Οι τιμές των βασικών προϊόντων σε παγκόσμιο επίπεδο αναμένεται να αυξηθούν φέτος στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν συνεχίζει να διαταράσσει την προμήθεια βασικών βιομηχανικών πρώτων υλών, όπως το πετρέλαιο και τα μέταλλα, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα.

Ο δείκτης τιμών των βασικών προϊόντων της Παγκόσμιας Τράπεζας αναμένεται να αυξηθεί κατά περίπου 16% φέτος, ανέφερε στην τελευταία έκθεσή της για τις προοπτικές των αγορών βασικών εμπορευμάτων (Commodity Markets Outlook) σήμερα Τρίτη (28.4.2026). Αυτό θα σηματοδοτούσε την πρώτη ετήσια αύξηση από τότε που η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τάραξε τις αγορές ενέργειας και πυροδότησε τον παγκόσμιο πληθωρισμό.

Οι τιμές της ενέργειας και των λιπασμάτων έχουν εκτοξευθεί στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου. Το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, το οποίο αντιπροσώπευε περίπου το 1/3 του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου αργού πετρελαίου πριν από τη σύγκρουση, προκάλεσε ιστορικό σοκ στις αγορές ενέργειας και εμπορευμάτων, τονίζει η Τράπεζα.

«Ο πόλεμος πλήττει την παγκόσμια οικονομία σε διαδοχικά κύματα: πρώτα μέσω των υψηλότερων τιμών ενέργειας, στη συνέχεια μέσω των υψηλότερων τιμών τροφίμων και, τέλος, μέσω του υψηλότερου πληθωρισμού», δήλωσε ο Indermit Gill, επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Ο δείκτης τιμών ενέργειας της Παγκόσμιας Τράπεζας αναμένεται να αυξηθεί κατά περίπου 24% φέτος, σύμφωνα με μια βασική πρόβλεψη στην οποία οι «πιο σοβαρές» διαταραχές στην προσφορά θα λήξουν τον Μάιο. Εν τω μεταξύ, η μέση τιμή του αργού πετρελαίου Brent εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στα 86 δολάρια το βαρέλι φέτος, μια ανοδική αναθεώρηση από την εκτίμηση των 60 δολαρίων το βαρέλι που είχε γίνει τον Ιανουάριο.

Οι αγορές φυσικού αερίου και λιπασμάτων έχουν επίσης σημειώσει απότομες αυξήσεις τιμών λόγω της σύγκρουσης. Η Παγκόσμια Τράπεζα προβλέπει ότι το κόστος των λιπασμάτων θα αυξηθεί κατά 31% φέτος, γεγονός που αποτελεί κίνδυνο για τα εισοδήματα των αγροτών και τις μελλοντικές αποδόσεις των καλλιεργειών.

Αυτό θα μπορούσε τελικά να οδηγήσει σε υψηλότερο κόστος τροφίμων και να αυξήσει την επισιτιστική ανασφάλεια. Το κλείσιμο του στενού έχει αποκόψει βασικές διαδρομές για αρκετές οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγόμενα τρόφιμα, ενώ τα υψηλότερα κόστη καυσίμων και μεταφορικών ωθούν προς τα πάνω τις τιμές άλλων βασικών αγαθών. Εάν οι τιμές του πετρελαίου παραμείνουν πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, «θα μπορούσε να οδηγήσει έως και 45 εκατομμύρια επιπλέον άτομα σε κατάσταση οξείας επισιτιστικής ανασφάλειας φέτος», ανέφερε η Παγκόσμια Τράπεζα.

«Οι φτωχότεροι άνθρωποι, οι οποίοι δαπανούν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους σε τρόφιμα και καύσιμα, θα πληγούν περισσότερο», δήλωσε ο Gill. «Όλα αυτά μας υπενθυμίζουν μια σκληρή αλήθεια: ο πόλεμος είναι η αντίστροφη πορεία της ανάπτυξης.»

Στη σύσκεψη, συμμετείχαν κορυφαία στελέχη του διεθνούς οργανισμού, όπως η Dr Guadalupe Bedoya (Senior Economist, Development Economics) και η Dr Wei Lu (Data Scientist), πλαισιωμένες από τον εκπρόσωπο της Παγκόσμιας Τράπεζας, Nikos Schmidt. Το παρών έδωσαν επίσης διακεκριμένοι ακαδημαϊκοί και τεχνοκράτες, μεταξύ των οποίων ο Καθηγητής Αναλυτικής Χημείας, Νικόλαος Θωμαΐδης, η Καθηγήτρια Μαρία Παπαδοπούλου (Τομέας Γεωγραφίας και Περιφερειακού Σχεδιασμού) και ο Άγγελος Σπηλιώτης, Προϊστάμενος της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης του Προγράμματος «Αττική».

