Οι ένοπλες δυνάμεις της Ουκρανίας κατέγραψαν 2.299 παραβιάσεις της εκεχειρίας μέχρι τις 7 π.μ. της Κυριακής, σύμφωνα με ανάρτηση του γενικού επιτελείου του ουκρανικού στρατού στο Facebook.

Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας, από την πλευρά του, κατηγόρησε τον ουκρανικό στρατό ότι παραβίασε την εκεχειρία 1.971 φορές μέχρι τις 8 π.μ. της Κυριακής.

Όπως γράφει το Politico, η Ρωσία ανακοίνωσε μια προσωρινή εκεχειρία διάρκειας 32 ωρών για τον εορτασμό του Ορθόδοξου Πάσχα, η οποία ξεκίνησε στις 4 μ.μ. το Σάββατο και θα διαρκούσε μέχρι την Κυριακή, έπειτα από εκκλήσεις του Κιέβου για παύση των εχθροπραξιών κατά την περίοδο των εορτών.

Η Ουκρανία και η Ρωσία αντάλλαξαν 175 αιχμαλώτους πολέμου καθώς η εκεχειρία τέθηκε σε ισχύ το Σάββατο.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, έγραψε στην πλατφόρμα X το Σάββατο ότι η Ουκρανία θα «τηρήσει την εκεχειρία», αλλά θα «ανταποκριθεί αυστηρά ανάλογα» σε τυχόν παραβιάσεις.

«Αν δεν υπάρξουν ρωσικά πλήγματα, δεν θα υπάρξει απάντηση από εμάς», δήλωσε. Πρόσθεσε όμως ότι «κάθε ουκρανική μονάδα διατηρεί το δικαίωμα να απαντήσει».

Συγκριμένα στις 24 και 25 Μαρτίου οι αστυνομικοί των υπηρεσιών τροχαίας έκαναν 2.723 ελέγχους  οχημάτων σε Ημαθία, Κιλκίς, Πέλλα, Πιερία, Σέρρες και Χαλκιδική και βεβαίωσαν 962 παραβάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, ως εξής:

– 86 για παραβίαση ορίου ταχύτητας,

-12 για οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ,

-12 για μη χρήση ζώνης ασφαλείας,

– 12 για αντικανονικό προσπέρασμα,

– 9 για χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση,

-2 για μη χρήση προστατευτικού κράνους και

-829 για λοιπές παραβάσεις.

«Η τήρηση των κανόνων οδικής κυκλοφορίας αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ασφάλεια όλων των χρηστών του οδικού δικτύου. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η οδική ασφάλεια είναι υπόθεση όλων μας», επισημαίνει η Γενική Περιφερειακή Αστυνομική Διεύθυνση Κεντρικής Μακεδονίας 

Τα περισσότερα περιστατικά καταγράφηκαν στον Προαστιακό Αθηνών και ειδικότερα στο Σιδηροδρομικό Κέντρο Αχαρνών (ΣΚΑ), έναν από τους βασικότερους κόμβους του δικτύου.

Σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις, τον Δεκέμβριο του 2023, συρμός του Προαστιακού παραβίασε κόκκινο σήμα ενώ στην ίδια γραμμή κινούνταν Intercity. Η αποφυγή σύγκρουσης επετεύχθη την τελευταία στιγμή, έπειτα από παρέμβαση σταθμάρχη και χρήση ακαριαίας πέδης.

Η έκθεση επισημαίνει ότι βασικό αίτιο των συμβάντων είναι η απουσία λειτουργικής σηματοδότησης σε μεγάλα τμήματα του δικτύου, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το τμήμα ΣΚΑ – Κιάτο, όπου – όπως τονίζεται – το σύστημα ουσιαστικά δεν λειτουργεί εδώ και χρόνια.

Αυτό έχει δημιουργήσει μια επικίνδυνη «κανονικότητα», όπου οι μηχανοδηγοί καλούνται να παραβιάζουν καθημερινά κόκκινα σήματα κατόπιν προφορικών εντολών.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις συνθήκες εργασίας των μηχανοδηγών, με συνεχόμενες βάρδιες σε περιβάλλοντα υποβαθμισμένης λειτουργίας, γεγονός που – σύμφωνα με τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ – μειώνει την επαγρύπνηση και ενισχύει τον κίνδυνο λαθών.

Παράλληλα, διαπιστώνεται ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι μηχανοδηγοί δεν αντέδρασαν έγκαιρα, παρά το γεγονός ότι είχαν προειδοποιηθεί από το πορτοκαλί σήμα για επερχόμενο κόκκινο.

Σημαντικό ρόλο στα περιστατικά φαίνεται να διαδραματίζει και η χαμηλής ποιότητας επικοινωνία μεταξύ σταθμαρχών και μηχανοδηγών, η οποία δεν ακολουθεί τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα ασφαλείας.

