Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο τεύχος Φεβρουαρίου του Journal of Archaeological Science, προσφέρουν, όπως λένε οι ερευνητές, ένα “παράθυρο” στην κινητικότητα, την αστική ζωή και την ευαλωτότητα των πολιτών που επλήγησαν από την πανδημία.

DNA που λήφθηκε από σώματα σε χώρο ομαδικής ταφής στην αρχαία Γέρασα, στη σημερινή Ιορδανία, δείχνει ότι ο τάφος αντιπροσώπευε «ένα και μόνο ταφικό γεγονός», και όχι τη φυσιολογική, σταδιακή αύξηση ενός παραδοσιακού νεκροταφείου με την πάροδο του χρόνου, σύμφωνα με την ομάδα που πέρυσι ταυτοποίησε το Yersinia pestis ως το μικρόβιο που προκάλεσε την πανώλη.

Η νέα έρευνα επικεντρώθηκε στα θύματα. Στο πώς ζούσαν, στην ευαισθησία τους στη νόσο και στους λόγους που βρίσκονταν στη Γέρασα, έναν περιφερειακό εμπορικό κόμβο και επίκεντρο της πανδημίας που μαινόταν από το 541 έως το 750 μ.Χ.

«Οι παλαιότερες αφηγήσεις ταυτοποίησαν τον οργανισμό της πανώλης. Ο χώρος της Γέρασας μετατρέπει αυτό το γενετικό σήμα σε μια ανθρώπινη ιστορία για το ποιοι πέθαναν και πώς μια πόλη βίωσε την κρίση», δήλωσε η Ρέις Τζιανγκ, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Παγκόσμιας, Περιβαλλοντικής και Γονιδιωματικής Επιστήμης της Υγείας του Πανεπιστημίου της Νότιας Φλόριντα.

«Οι πανδημίες δεν είναι μόνο βιολογικά γεγονότα, είναι κοινωνικά γεγονότα. Συνδέοντας τα βιολογικά στοιχεία από τα σώματα με το αρχαιολογικό πλαίσιο, μπορούμε να δούμε πώς η ασθένεια επηρέασε τους ανθρώπους μέσα στο κοινωνικό και περιβαλλοντικό τους περιβάλλον. Αυτό μας βοηθά να κατανοήσουμε τις πανδημίες στην ιστορία ως βιωμένα ανθρώπινα γεγονότα», είπε.

Μια διεπιστημονική ομάδα αρχαιολόγων, ιστορικών και ειδικών στη γενετική από το Πανεπιστήμιο της Νότιας Φλόριντα, το Florida Atlantic University και το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ παρήγαγε τη μελέτη, με την Τζιανγκ και τους συνεργάτες της να αναλύουν DNA που εξήχθη από δόντια.

Διαπίστωσαν ότι υπήρχε μεγάλη ποικιλία θυμάτων από διαφορετικές δημογραφικές ομάδες, κάτι που, όπως είπε, έδειχνε ότι ένας, σε μεγάλο βαθμό, μετακινούμενος πληθυσμός βρισκόταν μαζί και ουσιαστικά είχε εγκλωβιστεί στον ίδιο τόπο λόγω της νόσου, παρόμοια με την κατάσταση που επικράτησε κατά τη διάρκεια της πανδημίας του Covid, όταν τα ταξίδια είχαν σταματήσει.

Οι ανασκαφές αποκάλυψαν ότι περισσότερα από 200 άτομα είχαν ταφεί στον τάφο στο ιπποδρόμιο της Γέρασας, γνωστής ως «Πομπηία της Μέσης Ανατολής» λόγω των καλοδιατηρημένων ελληνορωμαϊκών ερειπίων της.

Η Τζιανγκ είπε ότι επρόκειτο για μείγμα ανδρών και γυναικών, ηλικιωμένων και νέων, «ανθρώπων στην ακμή τους και εφήβων».

«Εκείνη την εποχή υπήρχαν δούλοι, μισθοφόροι, κάθε λογής άνθρωποι, και τα δεδομένα μας συνάδουν με το ότι πρόκειται για έναν παροδικό πληθυσμό. Αυτό δεν είναι κάτι καινούργιο», συνέχισε. Η Τζιανγκ ανέφερε ότι η έρευνα ανέδειξε και άλλους παραλληλισμούς με τις πιο σύγχρονες πανδημίες, ιδίως την Covid, την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ είχε απορρίψει αρχικά ως «απάτη».

«Υπάρχει ολόκληρη σχολή σκέψης που λέει ότι η πρώτη πανδημία δεν συνέβη», είπε. «Οι αρνητές λένε ότι, αν κοιτάξει κανείς τα στοιχεία των απογραφών, ο πληθυσμός δεν μειώθηκε δραματικά όπως στον Μαύρο Θάνατο. Επίσης, στα οικονομικά δεδομένα και στους χάρτες πυκνότητας κατοίκησης δεν φαίνεται κάποια μεγάλη αναστάτωση. Και επιπλέον, μέχρι πρόσφατα δεν είχε βρεθεί κανένας ομαδικός τάφος.

Όμως η πρώτη πανώλη είναι στην πραγματικότητα πιο εύκολο να αποδειχθεί από την Covid. Γνωρίζουμε ποιο μικρόβιο την προκάλεσε, το Yersinia pestis, και έχουμε πλέον έναν ομαδικό τάφο και ανθρώπινα λείψανα, δηλαδή απτά αποδεικτικά στοιχεία ότι η πανδημία συνέβη. Το αν κατέρρευσαν η κοινωνία ή οι θεσμοί είναι άλλο ζήτημα. Μια ασθένεια μπορεί να προκαλέσει τεράστια καταστροφή χωρίς να οδηγήσει απαραίτητα σε επανάσταση, εξέγερση ή αλλαγή καθεστώτος”.

Σύμφωνα με την αυτήν τη δημόσια έρευνα, περίπου 23.000 θάνατοι θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί στην Αγγλία, εάν η πρώτη καραντίνα στις αρχές της πανδημίας είχε επιβληθεί νωρίτερα.

Καταγγέλλει επίσης το «χάος» που επικρατούσε τότε στους κόλπους της συντηρητικής κυβέρνησης του Μπόρις Τζόνσον.

