Σύμφωνα με πηγές από το Ισλαμαμπάντ, που επικαλείται το Reuters η Τεχεράνη μελετά ήδη ένα κείμενο που προβλέπει την άμεση παύση των μαχών, χωρίς όμως να επιλύονται οριστικά τα μεγάλα ακανθώδη ζητήματα που οδήγησαν στην κρίση.

Ο εκπρόσωπος του πακιστανικού Υπουργείου Εξωτερικών, Tahir Andrabi, κατά τη διάρκεια ενημέρωσης στην πρωτεύουσα, δήλωσε πως υπάρχει συγκρατημένη αισιοδοξία για την υπογραφή ενός μνημονίου που θα λειτουργήσει ως ενδιάμεσο βήμα.

Την ίδια ώρα, η είδηση για πιθανό άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ έφερε ανακούφιση στις διεθνείς αγορές, καθώς οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν πτώση λόγω της ελπίδας για ομαλοποίηση της ροής του εφοδιασμού.

Η πρόταση που επεξεργάστηκε η πακιστανική διπλωματία εστιάζει σε μια πρακτική προσέγγιση για την αποφυγή περαιτέρω αιματοχυσίας. Το σχέδιο περιλαμβάνει τρεις διακριτές φάσεις: την επίσημη λήξη των εχθροπραξιών, την άμεση αντιμετώπιση της κρίσης στη ναυσιπλοΐα και την έναρξη ενός διαλόγου διάρκειας 30 ημερών για μια πιο μόνιμη λύση.

Ο Υπουργός Εξωτερικών του Πακιστάν, Ishaq Dar, είχε εκτενή τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ιρανό ομόλογό του, Abbas Araqchi, προκειμένου να οριστικοποιηθούν οι λεπτομέρειες του εγγράφου. Κι όμως, παρά την κινητικότητα, οι διαφορές παραμένουν χαοτικές όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τον έλεγχο των στρατηγικών περασμάτων, με την Ουάσινγκτον να ζητά εγγυήσεις που η Τεχεράνη ακόμη διστάζει να παρέχει πλήρως.

Σύμφωνα με ανώτατο στέλεχος της πακιστανικής κυβέρνησης, η προτεραιότητα αυτή τη στιγμή είναι να σταματήσει η φωτιά του πολέμου και όλα τα υπόλοιπα μπορούν να διευθετηθούν μόλις οι δύο πλευρές καθίσουν στο τραπέζι των απευθείας συνομιλιών.

Νωρίτερα ο πρόεδρος των ΗΠΑ ακύρωσε την επίσκεψη των απεσταλμένων του στο Πακιστάν για διαπραγματεύσεις, δηλώνοντας ότι το Ιράν δεν υπέβαλε ικανοποιητική πρόταση για ειρηνευτική συμφωνία. Η ανακοίνωση του Τραμπ ήρθε μετά την αναχώρηση του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, από το Πακιστάν, όπου παρουσίασε στους μεσολαβητές ένα πιθανό πλαίσιο για τον τερματισμό της σύγκρουσης.

Αναφερόμενος στην ακύρωση του ταξιδιού των απεσταλμένων του, ο Τραμπ είπε πως αφού πήρε την απόφαση αυτή, μέσα σε «λιγότερα από δέκα λεπτά», οι Ιρανοί υπέβαλαν νέο κείμενο προς διαπραγμάτευση, «πολύ καλύτερο». Από την πλευρά του ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας, που είχε αναχωρήσει για το Ομάν, θα επιστρέψει σήμερα στο Ισλαμαμπάντ, μετέδωσε ιρανικό κρατικό μέσο ενημέρωσης.

Μέρος της αντιπροσωπείας που συνοδεύει τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί στο Ισλαμαμπάντ επέστρεψε στην Τεχεράνη για να ζητήσει συμβουλές και να λάβει τις απαραίτητες οδηγίες σχετικά με ζητήματα που αφορούν τον τερματισμό του πολέμου, αναφέρει το Tasnim, επικαλούμενο το IRNA.

Η αντιπροσωπεία αναμένεται να συναντήσει ξανά τον Αραγτσί στο Ισλαμαμπάντ απόψε, προσθέτει το δημοσίευμα.

Τα κύρια σημεία διαφωνίας που εξακολουθούν να υφίστανται σε οποιαδήποτε συμφωνία συζητείται μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν:

• Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν: Οι ΗΠΑ θέλουν το Ιράν να σταματήσει εντελώς το πυρηνικό του πρόγραμμα, αλλά η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι τυχόν τέτοιοι περιορισμοί πρέπει να ισχύουν για περιορισμένο αριθμό ετών.
• Τα αποθέματα ουρανίου του Ιράν: Ο Τραμπ δηλώνει ότι οι ΗΠΑ επιθυμούν να αναλάβουν την επιτήρηση των αποθεμάτων του Ιράν, που ανέρχονται σε 400 κιλά (880 λίβρες) υψηλού εμπλουτισμού ουρανίου. Η Τεχεράνη έχει απορρίψει το αίτημα.
• Στενά του Ορμούζ: Το Ιράν επιμένει ότι θα διατηρήσει τους περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα στη θαλάσσια οδό έως ότου οι ΗΠΑ άρουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών. Ωστόσο, ο Τραμπ δηλώνει ότι ο αποκλεισμός θα παραμείνει σε ισχύ έως ότου επιτευχθεί συμφωνία.
• Παγωμένα περιουσιακά στοιχεία: Ιρανοί αξιωματούχοι απαιτούν την άρση των κυρώσεων και το ξεπάγωμα περιουσιακών στοιχείων αξίας 20 δισ. δολαρίων ως μέρος οποιασδήποτε μακροπρόθεσμης συμφωνίας.
• Πολεμικές αποζημιώσεις: Το Ιράν απαιτεί επίσης αποζημίωση για ζημίες που προκλήθηκαν από επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, ύψους περίπου 270 δισ. δολαρίων.