Η απουσία σύγχρονων συστημάτων, όπως το GSM-R, σημαίνει ότι η επικοινωνία γίνεται μέσω ασυρμάτων με παρεμβολές, χωρίς σαφή και αποκλειστική σύνδεση μεταξύ των εμπλεκομένων.

Παρά το πέρασμα του χρόνου από τα Τέμπη, η έκθεση καταδεικνύει ότι κρίσιμες αδυναμίες στο σιδηροδρομικό σύστημα παραμένουν, τόσο σε επίπεδο υποδομών όσο και διαδικασιών.

Τα οχτώ περιστατικά

• Το πρώτο από τα οκτώ συμβάντα σημειώθηκε στις 23/12/2023 στο ΣΚΑ, όπου ο Προαστιακός που εκτελούσε το δρομολόγιο 1313 Κιάτο – Πειραιάς και παραβίασε τον ερυθρό φωτόσημο. 
  Στον άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη ωστόσο κινούνταν η αμαξοστοιχία Intercity 51 που εκτελούσε το δρομολόγιο Θεσσαλονίκη – Αθήνα, με 32 λεπτά καθυστέρηση. 
  Τα δύο τρένα μπορεί αρχικά να έρχονταν από διαφορετικές γραμμές αλλά θα έμπαιναν τελικά στη γραμμή καθόδου προς Αθήνα. Η σταθμάρχης έδωσε προτεραιότητα στο Intercity, ωστόσο ο Προαστιακός συνέχιζε κανονικά. 
  Είναι ενδεικτικός ο διάλογος που ακολούθησε και αναφέρεται στην έκθεση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ: «Μόλις η σταθμάρχης είδε ότι ο συρμός 1313 συνέχιζε χωρίς να επιβραδύνει, επενέβη άμεσα μέσω Ρ/Τ δίνοντάς την εντολή “ΚΙΑΤΟ να παραμείνει στο ΣΣ ΣΚΑ διότι αναμένεται η αμαξοστοιχία 51”. Επειδή δεν έλαβε απάντηση επενέβη και ο προϊστάμενος του ΣΚΑ καλώντας την αμαξοστοιχία 1313 και λέγοντας “τι κάνετε ρε παιδιά”. Ο μηχανοδηγός τότε απαντά “τι κάνουμε δεν μας κάλεσε κάνεις”. Ο προϊστάμενος ΣΚΑ τον ρώτησε “το κόκκινο δεν το είδατε” και αμέσως η αμαξοστοιχία σταμάτησε κάνοντας χρήση ακαριαίας πέδης».
• Το δεύτερο συμβάν σημειώθηκε στις 18/2/2024 πάλι κοντά στο ΣΚΑ όπου ενεπλάκησαν αμαξοστοιχία του Προαστιακού και εμπορικό τρένο, με το τελευταίο να περνάει κόκκινο φωτόσημο και να εξαναγκάζεται σε παλινδρόμηση της, ώστε να απελευθερωθεί το κύκλωμα γραμμής και να μπορέσει να διέλθει το επιβατικό.
• Στο τρίτο συμβάν στις 9/3/2024 ενεπλάκη η αμαξοστοιχία 2235 του Προαστιακού, η οποία διήνυσε πάνω από 1 χιλιόμετρο μέχρι να σταματήσει.
• Το τέταρτο συμβάν σημειώθηκε στις 15/3/2024 στο σιδηροδρομικό σταθμό Κορωπί, ωστόσο ενεπλάκη συρμός του μετρό που είχε ξεκινήσει από το αεροδρόμιο.
• Το πέμπτο συμβάν έλαβε χώρα στις 20/3/2024 πάλι στο ΣΚΑ, όταν ο συρμός του Προαστιακού 2235 παραβίασε ερυθρό φωτόσημο.
• Το έκτο συμβάν συνέβη στις 22/4/2024 με τον Προαστιακό που εκτελούσε το δρομολόγιο 1553 έπραξε το ίδιο.
• Στο έβδομο συμβάν στις 16/5/2024 κοντά στο ΣΚΑ η αμαξοστοιχία Προαστιακού 1314 παραβίασε επίσης κόκκινο.
• Τέλος, στο όγδοο συμβάν στις 25/5/2024 η αμαξοστοιχία 2243 του Προαστιακού παραβίασε κόκκινο φωτόσημο στον σιδηροδρομικό σταθμό Κάντζας.

Γιατί τα τρένα παραβίασαν τα ερυθρά φωτοσήματα

1. Ελλείψεις σε κρίσιμα συστήματα

Στο πόρισμά του ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ τονίζει ότι «σχεδόν σε όλο το μήκος της σιδηροδρομικής γραμμής του Προαστιακού ΣΚΑ – Κιάτο εδώ και πολλά χρόνια δεν υπάρχει σηματοδότηση εν λειτουργία», ενώ «από το 2009 έχουν καταγραφεί πολλά επαναλαμβανόμενα προβλήματα στη λειτουργία του συστήματος τα οποία οδήγησαν εν τέλει στην πλήρη διακοπή λειτουργίας του συστήματος σηματοδότησης».