Διεθνής Διάκριση για την Περιφέρεια Αττικής

Η επίσκεψη των εμπειρογνωμόνων δεν ήταν τυχαία. Αποτελεί την έμπρακτη αναγνώριση του καινοτόμου έργου που επιτελεί η Περιφέρεια Αττικής στον τομέα της επιδημιολογίας λυμάτων. Το ελληνικό πρόγραμμα αξιολογήθηκε με εξαιρετικά υψηλά κριτήρια και κατάφερε να προκριθεί ανάμεσα σε περισσότερα από 50 περιφερειακά προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που αναδεικνύει την εγχώρια τεχνογνωσία ως πρότυπο σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Στόχος της συνεργασίας μεταξύ της ελληνικής πλευράς, της Παγκόσμιας Τράπεζας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι η δημιουργία ενός εξελιγμένου συστήματος:

·         Πρόβλεψης Λοιμωδών Νοσημάτων: Μέσω της συστηματικής ανάλυσης λυμάτων.

·         Αυτοματοποιημένης Λήψης Αποφάσεων: Για την άμεση και αποτελεσματική παρέμβαση του Υπουργείου Υγείας σε κρίσεις δημόσιας υγείας.

Ένας κύκλος διαβουλεύσεων με ψηφιακό και επιστημονικό πρόσημο

Πριν από την καταληκτική συνάντηση στο Υπουργείο Υγείας, προηγήθηκε ένας εντατικός κύκλος επαφών που κάλυψε όλο το φάσμα των εμπλεκόμενων φορέων. Οι διαβουλεύσεις διεξήχθησαν:

1.      Στον ΕΟΔΥ, για τον επιχειρησιακό συντονισμό της επιτήρησης.

2.      Στην Περιφέρεια Αττικής, για την αξιολόγηση των υφιστάμενων υποδομών.

3.      Στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, για την ενσωμάτωση των δεδομένων σε ψηφιακές πλατφόρμες.

4.      Στο Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας του ΕΚΠΑ, όπου χτυπά η καρδιά της επιστημονικής έρευνας.

Η συνάντηση με την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου λειτούργησε ως το τελικό στάδιο για την αποτίμηση της υφιστάμενης κατάστασης και την οριστικοποίηση των αποφάσεων για την υλοποίηση των δράσεων.

Προς έναν μηχανισμό έγκαιρης προειδοποίησης

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον κομβικό ρόλο του Υπουργείου Υγείας και των εποπτευόμενων φορέων του. Ο ΕΟΔΥ και η ΗΔΙΚΑ (Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Κοινωνικής Ασφάλισης) αναλαμβάνουν κεντρικό ρόλο στη διαχείριση της πληροφορίας, ενώ η συνεργασία με την ΕΥΔΑΠ και τα εξειδικευμένα εργαστήρια ανάλυσης κρίνεται απαραίτητη για τη συνεχή ροή δεδομένων.

Το όραμα της ηγεσίας του Υπουργείου είναι η συγκρότηση ενός πρωτοποριακού μηχανισμού έγκαιρης προειδοποίησης. Μέσα από τη συνέργεια επιστήμης, τεχνολογίας και πολιτικής βούλησης, η ανάλυση των λυμάτων μετατρέπεται σε ένα ισχυρό «εργαλείο» πρόληψης, ικανό να προστατεύσει τον πληθυσμό πριν καν εκδηλωθεί μια υγειονομική απειλή στην κοινότητα.

Σύμφωνα με την έκθεση, «τα κόστη της ανοικοδόμησης εκτιμώνται σε περισσότερα από 216 δισ. δολάρια ΗΠΑ (186 δισ. ευρώ) έπειτα από περισσότερα από 13 χρόνια σύγκρουσης», που «κατέστρεψε τη συριακή οικονομία, με πραγματικό ΑΕΠ σε πτώση σχεδόν 53% ανάμεσα στο 2010 και το 2022».

Η ανοικοδόμηση είναι μία από τις κυριότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι νέοι ισλαμιστές ηγέτες της Συρίας, που κατέλαβαν την εξουσία τον Δεκέμβριο του 2024 αφού ανέτρεψαν τον Μπασάρ αλ Άσαντ.

Υπολογίζουν κυρίως στις πλούσιες μοναρχίες του Κόλπου προκειμένου να αποκαταστήσουν τις υποδομές και έχουν ήδη υπογράψει συμφωνίες για επενδύσεις με πολλές χώρες της περιοχής, μεταξύ των οποίων η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και η Τουρκία.

Η βάναυση καταστολή από τον Άσαντ μιας λαϊκής εξέγερσης το 2011 εξελίχθηκε σε εμφύλιο πόλεμο που οδήγησε σε τουλάχιστον μισό εκατομμύριο θανάτους, διαμέλισε τη χώρα και κατέστησε πρόσφυγες και εκτοπισμένους εκατομμύρια ανθρώπους.

Η περιοχή του Χαλεπιού (βόρεια), η επαρχία της Δαμασκού και η επαρχία Χομς (κέντρο), που έζησαν τις πιο σφοδρές μάχες, έχουν πληγεί πιο πολύ από τις καταστροφές, σύμφωνα με την έκθεση.

«Μεταξύ των κατηγοριών που έχουν αποτιμηθεί, οι υποδομές επλήγησαν περισσότερο, αντιπροσωπεύοντας το 48% του συνόλου των καταστροφών (52 δισ. αμερικανικά δολάρια), ακολουθούν τα κτήρια κατοικιών (33 δισ. δολάρια) και τα μη οικιστικά κτήρια (23 δισ. δολάρια)», υπογραμμίζει η έκθεση.

Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι το κόστος της ανοικοδόμησης θα είναι δεκαπλάσιο του προβλεπόμενου ΑΕΠ της Συρίας για το 2024.

Ο υπουργός Οικονομικών της Συρίας, οι δηλώσεις του οποίου παρατίθενται στην έκθεση, εκτίμησε ότι θα αποτελέσει «μια σημαντική βάση προκειμένου να αποτιμηθεί το εύρος των μαζικών καταστροφών και του κόστους της ανοικοδόμησης που μας περιμένει».

«Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, είναι επιτακτική ανάγκη για τη διεθνή κοινότητα να κινητοποιήσει την υποστήριξη και τους εταίρους της προκειμένου να βοηθήσει τη Συρία (…)», πρόσθεσε ο υπουργός που παρακολούθησε την περασμένη εβδομάδα στην Ουάσινγκτον τις ετήσιες συνόδους του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) και της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Ενώ το ίδρυμα με έδρα την Ουάσινγκτον δεν αναμένει παγκόσμια ύφεση λόγω των δασμών, ανέφερε σε δελτίο τύπου ότι – εάν οι προβλέψεις του για την παγκόσμια ανάπτυξη επαληθευτούν φέτος και του χρόνου – «η μέση παγκόσμια ανάπτυξη τα πρώτα επτά χρόνια της δεκαετίας του 2020 θα είναι η πιο αργή από οποιαδήποτε δεκαετία από τη δεκαετία του 1960».

Στην έκθεσή της, η Παγκόσμια Τράπεζα υποβάθμισε την προσδοκία της για την παγκόσμια ανάπτυξη στο 2,3% του ΑΕΠ φέτος από το 2,7% που είχε προβλέψει τον Ιανουάριο. Αυτό βασίζεται στην υπόθεση ότι οι δασμοί παγκοσμίως θα παραμείνουν στα επίπεδα των τελών Μαΐου.

Αυτό θέτει την παγκόσμια οικονομία σε τροχιά για τον ασθενέστερο ρυθμό ανάπτυξής της εδώ και 17 χρόνια, εξαιρουμένων δύο παγκόσμιων υφέσεων – την πρώτη το 2009, μετά την οικονομική κρίση, και τη δεύτερη το 2020, το πρώτο έτος της πανδημίας του κορωνοϊού. Αυτά τα χρόνια είδαν την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη να συρρικνώνεται κατά 1,3% και 2,9% αντίστοιχα, σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας.

«Η απότομη αύξηση των δασμών και η επακόλουθη αβεβαιότητα συμβάλλουν σε μια ευρεία επιβράδυνση της ανάπτυξης και σε επιδείνωση των προοπτικών στις περισσότερες οικονομίες του κόσμου», ανέφερε ο οργανισμός στην έκθεση.

Πρόσθεσε ότι η «αναταραχή» που προκλήθηκε από τις «αυξημένες εμπορικές εντάσεις» την ώθησε να μειώσει τις προβλέψεις ανάπτυξης για σχεδόν το 70% των οικονομιών παγκοσμίως — σε όλες τις περιοχές και τις ομάδες εισοδήματος. Η αναμενόμενη επιβράδυνση στις αναπτυσσόμενες οικονομίες θα επηρεαστεί επίσης από μακροχρόνιες τάσεις, όπως η αύξηση των επιπέδων δημόσιου χρέους, σημείωσε το ίδρυμα.

Από την ανάληψη των καθηκόντων του τον Ιανουάριο, ο Τραμπ αύξησε τους εισαγωγικούς δασμούς στους περισσότερους εμπορικούς εταίρους της Αμερικής και σε βασικά αγαθά, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκινήτων και του χάλυβα. Ένας γύρος εξαιρετικά υψηλών «αμοιβαίων δασμών» αναμένεται να πλήξει πολλούς από τους εμπορικούς εταίρους της Αμερικής από τις 9 Ιουλίου, εκτός εάν μπορέσουν να καταλήξουν σε συμφωνία με την Ουάσινγκτον — και παρά το γεγονός ότι οι δασμοί προσέκρουσαν σε νομικό εμπόδιο τον περασμένο μήνα.

Νέες εμπορικές διαπραγματεύσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας ξεκίνησαν στο Λονδίνο τη Δευτέρα και συνεχίστηκαν την Τρίτη, με τις δύο πλευρές να προσπαθούν να διατηρήσουν μια εύθραυστη εκεχειρία που επιτεύχθηκε τον περασμένο μήνα.

Παρά τις συνεχιζόμενες συνομιλίες, οι δασμοί, η ακανόνιστη εφαρμογή τους και η απρόβλεπτη εφαρμογή τους έχουν επιφέρει πλήγμα στην παγκόσμια οικονομία και επιβαρύνουν πολλές επιχειρήσεις και καταναλωτές.

Ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κωστής Χατζηδάκης, ολοκλήρωσε την επίσκεψή του στην Ουάσιγκτον, όπου συμμετείχε στις εργασίες της Ετήσιας Συνόδου του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Ο Κωστής Χατζηδάκης, δήλωσε: «Η Ελλάδα έχει αλλάξει επίπεδο τα πέντε τελευταία χρόνια από αδύναμος κρίκος έχει μετατραπεί σε παράδειγμα επιτυχίας. Αυτό ήταν το κεντρικό μήνυμα από τις συναντήσεις που είχα με εκπροσώπους του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, υψηλόβαθμα στελέχη επενδυτικών και τραπεζικών ομίλων, οίκων αξιολόγησης και οικονομικούς αναλυτές τις τελευταίες τρεις μέρες στην Ουάσιγκτον. Όλοι αυτοί που συγχαίρουν την κυβέρνηση για τις επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας ούτε το κάνουν για λόγους ευγενείας, ούτε μας έχουν κάποια υποχρέωση. Βλέπουν τα στοιχεία για την ανάπτυξη, το δημόσιο χρέος, τα πρωτογενή πλεονάσματα, τις επενδύσεις, τις εξαγωγές, τη μείωση της ανεργίας και τη μεγάλη πρόοδο που έχει επιτευχθεί. Αντιλαμβάνονται ότι εφαρμόζουμε το σωστό μίγμα οικονομικής πολιτικής και ότι είμαστε αποφασισμένοι να προχωρήσουμε σε όλες τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις για να ανεβάσουμε την Ελλάδα ακόμα πιο ψηλά. Κυρίως όμως διαπιστώνουν ότι οι Έλληνες πολίτες, έχουν πάρει το μάθημα από τα δεινά της περασμένης δεκαετίας και για αυτό εμπιστεύονται μια υπεύθυνη κυβέρνηση που δεν υπόσχεται περισσότερα από αυτά που μπορεί να κάνει. Είμαστε αποφασισμένοι να σταθούμε αντάξιοι αυτής της εμπιστοσύνης. Η Ελλάδα θα συνεχίσει να πορεύεται στον δρόμο της σοβαρότητας, αντιστεκόμενη στις σειρήνες του λαϊκισμού».

Στο περιθώριο της Συνόδου, ο κ. Χατζηδάκης είχε συναντήσεις με τη Γενική Διευθύντρια του ΔΝΤ Kristalina Georgieva, τον Διευθυντή του Τμήματος Δημοσιονομικών Υποθέσεων του ΔΝΤ Vítor Gaspar και τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Τμήματος του ΔΝΤ Alfred Kammer. Κατά τη διάρκεια των συναντήσεων συζητήθηκε μεταξύ άλλων και η πρόσφατη έκθεση του ΔΝΤ για τις προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας, η οποία αναθεώρησε προς τα πάνω τις προβλέψεις για την ανάπτυξη στην Ελλάδα τόσο για το 2024 (σε 2,3% από 2%) όσο και για το 2025 (σε 2% από 1,9%). Υπενθυμίζεται ότι και η ΕΛΣΤΑΤ πριν λίγες μέρες αναθεώρησε προς τα πάνω τα στοιχεία της για το ΑΕΠ και τις επενδύσεις το 2023. Από την πλευρά του ο Έλληνας Υπουργός παρουσίασε τις πρωτοβουλίες που προωθούνται σε κρίσιμους τομείς, όπως η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, οι ιδιωτικοποιήσεις, η ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων και η προσπάθεια επιτάχυνσης στην απονομή δικαιοσύνης, ενώ ξεκαθάρισε ότι η κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να συνεχίσει να ακολουθεί την ίδια πετυχημένη συνταγή που βασίζεται στο συνδυασμό δημοσιονομικής σταθερότητας και φιλοαναπτυξιακών μεταρρυθμίσεων.

Ο κ. Χατζηδάκης παρακάθισε σε δείπνο εργασίας που παρέθεσε η κ. Georgieva σε Υπουργούς από προηγμένες ευρωπαϊκές οικονομίες, όπου συζητήθηκαν οι εξελίξεις στην παγκόσμια οικονομία και οι σημαντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της. Από την πλευρά του ο Έλληνας Υπουργός επεσήμανε την ανάγκη ανάληψης κοινών δράσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο τονίζοντας ότι πρέπει να περάσουμε από τις αναλύσεις και τις διαπιστώσεις στις πράξεις και τα αποτελέσματα.

Επιπλέον, ο κ. Χατζηδάκης πραγματοποίησε συναντήσεις με υψηλόβαθμα στελέχη επενδυτικών και τραπεζικών ομίλων, συμπεριλαμβανομένων του Αντιπροέδρου της Blackrock Philipp Hildebrand, του Διευθύνοντα Συμβούλου της Deutsche Bank Christian Sewing, του Αντιπροέδρου της Citigroup Jay Collins και του Αντιπροέδρου της Nomura,Masahiro Goto. Αντικείμενο των συγκεκριμένων συναντήσεων ήταν οι προοπτικές της ελληνικής και παγκόσμιας οικονομίας, ενώ δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στις σημαντικές επενδυτικές ευκαιρίες που υφίστανται σήμερα στη χώρα μας, λόγω του συνδυασμού οικονομικής και πολιτικής σταθερότητας. Ανάλογες συζητήσεις είχε επίσης ο κ. Χατζηδάκης με εκπροσώπους οίκων αξιολόγησης και οικονομικούς αναλυτές. Παράλληλα, παραχώρησε συνεντεύξεις στο πρακτορείο Reuters και τα τηλεοπτικά δίκτυα CNBC και Skynews.

