Τα άτομα που εμπίπτουν σε καθεστώς «προσωρινής προστασίας» δεν χρειάζεται να υποβάλουν αίτηση ασύλου και με τον τρόπο αυτό μετριάζεται η πίεση στα εθνικά συστήματα ασύλου.

Εκτός από την παράταση της προσωρινής προστασίας, τα κράτη μέλη συζητούν την προετοιμασία για μια συντονισμένη μετάβαση από την προσωρινή προστασία, σε άλλα νόμιμα καθεστώτα (διαμονής).

Τα άτομα που επωφελούνται από προσωρινή προστασία απολαμβάνουν τα ίδια δικαιώματα σε όλη την ΕΕ, τα οποία περιλαμβάνουν διαμονή, πρόσβαση στην αγορά εργασίας και στέγαση, ιατρική βοήθεια, βοήθεια κοινωνικής πρόνοιας και πρόσβαση στην εκπαίδευση για τα παιδιά.

Ο νόμος της ΕΕ για την προσωρινή προστασία ορίζει ελάχιστα πρότυπα προστασίας. Το πραγματικό επίπεδο βοήθειας μπορεί να διαφέρει από κράτος μέλος σε κράτος μέλος.

Εάν οι συνθήκες στην Ουκρανία αλλάξουν, επιτρέποντας μια σταδιακή επιστροφή και βιώσιμη επανένταξη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να υποβάλει πρόταση στο Συμβούλιο της ΕΕ για την αναστολή της προσωρινής προστασίας, νωρίτερα από την προβλεπόμενη ημερομηνία λήξης της.

Συγκεκριμένα, στα τέλη Φεβρουαρίου 2024, οι χώρες της ΕΕ που φιλοξενούσαν τον μεγαλύτερο αριθμό δικαιούχων προσωρινής προστασίας από την Ουκρανία ήταν η Γερμανία (1.286.580 άτομα, ήτοι 30,4% του συνόλου της ΕΕ), η Πολωνία (957.200, ήτοι 22,6%) και η Τσεχία (385.075, ήτοι 9,1%).

Σε σύγκριση με τα τέλη Ιανουαρίου 2024, οι μεγαλύτερες απόλυτες αυξήσεις στον αριθμό των δικαιούχων παρατηρήθηκαν στη Γερμανία (+16.430, +1,3%), στην Πολωνία (+5.640, +0,6%) και στην Τσεχία (+3.885, + 1,0%).

Ο αριθμός των δικαιούχων μειώθηκε σε 5 χώρες της ΕΕ, συγκεκριμένα στην Αυστρία (-1.420 άτομα, -1,7%), στη Γαλλία (-685, -1,1%), στην Εσθονία (-550, -1,5%), στην Ολλανδία (-120, – 0,1%) και στη Μάλτα (-20, -1,0%).

Σε σχέση με τον πληθυσμό κάθε χώρας της ΕΕ, οι υψηλότεροι αριθμοί συνολικών δικαιούχων προσωρινής προστασίας ανά χίλια άτομα, στα τέλη Φεβρουαρίου 2024, καταγράφηκαν στην Τσεχία (35,6), στη Λιθουανία (26,5) και στην Πολωνία (26,0), ενώ σε επίπεδο ΕΕ καταγράφηκαν 9,4 ανά χίλια άτομα.

Στα τέλη Φεβρουαρίου 2024, οι Ουκρανοί πολίτες αντιπροσώπευαν πάνω από το 98% των δικαιούχων προσωρινής προστασίας. Οι ενήλικες γυναίκες αποτελούσαν σχεδόν το ήμισυ (46%) των δικαιούχων προσωρινής προστασίας στην ΕΕ. Τα παιδιά αντιπροσώπευαν σχεδόν το ένα τρίτο (32,9%), ενώ οι ενήλικες άνδρες ήταν λίγο περισσότερο από το ένα πέμπτο (21,2%) του συνόλου.

Τα στοιχεία της Eurostat αφορούν στην παροχή καθεστώτος προσωρινής προστασίας, με βάση την ευρωπαϊκή απόφαση της 4ης Μαρτίου 2022, που διαπιστώνει την ύπαρξη μαζικής εισροής εκτοπισμένων από την Ουκρανία λόγω του ρωσικού επιθετικού πολέμου κατά της Ουκρανίας. Υπενθυμίζεται ότι στις 28 Σεπτεμβρίου 2023, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε να παρατείνει την προσωρινή προστασία για τα άτομα που φεύγουν από τον ρωσικό επιθετικό πόλεμο κατά της Ουκρανίας από τις 4 Μαρτίου 2024 έως τις 4 Μαρτίου 2025.

Η προσωρινή παράταση, όπως ορίζεται από την υπουργική απόφαση (ΑΔΑ: 90Ι346ΜΔΨΟ-89Β), έχει χρονική διάρκεια δώδεκα (12) μηνών και συγκεκριμένα από τις 4 Μαρτίου 2024 έως τις 4 Μαρτίου 2025.

Επισημαίνεται ότι λειτουργεί πύλη πληροφόρησης για τους Ουκρανούς εκτοπισθέντες που έχουν αφιχθεί στη χώρα μας στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, για την λεπτομερή ενημέρωση τους στην ουκρανική, ελληνική και αγγλική γλώσσα.

Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο Ουκρανοί πρόσφυγες έχουν καταφύγει στην Πολωνία, μετά την εισβολή της Ρωσίας στις 24 Φεβρουαρίου, βασιζόμενοι στην κρατική βοήθεια και στην καλοσύνη αγνώστων πολιτών που άνοιξαν σε αυτούς τα σπίτια τους.

Ωστόσο, μετά από μια αρχική έκρηξη δημόσιας στήριξης για τους πρόσφυγες, οι πόροι εξαντλούνται και οι πρόσφυγες δυσκολεύονται να βρουν διαμερίσματα και να λάβουν υποστήριξη, καθώς η Πολωνία αντιμετωπίζει κρίση κόστους ζωής και πιέσεις στον προϋπολογισμό.

• «Οι πολίτες της Ουκρανίας που μένουν στην Πολωνία σε συλλογικά κέντρα φιλοξενίας θα συμμετέχουν στο κόστος στέγασης και σίτισης», ανέφερε η κυβέρνηση σε ανακοίνωση.

Όσοι διαμένουν σε τέτοια καταλύματα, για παράδειγμα σε δωμάτια ξενοδοχείων ή σχολικών κοιτώνων που χρηματοδοτούνται από την κυβέρνηση, για πάνω από 120 ημέρες θα πρέπει να καλύψουν το 50% του κόστους έως και 40 ζλότι (8,87 δολάρια) την ημέρα κατ’ άτομο.

Μετά από 180 ημέρες θα πρέπει να καλύψουν το 75% του κόστους έως και 60 ζλότι. Όσοι δεν μπορούν να εργαστούν λόγω ηλικίας ή αναπηρίας θα εξαιρούνται, όπως και οι έγκυες γυναίκες, σύμφωνα με το σχέδιο.

Η κυβέρνηση θέλει να ισχύσουν οι νέοι κανόνες από την 1η Μαρτίου 2023. Το νομοσχέδιο θα κατατεθεί στη Βουλή όπου αναμένεται να ψηφιστεί με ευρεία πλειοψηφία.