Η παρέμβαση του Ισπανού πρωθυπουργού έρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία, καθώς οι επιθέσεις στη Βηρυτό εντείνουν τις διεθνείς ανησυχίες για περαιτέρω αποσταθεροποίηση.

Ο Σάντσεθ υπογράμμισε την ανάγκη για μια πιο αποφασιστική στάση από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προτείνοντας ένα μέτρο με ισχυρό πολιτικό και διπλωματικό αντίκτυπο.

Η Συμφωνία Σύνδεσης ΕΕ – Ισραήλ αποτελεί βασικό πλαίσιο συνεργασίας που καλύπτει εμπορικές, πολιτικές και θεσμικές σχέσεις. Μια πιθανή αναστολή της θα σηματοδοτούσε σημαντική κλιμάκωση της ευρωπαϊκής πίεσης προς το Τελ Αβίβ.

Ο Σάντσεθ έχει το τελευταίο διάστημα υιοθετήσει σκληρότερη ρητορική απέναντι στο Ισραήλ, ζητώντας επανειλημμένα την ανάγκη για σεβασμό του διεθνούς δικαίου και άμεση αποκλιμάκωση.

Η νέα του τοποθέτηση εντάσσεται σε αυτή τη γραμμή, ενισχύοντας τις φωνές εντός της Ευρώπης που ζητούν πιο ενεργό ρόλο της ΕΕ στη διαχείριση της κρίσης.

Οι εξελίξεις στον Λίβανο και η ευρύτερη ένταση στην περιοχή αναμένεται να απασχολήσουν έντονα τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες το επόμενο διάστημα, με το ερώτημα να παραμένει αν η Ευρωπαϊκή Ένωση θα κινηθεί προς την κατεύθυνση που προτείνει η Μαδρίτη ή θα επιλέξει μια πιο συγκρατημένη στάση.

Η συμφωνία προέβλεπε ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα προχωρούσε τις επόμενες εβδομάδες σε ψηφοφορία για την κατάργηση δασμών σε ορισμένα αμερικανικά προϊόντα, στο πλαίσιο του εμπορικού συμβιβασμού που είχε επιτευχθεί με την Ουάσιγκτον το περασμένο καλοκαίρι.

Σύμφωνα με όσα μετέδωσε το γαλλικό BFM TV, η επικεφαλής της ευρωομάδας των σοσιαλδημοκρατών (S&D) στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Iratxe Garcia Perez, έκανε λόγο για «συμφωνία πλειοψηφίας» μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων, προκειμένου να ανασταλεί η διαδικασία επικύρωσης της συμφωνίας που είχε συναφθεί με τις ΗΠΑ τον Ιούλιο.

Η απόφαση αυτή θεωρείται η πρώτη θεσμική απάντηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις νέες πιέσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει προειδοποιήσει με επιβολή πρόσθετων τελωνειακών δασμών σε κράτη-μέλη της ΕΕ –μεταξύ αυτών και η Γαλλία– εάν δεν στηριχθεί το αμερικανικό σχέδιο για την απόκτηση της Γροιλανδίας. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη συμφωνήσει σε δασμούς 15%, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω αύξησής τους.

Όπως επισημαίνει το γαλλικό μέσο, στις Βρυξέλλες εξετάζεται πλέον και ευρύτερη κλιμάκωση της ευρωπαϊκής αντίδρασης. «Η απάντησή μας θα είναι αποφασιστική, ενωμένη και αναλογική», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κατά την ομιλία της στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ.

