«Με αυτά τα 28 σημεία, ουσιαστικά μπήκαμε σε μια προπολεμική εποχή. Επαναλαμβάνεται το “Μόναχο 1938”. Και το “Μόναχο 1938” δεν οδήγησε στην ειρήνη», είπε σύμφωνα με τη FAZ, αναφερόμενος στη συμφωνία που όριζε την παραχώρηση της Σουδητίας- μέρος της τότε Τσεχοσλοβακίας- στο Γερμανικό Ράιχ.

Εκείνη η συμφωνία, τόνισε, μόνο ενθάρρυνε τον Αδόλφο Χίτλερ να συνεχίσει τον πόλεμό του. «Εάν υιοθετηθούν αυτά τα 28 σημεία, τότε φοβάμαι τα χειρότερα για την Ευρώπη. Θα πρέπει να προετοιμαστούμε για αυτό», συμπλήρωσε, μιλώντας σε εκδήλωση του Γαλλο-Γερμανικού Βιομηχανικού Επιμελητηρίου στο Παρίσι.

Η Συμφωνία του Mονάχου υπεγράφη στη συνδιάσκεψη που πραγματοποιήθηκε στις 29-30 Σεπτεμβρίου 1938, προκειμένου να αποτραπεί η πολεμική σύρραξη Γερμανίας- Τσεχοσλοβακίας. Ο Αδόλφος Χίτλερ, οι πρωθυπουργοί της Βρετανίας, Νέβιλ Τσάμπερλεν και της Γαλλίας, Εντουάρ Νταλαντιέ και ο δικτάτορας της Ιταλίας, Μπενίτο Μουσολίνι, υπέγραψαν την παραχώρηση της Σουδητίας, της Τσεχοσλοβακίας, στη Γερμανία. Η Τσεχοσλοβακία δεν συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις.

Στην ίδια τοποθέτηση, ο Γιόσκα Φίσερ κάλεσε τους Ευρωπαίους να αντιληφθούν την αλλαγή στην κατάσταση ασφαλείας. «Ο Τραμπ έχει εγκαταλείψει τον διατλαντισμό. Πρέπει να το συνειδητοποιήσουμε αυτό», υπογράμμισε.

«Η ΕΕ έχει οικοδομηθεί για την κοινή αγορά, για οικονομικά, αλλά όχι για αμυντικά ζητήματα. Επομένως, πρέπει να καταλήξουμε σε έναν συνασπισμό πρόθυμων, ή μάλλον σε μία επανάληψη της Ευρωπαϊκής Αμυντικής Κοινότητας», συνέχισε.

Ο Φίσερ εξέφρασε την άποψη ότι για την αμυντική πολιτική χρειάζεται μία δομή που να περιλαμβάνει τη Βρετανία και τη Νορβηγία. Η ΕΕ δεν είναι σχεδιασμένη για αυτό, επεσήμανε. «Οι στρατηγικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε και η υπόσχεση στην Ουκρανία για ένταξη, κανένα από αυτά δεν μπορεί να υλοποιηθεί εντός του πλαισίου της σημερινής ΕΕ και των οικονομικών της», συμπλήρωσε.

Εν αναμονή των εξελίξεων και ενώ ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε σήμερα αισιόδοξος για την έκβαση των διαπραγματεύσεων στο ουκρανικό, το Sky News πώς η εσωτερική πολιτική των ΗΠΑ και οι αντιπαλότητες στην Ουάσιγκτον διαμορφώνουν ένα σημαντικό πλαίσιο για τον τερματισμό του πολέμου.

Τζέι Ντι Βανς 

Η αμερικανική απόφαση να δοθεί ξαφνικά ώθηση στην αναζήτηση ειρήνης, με την κατάρτιση του σχεδίου 28 σημείων, φαίνεται να φέρει τη σφραγίδα του Βανς, καθώς πηγές αναφέρουν ότι είναι βαθιά εμπλεκόμενος.

Τα εδαφικά στοιχεία του σχεδίου ειρήνης είναι σχεδόν τα ίδια με μια πρόταση που είχε καταθέσει ο Βανς το καλοκαίρι του 2024, πριν κερδίσει τις εκλογές ο Τραμπ.

Μάρκο Ρούμπιο

Η αντιπαλότητα μεταξύ Ρούμπιο και Βανς είναι προφανής. Πάντα ήταν μια σύγκρουση σχέσεων.

Ο Ρούμπιο είναι πολύ πιο ευθυγραμμισμένος με την «υπεράσπιση της Ουκρανίας» και τον ρόλο της Αμερικής σε αυτήν, από ό,τι ο Βανς.

Ενώ το σχέδιο ειρήνης φέρει χαρακτηριστικά του Βανς, ο Ρούμπιο είναι αυτός που πέρασε το Σαββατοκύριακο στη Γενεύη για να το τελειοποιήσει με τους Ουκρανούς και τους Ευρωπαίους.

Νταν Ντρίσκολ

Ο Νταν Ντρίσκολ έχει αναδειχθεί σε κεντρική φιγούρα και ως υπουργός Στρατού, είναι από τους κορυφαίους πολιτικούς στον Πεντάγωνο.

Ο Χέγκσεθ δεν μπορεί να απολύσει ή να καθαιρέσει τον Ντρίσκολ, καθώς είναι στενός φίλος του αντιπροέδρου. Ο Ντρίσκολ ήταν μαζί με τον Βανς στο Yale και  αυτό αρέσει στον Τραμπ.

Στιβ Γουίτκοφ

Ο Γουίτκοφ ήταν ο αρχιτέκτονας του σχεδίου ειρήνης στη Γάζα. Και ενώ έχει κερδίσει σημαντικό σεβασμό στις χώρες της Μέσης Ανατολής γι’ αυτό, υπάρχει μια υποβόσκουσα ανησυχία για τις ικανότητές του στην Ουκρανία.

Οι επικριτές του υποστηρίζουν ότι έχει δείξει αφέλεια και έχει παραπλανηθεί εύκολα από τον Πούτιν και τους συνεργάτες του.

Κιθ Κέλογκ

Ο συνταξιούχος στρατηγός των ΗΠΑ είναι ο απεσταλμένος στην Ουκρανία από την επανεκλογή του Τραμπ.

Σεβαστός από τον Ζέλενσκι και τις ευρωπαϊκές χώρες, ήταν ουσιαστικά ο άνθρωπος του Τραμπ στην Ουκρανία φέτος.