Σύμφωνα με την έρευνα, οι βρετανικές αρχές και ειδικά η κυβέρνηση υπό τον Μπόρις Τζόνσον πήραν σοβαρά τον ιό «πάρα πολύ αργά».

On Covid there are two big questions: Where did the virus come from – and were the lockdowns worth the terrible price we paid? Baroness Hallett's hopelessly incoherent £200m inquiry failed to answer eitherhttps://t.co/6NdMrwM99T

— Boris Johnson (@BorisJohnson) November 22, 2025

«Περισσότερα από τρία χρόνια μετά το τέλος της πανδημίας, συνεχίζουν να λογομαχούν προκειμένου να μάθουν τι δεν λειτούργησε», έγραψε ο Μπόρις Τζόνσον στο άρθρο γνώμης του στη δεξιά ταμπλόιντ Daily Mail.

«Εξακολουθώ και λυπάμαι βαθιά για τα σφάλματα που διέπραξε η κυβέρνηση που εγώ διηύθυνα και πολλή συμπόνια για όλους εκείνους που υποφέρουν», υπογράμμισε.

«Ό,τι εγώ μπορώ να πω, είναι πως κάθε άνθρωπος που ενεπλάκη έκανε το καλύτερο, σε συνθήκες ιδιαίτερα δύσκολες», συνέχισε ο Συντηρητικός πρώην πρωθυπουργός, ηλικίας 61 ετών.

Ο ίδιος έκρινε πως τα συμπεράσματα της δημόσιας έρευνας είναι «μπερδεμένα» και «απελπιστικά ασυνάρτητα».

Όπως σημείωσε σε ανάρτησή του στο Χ, η έρευνα απέτυχε να απαντήσει σε σημαντικά ερωτήματα: «Από πού προήλθε ο ιός; Και οι καραντίνες άξιζαν το τρομακτικό τίμημα που πληρώσαμε;».

Μια ομάδα συγγενών θυμάτων της Covid-19 ζήτησε χθες την απόσυρση όλων των προνομίων, οικονομικών και θεσμικών, τα οποία απολαμβάνει ο πρώην πρωθυπουργός.

«Είναι αφόρητο να περιμένουν από οικογένειες που πενθούν να επιδοτούν τον τρόπο ζωής του ανθρώπου, οι αποφάσεις του οποίου οδήγησαν στον θάνατο των δικών μας», τονίζουν.

Το Ηνωμένο Βασίλειο κατέγραψε έναν από τους βαρύτερους απολογισμούς στην Ευρώπη σε σχέση με την πανδημία, με περίπου 226.000 θανάτους.

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Νότινγχαμ στο Ηνωμένο Βασίλειο ανέλυσαν εγκεφαλικές σαρώσεις 996 υγιών συμμετεχόντων από τη μελέτη UK Biobank, συγκρίνοντας εκείνους που εξετάστηκαν πριν και κατά τη διάρκεια της πανδημίας με μια ομάδα ελέγχου που είχε υποβληθεί σε δύο σαρώσεις πριν την έναρξή της.

Χρησιμοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη για την πρόβλεψη της ηλικίας του εγκεφάλου βάσει εκατοντάδων χαρακτηριστικών απεικόνισης, οι ερευνητές διαπίστωσαν πως οι εγκέφαλοι των ανθρώπων που εκτέθηκαν στην πανδημία φαίνονταν σημαντικά πιο γηρασμένοι από το αναμενόμενο. Άτομα που δεν βρέθηκαν ποτέ θετικά στον ιό παρουσίασαν παρόμοια πρότυπα γήρανσης εγκεφάλου με όσους νόσησαν από τον ιό.

Πώς μέτρησαν οι επιστήμονες τη γήρανση του εγκεφάλου κατά την πανδημία

Η εκτίμηση της ηλικίας του εγκεφάλου βασίζεται στην εκπαίδευση υπολογιστικών αλγορίθμων ώστε να εντοπίζουν μοτίβα σε εγκεφαλικές σαρώσεις που συνδέονται με συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες. Όταν ο εγκέφαλος φαίνεται μεγαλύτερος από τη χρονολογική ηλικία ενός ατόμου, συχνά υποδηλώνει προβλήματα υγείας ή αυξημένη ευπάθεια στη γνωστική έκπτωση και τη άνοια.

Οι συμμετέχοντες που εκτέθηκαν στην πανδημία παρουσίασαν μέση αύξηση της ηλικίας του εγκεφάλου κατά 5,5 μήνες σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Σύμφωνα με τα δεδομένα, η φυσιολογική γήρανση στους υγιείς ενήλικες αντιστοιχεί σε περίπου 3 ημέρες γήρανσης εγκεφάλου ανά έτος ζωής. Στην περίπτωση των ατόμων που βίωσαν την πανδημία, ο ρυθμός αυτός αυξήθηκε στις 7 με 8 ημέρες ετησίως– περισσότερο από το διπλάσιο του φυσιολογικού.

Η χρόνια καταπόνηση προκαλεί φλεγμονή και άλλες βιολογικές αλλαγές που επιταχύνουν τις φυσιολογικές διαδικασίες γήρανσης στον εγκεφαλικό ιστό. Η πανδημία δημιούργησε πολλαπλούς στρεσογόνους παράγοντες: κοινωνική απομόνωση, οικονομική αβεβαιότητα, φόβο ασθένειας, διακοπή ρουτίνας και μειωμένη πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη.

Οι άνδρες και οι μειονεκτούσες κοινότητες επλήγησαν περισσότερο

Η μελέτη ανέδειξε σημαντικές διαφορές στο ποιοι υπέστησαν τη μεγαλύτερη γήρανση εγκεφάλου κατά την πανδημία. Οι άνδρες εμφάνισαν μεγαλύτερη επιτάχυνση από τις γυναίκες, ειδικά στον φαιό φλοιό, τον εγκεφαλικό ιστό που περιέχει τα περισσότερα σώματα νευρικών κυττάρων. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι τα ευρήματα τους ευθυγραμμίζονται με προηγούμενες μελέτες που υποδεικνύουν ότι οι άνδρες μπορεί να είναι πιο ευάλωτοι στη γήρανση εγκεφάλου και στη νευροφλεγμονή που σχετίζεται με το στρες.