Στο πλαίσιο των συνεδριάσεων ο κ. Χατζηδάκης συμμετείχε στη συνάντηση της Συμμαχίας Υπουργών Οικονομικών για Κλιματικές Δράσεις (Coalition of Finance Ministers for Climate Action). Στόχος της Συμμαχίας, στην οποία η Ελλάδα είναι τακτικό μέλος, είναι η προώθηση ισχυρών συλλογικών δράσεων σχετικά με την κλιματική αλλαγή και την αντιμετώπιση των επιπτώσεών της. Επίσης ο Έλληνας Υπουργός συμμετείχε σε συζήτηση της στρογγυλής τράπεζας με θέμα τη στήριξη και την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας καθώς επίσης και στην Ολομέλεια της Διεθνούς Νομισματικής και Χρηματοοικονομικής Επιτροπής (International Monetary and Financial Committee – IMFC).

Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Ουάσιγκτον ο κ. Χατζηδάκης συμμετείχε σε γεύμα που οργάνωσε προς τιμήν του η Πρέσβης της Ελλάδας στην Ουάσιγκτον, Αικατερίνη Νασίκα.

Στην ελληνική αποστολή συμμετείχαν ο Πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων (ΣΟΕ) κ. Μιχάλης Αργυρού και ο Γενικός Διευθυντής του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ) κ. Δημήτρης Τσάκωνας.

Η Παγκόσμια Τράπεζα δημοσίευσε δύο νέες εκθέσεις για τη Συρία, οι οποίες διαπίστωσαν ότι “27% των Σύρων, δηλαδή περίπου 5,7 εκατομμύρια άνθρωποι, ζουν σε ακραία φτώχεια”.

“Η ακραία φτώχεια, η οποία σχεδόν δεν υπήρχε πριν από τον πόλεμο, επηρέασε πάνω από έναν στους 4 Σύρους μέσα στο 2022 και πιθανόν να επιδεινώθηκε περαιτέρω μετά τον φονικό σεισμό τον περασμένο χρόνο”, σημειώνει μια από τις εκθέσεις.

Two new @WorldBank reports examine the impact of the conflict in #Syria and of external shocks on the country’s economic situation and the welfare of Syrian households: https://t.co/hfcPEckVFK pic.twitter.com/6hHxV7fFYA

— World Bank MENA (@WorldBankMENA) May 24, 2024

Από τον σεισμό σκοτώθηκαν περισσότεροι από 6.000 άνθρωποι στη χώρα.

Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, περίπου 90% των Σύρων ζουν στη φτώχεια, ενώ προηγουμένως εκτιμάτο ότι περίπου δύο εκατομμύρια άνθρωποι ζούσαν σε ακραία φτώχεια έπειτα από μια δεκαετία πολέμου.

Η έκθεση επικαλείται την οικονομική κατάρρευση του γειτονικού Λιβάνου στα τέλη του 2019, την πανδημία της Covid-19 και τον πόλεμο στην Ουκρανία ως παράγοντες αποσάθρωσης της ευημερίας των συριακών νοικοκυριών τα τελευταία χρόνια.

Ο εμφύλιος στη Συρία έχει επίσης καταστρέψει την οικονομία, τις υποδομές και την βιομηχανία, ενώ οι δυτικές κυρώσεις έχουν επιδεινώσει την κατάσταση.

Το εκτιμώμενο ΑΕΠ της χώρας ανερχόταν σε περίπου 6,2 δισεκατομμύρια το 2023. Ο πόλεμος στη Συρία έχει αφήσει πίσω του πάνω από μισό εκατομμύριο νεκρούς και έχει εκτοπίσει εκατομμύρια άλλους από το 2011 που ξέσπασε μετά την καταστολή των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων από την κυβέρνηση της Δαμασκού.

Στο πλαίσιο της Συνόδου, ο κ. Χατζηδάκης θα συμμετάσχει σήμερα, Τετάρτη, σε συνάντηση της Συμμαχίας υπουργών Οικονομικών για Κλιματικές Δράσεις (Coalition of Finance Ministers for Climate Action), της οποίας η Ελλάδα είναι τακτικό μέλος. Στόχος της Συμμαχίας είναι η προώθηση ισχυρών συλλογικών δράσεων σχετικά με την κλιματική αλλαγή και την αντιμετώπιση των επιπτώσεών της.

Αύριο, ο κ. Χατζηδάκης θα συμμετάσχει σε υπουργική σύνοδο του Συμφώνου του Παρισιού για τους Ανθρώπους και το Κλίμα (Paris Pact for People and the Planet- 4P), που ως στόχο έχει την ανάληψη δράσεων για την προώθηση της δίκαιης πράσινης μετάβασης, καθώς επίσης και σε υπουργική σύνοδο της Διεθνούς Ομάδας Χρηματοοικονομικής Δράσης (Financial Action Task Force FATF), που ως στόχο έχει τη διαμόρφωση των στρατηγικών κατευθύνσεων για την αντιμετώπιση του ξεπλύματος χρήματος και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Την ίδια ημέρα θα πραγματοποιηθεί η εισαγωγική συνάντηση της Διεθνούς Νομισματικής και Χρηματοοικονομικής Επιτροπής (International Monetary and Financial Committee- IMFC), όπου θα αναλυθούν η πορεία και οι προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας, καθώς επίσης και το δείπνο εργασίας των υπουργών.