«Επομένως το τμήμα αυτό λειτουργεί για περίπου 15 χρόνια σε κατάστασης υποβαθμισμένης λειτουργίας, όσον αφορά την σηματοδότηση», υπογραμμίζει ο Οργανισμός, σημειώνοντας παράλληλα ότι τοπικά προβλήματα στη σηματοδότηση καταγράφονται και στα άλλα τμήματα του Προαστιακού, δηλαδή στα Πειραιάς – Αεροδρόμιο και Αεροδρόμιο Λιόσια.

«Αυτό σημαίνει ότι όλοι οι μηχανοδηγοί που δουλεύουν στον Προαστιακό γνωρίζουν ότι θα πρέπει να υπερβούν καθημερινά στην βάρδια τους δεκάδες κόκκινα φωτόσημα, με προφορική εντολή ρυθμιστή κυκλοφορίας», τονίζεται επίσης.

2. Βάρδιες των μηχανοδηγών σε υποβαθμισμένες καταστάσεις 

Ένα άλλο κρίσιμο ζήτημα στα εν λόγω κρίσιμα περιστατικά είναι ο ανθρώπινος παράγοντας, με τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ να καταδεικνύει «τις συνεχόμενες βάρδιες των
μηχανοδηγών σε τέτοιες υποβαθμισμένες καταστάσεις», οι οποίες «δημιουργούν μια εσφαλμένη κανονικότητα στην υπέρβαση κόκκινων/σβηστών φωτοσημάτων και στην αντίστοιχα μειωμένη επαγρύπνησή των μηχανοδηγών».

Το σημαντικό είναι ότι «έως σήμερα το πρόβλημα εξακολουθεί να υφίσταται σε τμήματα του δικτύου στα οποία δεν έχει ολοκληρωθεί η σηματοδότηση (πχ στο τμήμα ΣΚΑ – Κιάτο) και η υπέρβαση ερυθρών φωτοσημάτων είναι σύνηθες φαινόμενο, όπως έχει επισημανθεί άλλωστε από το προσωπικό έλξης».

3. Χαμηλής ποιότητας επικοινωνία μεταξύ σταθμάρχη και μηχανοδηγού

Ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ υπογραμμίζει παράλληλα την προβληματική επικοινωνία σταθμαρχών με μηχανοδηγούς, κάτι που αναδεικνύεται μία από τις βασικές αιτίες των συμβάντων. Συγκεκριμένα διαπιστώνονται τα εξής δύο θέματα:

• η χαμηλής ποιότητας επικοινωνία μεταξύ σταθμάρχη και μηχανοδηγού και
• το γεγονός ότι δεν υπάρχει επικοινωνία ένας με έναν όπως θα συνέβαινε για παράδειγμα στην περίπτωση που υπήρχε εν λειτουργία σύστημα επικοινωνίας GSMR.

Σχετικά με το πρώτο θέμα, ο Οργανισμός επισημαίνει ότι «οι επικοινωνίες δεν ήταν σύμφωνες με την προβλεπόμενη τυποποίηση των ανταλλασσόμενων μηνυμάτων και την μεθοδολογία των επικοινωνιών σχετιζόμενων με την ασφάλεια, όπως αναφέρεται αναλυτικά στα: α) στο Γενικό Κανονισμό Κίνησης (ΓΚΚ), β) Έγγραφο ΟΣΕ “κανονιστικές διατάξεις για την χρήση των Ραδιοτηλεφώνων” και γ) τον Εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2019/773 της Επιτροπής, σχετικά με την τεχνική προδιαγραφή διαλειτουργικότητας για το υποσύστημα “διεξαγωγή και διαχείριση της κυκλοφορίας” του σιδηροδρομικού συστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Επιπλέον, τονίζει ότι «βάσει των ανωτέρω ο σταθμάρχης και ο μηχανοδηγός όφειλε να ακολουθήσει τυποποιημένο μοτίβο μηνυμάτων, να επαναλάβει την εντολή που έλαβε και να ακολουθήσει συγκεκριμένη ορολογία. Αυτά δεν έχουν γίνει σχεδόν σε κανένα τα υπό διερεύνηση συμβάντα, γεγονός που οδήγησε στο να υπάρχουν παρανοήσεις στις προφορικές εντολές των σταθμαρχών που είχαν ως αποτέλεσμα παραβιάσεις των φωτοσημάτων».