Σε πρώτο στάδιο, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα μπορούσαν να ενεργοποιήσουν δασμούς σε αμερικανικά προϊόντα συνολικής αξίας 93 δισ. ευρώ. Παράλληλα, το Παρίσι εμφανίζεται έτοιμο να προχωρήσει ακόμη πιο μακριά. Ο Εμανουέλ Μακρόν χαρακτήρισε την κατάσταση «τρελή», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο η ΕΕ να ενεργοποιήσει για πρώτη φορά το εργαλείο αντι-εκβίασης (Anti-Coercion Instrument) ακόμη και εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η ΕΕ επιδιώκει να διατηρήσει απρόσκοπτη τη στήριξή της προς την Ουκρανία, θεωρώντας ότι η ρωσική εισβολή συνιστά άμεση απειλή για τη δική της ασφάλεια. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζεται η αξιοποίηση μέρους των παγωμένων ρωσικών κρατικών κεφαλαίων για την κάλυψη των αυξανόμενων αναγκών του Κιέβου.

Το κρίσιμο βήμα στο οποίο κατέληξαν οι «27» αφορά τη μόνιμη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων ύψους 210 δισ. ευρώ, χωρίς να απαιτείται πλέον ανανέωση της απόφασης κάθε έξι μήνες, όπως ίσχυε μέχρι σήμερα.

Με την εξέλιξη αυτή, απομακρύνεται ο κίνδυνος χώρες όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία, που διατηρούν πιο ήπιες σχέσεις με τη Μόσχα, να μπλοκάρουν στο μέλλον την παράταση του παγώματος, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και στην επιστροφή των κεφαλαίων στη Ρωσία.

Παράλληλα, το επ’ αόριστον πάγωμα εκτιμάται ότι μπορεί να κάμψει τις αντιρρήσεις του Βελγίου, ανοίγοντας τον δρόμο για την υλοποίηση του σχεδίου της ΕΕ που προβλέπει τη χορήγηση δανείου έως 165 δισ. ευρώ στην Ουκρανία. Το δάνειο αφορά την κάλυψη των δημοσιονομικών και αμυντικών αναγκών της χώρας για τα έτη 2026 και 2027 και θα αποπληρωθεί μόνο εφόσον η Ρωσία καταβάλει πολεμικές αποζημιώσεις.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να οριστικοποιήσουν τις λεπτομέρειες του μηχανισμού αυτού, καθώς και να επιλύσουν ανοιχτά ζητήματα, στη σύνοδο κορυφής της 18ης Δεκεμβρίου.

Αντιδράσεις από Βέλγιο, Ιταλία, Μάλτα και Βουλγαρία

Σημαντικές αντιδράσεις εκδηλώθηκαν από το Βέλγιο, την Ιταλία, τη Μάλτα και τη Βουλγαρία, οι οποίες τάχθηκαν κατά της χρήσης των 210 δισ. ευρώ από παγωμένα ρωσικά κρατικά κεφάλαια για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, απειλώντας να τινάξουν στον αέρα το σχέδιο του λεγόμενου «δανείου αποζημίωσης» που επιδιώκει να εγκρίνει η ΕΕ στην κρίσιμη σύνοδο της επόμενης εβδομάδας.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Euractiv, οι τέσσερις χώρες δηλώνουν ότι στηρίζουν την πρόταση της Κομισιόν να παραμείνουν τα ρωσικά κεφάλαια «απεριόριστα δεσμευμένα», ωστόσο επισημαίνουν ότι η απόφαση αυτή δεν πρέπει να «προδικάζει» οποιαδήποτε μελλοντική αξιοποίησή τους υπέρ της Ουκρανίας.

Η Κομισιόν είχε εισηγηθεί την απεριόριστη δέσμευση των ρωσικών κεφαλαίων, προκειμένου να αποφευχθεί η ανάγκη ανανέωσης των κυρώσεων κάθε έξι μήνες από φιλορωσικές κυβερνήσεις, όπως εκείνη της Ουγγαρίας.

Οι τέσσερις χώρες καλούν, παράλληλα, την Επιτροπή και το Συμβούλιο να εξετάσουν «εναλλακτικές επιλογές σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ και το διεθνές δίκαιο, με προβλέψιμους όρους και σημαντικά μικρότερους κινδύνους», βασισμένες είτε σε ευρωπαϊκή δανειακή διευκόλυνση είτε σε προσωρινές λύσεις, ώστε να διασφαλιστεί η συνέχεια της στήριξης.

Ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ ντε Βέβερ έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει το σχέδιο του δανείου «θεμελιωδώς λανθασμένο», προειδοποιώντας για σοβαρούς νομικούς και χρηματοοικονομικούς κινδύνους.

Υπενθυμίζεται ότι το μεγαλύτερο μέρος των 210 δισ. ευρώ φυλάσσεται στην Euroclear, τον κεντρικό οργανισμό εκκαθάρισης με έδρα τις Βρυξέλλες.

Τanto η Ουγγαρία όσο και το Βέλγιο έχουν εκφράσει ανησυχίες ότι η ενεργοποίηση του άρθρου 122 ενδέχεται να παραβιάζει το δίκαιο της ΕΕ, ενώ τόσο η Euroclear όσο και η ΕΚΤ έχουν προειδοποιήσει για πιθανούς κινδύνους στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της ευρωζώνης.

Η χρήση του άρθρου 122 επιτρέπει σε «ειδική πλειοψηφία» – 15 κράτη-μέλη που εκπροσωπούν το 65% του πληθυσμού της ΕΕ – να δεσμεύσουν μόνιμα τα ρωσικά κεφάλαια, παρακάμπτοντας την ανάγκη ομοφωνίας. Παράλληλα, αφαιρεί ένα σημαντικό διαπραγματευτικό χαρτί από τον Ούγγρο πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος είχε επανειλημμένα απειλήσει με μπλοκάρισμα των κυρώσεων.

Στην κοινή τους δήλωση, Ιταλία, Βουλγαρία, Μάλτα και Βέλγιο προειδοποιούν ότι η εφαρμογή του άρθρου 122 «επιφέρει νομικές, χρηματοοικονομικές, διαδικαστικές και θεσμικές συνέπειες που μπορεί να υπερβαίνουν την παρούσα περίπτωση», τονίζοντας ότι η απόφαση δεν πρέπει να «αποτελεί προηγούμενο» για την εξωτερική και αμυντική πολιτική της ΕΕ, η οποία παραδοσιακά απαιτεί ομοφωνία.

Οι πρεσβευτές των κρατών-μελών θα συνεδριάσουν εκ νέου την Κυριακή, προκειμένου να εξετάσουν το δάνειο ενόψει της συνόδου του Συμβουλίου, όπου θα τεθούν και οι βελγικές τροπολογίες στην πρόταση της Κομισιόν. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η απαίτηση για «ανεξάρτητες» εγγυήσεις από τα κράτη-μέλη και η ρητή πρόβλεψη ότι η Euroclear «δεν φέρει ευθύνη» για την παροχή του δανείου αποζημίωσης.

Η Κομισιόν αρνήθηκε να σχολιάσει.

«Την Τετάρτη, 6 Αυγούστου, ο δήμος της Ιερουσαλήμ αποφάσισε μονομερώς να παγώσει τον τραπεζικό λογαριασμό του Ελληνικού Ορθόδοξου Πατριαρχείου των Ιεροσολύμων. Κατά την άποψή μας, η αιτία αυτής της απόφασης σχετίζεται με το ζήτημα της Αρνόνα», του ισραηλινού φόρου ακίνητης περιουσίας, αναφέρει η σχετική δήλωση.

Η διαμάχη μεταξύ του δήμου της Ιερουσαλήμ και αρκετών εκκλησιών που κατέχουν ακίνητη περιουσία στην περιοχή, είναι σε εξέλιξη εδώ και αρκετά χρόνια.

Μια συμφωνία που είχε προκύψει πριν δεκαετίες, μεταξύ των εκκλησιών και του κράτους του Ισραήλ είχε εμποδίσει τον δήμο της Ιερουσαλήμ να εισπράττει φόρο ακίνητης περιουσίας από χριστιανικούς οργανισμούς.