Την Παρασκευή θα πραγματοποιηθεί η ολομέλεια της ως άνω Διεθνούς Νομισματικής και Χρηματοοικονομικής Επιτροπής, ενώ εν συνεχεία θα παρατεθεί γεύμα προς τιμήν του Έλληνα υπουργού στην πρεσβεία της χώρας μας στην Ουάσιγκτον.

Στο περιθώριο της συνόδου, ο κ. Χατζηδάκης θα έχει συναντήσεις με τη γενική διευθύντρια του ΔΝΤ Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα και άλλους αξιωματούχους του Ταμείου, καθώς επίσης και με υψηλόβαθμα στελέχη επενδυτικών και τραπεζικών ομίλων. Επιπλέον, ο Έλληνας Υπουργός θα παραχωρήσει συνέντευξη στα αμερικανικά δίκτυα CNBC και Bloomberg.

Στην ελληνική αποστολή μετέχουν επίσης ο γενικός γραμματέας Οικονομικής Πολιτικής και Στρατηγικής Γιώργος Χριστόπουλος, και ο γενικός διευθυντής του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ) Δημήτρης Τσάκωνας.

Με εξαίρεση το 2020 και την ισχυρή ύφεση που προκάλεσε η πανδημία Covid-19 και το κλείσιμο μεγάλου μέρους της παγκόσμιας οικονομίας, φέρεται να πρόκειται για τη χαμηλότερη παγκόσμια ανάπτυξη που έχει καταγραφεί σε ένα έτος μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.

Βέβαια, όπως υπογραμμίζει η έκθεση, “η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται σε καλύτερη θέση απ’ ό,τι θα μπορούσε να είναι και απέφυγε μια παγκόσμια ύφεση κυρίως λόγω της σταθερότητας της αμερικανικής οικονομίας”.

Ωστόσο, η αναβίωση των γεωπολιτικών εντάσεων βραχυπρόθεσμα και οι προοπτικές στην πλειονότητα των χωρών με αναδυόμενη οικονομία μεσοπρόθεσμα εγείρουν φόβους μήπως “η δεκαετία του 2020 γίνει μια δεκαετία χαμένων ευκαιριών”, εκτίμησε ο επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας Ιντερμίτ Γκιλ, σύμφωνα με την ανακοίνωση.

Συνεπώς, η ανάπτυξη θα κατανεμηθεί άνισα μεταξύ των περιφερειών, μόλις κατά 1,2% για τις προηγμένες οικονομίες, μείωση σε ένα έτος, λιγότερο από 4% για τις χώρες με αναδυόμενη οικονομία που βλέπουν τις επενδύσεις, τόσο ιδιωτικές όσο και δημόσιες, να επιβραδύνονται.

Η δεύτερη οικονομία παγκοσμίως, η Κίνα αναμένεται να περάσει από το 5,2% το 2023 στο 4,5% φέτος, επιβραδύνοντας περαιτέρω στο 4,3% το 2025.

Εν προκειμένω “μια ισχυρή μείωση της κατανάλωσης και των δαπανών των νοικοκυριών”, δήλωσε ο Γκιλ κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής συνέντευξης Τύπου, αλλά κυρίως οι μακροπρόθεσμες προκλήσεις της όπως “η γήρανση του πληθυσμού, το χρέος που μειώνει την επένδυση, οι λιγότερες ευκαιρίες για τη βελτίωση της παραγωγικότητας”.

Πέρα από τις δυσκολίες για την παγκόσμια οικονομία, η Τράπεζα υπογραμμίζει ότι η ανάκαμψη μετά την covid ήταν πολύ άνιση μεταξύ των χωρών: παρότι οι προηγμένες οικονομίες επανήλθαν, οι περισσότερες μεταξύ αυτών, σε επίπεδα ισοδύναμα ή ανώτερα εκείνων που ήταν προ πανδημίας, αυτό δεν συνέβη για πολλές χώρες αναπτυσσόμενες ή με αναδυόμενη οικονομία.

“Στα τέλη του 2024, εκτιμάμε ότι όλες οι ανεπτυγμένες χώρες θα έχουν κατά κεφαλήν ΑΕΠ ανώτερο αυτού που ήταν πριν την πανδημία. Αυτή η αναλογία είναι 2/3 για τις χώρες με αναδυόμενη οικονομία και λιγότερο για τις αναπτυσσόμενες χώρες. Για τις πιο ευάλωτες χώρες ή τις πληγείσες από πολέμους, αυτό είναι λιγότερο από το μισό”, τόνισε ο Γκιλ.

Και χωρίς επιτάχυνση της παγκόσμιας ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια, “οι κάτοικοι μιας αναπτυσσόμενης χώρας στις τέσσερις θα είναι πιο φτωχοί στο τέλος της δεκαετίας του 2020 απ’ ό,τι ήταν πριν την πανδημία”, υποστήριξε ο Γκιλ.