4. Σημαντική απουσία τεχνικού μέσου για επικοινωνία

Σχετικά με το δεύτερο θέμα της παραπάνω ενότητας, «σε αρκετά από τα συμβάντα διαπιστώνεται ότι σημαντικό ρόλο έπαιξε η απουσία τεχνικού μέσου για επικοινωνία ένας με έναν μεταξύ του σταθμάρχη και του μηχανοδηγού»

«Ειδικά στο συμβάν της 16/5/2025 είναι η βασική αιτία», υπογραμμίζει ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ, επισημαίνοντας: «Από την περίοδο των συμβάντων έως σήμερα ο βασικός τρόπος επικοινωνίας εξακολουθεί να είναι μέσω ασυρμάτου VHF ή TETRA, το οποίο ακούγεται από όλους στην ευρύτερη περιοχή του συμβάντος και συχνά με παράσιτα και βόμβο.

Με την εισαγωγή του GSMR θα επιτευχθεί ψηφιακή καθαρή επικοινωνία η οποία μπορεί να γίνει ένας με έναν ή με περισσότερους δέκτες (ακρόαση σε συγκεκριμένη περιοχή πχ μεταξύ δύο σταθμών), όπως έχει την δυνατότητα να επιλέξει ο καλών.

Απαιτείται προηγουμένως η διενέργεια μιας ολοκληρωμένης αξιολόγησης Κινδύνου από όλους τους εμπλεκόμενους, για το πότε/που θα χρησιμοποιείτε η επικοινωνία ένας με έναν και πότε/που η επικοινωνία με περισσότερους δέκτες. Αυτό δεδομένου ότι σε συμβάντα όπως της 13/9/2024 (μεταξύ Αγ. Ανάργυροι -ΣΣ Αθηνών) η “ανοικτή ακρόαση” αποσόβησε παραλίγον ατύχημα».

5. Προβληματική αντίδραση των μηχανοδηγών

Επιπλέον, στην έκθεση τονίζεται: «Το πρόβλημα παραβιάσεων ερυθρών σηματοδοτών συνδέεται με την διαπιστωμένα προβληματική (μη έγκαιρη) αντίδραση των μηχανοδηγών στις περισσότερες περιπτώσεις, στις οποίες ενώ κατά κανόνα μπορούν να δουν το προειδοποιητικό πορτοκαλί φωτόσημο αναμμένο (προειδοποιητικό ότι το επόμενο φωτόσημο θα είναι κόκκινο), ακολούθως δεν είναι προετοιμασμένοι να σταθμεύσουν προ του επόμενου, κόκκινου, φωτοσήμου».

Η κίνηση αυτή προκάλεσε αντιδράσεις και ερωτήματα για την ασφάλεια, καθώς ακόμη και οι έρευνες των αρμόδιων αρχών έχουν «παγώσει» προσωρινά λόγω της μεγάλης συγκέντρωσης προπανίου σε βάθος περίπου 25 μέτρων στο υπέδαφος. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι ακόμη και ένας σπινθήρας θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα ανάφλεξη.

Έκκληση εργαζομένων στο Εργατικό Κέντρο

Καταγγελία εργαζόμενης έφτασε στο Εργατικό Κέντρο Τρικάλων, με την ίδια να μεταφέρει την αγωνία και τον φόβο συναδέλφων της για ενδεχόμενο νέο δυστύχημα. Οι εργαζόμενες ρωτούσαν εάν είναι ασφαλές να επιστρέψουν στον χώρο.

Το Εργατικό Κέντρο υπέβαλε άμεσα αίτημα στην Επιθεώρηση Εργασίας, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν θα επιτρέψει να τεθεί σε κίνδυνο η υγεία και η ασφάλεια των εργαζομένων.

Το πόρισμα για τη διαρροή προπανίου

Σύμφωνα με το πόρισμα της Πυροσβεστικής, η έκρηξη προκλήθηκε από πολύμηνη διαρροή προπανίου στο υπόγειο δίκτυο μεταφοράς αερίου. Το αέριο φέρεται να διείσδυσε σε βάθος 25 μέτρων, συσσωρευόμενο σε υπόγειο χώρο που δεν είχε δηλωθεί ούτε στα πολεοδομικά σχέδια ούτε στη μελέτη πυρασφάλειας.

Το υπόγειο –έκτασης περίπου 400 τ.μ.– δεν διέθετε:

• αισθητήρες ανίχνευσης αερίων,
• σύστημα πυρασφάλειας,
• σύστημα εξαερισμού,
• ούτε βασικό άνοιγμα ανανέωσης αέρα.

Όπως επισημαίνεται, ο χώρος λειτούργησε ως «εν δυνάμει υπερ-βόμβα», με τον σπινθήρα από αντλία πίεσης νερού να πυροδοτεί την καταστροφή, σκοτώνοντας τις πέντε εργαζόμενες που βρίσκονταν ακριβώς πάνω από το υπόγειο.

Προηγούμενες καταγγελίες που αγνοήθηκαν

Εργαζόμενοι αναφέρουν ότι είχαν προηγηθεί καταγγελίες για:

• υψηλές θερμοκρασίες,
• προβλήματα στον ηλεκτρολογικό εξοπλισμό,
• ζητήματα στις εξόδους διαφυγής,
• έντονη μυρωδιά υγραερίου τις τελευταίες ημέρες.