Άτομα από οικονομικά μειονεκτούσες περιοχές παρουσίασαν σημαντικά μεγαλύτερη γήρανση εγκεφάλου. Όσοι είχαν χαμηλούς δείκτες απασχόλησης εμφάνισαν μέση αύξηση 5,8 μηνών στη γήρανση εγκεφάλου σε σύγκριση με όσους είχαν υψηλούς δείκτες απασχόλησης. Παρόμοια μοτίβα παρατηρήθηκαν και για δείκτες υγείας, εκπαίδευσης και εισοδήματος.

Οι υγειονομικές κρίσεις μπορούν να επιδεινώσουν τις ήδη υπάρχουσες ανισότητες, καθώς οι ευάλωτοι πληθυσμοί συχνά δεν διαθέτουν τους πόρους να αντιμετωπίσουν επιπλέον στρεσογόνους παράγοντες.

Η λοίμωξη από COVID έφερε γνωστικά προβλήματα

Ενώ η έκθεση στην πανδημία από μόνη της επιτάχυνε τη γήρανση του εγκεφάλου, μόνο όσοι νόσησαν από τον ιό παρουσίασαν μετρήσιμη γνωστική έκπτωση. Οι ασθενείς με COVID είχαν σημαντικά χειρότερες επιδόσεις σε τεστ «trail-making» που μετρούν τη νοητική ευελιξία και την ταχύτητα επεξεργασίας- γνωστικές ικανότητες κρίσιμες για την καθημερινή λειτουργία.

Αυτά τα τεστ απαιτούν από τους συμμετέχοντες να συνδέουν γρήγορα αριθμούς ή γράμματα με τη σωστή σειρά. Γίνονται πιο απαιτητικά όταν τα εγκεφαλικά δίκτυα που σχετίζονται με την εκτελεστική λειτουργία δεν λειτουργούν σωστά. Οι γνωστικές επιπτώσεις καταγράφηκαν ακόμη και σε άτομα που εμφάνισαν ήπια συμπτώματα, με λιγότερο από το 4% των συμμετεχόντων να έχουν νοσηλευτεί.

Για τους ασθενείς με COVID, οι άμεσες επιπτώσεις του ιού προσθέτουν πολυπλοκότητα πέρα από το στρες της πανδημίας. Ο ιός SARS-CoV-2 μπορεί να εισβάλει στο νευρικό σύστημα και να παραμείνει στο σώμα για μήνες μετά την αρχική λοίμωξη. Ο ιός προκαλεί φλεγμονή, βλάπτει τα αιμοφόρα αγγεία και διαταράσσει τη φυσιολογική λειτουργία του εγκεφάλου μέσω πολλαπλών μηχανισμών.

Τι σημαίνει αυτό για την μελλοντική υγεία του εγκεφάλου

Η επιτάχυνση της ηλικίας του εγκεφάλου μπορεί να μην είναι μόνιμη. Ωστόσο, η ερευνητική ομάδα δεν μπόρεσε να εκτιμήσει εάν αυτές οι αλλαγές αναστρέφονται με την πάροδο του χρόνου, καθώς διέθετε μόνο δύο χρονικά σημεία σαρώσεων ανά συμμετέχοντα. Απαιτούνται μελλοντικές έρευνες που θα παρακολουθούν τους συμμετέχοντες για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, προκειμένου να διαπιστωθεί η μακροπρόθεσμη επίδραση της πανδημίας στη γήρανση του εγκεφάλου.

Ένας χρήστης ισχυρίστηκε μάλιστα ότι η Κίνα κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

⚠️ BREAKING:

China 🇨🇳 Declares State of Emergency as Epidemic Overwhelms Hospitals and Crematoriums.

Multiple viruses, including Influenza A, HMPV, Mycoplasma pneumoniae, and COVID-19, are spreading rapidly across China. pic.twitter.com/GRV3XYgrYX

— SARS‑CoV‑2 (COVID-19) (@COVID19_disease) January 1, 2025

Οι ισχυρισμοί αυτοί είναι, ωστόσο όπως αναφέρει ο Economic Times, αβάσιμοι και δεν υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία που να υποστηρίζουν τους ισχυρισμούς αυτούς. Ούτε οι Κινέζοι αξιωματούχοι υγείας ούτε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχουν επιβεβαιώσει επιδημία ή κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Ένας χρήστης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έγραψε: «Η Κίνα κηρύσσει κατάσταση έκτακτης ανάγκης καθώς η επιδημία κατακλύζει τα νοσοκομεία και τα κρεματόρια. Πολλαπλοί ιοί, συμπεριλαμβανομένων της γρίπης Α, του HMPV, του Mycoplasma pneumoniae και του COVID-19, εξαπλώνονται ταχύτατα σε όλη την Κίνα».

Ένας άλλος χρήστης σχολίασε: «Δεν έχει περάσει ούτε μια μέρα από το 2025 και ήδη τραβάνε τον ιό bull-t στην Κίνα».

Ένας τρίτος χρήστης δήλωσε: «Τα νοσοκομεία στην Κίνα έχουν κατακλυστεί από ένα σοβαρό ξέσπασμα \«γρίπης\», συμπεριλαμβανομένης της γρίπης Α και του HMPV, κάνοντας συγκρίσεις με το κύμα COVID του 2020».

Ένα σημείωμα της κοινότητας στο X (πρώην Twitter) διευκρίνισε: «Δεν υπάρχουν πληροφορίες που να υποστηρίζουν τον ισχυρισμό ότι η Κίνα έχει κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω επιδημιών που κατακλύζουν τα νοσοκομεία και τα κρεματόρια της χώρας».