Ωστόσο ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, έφυγε από το Ισλαμαμπάντ πριν φτάσει η Αμερικανική αντιπροσωπεία υπό τον Στιβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ. Αν και η Τεχεράνη έχει απορρίψει άμεσες συνομιλίες με τις ΗΠΑ, οι Πακιστανοί διαμεσολαβητές εμφανίζονται «απαισιόδοξοι».

Was pleased to meet H.E. Seyed Abbas Araghchi, Foreign Minister of Iran, and his delegation in Islamabad today. Had a most warm, cordial exchange of views on the current regional situation. We also discussed matters of mutual interest, including the further strengthening of… pic.twitter.com/ZGLQNuGOK6

— Shehbaz Sharif (@CMShehbaz) April 25, 2026

Αποσύρει την αντιπροσωπεία ο Τραμπ

Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στο Fox News ότι ακύρωσε το ταξίδι των απεσταλμένων του, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρετ Κούσνερ, στο Πακιστάν για συνομιλίες με το Ιράν.

«Το είπα στους δικούς μου. Πριν από λίγο ετοιμάζονταν να φύγουν και τους είπα: ‘Όχι, δεν θα κάνετε τήση 18 ωρών για να πάτε εκεί, έχουμε όλα τα χαρτιά στα χέρια μας”», είπε ο Τραμπ στους απεσταλμένους του.

«Μπορούν να μας καλέσουν όποτε θέλουν, αλλά δεν θα κάνετε άλλες πτήσεις 18 ωρών για να καθόμαστε και να μιλάμε για το τίποτα», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος.

Στον αέρα οι συνομιλίες

Ό στόχος ήταν να υπάρξουν άμεσες συνομιλίες την Κυριακή, μετά τις σημερινές ξεχωριστές συναντήσεις με τους Πακιστανούς, εξέλιξη που προς το παρόν φαίνεται μετέωρη.

Στο εσωτερικό του Ιράν η κατάσταση παραμένει τεταμένη με τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν να απευθύνει έκκληση στους πολίτες για περικοπές στη χρήση ηλεκτρικού ρεύματος,ενώ ο ιρανικός στρατός διαμηνύει: «Είμαστε έτοιμοι και αποφασισμένοι» 

Κατά την αναχώρησή της παρέδωσε στους Πακιστανούς ηγέτες την επίσημη λίστα απαιτήσεών της για τον τερματισμό του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ, πριν φύγει από την πρωτεύουσα του Πακιστάν. Ο Guardian λέει πως κατευθύνεται προς το Ομάν και τη Ρωσία μετά τις συναντήσεις του στο Πακιστάν.

Σημειώνεται πως, ενώ ο Λευκός Οίκος είχε δηλώσει ότι οι απεσταλμένοι των Ηνωμένων Πολιτειών, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, θα ταξιδέψουν το Σάββατο στο Ισλαμαμπάντ του Πακιστάν για συνομιλίες με το Ιράν, εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν είχε πει ότι “δεν έχει προγραμματιστεί καμία συνάντηση να λάβει χώρα μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ” και οι “παρατηρήσεις του Τεχεράνης θα μεταφερθούν μέσω του Πακιστάν”.

Σκληρή διαπραγμάτευση

Οι αντιπροσωπείες του Πακιστάν και του Ιράν πραγματοποίησαν συναντήσεις που διήρκεσαν όλη την ημέρα. Σύμφωνα με το Al Jazeera, συζήτησαν λεπτομερώς ποιες είναι οι κόκκινες γραμμές του Ιράν και σε ποια σημεία υπάρχει περιθώριο συμβιβασμού με τις ΗΠΑ.

Αξιωματούχοι του Πακιστάν ανέφεραν στο αραβικό τηλεοπτικό δίκτυο ότι εξακολουθούν να ελπίζουν. Έχουν ακούσει τη θέση του Ιράν και βλέπουν ότι έχει σημειωθεί πρόοδος σε ορισμένα ζητήματα.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αραγτσί, δεν έχει ολοκληρώσει ακόμη την διπλωματική περιοδεία του. Έχει ανακοινώσει ότι θα μεταβεί αμέσως μετά στη Ρωσία και το Ομάν. Έτσι υπάρχει ελπίδα ότι θα επιστρέψει στο Ισλαμαμπάντο, αν οι Πακιστανοί καταφέρουν να πείσουν τους Αμερικανούς για τα αιτήματα της Τεχεράνης.

Τα «αγκάθια»

Η ιρανική πλευρά επιμένει ότι θα διαπραγματευθεί αλλά όχι με τους όρους και τις προϋποθέσεις που θέτει η Ουάσινγκτον. Τα σημεία διαφωνίας μεταξύ των δύο πλευρών παραμένουν.

Το πρώτο σημαντικό σημείο τριβής είναι η αμοιβαία καχυποψία. Το Ιράν επιδιώκει να εξασφαλίσει εγγυήσεις ασφάλειας προκειμένου να μην πέσει για τρίτη φορά στην παγίδα να διαπραγματεύεται με τις ΗΠΑ και αμέσως μετά να εξαπολύονται επιθέσεις εναντίον του.

