρέπει την μετάδοση του ιού». Τα νέα ευρήματα, σύμφωνα με τον δρ Άιρ, δείχνουν ότι «υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην Άλφα και στη Δέλτα, καθώς επίσης με το πέρασμα του χρόνου, εξηγώντας έτσι πιθανώς γιατί έχουμε δει τόσο συνεχιζόμενη μεγάλη μετάδοση της Δέλτα παρά τους εκτεταμένους εμβολιασμούς».

Το συμπέρασμα των ερευνητών είναι ότι «ο εμβολιασμός μειώνει την μετάδοση της Δέλτα, αλλά σε μικρότερο βαθμό σε σχέση με την παραλλαγή Άλφα. Επίσης η θετική επίπτωση του εμβολιασμού μειώνεται με το πέρασμα του χρόνου». Εκτιμούν επίσης ότι «ο ενισχυτικός εμβολιασμός (έξτρα δόση) μπορεί πιθανώς να βοηθήσει στον έλεγχο της μετάδοσης και στην αποτροπή νέων λοιμώξεων».

Η μελέτη του Κολλεγίου Imperial του Λονδίνου, που ανέλυσε στοιχεία από περίπου 98.000 άτομα στην Αγγλία, παρέχει την πιο ολοκληρωμένη εικόνα μέχρι σήμερα σχετικά με το πόσο προστατεύουν τα εμβόλια από την πιο μεταδοτική Δέλτα («ινδική»), η οποία αντικατέστησε σε πολλές χώρες την Άλφα (“βρετανική”) ως κυρίαρχη παραλλαγή.

Η συνεχιζόμενη μελέτη React-1 (REal-time Assessment of Community Transmission), που ξεκίνησε πέρυσι τον Απρίλιο, παρέχει κάθε μήνα μία εικόνα της πανδημίας ελέγχοντας ένα τυχαίο μεγάλο δείγμα ανθρώπων. Η νέα μελέτη React, σύμφωνα με τους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», βρήκε ότι το 40% όσων διαγνώστηκαν θετικοί στον κορονοϊό (όλοι με Δέλτα), ήταν ασυμπτωματικοί, ενώ πολλοί άλλοι είχαν ήπια συμπτώματα.

Άλλες πρόσφατες έρευνες είχαν δείξει μία αποτελεσματικότητα 90% των εμβολίων κατά της Δέλτα, όσον αφορά τα σοβαρά συμπτώματα και την αποφυγή νοσηλείας. Η χαμηλότερη αποτελεσματικότητα 60% των εμβολίων κατά της Δέλτα που βρήκε η React-1 εξηγείται γιατί η βρετανική μελέτη συμπεριέλαβε την ικανότητα των εμβολίων να προλαμβάνουν ακόμη και τα λιγότερο σοβαρά συμπτώματα, όχι μόνο τα σοβαρά και την ανάγκη εισαγωγής στο νοσοκομείο.

«Ο εμβολιασμός παραμένει άκρως αποτελεσματικός κατά της Δέλτα», σχολίασε ο δρ Πολ Έλιοτ του Imperial, η μελέτη του οποίου δεν έδωσε αναλυτικά στοιχεία για την ξεχωριστή αποτελεσματικότητα των εμβολίων της Pfizer και της AstraZeneca.

«Τα ευρήματα, όταν συνδυαστούν με εκείνα άλλων μελετών που δείχνουν την επίπτωση των εμβολίων κατά του κορονοϊού στη μείωση των νοσηλειών και των θανάτων από την Covid-19, είναι ενθαρρυντικά. Όμως, αποτελούν, επίσης, μία υπόμνηση ότι, ακόμη και με μία πολύ υψηλή εμβολιαστική κάλυψη, είναι πολύ πιθανό να έχουμε και άλλο κύμα λοιμώξεων το φθινόπωρο», δήλωσε ο δρ Τομ Γουίνγκφιλντ της Σχολικής Τροπικής Ιατρικής του Λίβερπουλ.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΜΑ) ανακοίνωσε σήμερα ότι η παραλλαγή Δέλτα του κοροναϊού θα αντιπροσωπεύει το 90% των στελεχών που κυκλοφορούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση έως τα τέλη Αυγούστου, και ότι οι δύο δόσεις εμβολίου κατά της COVID-19 είναι απαραίτητες για την προστασία από την ταχέως διαδεδομένη αυτή παραλλαγή.