Ο κ. Μόσιαλος εξέφρασε την εκτίμηση ότι «η επόμενη πανδημία θα είναι το πρόβλημα της μικροβιακής αντοχής» λόγω της ανθεκτικότητας των μικροβίων αλλά και του γεγονότος ότι στην Ευρώπη «δεν έχουμε αρκετό οπλοστάσιο στα αντιβιοτικά». Για το λόγο αυτό ο κ.Μόσιαλος τόνισε ότι «χρειάζονται μεγαλύτερες συμπράξεις δημόσιου -ιδιωτικού τομέα», αλλά και μία «σοβαρή επιδημιολογική παρακολούθηση σε παγκόσμιο επίπεδο» με επενδύσεις σε παγκόσμια κέντρα που θα παρακολουθούν τις εξελίξεις στις οικογένειες των μικροβίων. Ανέφερε επίσης ότι θα χρειαστούν περισσότερα κεφάλαια, ώστε, αν υπάρξει νέα πανδημία, να έχουμε εμβόλιο πολύ πιο σύντομα.

Αναφερόμενος στη χρήση και στις δυνατότητες που δίνει η Τεχνητή Νοημοσύνη στον τομέα της υγείας, ο κ. Μόσιαλος είπε: «Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει έρθει. Στην Ελλάδα έχει συσταθεί μία συγκεκριμένη επιτροπή για το θέμα αυτό, ωστόσο σε αυτή την Επιτροπή δεν μετέχει κανένας εκπρόσωπος από τον τομέα της υγείας, παρότι το 30% των συνολικών δεδομένων στην ΤΝ προέρχεται από τον χώρο της υγείας».

Εξέφρασε επίσης στη συνέχεια, την εκτίμηση ότι η Ελλάδα «θα μπορούσε να έχει συγκριτικό πλεονέκτημα στον τομέα της αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης στον τομέα της υγείας και να βρίσκεται στην πρωτοπορία των επενδύσεων», καθώς διαθέτει ένα ενιαίο ασφαλιστικό ταμείο (τον ΕΟΠΥΥ) και έναν κοινό φορέα κοινωνικής ασφάλισης (ΗΔΙΚΑ), που συγκεντρώνουν τα ιατρικά δεδομένα από το μεγαλύτερο κομμάτι του πληθυσμού. Όπως τόνισε ο ίδιος, η Ελλάδα χρειάζεται παράλληλα και μία εθνική βιοτράπεζα. Σε συνεργασία με ένα ερευνητικό κέντρο που θα επεξεργάζεται αυτά τα δεδομένα, με ιδιωτικούς φορείς και με τις εφαρμογές υγείας των πολιτών, τα δεδομένα αυτά θα μπορούσαν να αποτελούν μία πολύτιμη δεξαμενή που θα μπορούσε να προσελκύσει ξένες επενδύσεις, καθώς «οι εταιρείες θέλουν να έχουν δεδομένα».

Ο κ. Μόσιαλος αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη, η Ελλάδα να αξιοποιήσει το σημαντικό μέρος του ιατρικού προσωπικού που έχει μεταναστεύσει στο εξωτερικό την περίοδο της κρίσης, αναπτύσσοντας συνέργειες με τους επιστήμονες και τα ερευνητικά κέντρα του εξωτερικού όπου απασχολούνται. Σε ό,τι αφορά τις μεγάλες προκλήσεις στον τομέα της υγείας τα επόμενα χρόνια, ο Ηλ. Μόσιαλος αναφέρθηκε στην αυξημένη πιθανότητα να υπάρχουν συννοσηρότητες ή πολλαπλά νοσήματα όχι μόνο στις μεγάλες ηλικίες, αλλά κυρίως στον εργαζόμενο πληθυσμό. Όπως τόνισε, «αυτό πρέπει να το επικοινωνήσουμε στην πολιτική ηγεσία» συμπληρώνοντας ότι «η υγεία μπορεί να είναι σημαντικός παράγοντας οικονομικής ανάπτυξης. Πρέπει να φροντίσουμε να προβλέψουμε την ανάπτυξη συννοσηρότητας στις νεότερες ηλικίας με προγράμματα προληπτικής ιατρικής που πρέπει να επεκταθούν πέρα από τους καρκίνους σε περιπτώσεις όπως για παράδειγμα της νεφρικής νόσου».

Μεγάλες προκλήσεις για την υγεία συνιστούν επίσης η κλιματική κρίση, αλλά και η μεταναστευτική κρίση η οποία θα οδηγήσει σε ανάπτυξη μεγαλουπόλεων, χωρίς σωστούς υγειονομικούς σχεδιασμούς. «Δημιουργούνται εκρηκτικές καταστάσεις με συνύπαρξη πολλών ανθρώπων σε μικρούς χώρους και συνύπαρξη με ζώα» προειδοποίησε ο Ηλ. Μόσιαλος συμπληρώνοντας ότι «οι πιθανότητες για μία νέα πανδημία πολλαπλασιάζονται».

Ο κ. Μόσιαλος παρατήρησε τέλος, ότι στην Ευρώπη υπάρχει μία «πολιτική κόπωση» σε ό,τι αφορά στα θέματα προστασίας της δημόσιας υγείας μετά την πανδημία. Παρ’ όλα αυτά, τον Ιανουάριο του 2025 ξεκινά στην Ευρώπη η «κοινή κλινική αξιολόγηση καινοτόμων θεραπειών», με την αρχή να γίνεται με προϊόντα που έχουν σχέση με τον καρκίνο. «Η χώρα μας θα πρέπει να βρίσκεται στην πρωτοπορία αυτής της διαδικασίας» τόνισε ο κ. Μόσιαλος, συμπληρώνοντας ότι «πρέπει να αναβαθμιστούν τα αρμόδια θεσμικά όργανα σε επίπεδο δεξιοτήτων με παράλληλη αξιοποίηση των Ελλήνων που βρίσκονται στο εξωτερικό ώστε να μην είμαστε ο φτωχός συγγενής και να συμμετέχουμε και οι ίδιοι στη διαδικασία των αξιολογήσεων».

Στήριξη της καινοτομίας

Την ανάγκη για τη στήριξη της καινοτομίας στον τομέα της φαρμακευτικής πολιτικής τόνισε στη συνέχεια ο Ολύμπιος Παπαδημητρίου, πρόεδρος του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας (ΣΦΕΕ), κηρύσσοντας την έναρξη του 1st SFEE Summit.