Το άλλο σημείο διαφωνίας είναι το πυρηνικό πρόγραμμα. Η Τεχεράνη επιδιώκει να διατηρήσει τα αποθέματά της σε εμπλουτισμένο ουράνιο εντός της χώρας και πιέζει για άρση των κυρώσεων που έχουν γονατίσει την ιρανική οικονομία και πολεμικές αποζημιώσεις για τις καταστροφές σε υποδομές που προκλήθηκαν κατά την διάρκεια της πολεμικής σύγκρουσης με ΗΠΑ και Ισραήλ.

Το χαρτί που έχουν στα χέρια τους οι Ιρανοί είναι τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ θέλει να δει να ανοίγουν άμεσα. Ωστόσο η Τεχεράνη δεν θα παραδώσει τον άσο στο μανίκι της χωρίς να λάβει θετική απάντηση σε πολλές από τις απαιτήσεις της.

Ο Αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δεν σχεδιάζει προς το παρόν να παραστεί, δεδομένου ότι ούτε ο Πρόεδρος του Ιρανικού Κοινοβουλίου, Μοχάμαντ-Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, θα συμμετάσχει, ανέφεραν οι αξιωματούχοι.

Ο Γκαλιμπάφ θεωρείται εσωτερικά από αξιωματούχους του Λευκού Οίκου ως επικεφαλής της ιρανικής αντιπροσωπείας και ομόλογος του Βανς.

Λευκός Οίκος: Το Ιράν ζήτησε συνάντηση με τις ΗΠΑ

Το Ιράν επικοινώνησε και ζήτησε τετ-α-τετ με τις ΗΠΑ, ανέφερε στο Fox News η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ.

Επίσης επιβεβαίωσε τις πληροφορίες ότι ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ ταξιδεύουν για το Ισλαμαμπάντ του Πακιστάν.

Σύμφωνα με την Λέβιτ, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος, Τζέι Ντι Βανς θα παραμείνει στις ΗΠΑ αλλά θα βρίσκεται σε ετοιμότητα.

«Όλοι θα είναι σε ετοιμότητα για να αναχωρήσουν για το Πακιστάν, αν χρειαστεί αλλά πρώτα ο Στιβ και ο Τζάρεντ θα πάνε εκεί και θα αναφέρουν στον πρόεδρο, τον αντιπρόεδρο και την υπόλοιπη ομάδα», είπε η Καρολάιν Λέβιτ.

Ωστόσο, το γραφείο Τύπου του ιρανικού κοινοβουλίου διαψεύδει τόσο τις αναφορές ότι ο Μοχαμάντ-Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ παραιτήθηκε από επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας, όσο και ότι έχει προγραμματιστεί νέος γύρος συνομιλιών.

Πιθανές απευθείας συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν την Κυριακή στο Πακιστάν

Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι ενδέχεται να έχουν απευθείας συνομιλίες την Κυριακή, εφόσον οι ξεχωριστές επαφές τους με Πακιστανούς μεσολαβητές εξελιχθούν θετικά, δήλωσε την Παρασκευή Πακιστανός αξιωματούχος στο ABC.

Τραμπ: Το Ιράν ετοιμάζει πρόταση για να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις μας

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε σε συνέντευξή του στο Reuters ότι το Ιράν σχεδιάζει να υποβάλει μια πρόταση με στόχο την ικανοποίηση των αμερικανικών απαιτήσεων.

«Υποβάλλουν μια πρόταση και θα πρέπει να δούμε», είπε χαρακτηριστικά.

Επίσης είπε ότι το «Ιράν θέλει να συζητήσει για να δει αν μπορούν να καταλήξουν σε συμφωνία».

Ακόμα δήλωσε ότι οι Αμερικανοί αξιωματούχοι που διαπραγματεύονται με το Ιράν «συνεργάζονται με τους ανθρώπους που έχουν την εξουσία σήμερα».

Σπύρος Σιδέρης

Οι δηλώσεις του πρώην Υπουργού Πληροφοριών του Πακιστάν Μουσάχιντ Χουσεΐν ενισχύουν αυτό το αφήγημα, καθώς μιλούν ανοιχτά για τη δυνατότητα συγκρότησης μιας «νέας στρατηγικής αρχιτεκτονικής», η οποία θα στηρίζεται στις ίδιες τις δυνάμεις της περιοχής και όχι αποκλειστικά σε εξωτερικούς προστάτες.

Σύμφωνα με τον Χουσεΐν, η συγκυρία είναι ευνοϊκή για τη δημιουργία ενός τέτοιου σχήματος, το οποίο θα μπορούσε να αποτελέσει τον πυρήνα μιας ευρύτερης συνεργασίας στο μέλλον. Το επιχείρημά του στηρίζεται στην ιδέα ότι οι τέσσερις χώρες διαθέτουν συμπληρωματικά πλεονεκτήματα που, εάν συνδυαστούν, μπορούν να δημιουργήσουν ένα ισχυρό πλαίσιο περιφερειακής ασφάλειας.

Το Πακιστάν διαθέτει στρατιωτική ισχύ και την ιδιαιτερότητα της πυρηνικής αποτροπής, η Τουρκία συνδυάζει την περιφερειακή της επιρροή με τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ, η Σαουδική Αραβία εκπροσωπεί έναν τεράστιο οικονομικό και ενεργειακό όγκο, ενώ η Αίγυπτος παραμένει κομβικός γεωπολιτικός παίκτης στον αραβικό κόσμο και την Αφρική. Υπό αυτή την οπτική, η πιθανή σύμπραξη δεν παρουσιάζεται απλώς ως ένα διπλωματικό σενάριο, αλλά ως μια δυνητική στρατηγική πλατφόρμα με ευρύτερες φιλοδοξίες.