Ωστόσο, ανακοινώθηκε αυτήν την εβδομάδα ότι θα παραιτηθεί τον Ιανουάριο. Όταν αποχωρήσει, η Ουκρανία και η Ευρώπη θα χάσουν έναν σύμμαχο στον Λευκό Οίκο.

«Θα παραδώσουμε τις επόμενες ημέρες επιπρόσθετους πυραύλους Aster, νέα Mirage και νέα προγράμματα εκπαίδευσης» ανέφερε ο Μακρόν, χωρίς άλλες διευκρινίσεις.

Μέχρι στιγμής η Γαλλία έχει δώσει στην Ουκρανία τρία από τα έξι Mirage 2000 που της είχε υποσχεθεί, κυρίως για τις ανάγκες εκπαίδευσης των Ουκρανών πιλότων. Το ένα από αυτά καταρρίφθηκε τον Ιούλιο.

Οι πύραυλοι Aster 15 και 30 κατασκευάζονται σε συνεργασία με την Ιταλία και λειτουργούν με το σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας SAMP/T MAMBA, το ιταλογαλλικό αντίστοιχο του αμερικανικού συστήματος PATRIOT. Οι δύο ευρωπαϊκές χώρες έχουν δώσει αδιευκρίνιστο αριθμό πυραύλων στους Ουκρανούς, οι οποίοι όμως ζητούν περισσότερους για την άμυνά τους.

«Είναι πολύ σημαντικό να συνεχίσουμε την προσπάθεια στήριξης της Ουκρανίας και τις πιέσεις στη Ρωσία», υπογράμμισε ο Μακρόν στους ηγέτες της Συμμαχίας των προθύμων.

Στη σύνοδο αυτή συμπροεδρεύουν ο Μακρόν και ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ.

Ρούτε: Παραμένει στο τραπέζι η αποστολή Tomahawk στην Ουκρανία

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δήλωσε την Παρασκευή ότι συζήτησε με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, το ζήτημα της αποστολής πυραύλων Tomahawk στην Ουκρανία, το οποίο «παραμένει υπό εξέταση».

«Σχετικά με τους Tomahawk, φυσικά, το συζητήσαμε με τον πρόεδρο. Το θέμα εξακολουθεί να βρίσκεται υπό επανεξέταση από τον πρόεδρο, και, όπως είχα ξαναπεί, εναπόκειται στις ΗΠΑ να αποφασίσουν», ανέφερε ο Ρούτε.

Πρόσθεσε ότι είναι ευθύνη κάθε συμμάχου να αποφασίσει ποια όπλα θα παραδώσει στην Ουκρανία, τονίζοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «παρέχουν και θα συνεχίσουν να παρέχουν ένα ευρύ φάσμα οπλικών συστημάτων».

Ο Ρούτε μετέβη στο Λονδίνο για να συναντηθεί με τους ηγέτες της «Συμμαχίας των Προθύμων», μιας ομάδας χωρών που στηρίζουν στρατιωτικά την Ουκρανία.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι η Ουκρανία μπορεί να ανακτήσει όλα τα εδάφη της από τις ρωσικές δυνάμεις. Η δήλωση αυτή ερμηνεύτηκε από πολλούς ως στροφή 180 μοιρών σε σχέση με την προηγούμενη θέση του ότι θα έπρεπε να υπάρξουν παραχωρήσεις εδαφών στη Ρωσία για να τερματιστεί ο πόλεμος.

Η αλλαγή στάσης ακολούθησε συνάντηση που είχε με τον πρόεδρο της Ουκρανίας, στα Ηνωμένα Έθνη αυτή την εβδομάδα.

Όταν ρωτήθηκε από την Telegraph αν η ουκρανική αντιπροσωπεία ήταν αυτή που άλλαξε γνώμη στον Αμερικανό πρόεδρο, ο Αντρίι Γερμάκ, επικεφαλής του γραφείου του Ζελένσκι, προτίμησε να εξάρει τις προσπάθειες του Βασιλιά Καρόλου και του σερ Κιρ Στάρμερ.

«Θα ήθελα να αναφερθώ στην πολύ σπουδαία επίσκεψη του Προέδρου Τραμπ στο Ηνωμένο Βασίλειο. Γνωρίζω τη θέση της Αυτού Μεγαλειότητας, του πρωθυπουργού Στάρμερ και των ανθρώπων που συνάντησε ο Πρόεδρος Τραμπ… ήταν πολύ σημαντική η επίσκεψη», ανέφερε χαρακτηριστικά.

«Διπλωματικές πηγές υπέδειξαν ότι δεν είναι τυχαίο πως η αλλαγή στάσης του κ. Τραμπ ήρθε τόσο σύντομα μετά τις συνομιλίες του με τον Βασιλιά. Πιστεύεται ότι ο μονάρχης συζήτησε κατ’ ιδίαν το ζήτημα της Ουκρανίας με τον Αμερικανό πρόεδρο, κατά τη διάρκεια της πρόσφατης επίσημης επίσκεψης» σημειώνει το δημοσίευμα.

Ο Βασιλιάς Κάρολος φιλοξένησε τον Τραμπ και τη σύζυγό του, Μελάνια, στο Κάστρο του Γουίνδσορ και πέρασαν μαζί μια ολόκληρη ημέρα. Στην ομιλία του στο επίσημο δείπνο, ο μονάρχης αναφέρθηκε στην Ουκρανία, μια παρέμβαση που σχολιάστηκε για τον πολιτικό της τόνο.

Απευθυνόμενος στον πρόεδρο των ΗΠΑ, ο Κάρολος είπε: «Οι χώρες μας έχουν τη στενότερη σχέση άμυνας, ασφάλειας και πληροφοριών που έχει υπάρξει ποτέ. Σε δύο παγκόσμιους πολέμους πολεμήσαμε μαζί για να νικήσουμε τις δυνάμεις της τυραννίας. Σήμερα, καθώς η τυραννία απειλεί ξανά την Ευρώπη, εμείς και οι σύμμαχοί μας στεκόμαστε στο πλευρό της Ουκρανίας, για να αποτρέψουμε την επιθετικότητα και να διασφαλίσουμε την ειρήνη».