«Απουσιάζει από τη φαρμακευτική πολιτική της χώρας η αναγνώριση της καινοτομίας κατά τη λήψη αποφάσεων» τόνισε ο κ. Παπαδημητρίου σημειώνοντας παράλληλα ότι «πρέπει να δημιουργήσουμε από κοινού με την πολιτεία ένα φιλικό προς την καινοτομία περιβάλλον». «Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε είναι πολλές» παραδέχθηκε στη συνέχεια, ενώ παρουσίασε παράλληλα το σημαντικό ρόλο του φαρμακευτικού κλάδου στην ελληνική οικονομία. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι 60 εταιρείες-μέλη του ΣΦΕΕ καλύπτουν το 90% της αγοράς φαρμάκου και προσφέρουν 108.000 θέσεις εργασίας, παράγοντας το 3,4% του εθνικού ΑΕΠ και ετησίως 6,2 δισεκατομμύρια ευρώ.

«Συνεχίζουμε την έρευνα και ανάπτυξη νέων και καθιερωμένων φαρμάκων ώστε η πρόσβαση των πολιτών στα φάρμακα να είναι όλο και καλύτερη», υπογράμμισε χαρακτηριστικά ο Ολ. Παπαδημητρίου. Αναφερόμενος στους στόχους του 1st SFEE Summit εξήγησε ότι αποτελεί «μία προσπάθεια του ΣΦΕΕ να αποκτήσει τη δική του πλατφόρμα θεσμικού διαλόγου με την πολιτεία και τους αρμόδιους φορείς για συναίνεση στις μεγάλες προτεραιότητες όπως η ανάπτυξη της καινοτομίας. Σήμερα θα επιδιώξουμε να επαναπροσδιορίσουμε την αξία του κλάδου» ανέφερε.

Οι κάτοικοι της Φιλαδέλφειας Marjorie Fiterman, 102 ετών, και Bernie Littman, 100 ετών, ενώθηκαν με τα δεσμά του γάμου στις 19 Μαΐου, στο κέντρο ηλικιωμένων όπου πρωτογνωρίστηκαν πριν από σχεδόν μια δεκαετία, σύμφωνα με το Fox News.

Η οικογένεια του ζευγαριού δήλωσε ότι είχαν γνωριστεί σε ένα μασκέ πάρτι στο κέντρο φροντίδας ηλικιωμένων και είχαν το πρώτο τους ραντεβού συμπτωματικά την ίδια ημέρα που γεννήθηκε μία από τις δισέγγονες του Littman.

Η εγγονή του Littman, Sarah Sicherman, δήλωσε στο Fox News πως η οικογένειά τους ήταν «ενθουσιασμένη» όταν έμαθε ότι βρήκε μια σύντροφο «για να κάνει δραστηριότητες και να περνάει χρόνο μαζί της». Πρόσθεσε πως ήταν «τόσο τυχεροί που βρήκαν και υποστηρίζουν ο ένας τον άλλον», ειδικά κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Όταν όμως ο Littman, ο οποίος ήταν παντρεμένος επί 65 χρόνια με μια γυναίκα ονόματι Bernice, ανέφερε στην οικογένειά του ότι ήθελε να ξαναπαντρευτεί, εκείνοι είπαν πως ήταν μια «έκπληξη», καθώς «υπέθεσαν ότι θα ζούσαν τις μέρες τους ως έχουν».

Ο ραβίνος Adam Wohlberg, ο οποίος παρακολουθούσε την ιστορία του ζευγαριού όλα αυτά τα χρόνια, δήλωσε στο Fox News ότι το ζευγάρι αρχικά δεν σχεδίαζε να παντρευτεί, αλλά «τελικά» έφτασε στο σημείο «όπου το να είναι όχι απλώς στενοί φίλοι -αλλά σύζυγοι- αισθάνθηκε σαν το σωστό βήμα που έπρεπε να κάνει».

Ανέφερε ότι κατά την τελετή τους επέλεξε να αφήσει έξω τις συνήθεις συμβουλές που θα έδινε στα ζευγάρια σχετικά με τον γάμο, καθώς είχαν «ήδη συγκεντρώσει μια ζωή σοφίας και εμπειρίας» και οι «στάσεις, τα συναισθήματα και οι απόψεις» τους ήταν ήδη καλά «διατυπωμένες».

«Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα συνεχίσετε να μαθαίνετε και να εξελίσσεστε ως άνθρωποι», πρόσθεσε. «Αλλά νομίζω πως είναι ασφαλές να πούμε ότι ο καθένας από εσάς, αυτά που ξέρετε και καταλαβαίνετε ο ένας για τον άλλον, είναι ακριβώς αυτό που επιφυλάσσει το μέλλον για εσάς και τον σύντροφό σας. Και αυτά που έχετε αποφασίσει ότι αγαπάτε ο ένας τον άλλον – λοιπόν, αυτά τα πράγματα δεν πρόκειται να αλλάξουν.

Ειδικότερα, σύμφωνα με το Politico, οι χώρες καλούν την Επιτροπή να μειώσει την γραφειοκρατία που τις εμποδίζει να απορροφήσουν μέρος της χρηματοδότησης από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (Recovery and Resilience Facility (RRF) ή που τις αποθαρρύνει εξαρχής από το να υποβάλουν αίτηση, εν μέσω φόβων ότι τεράστια ποσά χρημάτων θα χαθούν κατά τη λήξη του μέτρου το 2026. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, οι καθυστερήσεις οφείλονται στο σκάνδαλο διαφθοράς που είχε ως αποτέλεσμα τη σύλληψη από την ιταλική αστυνομία περισσότερων από 20 υπόπτων σε ολόκληρη την ΕΕ στο πλαίσιο έρευνας για απάτη άνω των 600 εκατομμυρίων ευρώ.

Σύμφωνα με πηγές του Politico, οι χώρες έπρεπε να περάσουν από αυστηρό έλεγχο για να έχουν πρόσβαση στα χρήματα, τα οποία αποτελούνται από επιχορηγήσεις και δάνεια. Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διερευνά τρόπους για να επιταχύνει τη διάθεση των κονδυλίων, σύμφωνα με το δημοσίευμα.

Η εκτελεστική εξουσία της ΕΕ έχει ήδη μειώσει το συνολικό διαθέσιμο ποσό από 723 δισεκατομμύρια ευρώ σε 648 δισεκατομμύρια ευρώ, αφού οι κυβερνήσεις απέτυχαν να υποβάλουν αίτηση για δάνεια σχεδόν 100 δισεκατομμυρίων ευρώ πριν από την ενδιάμεση προθεσμία στο τέλος του 2023.