• Η προσέγγιση αυτή δεν αφορά μόνο μια θεωρητική ανάλυση, αλλά αντανακλά μια ευρύτερη τάση: την αναζήτηση στρατηγικής αυτονομίας από τις περιφερειακές δυνάμεις. Οι πρόσφατες κρίσεις και συγκρούσεις στην περιοχή ανέδειξαν, σύμφωνα με τον Χουσεΐν, τα όρια της εξάρτησης από εξωτερικούς παράγοντες για τη διασφάλιση της σταθερότητας. Έτσι, η ιδέα μιας «αυτοδύναμης ασφάλειας» αποκτά όλο και μεγαλύτερη απήχηση, ειδικά σε ένα περιβάλλον όπου οι μεγάλες δυνάμεις συχνά λειτουργούν με βάση τις δικές τους προτεραιότητες και όχι απαραίτητα με γνώμονα τις ανάγκες της περιοχής.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά, στο πλαίσιο αυτό, ο ρόλος του Πακιστάν, το οποίο επιχειρεί να ενισχύσει τη διπλωματική του παρουσία και να αναδειχθεί σε γέφυρα μεταξύ ανταγωνιστικών δυνάμεων. Ο Χουσεΐν αναφέρθηκε εκτενώς στις προσπάθειες του Ισλαμαμπάντ να διαμεσολαβήσει μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, επιδιώκοντας την αποκλιμάκωση των εντάσεων και τη δημιουργία νέων διαύλων επικοινωνίας. Η διπλωματική αυτή κινητικότητα παρουσιάζεται ως στοιχείο μιας ευρύτερης φιλοδοξίας: το Πακιστάν να μην περιορίζεται στον ρόλο ενός περιφερειακού δρώντα, αλλά να αναβαθμιστεί σε κρίσιμο διαμεσολαβητή σε μια ιδιαίτερα ρευστή γεωπολιτική συγκυρία.

Το Πακιστάν φιλοξένησε έναν πρώτο γύρο επαφών, ο οποίος περιλάμβανε πολύωρες διαπραγματεύσεις και υψηλού επιπέδου πολιτικές και στρατιωτικές επικοινωνίες. Σε αυτές περιλαμβάνονται η επίσκεψη του αρχηγού του στρατού Ασίμ Μουνίρ στην Τεχεράνη, καθώς και απευθείας επαφές μεταξύ του πρωθυπουργού Σαχμπάζ Σαρίφ και του Ιρανού Προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν, αλλά και μεταξύ των Υπουργών Εξωτερικών των δύο χωρών. Οι κινήσεις αυτές, ανεξαρτήτως του τελικού αποτελέσματος, μαρτυρούν ότι το Ισλαμαμπάντ επιδιώκει να κατοχυρώσει για τον εαυτό της έναν ρόλο ουσιαστικού συνομιλητή σε υποθέσεις που υπερβαίνουν τα στενά της εθνικά σύνορα.

• Παρότι δεν υπήρξε οριστική συμφωνία, ο Χουσεΐν υποστήριξε ότι σημειώθηκε σημαντική πρόοδος, φτάνοντας —όπως ανέφερε— περίπου στο 80% των βασικών ζητημάτων. Το γεγονός και μόνο ότι οι δύο πλευρές συναντήθηκαν απευθείας, έπειτα από δεκαετίες έντασης και αμοιβαίας καχυποψίας, θεωρείται από τον ίδιο ιστορικό βήμα, το οποίο δημιουργεί προϋποθέσεις για περαιτέρω εξέλιξη των διαπραγματεύσεων. Με αυτή την έννοια, η πακιστανική μεσολάβηση δεν παρουσιάζεται απλώς ως μια τεχνική διπλωματική πρωτοβουλία, αλλά ως δοκιμή μιας νέας περιφερειακής λογικής συνεργασίας.

Τα βασικά ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά αφορούν κρίσιμες πτυχές του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, όπως τα επίπεδα εμπλουτισμού ουρανίου, η διαχείριση αποθεμάτων εμπλουτισμένου υλικού, καθώς και οικονομικά θέματα όπως τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν και οι πιθανές αποζημιώσεις. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Χουσεΐν, ορισμένα περιφερειακά ζητήματα που στο παρελθόν λειτουργούσαν ως βασικά εμπόδια —όπως η κατάσταση στον Λίβανο ή το ζήτημα του Στενού του Ορμούζ— φαίνεται να έχουν αποφορτιστεί, τουλάχιστον εν μέρει. Αυτό, κατά την ίδια ανάγνωση, δημιουργεί έναν πιο λειτουργικό χώρο για διαπραγμάτευση.

Η πιθανότητα ενός νέου γύρου διαπραγματεύσεων στο Ισλαμαμπάντ ενισχύει την εκτίμηση ότι υπάρχει παράθυρο ευκαιρίας για την επίτευξη ενός αρχικού πλαισίου συμφωνίας, ενδεχομένως υπό τη μορφή ενός «Μνημονίου Κατανόησης» ή ενός πολιτικού κειμένου που θα μπορούσε να μείνει γνωστό ως «Δήλωση του Ισλαμαμπάντ». Ένα τέτοιο βήμα δεν θα συνιστούσε απαραίτητα τελική λύση, θα μπορούσε όμως να αποτελέσει τη βάση για μια ευρύτερη συμφωνία αργότερα, ενισχύοντας παράλληλα την εικόνα του Πακιστάν ως αξιόπιστου μεσολαβητή.