Το ECDC εκτιμά ότι μέχρι τα τέλη Αυγούστου η παραλλαγή Δέλτα θα αντιπροσωπεύει το 90% όλων των στελεχών SARS-CoV-2 που κυκλοφορούν στην ΕΕ. Αυτό καθιστά απαραίτητο για τις χώρες να επιταχύνουν τα προγράμματα εμβολιασμού, συμπεριλαμβανομένης της χορήγησης δεύτερων δόσεων, όπου συνιστώνται, και να κλείσουν τα κενά ανοσίας για τυχόν περαιτέρω εμφάνιση παραλλαγών, το συντομότερο δυνατό.

Προκαταρκτικά στοιχεία δειχνουν ότι χρειάζονται και οι δύο δόσεις ενός εμβολίου κατά της COVID-19 όπως τα Comirnaty, Spikevax ή Vaxzevria για την παροχή επαρκούς προστασίας έναντι της παραλλαγής Δέλτα.

Ο κίνδυνος σοβαρής νόσου και θνησιμότητας που προκαλείται από την COVID-19 είναι μεγαλύτερος για τους ηλικιωμένους και για εκείνους με άλλες υποκείμενες καταστάσεις, τονίζοντας την ανάγκη τους να ολοκληρώσουν τις προτεινόμενες δόσεις εμβολιασμού.

Πόσα self test έχουν διατεθεί μέχρι σήμερα…

Η Τουρκία προχώρησε σε χαλάρωση των περισσότερων περιοριστικών μέτρων από την 1η Ιουλίου και αφού ο ημερήσιος αριθμός κρουσμάτων αποκλιμακώθηκε από 60.000 τον Απρίλιο στις 5.000, αλλά ο υπουργός Υγείας προειδοποίησε ότι τα νέα στοιχεία δείχνουν αύξηση των κρουσμάτων.

Μπορέλ: Η Τουρκία πρέπει να σέβεται τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών μελών της ΕΕ

«Αυτές οι αυξήσεις εμφανίσθηκαν περισσότερο σε περιοχές όπου το επίπεδο των εμβολιασμών είναι χαμηλό», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο Φαρετίν Κοτζά έπειτα από κυβερνητική συνεδρίαση διευκρινίζοντας ότι τα κρούσματα αυξάνονται στην νοτιοανατολική Τουρκία.

Κάλεσε τους ανθρώπους να εμβολιασθούν και δήλωσε ότι περί το 61% του ενήλικου πληθυσμού έχει λάβει τουλάχιστον μία δόση εμβολίου. Ο στόχος είναι αυτό το ποσοστό να περάσει στο 70% μέχρι την γιορτή του Έιντ αλ-Αντχα την επόμενη εβδομάδα.

Η Τουρκία έχει ανακοινώσει 5,5 εκατομμύρια κρούσματα της Covid-19 και 50.000 θανάτους συνολικά. Τις τελευταίες εβδομάδες η εμβολιαστική εκστρατεία έχει επιταχυνθεί με ένα εκατομμύριο δόσεις ημερησίως, με 38 εκατομμύρια να έχουν λάβει τουλάχιστον μία δόση επί πληθυσμού 84 εκατομμυρίων.

Το εμβολιαστικό πρόγραμμα της Τουρκίας ξεκίνησε τον Ιανουάριο με το κινεζικό εμβόλιο της Sinovac και πλέον έχει περιλάβει και τα εμβόλια των Pfizer/BioNTech και το ρωσικό Sputnik V.

Η παραλλαγή Δέλτα απαντάται πλέον σε 36 επαρχίες της Τουρκίας, έναντι 30 την περασμένη εβδομάδα, ενώ έχουν εντοπισθεί συνολικά τρία κρούσματα της παραλλαγής Δέλτα +, δήλωσε ο Φαρετίν Κοτζά.
Το υπουργείο δεν εισηγείται την επιβολή νέων περιορισμών και, αν και δεν υπάρχει νέο κύμα κρουσμάτων, αυτό δεν μπορεί να αποκλεισθεί, είπε προσθέτοντας ότι ο μόνος τρόπος για την αποφυγή της επαναφοράς των περιοριστικών μέτρων είναι ο εμβολιασμός.