Η Telegraph αποκαλύπτει επίσης ότι ο Ζελένσκι εκμεταλλεύτηκε τη συνάντησή του με τον κ. Τραμπ στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ για να ζητήσει την αποστολή πυραύλων Tomahawk που θα μπορούσαν να πλήξουν τη Μόσχα.

Σύμφωνα με πηγές, ο Ουκρανός πρόεδρος είπε στον Αμερικανό ομόλογό του ότι το προηγμένο αυτό οπλικό σύστημα θα μπορούσε να βοηθήσει να καθίσει ο Βλαντίμιρ Πούτιν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για μια συμφωνία ειρήνης. Παραμένει αβέβαιο αν ο κ. Τραμπ θα αποδεχθεί το αίτημα, αν και ο κ. Ζελένσκι φάνηκε να υπονοεί ότι ήταν θετικά διακείμενος στην πρόταση αυτή, μιλώντας πρόσφατα στον ιστότοπο Axios.

Σε άλλη μία αιφνίδια μεταστροφή του, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε χθες, μετά τη συνάντηση του με τον Ουκρανό πρόεδρο, Βολοντίμιρ Ζελέσνκι, ότι το Κίεβο θα μπορούσε να ανακτήσει όλα τα εδάφη που έχει καταλάβει η Ρωσία – η οποία ελέγχει περίπου το ένα πέμπτο της χώρας – και ότι θα πρέπει να δράσει τώρα, καθώς η Μόσχα αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα.

«Από όσο καταλαβαίνουμε, οι δηλώσεις του προέδρου Τραμπ έγιναν μετά την επικοινωνία που είχε με τον (Ουκρανό Πρόεδρο) Ζελένσκι και, προφανώς, υπό την επήρεια ενός οράματος που έθεσε ο Ζελένσκι. Αυτό το όραμα έρχεται σε έντονη αντίθεση με την κατανόησή μας για την τρέχουσα κατάσταση πραγμάτων», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, στους δημοσιογράφους.

«Το γεγονός ότι η Ουκρανία ενθαρρύνεται με κάθε δυνατό τρόπο να συνεχίσει τις εχθροπραξίες και το επιχείρημα ότι η Ουκρανία μπορεί να κερδίσει και να πάρει κάτι πίσω είναι, κατά την άποψή μας, ένα λανθασμένο επιχείρημα… Η δυναμική στην πρώτη γραμμή μιλάει από μόνη της», είπε ο Πεσκόφ.

Αν και η Ρωσία συνέχισε να προωθεί τις δυνάμεις σε κάποιες περιοχές, δεν έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στην Ουκρανία εδώ και αρκετό καιρό. Ο Ντμίτρι Ρογκόζιν, ένας εθνικιστής Ρώσος γερουσιαστής, είπε ότι πιστεύει ότι οι γραμμές του μετώπου βρίσκονταν σε αδιέξοδο, καθώς η ισότητα στον εξοπλισμό, την εκπαίδευση και το ηθικό έχει ανακόψει την ορμή και στις δύο πλευρές.

Ο Πεσκόφ δήλωσε ότι ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ θα συναντηθεί με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο αργότερα σήμερα και θα παράσχει «πραγματικές πληροφορίες» στην Ουάσινγκτον.

Είπε ότι οι σταδιακές προελάσεις της Ρωσίας στην Ουκρανία ήταν σκόπιμες.

«Προχωράμε πολύ προσεκτικά για να ελαχιστοποιήσουμε τις απώλειες και να μην καταστρέψουμε το επιθετικό μας δυναμικό», είπε.

Δυτικοί στρατιωτικοί αναλυτές αποδίδουν την έλλειψη οποιασδήποτε σημαντικής προόδου στην προέλαση των ρωσικών στρατευμάτων στην ευρηματική ουκρανική άμυνα και στη φύση του πολέμου με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, όπως και στο ότι οι δύο πλευρές έχουν εξαντληθεί μετά από 3,5 χρόνια και πλέον πολέμου.

Ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ, αναπληρωτής πρόεδρος του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσίας, δήλωσε ότι ο Τραμπ «έχει ολισθήσει σε μια εναλλακτική πραγματικότητα» και προέβλεψε ότι θα κάνει ξανά στροφή 180 μοιρών. «Το κύριο πράγμα είναι να συνεχίσει να αλλάζει τη θέση του κατά 180 μοίρες σε κάθε πιθανό ζήτημα», είπε.

Για τον λόγο αυτό ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, μετά την συνάντηση πρόκειται να έχει τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ντόναλντ Τραμπ.

Από την πλευρά της, η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα χαρακτήρισε τις προτάσεις που έχουν διαρρεύσει «εγγυήσεις κινδύνου για την ευρωπαϊκή ήπειρο».

«Αυτές δεν είναι εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία, είναι εγγυήσεις κινδύνου για την ευρωπαϊκή ήπειρο» τόνισε χαρακτηριστικά η Ζαχάροβα.

Η Ρωσία δεν είναι διατεθειμένη να συζητήσει καν την ανάπτυξη ξένων στρατευμάτων στο ουκρανικό έδαφος υπό οποιοδήποτε σχήμα, ξεκαθάρισε.

Σε δηλώσεις της στην εφημερίδα Financial Times, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανέφερε πως καταρτίζονται «πολύ συγκεκριμένοι σχεδιασμοί» για να την ανάπτυξη πολυεθνικής δύναμης, συμπεριλαμβανομένων στρατευμάτων ευρωπαϊκών κρατών, στην Ουκρανία, ώστε να είναι εγγυημένη η τήρηση της ειρήνης, με τεχνική υποστήριξη από τις ΗΠΑ.

«Η Ρωσία δεν πρόκειται να συζητήσει ξένη επέμβαση στην Ουκρανία, με οποιαδήποτε μορφή ή σχήμα, κάτι θεμελιωδώς απαράδεκτο που υπονομεύει οποιαδήποτε ασφάλεια» ξεκαθάρισε η Ζαχάροβα.

Το Κρεμλίνο ανέφερε ότι ευρωπαϊκές δυνάμεις παρακωλύουν τις προσπάθειες του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για την επίτευξη ειρήνης στην Ουκρανία και ότι η Ρωσία θα συνεχίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της στην Ουκρανία έως η Μόσχα να δει πραγματικές ενδείξεις ότι το Κίεβο είναι έτοιμο για την ειρήνη.