Η Ισπανία έχει λάβει μόνο ένα μικρό ποσό

Μέχρι στιγμής, η Επιτροπή έχει ξεμπλοκάρει μόλις 225 δισεκατομμύρια ευρώ. Η Ισπανία, η οποία υποτίθεται ότι είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος αποδέκτης μετά την Ιταλία, έχει λάβει μόλις 340 εκατομμύρια ευρώ σε δάνεια, ένα μικρό ποσό από τα 83 δισεκατομμυρίων ευρώ που είχαν προβλεφθεί το 2021.

Οι χώρες πρέπει να υποβάλουν ένα «σχέδιο ανάκαμψης» που να καθορίζει πώς θα χρησιμοποιηθούν τα μετρητά και ποιες μεταρρυθμίσεις θα προωθήσουν σε αντάλλαγμα. 

Οι κανόνες της Επιτροπής

Ένας κύριος λόγος για την καθυστέρηση είναι ότι η Επιτροπή βλέπει το ταμείο ως εργαλείο για να εξαναγκάσει τις κυβερνήσεις να πραγματοποιήσουν μεταρρυθμίσεις σε μια σειρά ζητημάτων,  συμπεριλαμβανομένων των συντάξεων και των δημοκρατικών προτύπων, ζητήματα που βρίσκονται στο επίκεντρο για χρόνια.

Οι χώρες πρέπει να αλλάξουν νόμους – γνωστούς ως «ορόσημα» στη φρασεολογία των Βρυξελλών – και να εκπληρώσουν συγκεκριμένους στόχους πριν απελευθερωθούν χρήματα.  

Η Επιτροπή εξετάζει τρόπους για να επιταχύνει την εκταμίευση χωρίς να αλλάξει επίσημα τους κανόνες, αν και δεν το έχει πει δημόσια, αναφέρει το άρθρο με τις Βρυξέλλες ωστόσο να επιρρίπτουν την ευθύνη για την καθυστέρηση της διαδικασίας στις κυβερνήσεις.

Απροθυμία να πραγματοποιηθούν κάποιες μεταρρυθμίσεις

«Η ταχύτητα εξαρτάται επίσης σε μεγάλο βαθμό από το πότε τα κράτη μέλη επιτυγχάνουν τα ορόσημα και τους στόχους που περιλαμβάνονται στα σχέδιά τους και εν συνεχεία υποβάλλουν τα σχετικά αιτήματα πληρωμής», δήλωσε η εκπρόσωπος της Κομισιόν Lea Zuber. «Οι εκταμιεύσεις προς τα κράτη μέλη αυξάνονται» αφού πέρασαν χρόνια κατά τα οποία έπρεπε να διαπραγματευτούν και να αναθεωρήσουν τα σχέδιά τους, καθυστερώντας τη διαδικασία.

Η Επιτροπή είπε ότι αναμένει να διανείμει το 54% των μετρητών μέχρι το τέλος του 2024.
Αρκετές χώρες – ειδικά εκείνες που μπορούν να δανειστούν με χαμηλό κόστος από τις χρηματοπιστωτικές αγορές – διστάζουν να προβούν σε αντιδημοφιλείς μεταρρυθμίσεις σε αντάλλαγμα για δάνεια τα οποία θα πρέπει τελικά θα επιστρέψουν στην Επιτροπή.
 

Πηγή: skai.gr

Η νόσος Χ είναι μια υποθετική ασθένεια και αντιπροσωπεύει μία άγνωστη απειλή η οποία θα μπορούσε να είναι η πηγή της επόμενης πανδημίας. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, η νόσος Χ θα μπορούσε να προκληθεί από ένα παθογόνο το οποίο επί του παρόντος δεν είναι γνωστό ότι προκαλεί ασθένεια.

Σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ που διεξήχθη αυτή την εβδομάδα στο Νταβός της Ελβετίας, ο ΠΟΥ ζήτησε από τους παγκόσμιους ηγέτες να εξετάσουν την πιθανότητα ενός τέτοιου σεναρίου. Ήδη από το 2015, οι οργανώσεις-μέλη του ΠΟΥ έχουν τονίσει την έλλειψη επιδημικής ετοιμότητας και δρομολόγησαν ένα σχέδιο με την ονομασία «Σχέδιο δράσης για την πρόληψη των επιδημιών», το οποίο περιλάμβανε μια λίστα με παθογόνους μικροοργανισμούς που θα μπορούσαν να προκαλέσουν πανδημία. Έπειτα από μια συνεδρίαση τον Φεβρουάριο του 2018, η επιτροπή πρόσθεσε τη νόσο Χ.

From the same people who brought you COVID-19 now comes Disease X:

Next week in Davos, the unelected globalists at the World Economic Forum will hold a panel on a future pandemic 20x deadlier than COVID

starring the head of the WHO (which is essentially controlled by the… pic.twitter.com/fIb7XgSQtz

— Monica Crowley (@MonicaCrowley) January 11, 2024

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας η λίστα με τις ασθένειες προτεραιότητας εξετάστηκε και πάλι εξονυχιστικά. Το 2022 εκατοντάδες επιστήμονες συναντήθηκαν για να εξετάσουν 25 γνωστές οικογένειες μικροβίων και να συζητήσουν για τις απειλές που θα μπορούσε να θέσει ένα μελλοντικό ξέσπασμα πανδημίας.

Ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ Τέντρος Αντχανόμ Γκεμπρεγεσούς δήλωσε ότι ο διεθνής οργανισμός έχει ήδη θέσει σε εφαρμογή ορισμένα μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας ενός ταμείου για την πανδημία και ενός κόμβου μεταφοράς τεχνολογίας στη Νότια Αφρική για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων στη διανομή εμβολίων.

«Φυσικά, υπάρχουν κάποιοι που λένε ότι αυτό μπορεί να προκαλέσει πανικό», δήλωσε ο Γκεμπρεγεσούς.