«Μύριζε όπως πηγαίναμε στην τουαλέτα. Μύριζε υγραέριο», καταγγέλλουν εργαζόμενοι, προσθέτοντας ότι οι ανησυχίες τους αποδίδονταν από τη διοίκηση σε… αποχετευτικό πρόβλημα.

Παράλληλα, έχει προκαλέσει αντιδράσεις βίντεο που φέρεται να δείχνει στελέχη της εταιρείας να απειλούν και να απομακρύνουν συνδικαλιστές από τον χώρο του εργοστασίου.

Έγγραφα από το 2020 και άδειες με… προθεσμία

Σε έγγραφο της Περιφέρειας Θεσσαλίας από το 2020 καταγράφεται ότι:

• οι δύο υπόγειες δεξαμενές προπανίου δεν είχαν τοποθετηθεί στη σωστή απόσταση,
• οι υπέργειες δεξαμενές 5.000 και 9.000 λίτρων βρίσκονταν σε απόσταση μικρότερη των 7,5 μέτρων από τα όρια ιδιοκτησίας.

Παρά τις διαπιστωμένες παρατυπίες, χορηγήθηκε άδεια λειτουργίας με διετή προθεσμία για «τεχνική ανασυγκρότηση» και επανατοποθέτηση των δεξαμενών – διαδικασία που, σύμφωνα με τις καταγγελίες, δεν ολοκληρώθηκε ποτέ.

Κρατική επιχορήγηση λίγες ημέρες πριν την έκρηξη

Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί το γεγονός ότι στις 21 Ιανουαρίου –λίγα 24ωρα πριν την έκρηξη– εγκρίθηκε κρατική επιχορήγηση σχεδόν 2 εκατομμυρίων ευρώ για επέκταση της εγκατάστασης.

Το σχετικό έγγραφο προβλέπει και φοροαπαλλαγές περίπου 900.000 ευρώ. Την ίδια ώρα, σύμφωνα με τις πληροφορίες, δεν πραγματοποιήθηκαν οι απαραίτητες επενδύσεις σε συστήματα πυρασφάλειας, τα οποία εκτιμάται ότι θα κόστιζαν περί τις 300.000 ευρώ.

Το γεγονός ότι ο υπόγειος χώρος δεν είχε δηλωθεί –και άρα δεν είχε ενταχθεί στις απαιτήσεις πυρασφάλειας– θεωρείται κρίσιμο, καθώς η ύπαρξή του θα επέβαλε αυστηρότερα μέτρα και σύγχρονα συστήματα πυρόσβεσης.

Αμέσως απογειώθηκαν ελληνικά αεροσκάφη, τα οποία εντόπισαν τα τουρκικά F-16 στο βορειοανατολικό Αιγαίο. Η εμπλοκή (εικονική αερομαχία) ήταν το επόμενο βήμα, ανάμεσα σε Λήμνο και Λέσβο, όπου τα τουρκικά αεροσκάφη αναχαιτίστηκαν και αποσύρθηκαν από τον ελληνικό εναέριο χώρο.

Συνολικά, σημειώθηκαν οκτώ παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου από τουρκικά αεροσκάφη, οι δύο από ζευγάρι F-16 και οι άλλες έξι από αεροσκάφος ηλεκτρονικού πολέμου.

Τα δύο αεροσκάφη, ένα μαχητικό Su-30 και ένα αεροσκάφος ανεφοδιασμού Il-78, πιθανότατα εκτελούσαν άσκηση ανεφοδιασμού με καύσιμα όταν παραβίασαν τον εναέριο χώρο, περίπου στις 18.00 (ώρα Ελλάδας), μπαίνοντας από τον ρωσικό θύλακα του Καλίνινγκραντ.

Ισπανικά Eurofighter Typhoon που μετέχουν στην αποστολή του ΝΑΤΟ για την αστυνόμευση του εναέριου χώρου της Βαλτικής απογειώθηκαν προκειμένου να τα αναχαιτίσουν και περιπολούν στην περιοχή.

«Εάν άλλος ένας πύραυλος ή αεροσκάφος εισέλθει στον εναέριο χώρο μας χωρίς άδεια, εσκεμμένα ή κατά λάθος και καταρριφθεί και τα συντρίμμια πέσουν σε έδαφος του ΝΑΤΟ, παρακαλώ μην έρθετε εδώ να κλαφτείτε για αυτό. Σας προειδοποιήσαμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο επικεφαλής της πολωνικής διπλωματίας απέρριψε τους ισχυρισμούς περί ατυχήματος. «Αν ήταν ατυχήματα, γιατί δεν το παραδεχθήκατε αμέσως και να ζητήσετε συγγνώμη;», διερωτήθηκε και υπογράμμισε πως αυτές οι παραβιάσεις του εναέριου χώρου είναι ύποπτες, επειδή αποτελούν «κλιμάκωση του υβριδικού πολέμου» που διεξάγει η Ρωσία εναντίον της Δύσης εδώ και χρόνια.