Ο εκπρόσωπος Τύπου του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε σε δημοσιογράφους ρωσικών κρατικών μέσων ενημέρωσης ότι η «ευρωπαϊκή πλευρά του πολέμου» συνεχίζει να εμποδίζει τις αμερικανικές και ρωσικές προσπάθειες για την Ουκρανία.

«Είμαστε έτοιμοι να επιλύσουμε το πρόβλημα με πολιτικά και διπλωματικά μέσα», υπογράμμισε ο Πεσκόφ. «Όμως, μέχρι στιγμής δεν βλέπουμε αμοιβαιότητα από την πλευρά του Κιέβου σε αυτό. Επομένως, θα συνεχίσουμε την ειδική στρατιωτική επιχείρηση».

Από την πλευρά το Axios αναφέρεται στο έντονο παρασκήνιο, που έχει αναπτυχθεί, σημειώνοντας πως Αμερικανοί αξιωματούχοι βλέπουν, πως οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δεν επιθυμούν η λύση στο ουκρανικό και κυρίως να προέλθει από τον αμερικανικό παράγοντα.

Επικαλούμενο πηγές του Λευκού Οίκου τονίζει ότι ενώ ορισμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες, δημοσίως δηλώνουν στήριξη στην προσπάθεια του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, παρασκηνιακά επιχειρούν να ανατρέψουν την «πρόοδο» που σημειώθηκε μετά τη σύνοδο κορυφής στην Αλάσκα.

Η αμερικανική πλευρά ζήτησε από το υπουργείο Οικονομικών να καταρτίσει λίστα πιθανών κυρώσεων που θα μπορούσαν να επιβάλουν οι Ευρωπαίοι στη Ρωσία. Σ’ αυτές περιλαμβάνονται η πλήρης διακοπή αγορών ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και δασμοί της Ε.Ε. σε Ινδία και Κίνα, ανάλογοι με εκείνους που έχουν ήδη υιοθετήσει οι ΗΠΑ έναντι του Νέου Δελχί.

Η Ρωσία έχει αποκοπεί από τις περισσότερες διεθνείς επενδύσεις στον ενεργειακό της τομέα και από τη σύναψη σημαντικών συμφωνιών λόγω των κυρώσεων που επιβλήθηκαν μετά την εισβολή στην Ουκρανία, η οποία ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2022.

Οι αξιωματούχοι συζήτησαν το ενδεχόμενο επιστροφής της Exxon Mobil στο έργο πετρελαίου και φυσικού αερίου Sakhalin-1 στη Ρωσία, ανέφεραν τρεις από τις πηγές.

Επίσης, τέθηκε το ζήτημα της αγοράς από τη Ρωσία αμερικανικού εξοπλισμού για τα έργα LNG, όπως το Arctic LNG 2, που βρίσκεται υπό δυτικές κυρώσεις, σύμφωνα με τέσσερις πηγές.

Μία ακόμη ιδέα ήταν οι ΗΠΑ να αγοράσουν πυρηνοκίνητα παγοθραυστικά πλοία από τη Ρωσία, σύμφωνα με το Reuters.

Οι συνομιλίες πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του αμερικανού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ (Steve Witkoff) στη Μόσχα νωρίτερα αυτόν τον μήνα, όταν συναντήθηκε με τον ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν και τον απεσταλμένο του για επενδύσεις, Κιρίλ Ντμίτριεφ (Kirill Dmitriev), σύμφωνα με τρεις από τις πηγές. Δύο από τις πηγές ανέφεραν ότι οι συνομιλίες αυτές συζητήθηκαν επίσης εντός του Λευκού Οίκου με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.

Οι συμφωνίες αυτές συζητήθηκαν επίσης εν συντομία στη σύνοδο της Αλάσκας στις 15 Αυγούστου, σύμφωνα με μία πηγή.

«Ο Λευκός Οίκος ήθελε πραγματικά να βγάλει μια μεγάλη είδηση μετά τη σύνοδο της Αλάσκας, ανακοινώνοντας μια μεγάλη επενδυτική συμφωνία», είπε μία από τις πηγές. «Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο ο Τραμπ αισθάνεται ότι πέτυχε κάτι».

Ο Τραμπ και η ομάδα εθνικής ασφάλειας συνεχίζουν να συνομιλούν με Ρώσους και ουκρανούς αξιωματούχους με στόχο μια διμερή συνάντηση για τον τερματισμό των δολοφονιών και του πολέμου, ανέφερε αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, απαντώντας σε ερωτήσεις σχετικά με τις συμφωνίες. Δεν είναι προς το εθνικό συμφέρον να διαπραγματευτούν περαιτέρω αυτά τα ζητήματα δημόσια, πρόσθεσε ο αξιωματούχος.

Συνομιλίες που συμπίπτουν με απειλές

Ο Τραμπ έχει απειλήσει να επιβάλει περισσότερες κυρώσεις στη Ρωσία εάν οι ειρηνευτικές συνομιλίες δεν σημειώσουν πρόοδο, καθώς και να επιβάλει σκληρούς δασμούς στην Ινδία, έναν από τους βασικούς αγοραστές ρωσικού πετρελαίου. Τα μέτρα αυτά θα δυσχέραιναν τη δυνατότητα της Ρωσίας να διατηρήσει το ίδιο επίπεδο εξαγωγών πετρελαίου.

Το στυλ πολιτικής του Τραμπ, που βασίζεται σε «συμφωνίες», έχει φανεί και στο παρελθόν στις συνομιλίες για την Ουκρανία, όταν νωρίτερα φέτος οι ίδιοι αξιωματούχοι διερεύνησαν τρόπους για να βοηθήσουν τις ΗΠΑ να επαναφέρουν τις ρωσικές ροές φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Τα σχέδια αυτά έχουν «παγώσει» από τις Βρυξέλλες, οι οποίες έχουν προτείνει την πλήρη κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου έως το 2027.

Οι τελευταίες συζητήσεις έχουν στραφεί σε διμερείς συμφωνίες μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, αφήνοντας εκτός συζητήσεων την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία ως μπλοκ παραμένει σταθερή στην υποστήριξή της προς την Ουκρανία.

Την ίδια ημέρα με τη σύνοδο της Αλάσκας, ο Πούτιν υπέγραψε διάταγμα που θα μπορούσε να επιτρέψει σε ξένους επενδυτές, συμπεριλαμβανομένης της Exxon Mobil, να ανακτήσουν μερίδια στο έργο Sakhalin-1. Αυτό εξαρτάται από το αν οι ξένοι μέτοχοι θα αναλάβουν δράσεις για την άρση των δυτικών κυρώσεων κατά της Ρωσίας.