Ομως, η τουρκική κυβέρνηση δεν θέλει να κάνει υποχρεωτικούς τους εμβολιασμούς, εξήγησε ο Κοτζά. Το υπουργείο Υγείας θα επιδιώξει να πείσει τους ανθρώπους και σχεδιάζει την αύξηση των κινητών μονάδων εμβολιασμού.

Οι ερευνητές, οι οποίοι έκαναν τη σχετική προδημοσίευση στο medRxiv, σύμφωνα με το πρακτορείο Ρόιτερς, ανέλυσαν γενετικά δείγματα του κορονοϊού από 30 ασθενείς με Covid-19 που δεν είχαν εμβολιαστεί και άλλους 23 εμβολιασμένους που, παρόλα αυτά, είχαν μολυνθεί (κάτι που, αν και σπάνιο, μπορεί να συμβεί). Η μελέτη εστίασε στην αναζήτηση γονιδίων που σχετίζονται με μεταλλάξεις στην πρωτεΐνη-ακίδα με την οποία ο ιός διεισδύει στα ανθρώπινα κύτταρα και η οποία αποτελεί το βασικό στόχο των εμβολίων και των παραγομένων αντισωμάτων μετά τον εμβολιασμό.

Ανησυχητικό φαινόμενο: Ραγδαία αύξηση κρουσμάτων παρά τον εμβολιασμό – Πώς εξηγείται και η θέση του ΠΟΥ που αλλάζει τα δεδομένα

   Όσο συχνότερα και πιο εκτεταμένα μεταλλάσσεται η εν λόγω πρωτεΐνη, τόσο λιγότερο αποτελεσματικά γίνονται τα αντισώματα των εμβολίων. Διαπιστώθηκε ότι, σε σχέση με τους ανεμβολίαστους, οι εμβολιασμένοι που είχαν μολυνθεί από τον κορονοϊό, εμφάνιζαν σημαντικά λιγότερες μεταλλάξεις στην ακίδα.

   Σύμφωνα με τους ερευνητές, «η μελέτη παρουσιάζει τις πρώτες γνωστές ενδείξεις πως τα εμβόλια Covid-19 περιορίζουν θεμελιωδώς τις εξελικτικές και αντιγονικές οδούς διαφυγής του ιού SARS-CoV-2. Το κοινωνικό όφελος του μαζικού εμβολιασμού συνεπώς είναι πολύ μεγαλύτερο από τη μείωση του κινδύνου μόλυνσης από τον κορονοϊό και της μετάδοσης στην κοινότητα, καθώς περιλαμβάνει επίσης τον περιορισμό της αχαλίνωτης εξέλιξης του ιού».

   Όσοι περισσότεροι άνθρωποι μολύνονται, κυρίως επειδή δεν έχουν εμβολιαστεί, τόσες περισσότερες ευκαιρίες έχει ο κορονοϊός να μεταλλαχθεί, να πολλαπλασιάζεται ευκολότερα μέσα στο σώμα λόγω μικρότερης ανοσολογικής αντίστασης που συναντά, καθώς επίσης να μεταδίδεται πιο εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο λόγω του μεγαλύτερου ιικού φορτίου όσων μη εμβολιασμένων έχουν μολυνθεί.

Όπως φαίνεται στο σχετικό διάγραμμα που παρουσιάζει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, από τις αρχές Ιουνίου το ινδικό στέλεχος Δέλτα άρχισε να ανιχνεύεται, σε πολύ χαμηλό επίπεδο, που όμως στις πιο πρόσφατες αναλύσεις δειγμάτων, της περιόδου από 18 έως 24 Ιουνίου, παρουσιάζει σημαντική αυξητική δυναμική. Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει τις εκτιμήσεις για αναμενόμενη -σε μικρό χρονικό διάστημα- επικράτηση του ινδικού στελέχους και στην Ελλάδα, όπως συνέβη και σε πολλές χώρες. Πάντως από τις αρχές Φεβρουαρίου μέχρι και αυτή την περίοδο, στα λύματα της Θεσσαλονίκης σχεδόν καθολική παραμένει η επικράτηση του Βρετανικού στελέχους Άλφα.