• Παράλληλα, η δυναμική αυτή συνδέεται και με τις επιδιώξεις των μεγάλων δυνάμεων. Ο πρώην αξιωματούχος εκτίμησε ότι ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται πρόθυμος να επιτύχει μια συμφωνία εντός συγκεκριμένου χρονικού πλαισίου, ενώ τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η Τεχεράνη αντιλαμβάνονται το υψηλό πολιτικό και οικονομικό κόστος μιας νέας στρατιωτικής σύγκρουσης. Αυτό σημαίνει ότι, πέρα από τη ρητορική, υπάρχουν και πραγματικά κίνητρα για την αποφυγή μιας νέας κλιμάκωσης.

Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: μπορεί αυτή η τετραμερής σύμπραξη να εξελιχθεί σε μια πραγματική περιφερειακή συμμαχία ή πρόκειται απλώς για μια συγκυριακή σύγκλιση συμφερόντων; Παρά τα εμφανή πλεονεκτήματα, οι διαφορές μεταξύ των εμπλεκόμενων χωρών —ιδεολογικές, γεωπολιτικές και στρατηγικές— παραμένουν σημαντικές και δεν επιτρέπουν εύκολες προβλέψεις. Η Τουρκία, η Αίγυπτος, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν δεν ταυτίζονται σε όλα τα μέτωπα, ούτε διαθέτουν κοινή ανάγνωση για κάθε περιφερειακή κρίση.

Ωστόσο, ακόμη και ως ιδέα, η προοπτική μιας τέτοιας συνεργασίας αντανακλά μια βαθύτερη μεταβολή: τη σταδιακή μετάβαση προς ένα πιο πολυπολικό σύστημα περιφερειακής ασφάλειας, όπου οι τοπικές δυνάμεις επιχειρούν να αποκτήσουν μεγαλύτερο ρόλο στη διαμόρφωση των εξελίξεων. Είτε τελικά υλοποιηθεί είτε όχι, η συζήτηση αυτή καταγράφει μια νέα πραγματικότητα: η εποχή της απόλυτης εξάρτησης από τις εξωτερικές δυνάμεις φαίνεται να υποχωρεί, δίνοντας τη θέση της σε μια πιο σύνθετη, πιο ρευστή και περισσότερο αυτοκαθοριζόμενη γεωπολιτική ισορροπία.

Ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε ότι η αμερικανική αντιπροσωπεία θα ταξιδέψει στο Πακιστάν με επικεφαλής τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και τους Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ.

Η Τεχεράνη, ωστόσο, όπως μετέδωσε το πρακτορείο Tasnim, δηλώνει ότι δεν θα στείλει τους αντιπροσώπους της στο Ισλαμαμπάντ όσο διαρκεί ο αποκλεισμός των λιμανιών του Ιράν από το αμερικανικό ναυτικό.

Οι Ιρανοί, ωστόσο, παραδέχονται πρόοδο στις επαφές που γίνονται σε παρασκηνιακό επίπεδο, θέτοντας, όμως, τον όρο να ανοίξουν τα λιμάνια τους, προκειμένου να ταξιδέψουν στο Πακιστάν.

Τα μέτρα ασφαλείας στην πρωτεύουσα του Πακιστάν, το Ισλαμαμπάντ, ήταν εμφανώς ενισχυμένα σήμερα, ενόψει της επανάληψης των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, μεταδίδει το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP).

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε πως Αμερικανοί διαπραγματευτές θα βρίσκονται στο Πακιστάν τη Δευτέρα για την επανάληψη των συνομιλιών, με στόχο τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν, λίγο παραπάνω από μία εβδομάδα μετά τις ιστορικές απευθείας διαπραγματεύσεις στο Ισλαμαμπάντ, οι οποίες ολοκληρώθηκαν τη 12η Απριλίου χωρίς επιτυχία.

«Οι εκπρόσωποί μου μεταβαίνουν στο Ισλαμαμπάντ, στο Πακιστάν, θα βρίσκονται εκεί αύριο το βράδυ, για διαπραγματεύσεις», έγραψε ο Τραμπ στο Truth Social.

Νωρίτερα, οι πακιστανικές αρχές είχαν ανακοινώσει το κλείσιμο δρόμων και την επιβολή περιορισμών στην κυκλοφορία σε ολόκληρη την πόλη, όπως και στη γειτονική πόλη Ραβάλπιντι.

Δημοσιογράφοι του AFP είδαν ένοπλους άνδρες και σημεία ελέγχου κοντά σε ξενοδοχεία στο Ισλαμαμπάντ, ιδίως στο Marriott και το Serena, όπου διεξήχθη ο τελευταίος γύρος διαπραγματεύσεων.

Οι περισσότεροι δρόμοι που οδηγούν στο Serena Hotel ήταν σήμερα αποκλεισμένοι, με συρματοπλέγματα, οδοφράγματα, ισχυρές δυνάμεις ασφαλείας και εκτροπές της κυκλοφορίας.

«Ζητάμε από τις πολίτες να συνεργάζονται με τις υπηρεσίες ασφαλείας», έγραψε σε ανάρτησή του στο Χ ένας δημοτικός αξιωματούχος.

Οι μεσολαβητές μεταξύ των εμπόλεμων πλευρών προσπαθούν να οργανώσουν συνομιλίες για την επίλυση των πιο ακανθωδών ζητημάτων, δήλωσε η πηγή, η οποία ζήτησε να μην κατονομαστεί λόγω της ευαισθησίας του ζητήματος.