Η Exxon αποχώρησε από τις δραστηριότητές της στη Ρωσία το 2022, μετά την εισβολή στην Ουκρανία, καταγράφοντας ζημιά ύψους 4,6 δισ. δολαρίων. Το μερίδιό της, 30% ως διαχειρίστρια του έργου Sakhalin-1 στην Άπω Ανατολή της Ρωσίας, κατασχέθηκε από το Κρεμλίνο εκείνη τη χρονιά.

Οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει αρκετούς γύρους κυρώσεων στο έργο Arctic LNG 2 της Ρωσίας από το 2022, αποκλείοντας την πρόσβαση σε πλοία κατηγορίας πάγου που είναι απαραίτητα για τη λειτουργία στην περιοχή για το μεγαλύτερο μέρος του έτους.

Το έργο ανήκει κατά πλειοψηφία στη Novatek, η οποία ξεκίνησε να συνεργάζεται με λομπίστες στην Ουάσιγκτον πέρυσι, προσπαθώντας να αποκαταστήσει τις σχέσεις και να αρθούν οι κυρώσεις.

Το εργοστάσιο Arctic LNG 2 επανεκκίνησε την επεξεργασία φυσικού αερίου τον Απρίλιο, αν και σε χαμηλό ρυθμό, σύμφωνα με το Reuters. Πέντε φορτία έχουν φορτωθεί από το έργο αυτόν τον χρόνο σε δεξαμενόπλοια που τελούν υπό κυρώσεις. Μία μονάδα παραγωγής είχε προηγουμένως σταματήσει τη λειτουργία της λόγω των δυσκολιών στις εξαγωγές εξαιτίας των κυρώσεων.

Το σχέδιο προέβλεπε τη δημιουργία τριών μονάδων επεξεργασίας LNG. Η τρίτη βρίσκεται ακόμη σε στάδιο σχεδιασμού, με την τεχνολογία να αναμένεται να προέλθει από την Κίνα.

Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να ωθήσει τη Ρωσία να αγοράσει αμερικανική τεχνολογία αντί για κινεζική, ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για να αποξενώσει την Κίνα και να αποδυναμώσει τις σχέσεις μεταξύ Πεκίνου και Μόσχας, ανέφερε μία από τις πηγές.

Η Κίνα και η Ρωσία είχαν κηρύξει μια στρατηγική συνεργασία «χωρίς όρια» λίγες ημέρες πριν ο Πούτιν στείλει στρατεύματα στην Ουκρανία. Ο Σι Τζινπίνγκ έχει συναντηθεί με τον Πούτιν περισσότερες από 40 φορές την τελευταία δεκαετία, ενώ ο Πούτιν τους τελευταίους μήνες έχει περιγράψει την Κίνα ως σύμμαχο.

Ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας μιλά ανοιχτά και για το θέμα του συμφώνου μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης ενώ αναφέρεται και στη στάση των ΗΠΑ επί Τραμπ. Σημειώνει ότι από τη Διεθνή Κοινότητα υπάρχουν δύο μέτρα και δύο σταθμά αφού αλλιώς αντιδρούν στο θέμα της Ουκρανίας κι αλλιώς στο κυπριακό ζήτημα ενώ αναφέρεται και σε θέματα υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.

Αναλυτικά το άρθρο έχει ως εξής:  

Ι. Γέννηση και εξέλιξη του Διεθνούς Δικαίου: Μια πορεία ανόδου και παρακμής

Η πορεία της Διεθνούς Κοινότητας και η συνακόλουθη εξέλιξη των Διεθνών Σχέσεων, ιδίως στους ταραγμένους καιρούς μας, μας φέρνουν αντιμέτωπους με μια σκληρή αλήθεια, την οποία οφείλουμε και να συνειδητοποιήσουμε και να αναλύσουμε σε βάθος, αν θέλουμε να υπερασπισθούμε την διεθνή νομιμότητα και την  αποστολή της. Αν, λοιπόν, δούμε την αλήθεια κατάματα, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι το Διεθνές Δίκαιο αμφισβητείται.  

Θα μπορούσε μάλιστα κανείς να πει ότι, ακόμη περισσότερο, βάλλεται.  Μετά από μια περίοδο που αρχίζει από την γέννηση του Διεθνούς Δικαίου -ιδίως με την σύναψη της Συνθήκης της Βεστφαλίας, το 1648, η οποία σήμανε το τέλος του Τριαντακονταετούς Πολέμου (1618-1648) -και φθάνει, περίπου, έως τις αρχές του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου και η οποία σηματοδότησε την σταδιακή και, κατά κανόνα, αδιάλειπτη άνοδο του θεσμικού και πολιτικού κύρους του Διεθνούς Δικαίου, ήλθε η αρχή της πτώσης, αν όχι η αρχή ενός είδους διαβρωτικής παρακμής.  Σε γενικές γραμμές τρεις είναι οι σταθμοί της παρακμιακής αυτής διαδρομής: Αρχικώς, η σταδιακή υποβάθμιση -ή, μάλλον, υπονόμευση- του Διεθνούς Δικαίου από τις Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής προ και μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, ιδίως και δε κατά την διάρκεια του Μεσοπολέμου από την ναζιστική Γερμανία και την φασιστική Ιταλία. 

Ύστερα, μετά το τέλος του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου, ο Ψυχρός Πόλεμος, του οποίου το τέλος δεν επήλθε, τουλάχιστον σε όλη του την έκταση, με την πτώση του τείχους του Βερολίνου.  Και, μετέπειτα, ιδίως δε μετά την διάλυση της τότε Σοβιετικής Ένωσης, η Οικονομική Παγκοσμιοποίηση, δυστυχώς υπό όρους ανεξέλεγκτης δράσης των πάσης μορφής «Αγορών», όπως κοινώς αποκαλούνται ορισμένοι ιδιωτικού δικαίου παράγοντες εμπλοκής στις πλήρως παγκοσμιοποιημένες οικονομικές σχέσεις, των οποίων η ισχύς διαρκώς πολλαπλασιάζεται.