Οι αγορές υιοθετούν μια «αισιόδοξη» άποψη, προεξοφλώντας το ενδεχόμενο περαιτέρω αυξήσεων και αναμένοντας την πρώτη μείωση του επιτοκίου καταθέσεων της ΕΚΤ από το τρέχον επίπεδο του 4% ήδη από τον Απρίλιο, δήλωσε ο επικεφαλής της βελγικής κεντρικής τράπεζας σε συνέντευξή του στη Φρανκφούρτη.

«Γιατί είναι πρόβλημα αν όλοι πιστεύουν ότι θα μειώσουμε;», διερωτήθηκε και απάντησε: «Γιατί έτσι «νοθεύεται» η περιοριστική νομισματική πολιτική, υπό την έννοια ότι δεν θα είναι αρκετά περιοριστική. Κατά συνέπεια αυξάνεται ο κίνδυνος να πρέπει να διορθώσουμε προς την αντίθετη κατεύθυνση».

Όπως μεταδίδει το Bloomberg η ΕΚΤ άφησε τα επιτόκια σε αναμονή τον περασμένο μήνα για πρώτη φορά στον κύκλο σύσφιξης, ενώ προειδοποίησε ότι πρέπει να παραμείνουν εκεί για «επαρκές χρονικό διάστημα» ώστε να επιστρέψει ο πληθωρισμός στον στόχο του 2%. Ορισμένοι αξιωματούχοι έχουν επισημάνει ότι αυτό αποκλείει μια κίνηση το πρώτο εξάμηνο του επόμενου έτους.

Οι τελευταίες οικονομικές προβλέψεις της ΕΚΤ βλέπουν πτώση του πληθωρισμού στο 2% το δεύτερο εξάμηνο του 2025, ενώ στο μεσοδιάστημα είναι αρκετά πιθανό να αυξηθεί και πάλι λόγω της αστάθειας στις τιμές της ενέργειας. Επιπλέον η κατάργηση της κρατικής βοήθειας για την αντιμετώπιση του υψηλού κόστους διαβίωσης δυσκολεύει περαιτέρω την πρόοδο στον στόχο μείωσης.

«Εάν καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι ο πληθωρισμός δεν μειώνεται αρκετά γρήγορα, θα το γνωστοποιήσουμε μέσω της πρόβλεψης μας και μέσω της επικοινωνίας μας», σύμφωνα με τον Wunsch. «Εάν οι αγορές δεν συμπεράνουν από αυτό ότι θα είναι υψηλός για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, τότε θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τα μέσα επιτοκίων μας και να αυξήσουμε τα επιτόκια για να φτάσουμε εκεί που θέλουμε να πάμε».o

Οι παρατηρήσεις δεν άλλαξαν σχεδόν καθόλου την τιμολόγηση στις αγορές χρήματος. Οι συναλλασσόμενοι εξακολουθούν να στοιχηματίζουν ότι η ΕΚΤ έχει τελειώσει με την αύξηση των επιτοκίων και μπορεί να αρχίσει να χαλαρώνει την πολιτική της ήδη από τον Απρίλιο.

Χάρη στις «πρόσφατες οριακά θετικές εκπλήξεις για τον πληθωρισμό» ο Βέλγος αξιωματούχος δεν προβλέπει αλλαγές στο κόστος δανεισμού στις επόμενες δύο συνεδριάσεις πολιτικής.

«Αυτό μεταφέρει το ερώτημα στην επόμενη αβεβαιότητα: θα δούμε κάποια στιγμή κάποια αντίσταση στον πληθωρισμό στο 3% ή κάτι τέτοιο λόγω των μισθών;», είπε. «Αυτό είναι κάτι που δεν πρόκειται να γνωρίζουμε μέχρι τον Δεκέμβριο ή τον Ιανουάριο».

Τα «γκρίζα» σενάρια – Ύφεση, έλλειμμα και φτώχεια

Η εισοδηματική ανισότητα βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα – τόσο στο εσωτερικό των επιμέρους χωρών όσο και μεταξύ των πλουσιότερων και των αναπτυσσόμενων χωρών.

Η έκθεση για την παγκόσμια ανισότητα του 2022 σημειώνει ότι, επί του παρόντος, το πλουσιότερο 10% των ατόμων παγκοσμίως λαμβάνει το 52% του συνολικού παγκόσμιου εισοδήματος, ενώ το φτωχότερο μισό του παγκόσμιου πληθυσμού λαμβάνει μόλις το 8,5%. Ένα τέτοιο χάσμα πλούτου είναι βαθιά διαβρωτικό για τις κοινωνίες.

Έχει αποδειχθεί ότι η ανισότητα εισοδήματος και πλούτου βλάπτει τη δημοκρατία και μειώνει τη λαϊκή υποστήριξη προς τους δημοκρατικούς θεσμούς. Έχει επίσης συνδεθεί με την πολιτική βία και τη διαφθορά.

Οι χρηματοπιστωτικές κρίσεις, όπως αυτές που μπορεί να πυροδοτήσουν ακόμα υψηλότερα επιτόκια στην Ε.Ε., αυξάνουν την πιθανότητα οικονομικής επιβράδυνσης ή ακόμη και ύφεσης.

Ανησυχητικά, η Παγκόσμια Τράπεζα έχει προειδοποιήσει ότι τα αναπτυσσόμενα έθνη αντιμετωπίζουν μια “πολυετή περίοδο αργής ανάπτυξης” που θα αυξήσει μόνο τα ποσοστά φτώχειας.