Φωτιά στην Πάρνηθα – Συναγερμός στην Πυροσβεστική

Θα πρέπει να σημειωθεί πως ο εντοπισμός του στελέχους Δέλτα έγινε την περίοδο από 4 έως 24 Ιουνίου, αφορά δηλαδή μία περίοδο με χαμηλό ιικό φορτίο στα λύματα, αλλά και μικρό ημερήσιο αριθμό των επιβεβαιωμένων από τον ΕΟΔΥ κρουσμάτων. Η ανίχνευση κατέστη εφικτή μέσα από μεθοδολογία συμπύκνωσης και καθαρισμού του γενετικού υλικού του SARS-CoV-2 από μεγάλη ποσότητα λύματος, καθώς και αξιολόγησης της ποσότητας και καθαρότητας του για την περαιτέρω μοριακή ανάλυση.

«Η Ομάδα Επιδημιολογίας Λυμάτων του ΑΠΘ σε συνεργασία με το ΕΚΕΤΑ εργάζεται εδώ και μήνες στη μελέτη των μεταλλάξεων στα λύματα. Η προσπάθεια αυτή σε σχέση με τη μέτρηση ιικού φορτίου στα λύματα, είναι εξίσου πρωτοπόρα αλλά και δύσκολη, επειδή δεν περιορίζεται απλά στην ανίχνευση αλλά προχωράει ένα βήμα παραπέρα στον ποσοτικό προσδιορισμό των μεταλλάξεων, έτσι ώστε να μπορεί να παρακολουθείται η ένταση της παρουσίας των μεταλλαγμένων στελεχών σε όλη την κοινότητα», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρύτανης του ΑΠΘ και επιστημονικά υπεύθυνος του ερευνητικού έργου, καθηγητής Νίκος Παπαϊωάννου.

Ερωτηθείς για τη συσχέτιση της εικόνας των μεταλλάξεων του ιού στα λύματα, με την αντίστοιχη κλινική ο πρύτανης του ΑΠΘ επισήμανε ότι «στα λύματα η παρακολούθηση των στελεχών του ιού αφορά όλη την πόλη της Θεσσαλονίκης και όχι μόνο αυτούς που εκδήλωσαν συμπτώματα και έδωσαν κλινικό δείγμα προς ανάλυση». 

«Με το επερχόμενο κύμα της πανδημίας λόγω του ινδικού στελέχους, όπου η πλειοψηφία των μολύνσεων ενδεχομένως θα αφορά σε ασυμπτωματικούς νέους ανθρώπους, η αξία της μελέτης μας στα λύματα έχει μεγάλη σημασία, καθώς για να λάβει τα κατάλληλα και στοχευμένα μέτρα προστασίας η Πολιτεία θα πρέπει να έχει στη διάθεση της αξιόπιστα στοιχεία για το σύνολο του πληθυσμού και όχι μόνο για αυτούς που εμφάνισαν συμπτώματα», εξήγησε ο κ.Παπαϊωάννου.

Η πρωτοποριακή μελέτη των ομάδων ΑΠΘ/ΕΚΕΤΑ έχει αναρτηθεί στο ανοιχτό αποθετήριο δημοσιεύσεων medRxiv και βρίσκεται υπό κρίση, σε διεθνές επιστημονικό περιοδικό υψηλής εμβέλειας, ενώ το αντίστοιχο λογισμικό είναι επίσης ελεύθερα διαθέσιμο μέσω του αποθετηρίου GitHub.