Στη συνέχεια, ο Σικόρσκι αναφέρθηκε σε «δολοφονίες πολιτικών, δημοσιογράφων, υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και αποστατών, κυβερνοεπιθέσεις εναντίον νοσοκομείων και χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, εμπρησμούς, μεταξύ άλλων στην Πολωνία, τη Βρετανία και τη Λιθουανία, δέματα με εμπρηστικούς μηχανισμούς σε όλη την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας, επιθέσεις σε ουκρανικές πρεσβείες, πέρα από την συνήθη κατασκοπεία και παραπληροφόρηση».

Το Συμβούλιο Ασφαλείας έχει την ευθύνη να στείλει ξεκάθαρο μήνυμα πως τέτοιες προκλήσεις δεν θα γίνουν ανεκτές, υπογράμμισε. Απευθυνόμενος στους εκπροσώπους της Ρωσίας, τόνισε: «Ξέρουμε πως δεν σας ενδιαφέρει το διεθνές δίκαιο και ότι είστε ανίκανοι να ζήσετε ειρηνικά με τους γείτονές σας. Ο παρανοϊκός εθνικισμός σας περιέχει έναν πόθο για κυριαρχία που δεν θα πάψει μέχρι να συνειδητοποιήσετε ότι η εποχή των αυτοκρατοριών έχει τελειώσει και πως η αυτοκρατορία σας δεν θα ξαναχτιστεί. Κάθε επίθεση με drone από τους ήρωες των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, ο Θεός να τους έχει καλά, φέρνει αυτή την ημέρα πιο κοντά».

Ο πρωθυπουργός της Εσθονίας, Κρίστεν Μίχαλ, ανακοίνωσε την ενεργοποίηση του Άρθρου 4 του ΝΑΤΟ, καλώντας σε διαβουλεύσεις για την ασφάλεια της χώρας. Το Άρθρο 4 χρησιμοποιείται όταν ένα κράτος μέλος αισθάνεται ότι απειλείται η επικράτειά του ή η πολιτική του ανεξαρτησία και από το 1949 έχει ενεργοποιηθεί μόλις εννέα φορές, οι δύο από τις οποίες τις τελευταίες δέκα ημέρες.

Τα ρωσικά αεροσκάφη αναχαιτίστηκαν από ιταλικά F-35 και σουηδικά JAS 39 που συμμετέχουν στην αποστολή «Ανατολική Φρουρά» του ΝΑΤΟ, η οποία ενισχύει την προστασία της ανατολικής πτέρυγας της Συμμαχίας μετά την εισβολή των ρωσικών drones στην Πολωνία.

Οι παραβιάσεις της Ρωσίας συνεχίζονται και στη Βαλτική: λίγες ώρες αργότερα, ρωσικά μαχητικά πέταξαν πάνω από την πλατφόρμα Petrobaltic της Πολωνίας. Η κλιμάκωση της επιθετικότητας της Μόσχας έχει προκαλέσει μαζική καταδίκη από χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ και της ΕΕ. Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τόνισε ότι η Ευρώπη θα απαντά με αποφασιστικότητα σε κάθε πρόκληση και κάλεσε τους ηγέτες της ΕΕ να εγκρίνουν το 19ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας.

Η άτυπη Σύνοδος Κορυφής της Κοπεγχάγης, την 1η Οκτωβρίου, θα εξετάσει τη «συλλογική απάντηση» της ΕΕ απέναντι στις παραβιάσεις της Ρωσίας, με στόχο την ενίσχυση της ανατολικής πτέρυγας και την εμβάθυνση της ευρωπαϊκής αμυντικής συνεργασίας.

Ουκρανία, Γερμανία, Γαλλία, Βρετανία καταγγέλλουν την εισβολή ρωσικών αεροσκαφών στην Εσθονία 

Η Ουκρανία κατήγγειλε την “κλιμάκωση” εκ μέρους της Ρωσίας μετά την αναχαίτιση τριών ρωσικών MiG-31 από μαχητικά αεροσκάφη του ΝΑΤΟ, αφότου τα ρωσικά εισήλθαν στον εναέριο χώρο της Εσθονίας. “Η εισβολή συνιστά νέα κλιμάκωση από τη Ρωσία και άμεση απειλή για τη διατλαντική ασφάλεια”, έγραψε ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σίμπιχα στην πλατφόρμα X. “Όσο δεν λαμβάνει μια πραγματικά σθεναρή απάντηση, (η Ρωσία) θα γίνεται μόνο πιο αλαζονική και επιθετική”, δήλωσε.

Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ δήλωσε ότι το ΝΑΤΟ είναι πάντα έτοιμο να αμυνθεί, μετά την αναχαίτιση ρωσικών αεροσκαφών που, σύμφωνα με την Εσθονία, παραβίασαν τον εναέριο χώρο της σε μια “θρασεία” εισβολή.

Ο Βάντεφουλ πρόσθεσε ότι η παραβίαση του εσθονικού εναερίου χώρου από τη Ρωσία είναι απαράδεκτη και ότι η Εσθονία έχει την πλήρη αλληλεγγύη της Γερμανίας. “Με την άμεση αναχαίτιση των ρωσικών αεροσκαφών, αποδεικνύουμε ότι το NATO είναι πάντα έτοιμο να αμυνθεί”, έγραψε ο Βάντεφουλ στο X.

Η Γαλλία, η οποία διαθέτει στρατιωτική δύναμη, συμπεριλαμβανομένων μαχητικών αεροσκαφών, που έχει τη βάση της στην Εσθονία, χαρακτήρισε κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου τις εισβολές ρωσικών πολεμικών αεροσκαφών στις χώρες της Βαλτικής.

“Η εισβολή αυτή στην Εσθονία είναι πρωτοφανής εδώ και 20 και πλέον χρόνια“, έγραψε σε ανακοίνωση το υπουργείο Εξωτερικών.

Ο Βρετανός υπουργός Άμυνας Τζον Χίλι δήλωσε ότι η παραβίαση από ρωσικά πολεμικά αεροσκάφη του εναερίου χώρου της Εσθονίας, χώρας μέλους του ΝΑΤΟ σήμερα, ήταν η τελευταία απερίσκεπτη και επικίνδυνη δραστηριότητα της Ρωσίας τις τελευταίες ημέρες.

“Η τελευταία απερίσκεπτη και επικίνδυνη δραστηριότητα της Ρωσίας είναι η τρίτη παραβίαση του εναερίου χώρου του ΝΑΤΟ τις τελευταίες ημέρες”, έγραψε ο Χίλι στην πλατφόρμα Χ. “Ωστόσο η επιθετικότητα του Πούτιν χρησιμεύει μόνο στην ενίσχυση της ενότητας του ΝΑΤΟ και της αποφασιστικότητάς μας να σταθούμε στο πλευρό της Ουκρανίας”.

Τι σημαίνει το Άρθροο 4 του ΝΑΤΟ

Σύμφωνα με τη Συνθήκη της Ουάσινγκτον (1949), το Άρθρο 4 δίνει σε κάθε κράτος-μέλος το δικαίωμα να ζητήσει διαβουλεύσεις με τους συμμάχους, εφόσον θεωρεί ότι η εδαφική του ακεραιότητα, η πολιτική του ανεξαρτησία ή η ασφάλειά του απειλούνται.

Δεν συνεπάγεται αυτόματη στρατιωτική εμπλοκή, αλλά θέτει το ζήτημα ενώπιον του Βορειοατλαντικού Συμβουλίου, το οποίο μπορεί να λάβει αποφάσεις για διπλωματικές, στρατιωτικές ή αποτρεπτικές κινήσεις.

Το Άρθρο 4 συχνά θεωρείται ένα «καμπανάκι συναγερμού» που προηγείται πιθανών εξελίξεων. Σε αντίθεση με το Άρθρο 5, που προβλέπει συλλογική άμυνα σε περίπτωση επίθεσης κατά κράτους-μέλους, το Άρθρο 4 παραμένει σε επίπεδο πολιτικής διαβούλευσης – ωστόσο έχει ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς ανοίγει τη συζήτηση σε ολόκληρη τη Συμμαχία.

Από την ίδρυση του ΝΑΤΟ, το Άρθρο 4 έχει ενεργοποιηθεί μόλις οκτώ φορές, γεγονός που δείχνει τον εξαιρετικό χαρακτήρα της διαδικασίας:

2003 – Τουρκία: Με αφορμή τον πόλεμο στο Ιράκ, η Άγκυρα ανησύχησε για τις συνέπειες στην ασφάλεια των συνόρων της. Οι σύμμαχοι αποφάσισαν τότε μέτρα ενίσχυσης της αεράμυνας της Τουρκίας.

2012 – Τουρκία: Η κατάρριψη τουρκικού μαχητικού αεροσκάφους από τις συριακές δυνάμεις οδήγησε σε διαβουλεύσεις.

2014 – Πολωνία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία: Μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία, τέσσερις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης προσέφυγαν ταυτόχρονα στο άρθρο 4.

2015 – Τουρκία: Ζήτησε εκ νέου διαβουλεύσεις, επικαλούμενη την αστάθεια στη Συρία, την τρομοκρατική δράση και τις απειλές κατά της ασφάλειάς της.

2020 – Τουρκία: Με αφορμή την κλιμάκωση στο Ιντλίμπ της Συρίας, η Άγκυρα ενεργοποίησε το άρθρο 4, λίγες ώρες μετά τον θάνατο δεκάδων Τούρκων στρατιωτών από αεροπορικό πλήγμα.