ΙΙ. Οι αιτίες της παρακμιακής πορείας του Διεθνούς Δικαίου

 Επισήμανα ήδη ότι ιδίως σήμερα το Διεθνές Δίκαιο αμφισβητείται ή και βάλλεται.  Ειδικότερα δε είτε αμφισβητείται, ως προς την δυνατότητά του να ρυθμίσει επαρκώς τις Διεθνείς Σχέσεις, κατ’ εξοχήν προς την κατεύθυνση της εμπέδωσης της Διεθνούς Ειρήνης.  Είτε, ακόμη χειρότερα, βάλλεται, πολλές φορές ευθέως και απροκαλύπτως, κατά κύριο λόγο από οπαδούς του ακραίου νεοφιλελευθερισμού.  Οι οποίοι θεωρούν ότι το Διεθνές Δίκαιο, πρωτίστως ως προς το οικονομικό του σκέλος, παρεμποδίζει την πλήρη εξέλιξη της Οικονομικής Παγκοσμιοποίησης υπό όρους επίσης πλήρους ελευθερίας της Οικονομίας της Αγοράς, επειδή, δήθεν, θέτει «ανώφελους» και «γραφειοκρατικούς» φραγμούς στο διεθνές οικονομικό γίγνεσθαι.

Βεβαίως, η πορεία εξέλιξης του Διεθνούς Δικαίου κάθε άλλο παρά δικαίωσε τις προσδοκίες για την δημιουργία ενός θεσμικού και πολιτικού μέσου αποτελεσματικής υπεράσπισης της Ειρήνης και της ειρηνικής συνύπαρξης  μεταξύ Κρατών και Λαών.  

Συγκεκριμένα, και παρά το ευοίωνο ξεκίνημα που προοιωνίσθηκε η προμνημονευόμενη Συνθήκη της Βεστφαλίας του 1648 για την δημιουργία ενός σύγχρονου και δυναμικού διακυβερνητικού -διακρατικού συστήματος Διεθνών Σχέσεων, η συνέχεια δεν υπήρξε η αναμενόμενη.  Κατά την περίοδο προ και μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο -ακριβώς λόγω τη πικρής εμπειρίας του Πολέμου αυτού- παρατηρήθηκε το εξής, αντιφατικό κατά βάθος, φαινόμενο. Ναι μεν οι φωνές υπεράσπισης του Διεθνούς Δικαίου και της διεθνούς συνεργασίας πολλαπλασιάσθηκαν και στηρίχθηκε η ιδέα της δημιουργίας κατάλληλων Διεθνών Οργανισμών.  

Πλην όμως κυρίως οι Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής κατ’ αποτέλεσμα αντιτάχθηκαν στην κανονιστική καταξίωση του Διεθνούς Δικαίου, μη ανεχόμενες την προοπτική η πολιτική τους να τεθεί υπό την θεσμική και πολιτική εποπτεία του Διεθνούς Δικαίου.  Το παράδειγμα της Κοινωνίας των Εθνών, και η έναντι αυτής στάση ορισμένων από τις Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής, παρέχει το πιο πρόσφορο αποδεικτικό στοιχείο της ως άνω μεγάλης αντίφασης εις βάρος του Διεθνούς Δικαίου. Τα πράγματα επιδεινώθηκαν κατά την διάρκεια του Μεσοπολέμου, όταν ιδίως η ναζιστική Γερμανία και η φασιστική Ιταλία όχι μόνο δυναμίτισαν, στην κυριολεξία, με την πολιτική τους τον ίδιο τον πυρήνα του Διεθνούς Δικαίου.  

Αλλά και στήριξαν, αποκαλύπτως, την επαναφορά στο προ της δημιουργίας του Διεθνούς Δικαίου καθεστώς της επιβολής του δικαίου του ισχυρού έναντι τις ισχύος του Δικαίου. Την επαύριο του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου, ύστερα από όσα άφησε πίσω το εφιαλτικό πέρασμά του, το Διεθνές Δίκαιο παρουσίασε μια εντυπωσιακή δυναμική, σε επάλληλα επίπεδα.  Αναφέρονται, ενδεικτικώς, η κατοχύρωση των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, η θέσπιση Διεθνών Συμφωνιών για τον περιορισμό των όπλων μαζικής καταστροφής, η ίδρυση Διεθνών Οργανισμών πολυμερούς εμπορικής συνεργασίας, όπως π.χ. η Gatt και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, αλλά και Διεθνών Οργανισμών νομισματικής συνεργασίας και οικονομικής βοήθειας, όπως π.χ. το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Παγκόσμια Τράπεζα. 

Όμως, η πρόοδος αυτή του Διεθνούς Δικαίου αποδείχθηκε, και μάλιστα πολύ σύντομα, άκρως επιφανειακή, δοθέντος ότι ουδόλως βελτιώθηκε ο βαθμός της αποτελεσματικής εφαρμογής του στην πράξη.  Πολλώ μάλλον όταν η «αχίλλειος πτέρνα» του, ήτοι η έλλειψη επαρκών κυρωτικών μηχανισμών σε περίπτωση παραβίασης των θεσμοθετημένων κανόνων του, άρχισε να μετατρέπεται σε πραγματική «χαίνουσα πληγή», θεσμικώς και πολιτικώς.

ΙΙΙ. Η «αχίλλειος πτέρνα» του Διεθνούς Δικαίου

Η Νομική Επιστήμη έχει σαφώς επισημάνει, σε διεθνή κλίμακα, τα τρωτά σημεία της δομής του κανόνα δικαίου, ως θεσμικής «μονάδας μέτρησης»  του Διεθνούς Δικαίου και του τρόπου εφαρμογής του. Σημεία, τα οποία υψώνουν σχεδόν ανυπέρβλητα εμπόδια ως προς την επίτευξη της κατά τ’ ανωτέρω θεσμικής και πολιτικής του αποστολής στο πεδίο της Διεθνούς Κοινότητας και του διεθνούς γίγνεσθαι.

Το σπουδαιότερο από τα τρωτά αυτά σημεία, πραγματική «αχίλλειος πτέρνα» του Διεθνούς Δικαίου, ελλοχεύει στην χρόνια -ουσιαστικά από καταβολών του Διεθνούς Δικαίου- μειωμένη κανονιστική εμβέλεια και επάρκεια των κανόνων του, ανεξάρτητα από την μορφή που φέρει το κείμενο -π.χ. συμφωνία, συνθήκη κλπ.-εντός του οποίου αυτοί περιλαμβάνονται.  Και η ως άνω μειωμένη κανονιστική εμβέλεια και επάρκεια των διεθνών κανόνων δικαίου έχει την πιο διαβρωτική ρίζα της στην, επίσης χρόνια, έλλειψη επαρκών κυρωτικών μηχανισμών, ικανών να διασφαλίσουν την αποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου στην πράξη, και μάλιστα έναντι πάντων.