Μεταξύ των δύσκολων αυτών ζητημάτων περιλαμβάνονται η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και το πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν, πρόσθεσε η ίδια πηγή.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, δεν υπάρχουν ακόμη εγγυήσεις ότι η κατάπαυση του πυρός θα παραταθεί και οι ΗΠΑ δεν έχουν ακόμη συμφωνήσει σε αυτό, δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος που γνωρίζει το θέμα, ζητώντας να διατηρήσει την ανωνυμία του.. Το Υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν δεν ανταποκρίθηκε άμεσα σε αίτημα για σχολιασμό.

Ούτε το Ιράν ούτε οι ΗΠΑ επιθυμούν την επιστροφή στις εχθροπραξίες, δήλωσε ένα άλλο άτομο που γνωρίζει τις συζητήσεις.

Πάντως, ο Αμερικανός Πρόεδρος υποβάθμισε την προοπτική αναζωπύρωσης των μαχών την Τρίτη, δηλώνοντας στο Fox Business ότι ο πόλεμος, που διαρκεί σχεδόν επτά εβδομάδες, «πλησιάζει στο τέλος του».

Καταρχήν συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν για νέο γύρο συνομιλιών

Οι ΗΠΑ και το Ιράν συμφώνησαν κατ’ αρχήν να συναντηθούν, αλλά δεν έχουν αποφασίσει για την ημερομηνία και τον τόπο, μετά την ολοκλήρωση των αρχικών μαραθώνιων ειρηνευτικών συνομιλιών στην Ισλαμαμπάντ χωρίς συμφωνία, δήλωσαν οι αξιωματούχοι που επικαλείται η Wall Street Journal.

Οι διαπραγματευτές των ΗΠΑ και του Ιράν σημείωσαν πρόοδο στις συνομιλίες την Τρίτη, πλησιάζοντας περισσότερο σε μια συμφωνία-πλαίσιο για τον τερματισμό του πολέμου, δήλωσαν δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι στο Axios.

Ο Πακιστανός πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ θα επισκεφθεί τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και την Τουρκία από τις 15 έως τις 18 Απριλίου, δήλωσε το πακιστανικό Υπουργείο Εξωτερικών. Οι ΗΠΑ και το Ιράν είναι απίθανο να συναντηθούν πριν από την ολοκλήρωση αυτού του ταξιδιού, πρόσθεσαν οι αξιωματούχοι.

Ο Εσμαίλ Μπαγκάι, εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, δήλωσε σε ενημέρωση των δημοσιογράφων ότι η χώρα θα φιλοξενήσει μια αντιπροσωπεία από το Πακιστάν την Τετάρτη «ως συνέχεια των συζητήσεων στο Ισλαμαμπάντ».

Ο αρχηγός του στρατού του Πακιστάν μετέβη στην Τεχεράνη «για να μειώσει το χάσμα μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ» και να αποτρέψει την επανέναρξη του πολέμου, δήλωσε ανώτερη πηγή από το Ιράν στο Reuters.

Ο Λευκός Οίκος αρνείται ότι οι ΗΠΑ ζήτησαν την εκεχειρία

Οι πληροφορίες ότι ο Λευκός Οίκος ζήτησε την εφαρμογή μιας εκεχειρίας στον πόλεμο με το Ιράν είναι εσφαλμένες, δήλωσε σήμερα σε δημοσιογράφους η εκπρόσωπος Τύπου της αμερικανικής προεδρίας Καρολάιν Λέβιτ.

⁠Όπως η ίδια επισήμανε, οι συζητήσεις για έναν δεύτερο γύρο συνομιλιών με τους Ιρανούς ήταν παραγωγικές και ότι αυτές οι διαπραγματεύσεις πιθανόν θα διεξαχθούν πάλι στο Πακιστάν.

Σπύρος Σιδέρης

Αντιθέτως, όλα δείχνουν ότι η διαπραγμάτευση μεταφέρεται σε ένα πιο ρευστό, αλλά ταυτόχρονα πιο πολιτικά φορτισμένο πεδίο, όπου το ζητούμενο δεν είναι απλώς η σύγκλιση, αλλά η διαχείριση της απόστασης.

Ο πρώτος γύρος συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ θεωρήθηκε εξαιρετικά σημαντικός, καθώς αποτέλεσε μία από τις πιο άμεσες επαφές υψηλού επιπέδου μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης εδώ και δεκαετίες. Ωστόσο, τα βασικά ζητήματα —το πυρηνικό πρόγραμμα, οι κυρώσεις και ο ρόλος του Στενού του Ορμούζ— παρέμειναν άλυτα. Η αρχική τοποθέτηση του αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, ότι η Ουάσινγκτον παρουσίασε την «τελευταία και καλύτερη πρότασή της», δημιούργησε την εντύπωση ενός σκληρού και σχεδόν αδιαπέραστου αδιεξόδου.

Η εικόνα αυτή, ωστόσο, άλλαξε σχεδόν αμέσως. Μέσα σε λίγες ώρες, η αμερικανική πλευρά αναδιαμόρφωσε τη ρητορική της, με τον Βανς να κάνει λόγο για «σημαντική πρόοδο» και να μεταφέρει την ευθύνη της επόμενης κίνησης στην ιρανική πλευρά. Παράλληλα, ο Λευκός Οίκος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέου γύρου, επιβεβαιώνοντας ότι οι συνομιλίες παραμένουν «υπό συζήτηση». Η μετατόπιση αυτή δεν συνιστά αλλαγή θέσεων, αλλά αλλαγή τακτικής: από την παρουσίαση της εμπλοκής ως τελικού σημείου, στην παρουσίασή της ως προσωρινής παύσης που μπορεί να ανατραπεί.