Οι επιπτώσεις αυτές επιδεινώνονται οι κυβερνητικές αποφάσεις πλήττουν δυσανάλογα τα άτομα με χαμηλότερο εισόδημα.

Τη περίοδο Φεβρουάριος 2023 και Μάιος 2023 παρατηρήθηκε υψηλός πληθωρισμός στις περισσότερες χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, σε ποσοστό πάνω από 5% στο 63,2% των χωρών χαμηλού εισοδήματος, 79,5% των χωρών χαμηλότερου μεσαίου εισοδήματος και 67% των χωρών ανώτερου μεσαίου εισοδήματος, με πολλές να αντιμετωπίζουν διψήφιο πληθωρισμό, όπως είναι και η χώρα μας.

Επιπλέον, το 78,9% των χωρών υψηλού εισοδήματος αντιμετωπίζουν υψηλό πληθωρισμό των τιμών των τροφίμων.

Οι χώρες που έχουν πληγεί περισσότερο είναι στην Αφρική, τη Βόρεια Αμερική, τη Λατινική Αμερική, τη Νότια Ασία, την Ευρώπη και την Κεντρική Ασία. Σε πραγματικούς όρους, ο πληθωρισμός των τιμών των τροφίμων υπερέβη το συνολικό πληθωρισμό στο 80,1% των 166 χωρών όπου υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία.

Οι δείκτες τιμών γεωργικών προϊόντων, εξαγωγών και σιτηρών έκλεισαν 6%, 4% και 10% υψηλότερα, αντίστοιχα. Η αύξηση των τιμών του καλαμποκιού και του σιταριού, που έκλεισαν 12% και 14% υψηλότερα, αντίστοιχα, μετά την πτώση το πρώτο εξάμηνο του Ιουλίου, οδήγησε στην αύξηση του δείκτη τιμών των σιτηρών, ενώ οι τιμές του ρυζιού παρέμειναν σταθερές.

Σε ετήσια βάση, οι τιμές του καλαμποκιού και του σιταριού είναι 15% και 17% χαμηλότερες, ενώ οι τιμές του ρυζιού είναι υψηλότερες κατά 16%. Οι τιμές του καλαμποκιού, του σιταριού και του ρυζιού είναι 8%, 11% και 3% υψηλότερες, αντίστοιχα, σε σχέση με τον Ιανουάριο του 2021.

Πληθωρισμός και συμφωνία για σιτηρά

Καθώς οι αγορές είχαν προβλέψει ότι η Ρωσία δεν θα ανανέωνε τη Συμφωνία για τα Σιτάρια, παρουσίασαν ελάχιστη άμεση ανταπόκριση στην απόσυρση της Ρωσίας, με τις μελλοντικές τιμές για βασικά σιτηρά και ελαιούχους πόρους να αυξάνονται ελαφρά. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης σιταριού αυξήθηκαν κατά 3% στις 17 Ιουλίου, αλλά παρέμειναν πολύ κάτω από τα υψηλότερα επίπεδα του προηγούμενου έτους.

Ομοίως, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του καλαμποκιού και της σόγιας αυξήθηκαν πριν επιστρέψουν στα επίπεδα προαναγγελίας.

Παρά την απόφαση της Ρωσίας, οι παγκόσμιες αγορές εμπορευμάτων εξακολουθούσαν να είναι σχετικά ευνοϊκές. Η έκδοση Ιουλίου 2023 του Agricultural Market Information System Market Monitor αποκάλυψε βελτιωμένες προοπτικές παραγωγής σιταριού σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένου του Καναδά, του Καζακστάν και της Τουρκίας.

Οι προβλέψεις για την παραγωγή καλαμποκιού για το 2023 παρέμειναν σχεδόν αμετάβλητες και οι προβλέψεις για την παραγωγή ρυζιού και σόγιας παρουσίασαν οριακές προσαρμογές.

Στις 19 Ιουλίου, για να διασφαλίσει τη διαθεσιμότητα λευκού ρυζιού -όχι μπασμάτι- και να περιορίσει τις αυξήσεις των τιμών στην εγχώρια αγορά, η κυβέρνηση της Ινδίας τροποποίησε την εξαγωγική της πολιτική για το λευκό ρύζι από το «δωρεάν με εξαγωγικό δασμό 20%» που είχε επιβληθεί τον Σεπτέμβριο του 2022, σε «Απαγορευμένο», με άμεση ισχύ.

Αν και η απαγόρευση εξαγωγών είναι πιθανό να μειώσει τις εγχώριες τιμές για τους καταναλωτές (και τους παραγωγούς) επειδή η Ινδία είναι ο κυρίαρχος εξαγωγέας ρυζιού παγκοσμίως (που αντιπροσωπεύει σχεδόν το 40% της παγκόσμιας αγοράς ρυζιού), θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικές αυξήσεις στις παγκόσμιες τιμές και να προκαλέσει αστάθεια των τιμών.

Η απαγόρευση των εξαγωγών έρχεται σε μια περίοδο αυξημένων παγκόσμιων ανησυχιών για τις διεθνείς τιμές των τροφίμων μετά την έξοδο της Ρωσίας από το BSGI.