Υπό το φως των δεδομένων αυτών το Διεθνές Δίκαιο βρίσκεται, από πλευράς θεσμικής και κανονιστικής «ευρωστίας», σε σαφώς πιο μειονεκτική θέση έναντι του Εθνικού Δικαίου -ήτοι του δικαίου κάθε Κράτους, όπως τούτο οργανώνει την Έννομη Τάξη του- αλλά ακόμη και έναντι του Ευρωπαϊκού Δικαίου, όπως σαφώς καταδεικνύει η σχετικώς καλά οργανωμένη θεσμική δομή και λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Έννομης Τάξης.

IV. Η ανεπάρκεια της Διεθνούς Δικαιοσύνης

Αυτή την «αχίλλειο πτέρνα» του Διεθνούς Δικαίου δεν έχει, καθ’ όλη την ιστορική διαδρομή του,  θεραπεύσει -και, δυστυχώς, τίποτα δεν δείχνει ότι η επικίνδυνη αυτή κατάσταση θ’ αλλάξει στο μέλλον, άμεσο ή και απώτερο- η παρέμβαση του Διεθνούς Δικαστή, οιαδήποτε μορφή και αν έχει το όργανο του συστήματος Διεθνούς Δικαιοσύνης, το οποίο επιλαμβάνεται για την εφαρμογή του οικείου κανόνα δικαίου και, επέκεινα, για την επίλυση της κάθε δικαστικής διαφοράς.  Για την ακρίβεια, κανένα δικαιοδοτικό όργανο στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου, είτε πρόκειται για δικαστήριο είτε για διαιτητικό όργανο, δεν έχει συμβάλει αποδοτικά σε μιαν άξια λόγου μεταστροφή αυτής της τάσης κανονιστικής απομείωσης του Διεθνούς Δικαίου. 

Και σε αυτό συνέτεινε το ότι τα κατά τ’ ανωτέρω δικαιοδοτικά όργανα δεν θωρακίζονται, με βάση τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου που καθορίζουν την οργάνωση και την λειτουργία τους, με την δικαιοδοτική εκείνη «πανοπλία», η οποία θα μπορούσε αφενός να υποχρεώσει τα αντιδικούντα στο διεθνές γίγνεσθαι μέρη να προστρέξουν υποχρεωτικώς σε αυτά.  Και, αφετέρου, να θωρακίσει τις αποφάσεις τους με πραγματική δύναμη δεδικασμένου και, άρα, εκτελεστότητας.  Τούτο ισχύει ακόμη και ως προς τα κορυφαία όργανα του δικαιοδοτικού συστήματος του Διεθνούς Δικαίου, όπως είναι π.χ. το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. 

V. Το Διεθνές Δίκαιο μπροστά στο φαινόμενο της επικυριαρχίας του «οικονομικού» επί του «θεσμικού»

Επανέρχομαι στο μείζον πρόβλημα της κανονιστικής ανεπάρκειας των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου και των αιτίων της, κάνοντας αναφορά σε ένα συγκεκριμένο παράδειγμα.  Το οποίο αναδεικνύει το πώς το πρόβλημα αυτό όχι μόνο δεν περιορίζεται αλλά, όλως αντιθέτως, εντείνεται σταδιακώς, φέρνοντας, ταυτόχρονα, στο φως νέα σημάδια επικίνδυνης υποχώρησης του όλου θεσμικού και πολιτικού κύρους του Διεθνούς Δικαίου κατά τον προορισμό του.  Το ως άνω παράδειγμα – στο οποίο ήδη αναφέρθηκα ακροθιγώς- αφορά τις επιπτώσεις της Οικονομικής Παγκοσμιοποίησης, υπό την καταλυτική επιρροή ακραίων νεοφιλελεύθερων αντιλήψεων.

Αντιλήψεων που υπερασπιζόμενες, δήθεν, τους κανόνες της ελεύθερης Οικονομίας της Αγοράς αρνούνται κατηγορηματικά κάθε παρέμβαση στο πεδίο αυτό κανόνων δικαίου κρατικής προέλευσης, είτε πρόκειται για κανόνες του Εθνικού Νομοθέτη είτε πρόκειται για κανόνες του Διεθνούς Νομοθέτη, άρα του Διεθνούς Δικαίου.  Και κάπως έτσι εμφανίζεται, και στο πεδίο του Διεθνούς Δικαίου και της Διεθνούς Νομιμότητας, ένα είδος άκρως επικίνδυνης -ιδίως εξαιτίας του ότι δρα υποδορίως και υπό την «λεοντή» μιας επιστημονικοφανούς  οικονομικής ορθότητας- επικυριαρχίας του «οικονομικού» επί του «θεσμικού». 

Με την έννοια της επικυριαρχίας άγνωστης και μη δημοκρατικής προέλευσης οικονομικών κανόνων ακόμη και επί των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου.  Αυτό το ζούμε σε μεγακλίμακα σήμερα, ιδίως μετά την έναρξη της δεύτερης θητείας του Ντ. Τραμπ στις ΗΠΑ: Όλες οι μεγάλες αποφάσεις του, ακόμη και ως προς τα πιο κρίσιμα ζητήματα για τον Πλανήτη, έχουν ως βάση όχι το Διεθνές Δίκαιο αλλά αποκλειστικώς το οικονομικό συμφέρον των ΗΠΑ. Και τούτο προκειμένου να διασφαλίσουν την πλανητική παντοδυναμία τους ως η μόνη, οικονομική και όχι μόνο βεβαίως, εξίσου πλανητική Υπερδύναμη.