• Ανάλογη ήταν και η στάση της Τεχεράνης, η οποία απέφυγε να παρουσιάσει τη διαδικασία ως οριστικά αποτυχημένη. Διπλωματικές πηγές, μέσω του ιρανικού πρακτορείου ειδήσεων, υπογράμμισαν ότι η ανταλλαγή μηνυμάτων συνεχίζεται και ότι δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση για το αν και πότε θα πραγματοποιηθεί νέος γύρος. Ο πρέσβης του Ιράν στο Πακιστάν, Ρεζά Αμιρί Μοκαντάμ, μίλησε για μια διαδικασία που θα μπορούσε να οδηγήσει σε «σταθερό πλαίσιο συμφερόντων για όλες τις πλευρές», ενώ ο επικεφαλής της ιρανικής αντιπροσωπείας Μοχαμάντ Μπαγκέρ Καλιμπάφ υπογράμμισε ότι οι ΗΠΑ δεν κατάφεραν να κερδίσουν την εμπιστοσύνη της Τεχεράνης. Πρόκειται για μια διατύπωση που, πολιτικά, δεν κλείνει τον δρόμο, αλλά τον αφήνει μισάνοιχτο.

Στο μεταξύ, καθοριστικό ρόλο επιχειρεί να διαδραματίσει το Πακιστάν, το οποίο δεν αντιμετωπίζει την αποτυχία ως τέλος, αλλά ως αφετηρία νέας προσπάθειας. Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σαχμπάζ Σαρίφ δήλωσε ότι οι προσπάθειες συνεχίζονται σε όλα τα επίπεδα, ενώ πληροφορίες από διεθνή μέσα αναφέρουν ότι το Ισλαμαμπάντ πρότεινε ήδη τη φιλοξενία δεύτερου γύρου, λαμβάνοντας θετική ανταπόκριση, τουλάχιστον σε επίπεδο αρχής, από την ιρανική πλευρά. Παράλληλα, χώρες όπως η Αίγυπτος και η Τουρκία εμφανίζονται να συμμετέχουν σε παρασκηνιακές προσπάθειες γεφύρωσης των διαφορών, επιχειρώντας να αποτρέψουν το οριστικό πάγωμα της διαδικασίας.

• Το βασικό συμπέρασμα από τις τελευταίες εξελίξεις είναι ότι η αποτυχία της πρώτης φάσης δεν οδήγησε σε κατάρρευση των συνομιλιών, αλλά σε αλλαγή του τρόπου διαχείρισής τους. Οι διαπραγματεύσεις μετακινούνται πλέον σε ένα επίπεδο όπου η πολιτική βούληση για συνέχιση συνυπάρχει με βαθιές, ουσιαστικές και μέχρι στιγμής αμετάβλητες διαφωνίες.

Σε ό,τι αφορά την ουσία των διαφορών, οι αποστάσεις παραμένουν μεγάλες. Η αμερικανική πλευρά επιμένει στην ανάγκη περιορισμού ή και πλήρους κατάργησης της δυνατότητας εμπλουτισμού ουρανίου από το Ιράν, καθώς και στην απομάκρυνση των ήδη εμπλουτισμένων αποθεμάτων. Από την άλλη πλευρά, στην Τεχεράνη θεωρούνται απαράδεκτες απαιτήσεις που περιλαμβάνουν μακροχρόνιους περιορισμούς, συμμετοχή σε ελέγχους στρατηγικών διαύλων όπως το Στενό του Ορμούζ και ευρύτερες παρεμβάσεις που, κατά την ιρανική ανάγνωση, θίγουν την εθνική κυριαρχία.

• Ενδεικτικό της ευαισθησίας του φακέλου ήταν και το περιστατικό με τον Ιρανό βουλευτή Μαχμούντ Ναμποβιάν, ο οποίος δημοσιοποίησε —και λίγο αργότερα διέγραψε— αναφορά σε τρεις βασικές αμερικανικές απαιτήσεις: έλεγχο των οφελών από το Ορμούζ, απομάκρυνση εμπλουτισμένου ουρανίου υψηλής καθαρότητας και αναστολή του δικαιώματος εμπλουτισμού για 20 χρόνια. Το επεισόδιο αυτό, πέρα από τη σημειολογία του, ανέδειξε πόσο ευαίσθητο και πολιτικά εκρηκτικό παραμένει το περιεχόμενο των συνομιλιών.

Παρά τις σοβαρές διαφωνίες, η προοπτική νέου γύρου παραμένει υπαρκτή. Πηγές αναφέρουν ότι έχουν μείνει «ανοιχτές» συγκεκριμένες ημερομηνίες, χωρίς όμως να υπάρχει οριστική συμφωνία. Ως προς τον τόπο διεξαγωγής, το Ισλαμαμπάντ παραμένει βασικός υποψήφιος τόπος, αν και εναλλακτικά εξετάζεται και η Γενεύη. Το γεγονός ότι εξακολουθούν να συζητούνται ημερομηνίες και τοποθεσίες αποδεικνύει ότι, παρά το αδιέξοδο, κανείς δεν θέλει να εμφανιστεί ως ο παίκτης που τίναξε τη διαδικασία στον αέρα.

Συνολικά, αυτό που προκύπτει είναι μια διαπραγμάτευση σε ενδιάμεση κατάσταση: υπάρχει σαφής πρόθεση συνέχισης, αλλά απουσιάζουν τρία κρίσιμα στοιχεία —οριστική ημερομηνία, συμφωνημένος τόπος και, κυρίως, μια φόρμουλα ικανή να γεφυρώσει τις διαφορές στα βασικά ζητήματα του πυρηνικού προγράμματος, των κυρώσεων και της περιφερειακής ισορροπίας ισχύος.