“Πώς ανιχνεύονται και ποσοτικοποιούνται τα στελέχη του ιού στα λύματα“

Η μελέτη της αλλαγής της γενετικής σύνθεσης του ιού στην πορεία του χρόνου, περιγράφει ουσιαστικά την εξέλιξη του και πρακτικά αφορά στην ανάδυση και επικράτηση στην κοινότητα, στελεχών τα οποία έχουν μεγαλύτερη ικανότητα διασποράς όπως είναι τα Άλφα, Βήτα και Δέλτα. Το κάθε στέλεχος του ιού SARS-CoV-2 χαρακτηρίζεται από ένα μικρό και καλά ορισμένο υποσύνολο επιμέρους μεταλλάξεων σε όλο το μήκος του γονιδιώματός του. H συνεχής βελτίωση της μεθοδολογίας στην επεξεργασία δειγμάτων λυμάτων και στους αλγόριθμους ανίχνευσης που αναπτύσσονται από την ομάδα επιδημιολογίας λυμάτων του ΑΠΘ σε συνεργασία με την ομάδα Bιοπληροφορικής του INEB-EKETA επιτρέπει την ανίχνευση, ποσοτικοποίηση και συσχέτιση των διαφορετικών μεταλλάξεων του ιού, ακόμα και όταν αυτές εμφανίζονται σε δείγματα λυμάτων σε πολύ χαμηλό ποσοστό, κάτω του 1%. Η μεγάλη αυτή ευαισθησία της μεθόδου επέτρεψε την έγκαιρη αναγνώριση στα λύματα της Θεσσαλονίκης της ανάδυσης του στελέχους Άλφα (Β.1.1.7, Αγγλικό), καθώς και τις κατά καιρούς εξάρσεις του Βήτα (Β.1.351, Νοτιοαφρικανικό) και της παραλλαγής του (Β.1.1.318), ιδιαίτερα μετά την περίοδο των διακοπών του Πάσχα (Μάιος 2021). 

Εξίσου σημαντική είναι  η ανίχνευση της εμφάνισης και σταδιακής αύξησης του στελέχους Δέλτα (Β.1.1.617.2, ινδικό) τις τελευταίες τρεις εβδομάδες. Αν και σε ακόμα πολύ μικρά ποσοστά (1-2%), η μέθοδος μπόρεσε αξιόπιστα να προσδιορίσει και να ποσοτικοποιήσει τις μοναδικές μεταλλάξεις που χαρακτηρίζουν το στέλεχος Δέλτα. 

«Η μεθοδολογία ανάλυσης των λυμάτων με τη χρήση τεχνολογιών αλληλούχησης αναπτύχθηκε σε συνεργασία με το ΑΠΘ και εφαρμόζεται πιλοτικά σε δείγματα της ΕΥΑΘ στη Θεσσαλονίκη εδώ και έξι μήνες. Τα αποτελέσματα της εφαρμογής της μεθόδου σε δείγματα λυμάτων ήταν σε συμφωνία με αυτά της επιτήρησης αλληλούχησης του γονιδιώματος θετικών κρουσμάτων από τον πληθυσμό»,  δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής και αναπληρωτής διευθυντής του Ινστιτούτου Εφαρμοσμένων Βιοεπιστημών (ΕΚΕΤΑ), Αναγνώστης Αργυρίου.

Παρατήρησε δε πως «η μεθοδολογία αυτή είναι πολύ χαμηλότερου συνολικού κόστους, μιας που χρειάζεται η αλληλούχηση λίγων δειγμάτων και όχι εκατοντάδων, εάν όχι χιλιάδων, όπως στη περίπτωση της αλληλούχησης δειγμάτων από θετικούς ασθενείς για την επιτήρηση των μεταλλάξεων». Πρόκειται δηλαδή για «μία μεθοδολογία, που επικουρικά με την κλασική επιτήρηση, μπορεί να συμβάλλει στην έγκαιρη αποτροπή διασποράς νέων παραλλαγών του ιού στο γενικό πληθυσμό».