Ωστόσο, το 2018, η πόλη αποφάσισε ότι η απαλλαγή για τις εκκλησίες ισχύει μόνο για ακίνητα που χρησιμοποιούνται «για προσευχή, για τη διδασκαλία της θρησκείας ή για ανάγκες που προκύπτουν από αυτήν» — εξαιρουμένων των δραστηριοτήτων που εξυπηρετούν προσκυνητές, όπως ξενώνες και καφετέριες — και άρχισε να επιδιώκει την είσπραξη λογαριασμών ύψους δεκάδων εκατομμυρίων σέκελ.

Την εποχή εκείνη, ο τότε δήμαρχος Νιρ Μπαρκάτ δέσμευσε τους τραπεζικούς λογαριασμούς αρκετών εκκλησιών στην Ιερουσαλήμ, οι οποίες σε ένδειξη διαμαρτυρίας έκλεισαν για τρεις ημέρες την εμβληματική Εκκλησία του Παναγίου Τάφου. Ο δήμος υποχώρησε μόνο μετά την παρέμβαση του Μπένιαμιν Νετανιάχου. Έκτοτε, οι εντάσεις μεταξύ του δήμου και των εκκλησιαστικών Αρχών έχουν αναζωπυρωθεί αρκετές φορές για συγκεκριμένα ακίνητα ή δραστηριότητες.

«Ως θρησκευτικοί φορείς, οι εκκλησίες διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο διατηρώντας εκπαιδευτικά, κοινωνικά και φιλανθρωπικά ιδρύματα που εξυπηρετούν τον τοπικό πληθυσμό, είτε είναι χριστιανικός είτε όχι», αναφέρεται στη δήλωση της ομάδας του Πατριάρχη Ιεροσολύμων Θεόφιλου, η οποία συνεργάζεται επίσης με τους επικεφαλής άλλων εκκλησιών της πόλης.

«Για το λόγο αυτό, ιστορικά, οι εκκλησίες δεν έχουν πληρώσει ποτέ δημοτικούς ή κρατικούς φόρους για τις εκκλησιαστικές ιδιοκτησίες, είτε κατά την περίοδο της οθωμανικής, της βρετανικής, της ιορδανικής είτε της ισραηλινής κυριαρχίας».

Σύμφωνα με την οργάνωση «Προστασία των Χριστιανών της Αγίας Γης», το Ορθόδοξο Πατριαρχείο των Ιεροσολύμων δεν είναι πλέον σε θέση να πληρώσει τους μισθούς του κλήρου, των δασκάλων και του προσωπικού της.

Του Νίκου Παπαδημητρίου

Και είναι αντίφαση, την ώρα που ο Covid-19 έχει φέρει τα πάνω κάτω και στην οικονομία, ενώ είναι άγνωστο σε τι βάθος χρόνου θα απαλλαγούμε από αυτόν, την ίδια αυτή ώρα η κυβέρνηση να ψηφίζει το νέο αυτό νομοθετικό πλαίσιο, με το επιχείρημα της διευθέτησης του τραπεζικού τοπίου και του δυσθεώρητου, πράγματι, ιδιωτικού χρέους.

Η ανάγκη αντιμετώπισης του ζητήματος των κόκκινων δανείων κατανοητή μεν, εν τούτοις η εποχή που ζούμε είναι πρωτόγνωρη και οι συνθήκες ανώμαλες, απρόβλεπτες.

Τι, όμως, κάνουν οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες με τους πλειστηριασμούς, τις κατασχέσεις, τις εξώσεις, τι έκαναν κατά το πρώτο κύμα του Covid-19;

Το libre έκανε έρευνα επί του ακανθώδους πανευρωπαϊκού προβλήματος και οι συγκρίσεις είναι καταλυτικές. Όπως μας πληροφόρησαν πηγές μας από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, κατά το εαρινό κύμα του Covid-19 τον Μάρτιο, τα περισσότερα κράτη μέλη της Ε.Ε. ανέστειλαν τις διαδικασίες κατάσχεσης ή/και τις εξώσεις.  