Η πραγματική εξέλιξη, επομένως, δεν είναι ότι οι διαπραγματεύσεις απέτυχαν, αλλά ότι εισέρχονται σε μια πιο σύνθετη και πιο απαιτητική φάση, όπου η διπλωματία της συνέχισης αντικαθιστά τη λογική της άμεσης συμφωνίας. Και αυτό, από μόνο του, ίσως είναι το πιο ουσιαστικό στοιχείο της παρούσας συγκυρίας.

Παρά την αποτυχία των πρώτων απευθείας συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ, όλα τα μέρη εξακολουθούν να θεωρούν εφικτή μια συμφωνία. Οι διαμεσολαβητές ελπίζουν πως οι διαφορές θα καλυφθούν και οι δύο πλευρές θα επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων πριν από τη λήξη της εκεχειρίας στις 21 Απριλίου.

Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο επανέναρξης των επιθέσεων, εάν ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ δεν αναγκάσει το Ιράν να υπαναχωρήσει, αναφέρουν οι ίδιες πηγές. Αμερικανός αξιωματούχος σημείωσε χαρακτηριστικά πως ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών, καθώς και η απόφαση των ΗΠΑ να αποχωρήσουν από τις συνομιλίες στο Πακιστάν, αποτελούν μέρος της ευρύτερης στρατηγικής διαπραγμάτευσης. Ο ίδιος τόνισε πως ο Τραμπ επιδιώκει να στερήσει από το Ιράν τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί τα Στενά ως μοχλό πίεσης.

«Δεν βρισκόμαστε σε πλήρες αδιέξοδο. Η πόρτα δεν έχει κλείσει ακόμα. Και οι δύο πλευρές διαπραγματεύονται. Είναι σαν παζάρι», ανέφερε άλλη πηγή με γνώση των συνομιλιών. Ο Αμερικανός αξιωματούχος συμφώνησε, προσθέτοντας ότι θα μπορούσε να υπάρξει διέξοδος αν το Ιράν επιδείξει μεγαλύτερη ευελιξία και αποδεχθεί ότι η πρόταση του Ισλαμαμπάντ είναι η καλύτερη δυνατή που μπορεί να εξασφαλίσει.

Ο πρέσβης του Ιράν στο Πακιστάν, Ρέζα Αμίρι Μογκαντάμ, ο οποίος συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις, ανέφερε μέσω της πλατφόρμας Χ ότι οι συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ δεν απέτυχαν, αλλά έθεσαν τα θεμέλια για μια νέα διπλωματική διαδικασία. «Εάν ενισχυθούν η εμπιστοσύνη και η βούληση, μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα βιώσιμο πλαίσιο προς όφελος όλων», δήλωσε.

Τα σημεία τριβής ΗΠΑ – Ιράν

Οι κύριες διαφωνίες ΗΠΑ – Ιράν αφορούν το πυρηνικό πρόγραμμα. Οι ΗΠΑ απαιτούν από το Ιράν να παγώσει τον εμπλουτισμό ουρανίου και να παραδώσει τα αποθέματά του. Παράλληλα, υπάρχει χάσμα σχετικά με το ύψος των δεσμευμένων κεφαλαίων που ζητά το Ιράν να αποδεσμευτούν ως αντάλλαγμα για τις πυρηνικές παραχωρήσεις.

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, ισχυρίστηκε πως οι δύο πλευρές βρίσκονταν «λίγα εκατοστά» από τη συμφωνία, προτού οι ΗΠΑ «αλλάξουν τους κανόνες του παιχνιδιού». Αν και οι Αμερικανοί αξιωματούχοι δεν επιβεβαιώνουν τον ισχυρισμό αυτό, παραδέχονται πως σημειώθηκε πρόοδος.

Την Κυριακή, οι υπουργοί Εξωτερικών της Τουρκίας και της Αιγύπτου είχαν χωριστές τηλεφωνικές επικοινωνίες με τον Πακιστανό ομόλογό τους, ενώ στη συνέχεια συνομίλησαν με τον απεσταλμένο του Λευκού Οίκου, Στιβ Γουίτκοφ και τον Αραγτσί.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος ηγήθηκε της αμερικανικής αποστολής, συναντήθηκε για πρώτη φορά με τους Ιρανούς στο Ισλαμαμπάντ. Αμερικανός αξιωματούχος χαρακτήρισε τις συνομιλίες «σκληρές», αλλά τις περιέγραψε ως μια «φιλική και παραγωγική ανταλλαγή προτάσεων».

Παρά το πρώτο ναυάγιο, ο Βανς άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επιστροφής στις διαπραγματεύσεις. «Ο αντιπρόεδρος ελπίζει ότι τις επόμενες ημέρες οι Ιρανοί θα αξιολογήσουν την προσφορά του και θα αναγνωρίσουν ότι μια συμφωνία είναι προς το συμφέρον και των δύο πλευρών», ανέφερε χαρακτηριστικά στο Axios ο Αμερικανός αξιωματούχος.

«Το Ιράν συνεργάστηκε με τις ΗΠΑ με καλή πίστη για να τερματιστεί ο πόλεμος. Όμως, όταν βρισκόμασταν μόλις λίγα εκατοστά μακριά από το «Μνημόνιο Συνεργασίας του Ισλαμαμπάντ», αντιμετωπίσαμε μαξιμαλισμό, αλλαγές στους όρους και αποκλεισμό».

«Δεν αντλήθηκε κανένα δίδαγμα. Η καλή θέληση γεννά καλή θέληση. Η εχθρότητα γεννά εχθρότητα», καταλήγει ο Αραγτσί.