«Είναι καλύτερα να προβλέπουμε κάτι που μπορεί να συμβεί, επειδή έχει ήδη συμβεί στην ιστορία μας πολλές φορές, και να προετοιμαζόμαστε γι’ αυτό», τόνισε.

Η εξέταση της δικής μας συμπεριφοράς είναι εξίσου διορατική για την πρόβλεψη των απειλών ενός παθογόνου, όσο και η κατανόηση του ίδιου του παθογόνου. Ένα από τα διδάγματα που αντλήθηκαν από την πανδημία COVID-19 ήταν οι προκλήσεις που θέτουν η παραπληροφόρηση και η συνωμοσιολογία.

«Λίγο πριν τις εκλογές, μια νέα ασθένεια θα τους επιτρέψει να εφαρμόσουν μια νέα συνθήκη του ΠΟΥ, να ανακοινώσουν λόκνταουν ξανά, να περιορίσουν την ελευθερία του λόγου και να καταστρέψουν περισσότερες ελευθερίες», έγραψε σε ανάρτησή της στο Χ (πρώην Twitter), η πρώην βοηθός ασφαλείας για τις δημόσιες σχέσεις του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ, Μόνικα Κρόλεϊ.

Η διαχείριση μιας πανδημίας θα σήμαινε την ανάπτυξη αποτελεσματικών στρατηγικών δημόσιας επικοινωνίας για την προστασία από την παραπληροφόρηση, την ενίσχυση των σχεδίων οικονομικής και ψυχικής υγείας για την αντιμετώπιση πιθανών λόκνταουν, την οικοδόμηση μεγαλύτερης ευελιξίας στα εκπαιδευτικά συστήματα και φυσικά την ενίσχυση των υποδομών υγειονομικής περίθαλψης.

«Η επιδημία του κορονοϊού αυτή τη στιγμή εξελίσσεται στην ηπειρωτική χώρα με επίκεντρο την Αττική και ενδεχομένως την Θεσσαλονίκη. Επομένως αναμένεται αύξηση ποσοτική των κρουσμάτων, αύξηση των εισαγωγών στο νοσοκομείο και πιθανώς αύξηση τους νοσηλευόμενους στις μονάδες εντατικής θεραπείας ενώ ήδη διαπιστώνεται διπλασιασμός των θανάτων σε σχέση με το καλοκαίρι» τονίζει ο Νίκος Τζανάκης. Όπως πρόσθεσε «μας περιμένει ένας δύσκολος χειμώνας είναι σίγουρο. Κάθε μέρα εισάγονται περίπου 150 ασθενείς στα νοσοκομεία της χώρας εξαιτίας του κορονοϊού επομένως υπάρχει ένα πρόβλημα ο αριθμός αν φτάσει τις 400 ή τις 500 εισαγωγές στα νοσοκομεία θα έχουμε πίεση».

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης Αναπνευστικών Λοιμώξεων (25 Σεπτεμβρίου – 01 Οκτωβρίου 2023) https://t.co/FgjeskxTal

— Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) (@eody_gr) October 5, 2023

Από την πλευρά του ο Αθανάσιος Εξαδάκτυλος σημειώνει ότι «από τον αριθμό των κρουσμάτων των καταγεγραμμένων ο πραγματικός αριθμός είναι πολύ μεγαλύτερος. Θα πρέπει να κάνουμε τεστ για να ξέρουμε αν έχουμε ή δεν έχουμε covid και να συμπεριφερόμαστε αναλόγως».

Το ανάχωμα που θα συγκρατήσει τον κορονοϊό και θα προστατεύσει συγκεκριμένες ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού είναι τα επικαιροποιημένα εμβόλια επισημαίνουν οι επιστήμονες.

Θα πιέσουν τα κρούσματα το σύστημα υγείας;

Ο Γκίκας Μαγιορκίνης, καθηγητής Υγιεινής και Επιδημιολογίας της Ιατρικής Σχολής στο ΕΚΠΑ, σημειώνει πως η νέα έξαρση του κορωνοϊού ξεκίνησε στα μέσα Σεπτεμβρίου και σχετίζεται με την έλευση των νέων υποπαραλλαγών του ιού. Η μετάδοση, σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή τη στιγμή, συμβαίνει σε όλους τους χώρους.

Excess deaths % in 2023 plotted against COVID-19 Vaccine uptake % by country

Why do the countries with the highest vaccine uptake, have the highest #ExcessDeaths in 2023?

🇧🇬🇵🇱🇸🇪🇩🇪🇬🇧🇳🇿🇦🇺🇺🇸 pic.twitter.com/1ZApoh40LX

— Rustler (@TheRustler83) September 30, 2023

«Η περίοδος των αναπνευστικών ιών είναι εδώ. Έχουμε ήδη ρινοϊούς, αδενοϊούς και κορωνοϊό. Ενα στα 3 περιστατικά είναι COVID 19. Δεν θεωρώ παρόλα αυτά πως αυτή η αύξηση θα πιέσει το σύστημα υγείας μέχρι του βαθμού να χρειαστούμε οριζόντια μέτρα» λέει ο ίδιος.  

Η Σοφία Πουρίκη, πνευμονολόγος και επιμελήτρια στη ΜΕΘ- COVID 19 στο νοσοκομείο «Σωτηρία» πιστεύει πως «καθώς αναμένουμε περαιτέρω αύξηση των κρουσμάτων, δεν μπορούμε να είμαστε απολύτως σίγουροι πόσο πολύ θα πιέσει τελικά το εθνικό σύστημα υγείας. Πολλά θα εξαρτηθούν από τον καιρό αλλά και από τη συμπεριφορά που θα επιδείξουν οι πολίτες στους κλειστούς χώρους, όπως γραφεία και σχολεία. Η πίεση στο ΕΣΥ θα εξαρτηθεί επίσης από την εμβολιαστική κάλυψη που θα πετύχουμε τους επόμενους δύο μήνες σε γρίπη και COVID- 19».

Είναι πλέον  ο κορωνοϊός εποχικός ιός;

«Σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε ακόμα να αποκαλούμε τον κορωνοϊό, εποχικό ιό» τονίζει ο κ. Μαγιορκίνης και προσθέτει: «Παραμένει και φέτος ένα σημαντικό βάρος στο σύστημα υγείας και συνεχίζει να “ροκανίζει” πόρους».