• Ειδικότερα και με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, οι εξώσεις τέθηκαν σε αναστολή στην Ιρλανδία, στο Βέλγιο (για 6 μήνες), στην Ουγγαρία, στην Ισπανία (επίσης για 6 μήνες) και στην Κύπρο (για 2 μήνες), ενώ «πάγωσαν» οι κατασχέσεις στην Κύπρο (για 3 μήνες), στην Ολλανδία (από τις 7 Απριλίου έως την 1η Ιουλίου 2020), καθώς και στο Παρίσι (από 12 Μαρτίου έως 23 Ιουνίου). Σε αρκετές, εξάλλου, χώρες της Ε.Ε., τέθηκε μορατόριουμ για το ενυπόθηκο χρέος, συμπεριλαμβανομένης της Ιταλίας, της Πορτογαλίας, της Ισπανίας και της Σουηδίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι σε πολλές χώρες (π.χ. Γερμανία, Ισπανία, Πορτογαλία) υπήρξε προστατευτικό δίχτυ και για τους ενοικιαστές κατοικιών ή εμπορικών καταστημάτων.

Στην Ισπανία, που έγινε το παράδειγμα προς αποφυγή στη στεγαστική πολιτική και τα βίαια μέτρα που ακολούθησαν, θεσπίστηκε τριμηνιαία αναβολή πίστωσης στις πληρωμές ενυπόθηκων δανείων για τους πιο ευάλωτους και στις πληρωμές ενυπόθηκων δανείων επιχειρηματικών χώρων για αυτοαπασχολούμενους. Τις σχετικές ανακοινώσεις είχε κάνει, εκ μέρους της ισπανικής κυβέρνησης, ο ηγέτης των Podemos, Πάμπλο Ιγκλέσιας.

Αλλά και στην Ουγγαρία, στην κυβέρνηση της οποίας συχνά πυκνά ασκείται κριτική -και δικαίως- για αντιδημοκρατικά μέτρα, οι εξώσεις και οι δημεύσεις έχουν ανασταλεί.

Στην Ιταλία συμφωνήθηκε δημόσιο μορατόριουμ που καλύπτει το κεφάλαιο, τους τόκους και άλλες επιβαρύνσεις, και εφαρμόζεται σε δάνεια που χορηγούνται σε φυσικά πρόσωπα, για παράδειγμα στα στεγαστικά δάνεια για μόνιμη κατοικία, επίσης τα δάνεια εκείνων που πλήττονται περισσότερο (άνεργοι, απολυμένοι ή όσοι είναι είτε σε απομόνωση είτε ασθενούν από τον Covid-19). Το μορατόριουμ επεκτάθηκε και σε δάνεια που χορηγούνται σε μη χρηματοοικονομικές εταιρείες, σε ιδιωτικά ιδρύματα κοινωνικής αλληλεγγύης, μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, καθώς και σε άλλους φορείς κοινωνικής οικονομίας. Στην ίδια χώρα δημιουργήθηκε και Ταμείο Αλληλεγγύης για πρώτες κύριες κατοικίες.

Η κυβέρνηση της Πορτογαλίας από την πλευρά της, πήρε την απόφαση, μισθωτές και  ιδιοκτήτες με μειωμένο εισόδημα να χρησιμοποιήσουν δάνεια από το Ινστιτούτο Στέγασης και Αστικής Αποκατάστασης.

Επίσης: στη Σουηδία, στις 2 Απριλίου υιοθετήθηκε η πρόταση για αναβολή όλων των πληρωμών απόσβεσης ενυπόθηκων νοικοκυριών σε νέα και υφιστάμενα στεγαστικά δάνεια. Η απαλλαγή ίσχυσε έως τα τέλη Ιουνίου 2021.