“Εγχώρια και διεθνής ανταλλαγή δεδομένων από τα λύματα“

Η μελέτη των μεταλλάξεων στα λύματα δεν είναι κάτι απλό και απαιτεί τη συνέργεια διαφορετικών επιστημονικών ειδικοτήτων ώστε να είναι αξιόπιστη. Όπως εξήγησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής Χημείας του ΑΠΘ, Θοδωρής Καραπάντσιος «ενώ με τα κλινικά δείγματα η ανάλυση ξεκινά απευθείας με καθαρά δείγματα όπου ανά δείγμα (άτομο) υπάρχει ένα κυρίαρχο στέλεχος του ιού, τα λύματα αποτελούν ένα  σύνθετο υλικό με έντονες μεταβολές περιεκτικότητας από μέρα σε μέρα όπου συνυπάρχουν θραύσματα και γενετικό υλικό από διαφορετικά στελέχη». 
«Η εμπειρία της Ομάδας Επιδημιολογίας Λυμάτων του ΑΠΘ στην προεπεξεργασία και συμπύκνωση των λυμάτων αποτελεί καθοριστικό πρώτο βήμα για την επιτυχή απομόνωση και καθαρισμό του γενετικού υλικού στη συνέχεια. Η συνεργασία της ομάδας του ΑΠΘ με την ομάδα του ΕΚΕΤΑ είναι υποδειγματική, αναδεικνύει την αξία της διεπιστημονικής προσέγγισης και διευρύνει την επιστημονική αποτελεσματικότητα και προοπτική», επισήμανε.

«Η αλληλούχηση λυμάτων αναμένεται να αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία την επόμενη χρονική περίοδο, καθώς αποτελεί ένα παθητικό σύστημα ανίχνευσης μεγάλης κλίμακας. Την ίδια στιγμή, η συλλογή και ανάλυση δεδομένων αλληλούχησης σε δείγματα λυμάτων από όλη τη χώρα, καθώς και μεταξύ χωρών, αναμένεται να δώσει επιπλέον στοιχεία για τη διασπορά του ιού», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο ερευνητής και επικεφαλής της ομάδας Βιοπληροφορικής που ανέπτυξε τη μέθοδο στο Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Βιοεπιστημών (ΕΚΕΤΑ), Φώτης Ψωμόπουλος. «Μάλιστα, έχει ξεκινήσει ήδη μια σχετική δράση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, υπό την αιγίδα της ευρωπαϊκής υποδομής Βιοπληροφορικής ELIXIR, για τον συντονισμό των ομάδων που δραστηριοποιούνται στη βιοπληροφορική ανάλυση δεδομένων από λύματα και την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και πρωτοκόλλων μεταξύ τους», πρόσθεσε.

«Τι έδειξαν τα λύματα για την αποτελεσματικότητα των τοπικών lockdown για την αποτροπή επικράτησης μεταλλάξεων»

Αναφορικά με την παρακολούθηση της επικράτησης του ινδικού στελέχους το επόμενο διάστημα  ο αναπληρωτής καθηγητής Μοριακής Μικροβιολογίας του Τμήματος Κτηνιατρικής ΑΠΘ, Χρυσόστομος Δόβας δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ πως «με την μοριακή ανάλυση μικρού αριθμού σύνθετων δειγμάτων, έκαστο προερχόμενο από δειγματοληψίες λυμάτων κατά τη διάρκεια μιας εβδομάδας, μπορούμε να εκτιμήσουμε με λεπτομέρεια και χαμηλό κόστος την εξελικτική πορεία του κορονοϊού σε μια μεγάλη πόλη όπως η Θεσσαλονίκη» και «αυτό φάνηκε ήδη με την αναλυτική εικόνα που έχουμε για την πορεία επικράτησης του Άλφα στο τρίτο επιδημικό κύμα».

«Ο εντοπισμός του ινδικού στελέχους στα λύματα της πόλης ήδη από τις 4/6, καταδεικνύει επίσης την πολύ μεγάλη ευαισθησία ανίχνευσης της  μεθοδολογίας σε μια μεγάλη κοινότητα, καθώς το στέλεχος αυτό εντοπίσθηκε πολύ νωρίς όταν το ποσοστό του στα κρούσματα ήταν μικρό», εξήγησε ο κ. Δόβας. 

Τόνισε, δε, πως «είναι σημαντικό και ότι μπορούμε να εκτιμήσουμε την απόδοση μέτρων κατά της διασποράς του ιού, όπως για παράδειγμα του τοπικού lockdown στον δήμο Κορδελιού-Ευόσμου της ΠΕ Θεσσαλονίκης στις 20/2, το οποίο φάνηκε ότι συνέβαλε στην αποτροπή της επικράτησης του στελέχους Βήτα». 

Να σημειωθεί ότι κατά το διάστημα από 27 Ιουνίου μέχρι και 3 Iουλίου 2021 ο ημερήσιος μέσος όρος κρουσμάτων στο Βέλγιο ανήλθε στα 545, αυξημένος κατά 66% σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα, σύμφωνα με ανακοίνωση του Επιστημονικού Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας Sciensano.