Με την παραπάνω άποψη συμφωνεί και ο Κωνσταντίνος Νταλούκας, πρόεδρος των ελευθεροεπαγγελματιών παιδιάτρων Αττικής. «Το αποτύπωμα της COVID-19 στην κοινότητα αλλά και στο ΕΣΥ είναι ισχυρό ενώ o ιός συνεχίζει ακόμα να εξελίσσεται με έναν δεδομένο ρυθμό. Θα μας πάρει χρόνια για να μπορέσουμε να τον θωρήσουμε εποχικό ιό» σχολιάζει ο ίδιος.

Ποιοι πρέπει να εμβολιαστούν και πότε;

Σύμφωνα με τον Νίκο Τζανάκη, καθηγητή Πνευμονολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Κρήτης, το εμβόλιο του κορωνοϊού είναι σημαντικό να γίνει από όσους ανήκουν στις ευάλωτες ομάδες, τις έγκυες γυναίκες και τους άνω των 65 ετών. Οι εν λόγω πολίτες πρέπει να κάνουν το εμβόλιο μέσα στον μήνα Οκτώβριο. Ο κ. Τζανάκης δεν συστήνει πάντως εμβολιασμό για την COVID 19 σε όσους ανθρώπους δεν ανήκουν στις παραπάνω ομάδες.

💉"I think giving a Nobel Prize for this COVID-19 vaccine may make hesitant people take the vaccine"

said Olle Kämpe, Vice Chair of the Nobel Committee for the Physiology or Medicine prize during the Nobel Prize award ceremony. pic.twitter.com/Hftv7jqf2b

— NoComment (@nocomment) October 3, 2023

H κ. Ψαλτοπούλου αναφέρει πως στη χώρα μας οι συστάσεις του αντιγριπικού εμβολιασμού για τη φετινή περίοδο περιλαμβάνουν πληθυσμιακές ομάδες με αυξημένο κίνδυνο για σοβαρή νόσο ή/και επιπλοκές. Σε αυτές τις ομάδες περιλαμβάνονται άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω, παιδιά 6 μηνών και άνω και ενήλικες με χρόνια συστηματικά νοσήματα και ανοσοκαταστολή, έγκυες, άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία, υγειονομικοί υπάλληλοι, κλειστοί πληθυσμοί όπως σε στρατόπεδα, καταστήματα κράτησης, άτομα που έρχονται σε επαφή με πτηνά ή χοίρους, καθώς και φροντιστές ατόμων υψηλού κινδύνου.

Όλοι οι ειδικοί υπογραμμίζουν πως το εμβόλιο για τη γρίπη πρέπει να έχει πραγματοποιηθεί μέχρι τις 20 Νοεμβρίου, δεδομένου ότι απαιτούνται περίπου δύο εβδομάδες για την επίτευξη ανοσολογικής απάντησης.

Μέχρι τώρα, τα πιο συχνά συμπτώματα περιλάμβαναν ακραία κόπωση, απώλεια όσφρησης, μυϊκούς πόνους και δύσπνοια. Άλλα περιλαμβάνουν προβλήματα μνήμης, πόνο στο στήθος, αϋπνία, αίσθημα παλμών της καρδιάς, ζάλη, πόνο στις αρθρώσεις, εμβοές, κατάθλιψη και άγχος.

A 33-yo man with long COVID presented with rapid discoloration of legs on standing; he said his legs felt heavy and numb, and he had an itchy sensation and purpureal, petechial rash in his feet. The symptoms would abate if he lay down.

Explore the case 👉 https://t.co/Oi4YaBHL0D pic.twitter.com/qfotlNDG8f

— The Lancet (@TheLancet) August 13, 2023

Στη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο ιατρικό περιοδικό «The Lancet», oι επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Λιντς, περιγράφουν λεπτομερώς ένα νέο σύμπτωμα της πάθησης που εμφάνισε ένας 33χρονος άνδρας στη Βρετανία. Ο ασθενής υπέφερε για διάστημα έξι μηνών από ξαφνικό μελάνιασμα των ποδιών του. Όταν στεκόταν όρθιος, τα ένιωθε σταδιακά να γίνονται πιο βαριά και αισθανόταν μυρμήγκιασμα και φαγούρα. Ορισμένες φορές εμφανιζόταν ένα εξάνθημα στα πόδια του, αλλά τα μυστηριώδη συμπτώματα εξαφανίζονταν όταν ξάπλωνε. Η διαταραχή είναι γνωστή ως ακροκυάνωση. Συνήθως εμφανίζεται στα χέρια και τα πόδια, αλλά μπορεί επίσης να εμφανιστεί στη μύτη και τα αυτιά.

Our publication, "Policy and Practice Recommendations for the Pandemic and Post-COVID Era for Persons with Disabilities" launched last October. Read it here: https://t.co/RXSmy9hh1X #health #sdgs #inclusion pic.twitter.com/6bemHBZQaE

— The Lancet Covid-19 Commission (@Commissioncovid) February 16, 2023

«Πρόκειται για μια εντυπωσιακή περίπτωση ακροκυάνωσης ενός ασθενούς που δεν την είχε πριν από τη μόλυνση με Covid-19», δήλωσε στη Metro ο συν-συγγραφέας δρ Μάνοτζ Σιβάν, αναπληρωτής κλινικός καθηγητής και επίτιμος σύμβουλος στην ιατρική αποκατάστασης στο Πανεπιστήμιο του Leeds.

«Οι ασθενείς που το βιώνουν αυτό μπορεί να μην γνωρίζουν ότι μπορεί να είναι σύμπτωμα μακράς Covid και μπορεί να ανησυχούν. Παρομοίως, οι κλινικοί γιατροί μπορεί να μην γνωρίζουν τη σχέση μεταξύ της ακροκυάνωσης και μακράς Covid. Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι υπάρχει μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση σχετικά με τη δυσαυτονομία [δυσλειτουργία του νευρικού συστήματος] στη μακρά COVID, έτσι ώστε οι κλινικοί γιατροί να έχουν τα εργαλεία που χρειάζονται για την κατάλληλη διαχείριση των ασθενών», τόνισε.