2022 – Πολωνία: Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η Βαρσοβία ζήτησε διαβουλεύσεις, επισημαίνοντας ότι η ασφάλεια όλων των ανατολικών μελών κινδύνευε.

2022 – Σλοβακία, Ουγγαρία, Βουλγαρία, Ρουμανία: Λίγες ημέρες μετά, και άλλες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης επικαλέστηκαν το άρθρο 4 λόγω της ραγδαίας επιδείνωσης της κατάστασης στην Ουκρανία.

2025 – Πολωνία: Μετά την εισβολή ρωσικών drone στον εναέριο χώρο της.

Το «παράδειγμα» της Τουρκίας με την κατάρριψη του Su-24

Ιστορικά το ΝΑΤΟ έχει δείξει αυτοσυγκράτηση σε τέτοιες περιπτώσεις. Η τελευταία φορά που κράτος- μέλος της Συμμαχίας κατέρριψε ρωσικό μαχητικό αεροσκάφος ήταν το 2015. Τότε, η Τουρκία κατέρριψε ένα Su-24 κοντά στα σύνορά της με τη Συρία, κάτι που προκάλεσε σφοδρό διπλωματικό επεισόδιο με τη Μόσχα. Έκτοτε, παρά τις επανειλημμένες παραβιάσεις του εναέριου χώρου των χωρών της Βαλτικής, της Πολωνίας και της Ρουμανίας, η συμμαχία έχει αποφύγει ανάλογες κινήσεις.

Η Λιθουανή υπουργός Άμυνας, Ντοβίλε Σακαλιένε, καταδικάζοντας τη σημερινή παραβίαση του εσθονικού εναέριου χώρου, σχολίασε ότι η Τουρκία «έδωσε το παράδειγμα» πριν από 10 χρόνια.

Αναφερόμενη στην παραβίαση, έγραψε σε ανάρτηση ότι «αποτελεί αδιάσειστη απόδειξη πως η Ανατολική Φρουρά έπρεπε να είχε γίνει εδώ και καιρό» και υπογράμμισε πως τα βορειοανατολικά σύνορα του ΝΑΤΟ «δοκιμάζονται για έναν λόγο. Πρέπει να είμαστε σοβαροί».

Στο υστερόγραφο, σημείωσε με νόημα: «Η Τουρκία έδωσε το παράδειγμα πριν από 10 χρόνια, τροφή για σκέψη».

Three russian fighter jets over Tallinn is one more hard proof that #EasternSentry is long due.

NATOs border in the North East is being tested for a reason.

We need to mean business.

PS. Türkiye set an example 10 years ago.
Some food for thought.

— Dovilė Šakalienė (@DSakaliene) September 19, 2025

Καταγράφηκαν 10 παραβάσεις των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας στο FIR Αθηνών στην περιοχή του νοτιοανατολικού Αιγαίου.

Όλα τα τουρκικά αεροσκάφη αναγνωρίσθηκαν και αναχαιτίσθηκαν σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες, κατά πάγια τακτική..

Όπως αναφέρουν οι πληροφορίες του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας, ένα ζεύγος μαχητικών αεροσκαφών τύπου F-16 πέταξαν πάνω από τον εθνικό μας εναέριο χώρο και προχώρησαν σε 2 παραβιάσεις, ενώ ένα αεροσκάφος τύπου CN-235 προχώρησε σε 2 παραβάσεις του FIR Αθηνών, στο νοτιοανατολικό Αιγαίο.

Τα μαχητικά αεροσκάφη δεν ήταν οπλισμένα, ενώ δεν σημειώθηκε εμπλοκή. Τα παραπάνω αεροσκάφη αναγνωρίστηκαν και αναχαιτίστηκαν από τις ελληνικές αεροπορικές δυνάμεις σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες, κατά πάγια πρακτική.

Αξίζει να σημειωθεί ότι την τελευταία φορά που τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη προχώρησαν σε παραβάσεις του FIR Αθηνών ήταν στις 14 Ιουλίου 2023.

ΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΙΣ Κ.Ε.Κ. ΣΤΟ F.I.R. ΑΘΗΝΩΝ – ΠΑΡΑΒΙΑΣΕΙΣ Ε.Ε.Χ. ΤΗΝ 13η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2023
ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ : 1 (2 F-16)

ΜΕΜΟΝΩΜΕΝΑ : 1 CN-235

ΣΥΝΟΛΟ Α/Φ : 3

ΟΠΛΙΣΜΕΝΑ : –

ΠΑΡΑΒΑΣΕΙΣ : 2

ΠΑΡΑΒΙΑΣΕΙΣ : 2 (από τα F-16)

ΕΜΠΛΟΚΕΣ : –

ΠΕΡΙΟΧΗ : Νοτιοανατολικό Αιγαίο