Το τελευταίο εικοσιτατράωρο καταγράφηκαν 742 νέα κρούσματα.

Σουέζ: Το Ever Given σήκωσε άγκυρες και κατευθύνεται προς την Μεσόγειο

Τα νέα στοιχεία, σύμφωνα με την εταιρεία, δείχνουν ότι η διάρκεια της ανοσολογικής απόκρισης των εμβολιασμένων διαρκεί τουλάχιστον για οκτώ μήνες και το εμβόλιο της Johnson & Johnson έχει αποτελεσματικότητα 85%. Οι εμβολιασμένοι παράγουν ισχυρά εξουδετερωτικά αντισώματα έναντι όλων των παραλλαγών του ιού, μεταξύ των οποίων και της Δέλτα. Συνεπώς μια ενισχυτική δόση φαίνεται περιττή, τουλάχιστον προς το παρόν.

Με rapid ή μοριακό τεστ στα σχολεία: Συστάσεις από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας

   Το εμβόλιο εμφανίζει μικρή μόνο μείωση στην αποτελεσματικότητα του έναντι της Δέλτα, σε σχέση με το αρχικό «κινεζικό» στέλεχος του ιού, σύμφωνα με τους «Τάιμς της Νέας Υόρκης» και το πρακτορείο Ρόιτερς. Είναι όμως πιο αποτελεσματικό έναντι της Δέλτα από ό,τι έναντι της «νοτιοαφρικανικής» παραλλαγής Βήτα, κάτι που έχει φανεί να συμβαίνει και στα εμβόλια τύπου mRNA.

   Η εταιρεία ανέφερε ότι τα αντισώματα που παράγει το εμβόλιο της, αυξάνονται με το πέρασμα του χρόνου. «Η κάλυψη των παραλλαγών από το εμβόλιο είναι καλύτερη από ό,τι αναμενόταν. Εξαπλωνόταν πολλή παραπληροφόρηση, γι’ αυτό αποφασίσαμε να δημοσιοποιήσουμε αυτές τις πληροφορίες αμέσως», ανέφερε ο δρ Νταν Μπαρούχ, ιολόγος του Ιατρικού Κέντρου Beth Israel Deaconess της Βοστώνης.

   Επειδή το εμβόλιο της J & J κυκλοφόρησε αργότερα σε σχέση με τα άλλα εμβόλια, υπάρχουν έως τώρα λιγότερες πληροφορίες γι’ αυτό, σχετικά με το πώς δρα στον πραγματικό κόσμο και όχι στις δοκιμές. Τελευταία αναπτύχθηκε προβληματισμός από ορισμένες πλευρές κατά πόσο το μονοδοσικό εμβόλιο προστατεύει καλά από την πιο μεταδοτική παραλλαγή Δέλτα. Τα νέα στοιχεία από την εταιρεία -που ακόμη δεν έχουν δημοσιευθεί σε επιστημονικά περιοδικά- φαίνονται καθησυχαστικά και καθιστούν μη αναγκαία μια δεύτερη ενισχυτική δόση. 

   Το εν λόγω εμβόλιο είναι παρόμοιας τεχνολογίας με εκείνο της Οξφόρδης/AstraZeneca που είναι δύο δόσεων και το οποίο φαίνεται αρκετά αποτελεσματικό κατά της Δέλτα, με βάση τα έως τώρα στοιχεία από την Ευρώπη (κυρίως τη Βρετανία). Η μία δόση του εμβολίου της ΑΖ είναι πολύ λιγότερο αποτελεσματική κατά της Δέλτα, γι’ αυτό ορισμένοι επιστήμονες και εμβολιασμένοι έθεσαν το ερώτημα αν μπορεί να συμβαίνει το ίδιο με το μονοδοσικό εμβόλιο της J&J. Όμως, τα νέα στοιχεία της εταιρείας φαίνεται να απαντούν σε αυτές τις ανησυχίες, καθώς το μονοδοσικό εμβόλιο παράγει ισχυρά αντισώματα και για πολλούς μήνες και έναντι της Δέλτα.