Στην Ολλανδία, επίσης, για την προστασία των ιδιοκτητών, κυβέρνηση και συναρμόδιοι φορείς συμφώνησαν ότι δεν θα υπάρξουν αποκλεισμοί ενυπόθηκων δανείων έως την 1η Ιουλίου. Από εκεί και μετά, οι ιδιοκτήτες που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες ενθαρρύνονται να επικοινωνήσουν με το δανειστή τους για να διαπραγματευτούν εκ νέου πιο ευέλικτους όρους για την περίοδο που καλύπτει την τρέχουσα οικονομική κρίση.

Αντίστοιχο πλαίσιο υιοθετήθηκε και στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Στη Γαλλία κατ’ αρχήν κρίθηκε αναγκαίο να αναγνωριστεί η ανωτέρα βία, που δικαιολογεί τον οφειλέτη από την καταβολή των υποχρεώσεών του, μια δικαστική απόφαση όμως, από δικαστήριο στο Παρίσι, στις 28 Μαΐου 2020, ήταν αυτή που έλυσε το πρόβλημα προς όφελος των δανειοληπτών, τουλάχιστον στη συγκεκριμένη περιφέρεια.

Ο δικαστής, λοιπόν, που είναι υπεύθυνος για την εκτέλεση κατασχέσεων ακινήτων αποφάνθηκε ότι «η κατάσταση έκτακτης ανάγκης για την υγεία, που συνδέεται με την εξάπλωση της επιδημίας του κοροναϊού –η οποία είχε ως αποτέλεσμα την απαγόρευση διεξαγωγής ακροάσεων για δημοπρασίες στο Δικαστήριο των Παρισίων από τις 12 Μαρτίου 2020 έως τις 23 Ιουνίου 2020– αποτελεί περίπτωση ανωτέρας βίας που αιτιολογεί την αναβολή της πώλησης».

Στην Ελλάδα;

Η ανακοίνωση των Ελληνικών Τραπεζών:

H Ελληνική Ένωση Τραπεζών ανακοινώνει την απόφαση των Ελληνικών Τραπεζών μελών της να στηρίξουν ενεργά την ελληνική οικονομία

Οι Ελληνικές Τράπεζες, μέλη της ΕΕΤ, παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις και συνεργάζονται με την Κυβέρνηση και τις Εποπτικές Αρχές, ώστε να συμβάλλουν με όσες δυνάμεις διαθέτουν στην αντιμετώπιση της αρνητικής αυτής συγκυρίας.

Ως άμεση πρωτοβουλία και λαμβάνοντας υπόψη την ευελιξία που παρέχουν οι εποπτικές αρχές υπό τις παρούσες ακραίες συνθήκες, ανακοινώνουν μέτρα στήριξης των επιχειρήσεων τα οποία περιλαμβάνουν αναστολή καταβολής των δόσεων κεφαλαίου (χρεωλύσια)που οφείλονται από σήμερα μέχρι, τουλάχιστον, την 30η/9/2020. Η διευκόλυνση αφορά νομικά πρόσωπα που ανήκουν σε κλάδους, οι οποίοι πλήττονται άμεσα από την παρούσα κρίση.

Συγκεκριμένα, οι παραπάνω δανειολήπτες δύνανται να αιτηθούν τη μεταγενέστερη καταβολή χρεωλυσίων, με παράταση της διάρκειας των πιστώσεων, αρκεί τα δάνειά τους να ήταν ενήμερα την 31η/12/2019. Για το χρονικό διάστημα της παραπάνω αναστολής, οι συμβατικοί τόκοι καταβάλλονται κανονικά.

Για πληροφορίες οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να επικοινωνούν με την τράπεζα συνεργασίας τους, υποβάλλοντας το σχετικό αίτημα.