Αυτή την στυγνή πραγματικότητα την ζήσαμε και με τους χειρισμούς του Ντ. Τραμπ για τον πόλεμο στην Ουκρανία: Θέλει μεν την ειρήνευση, αλλά προφανώς υπό όρους που δεν θα έχει κανένα πρόσθετο οικονομικό κόστος για τις ΗΠΑ. Αντιθέτως, μάλιστα, θα έχει μεγάλο όφελος.  Αφήνει δε την Ευρωπαϊκή Ένωση -την οποία δυστυχώς προδήλως περιφρονεί, πλην όμως ως προς τούτο έχουν ευθύνη κυρίως οι ηγεσίες της- να επωμισθεί κάθε οικονομικό κόστος, ιδίως για την εξοπλιστική ενίσχυση της Ουκρανίας με όπλα που θα αγοράζει από τις ΗΠΑ! 

Πρόσθετη παρατήρηση: Και όταν ο Ντ. Τραμπ συζητάει με τον Β. Πούτιν για την Ουκρανία, αυτό που τον ενδιαφέρει περισσότερο είναι ποιές άλλες εμπορικές συμφωνίες μπορεί να κάνει και πως μπορεί να προσεταιρισθεί  οικονομικώς πλήρως την Ρωσία.  Διότι, σε τελική ανάλυση, ο απώτερος στόχος του Ντ. Τραμπ είναι η οριστική υπερίσχυση έναντι της Κίνας, την οποία θεωρεί ως την μόνη σοβαρή αντίπαλο των ΗΠΑ σε πλανητικό επίπεδο.

VI. Ορισμένα χαρακτηριστικά σύγχρονα παραδείγματα ωμής παραβίασης του Διεθνούς Δικαίου

Θα απαντήσω απαριθμώντας ορισμένα πρόσφατα «τρανταχτά» παραδείγματα παραβίασης το Διεθνούς Δικαίου, για συγκεκριμένα ζητήματα που αφορούν την Ελλάδα και την Κύπρο.  Πρώτο παράδειγμα είναι εκείνο της τουρκικής εισβολής και κατοχής στην Κύπρο, που διαρκεί πάνω από 50 χρόνια.  Η Τουρκία αγνοεί, καθ’ όλο αυτό το χρονικό διάστημα, προκλητικώς δεκάδες αποφάσεις της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και κυρίως του Συμβουλίου Ασφαλείας, οι οποίες την καλούν να τερματίσει την στάση της αυτή για να αποκατασταθεί η ενότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας. 

Η Τουρκία «κωφεύει», αλλά το χειρότερο είναι ότι ο ΟΗΕ και η Διεθνής Κοινότητα ουδεμία κύρωση της επιβάλλουν.  Και όχι μόνον αυτό, αλλά προσφάτως ο Ταγιπ Ερντογάν μίλησε ευθέως για «δύο κράτη» στην Κύπρο μέσα στην Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και παρόντος του Γενικού Γραμματέα του, δίχως να υπάρξει η παραμικρή αντίδραση.  Ένα δεύτερο παράδειγμα -και πάλι εν πολλοίς με «δράστη» την Τουρκία- είναι η παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας (Σύμβαση του Montego Bay του 1982). 

Πολλές μεγάλες χώρες, με πρώτη τις ΗΠΑ, δεν έχουν προσχωρήσει σε αυτή την σύμβαση.  Το αυτό ισχύει και για την Τουρκία.  Όμως κατά την νομολογία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης η Σύμβαση αυτή ισχύει έναντι πάντων, διότι αφού έχει προσχωρήσει στο θεσμικό της πλαίσιο η μεγάλη πλειοψηφία των Κρατών διεθνώς παράγει  δεσμευτικούς «γενικώς παραδεδεγμένους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου».  Παρά ταύτα η Τουρκία, το 2019, συνήψε με την Λιβύη το λεγόμενο «τουρκολιβυκό μνημόνιο».  Το οποίο και είχε συναφθεί προφανώς παρανόμως από μια μεταβατική κυβέρνηση της Λιβύης, αλλά και παραβιάζει απροκαλύπτως το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.

Αφού ως προς τον καθορισμό των Θαλάσσιων Ζωνών -π.χ. Υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ- αγνοεί μεγάλους Ελληνικούς γεωγραφικούς όγκους, όπως είναι π.χ. εκείνοι της Κρήτης, της Ρόδου κ.λπ.  Και πάλι ουδεμία κύρωση έχει επιβληθεί στην Τουρκία, η δε ανοχή του ΟΗΕ εν προκειμένω είναι από απαράδεκτη έως εξοργιστική.  Ένα τρίτο παράδειγμα ωμής παραβίασης του Διεθνούς Δικαίου, αυτή τη φορά με πολύ ευρύτερες και μεγαλύτερες διεθνείς επιπτώσεις, είναι εκείνο του Διεθνούς Δικαίου για την Κλιματική Κρίση.  Το σπουδαιότερο κείμενο Διεθνούς Δικαίου εν προκειμένω είναι εκείνο της «Συμφωνίας των Παρισίων» του 2016. 

Συγκεκριμένα πρόκειται για το πιο σημαντικό κείμενο Διεθνούς Δικαίου αναφορικά με την προστασία του Περιβάλλοντος σε ό,τι αφορά την  Κλιματική Κρίση, δοθέντος μάλιστα ότι έγινε αποδεκτό από 196 ηγέτες Κρατών-Μελών της Διεθνούς Κοινότητας.  Το κεκτημένο του «Συμφώνου των Παρισίων» του 2016  έγκειται στο ότι είναι σήμερα το μόνο νομικώς δεσμευτικό σύνολο διατάξεων του Διεθνούς Δικαίου. Σε γενικές γραμμές το «Σύμφωνο των Παρισίων» συνιστά ένα παγκόσμιας εμβέλειας σχέδιο δράσης για τον περιορισμό  της υπερθέρμανσης του Πλανήτη, άρα αποτελεσματικής αντιμετώπισης του «Φαινομένου του Θερμοκηπίου». Επιπλέον, αποτελεί μέρος της Σύμβασης του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή που στοχεύει στην, σε μακροπρόθεσμη βάση, σταθεροποίηση της ανόδου της θερμοκρασίας του Πλανήτη σε επίπεδα κάτω των δύο βαθμών Κελσίου. Πρέπει να επισημανθεί ότι το «Σύμφωνο των Παρισίων»  του 2016, παρά την κανονιστική πρόοδο που επέφερε, αμφισβητήθηκε σχεδόν αμέσως μετά την ολοκλήρωσή του.  Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι εκείνο των ΗΠΑ, επί της πρώτης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ.  Για την ακρίβεια οι ΗΠΑ κατέθεσαν,  στις 4.8.2017,  ειδοποίηση «αποχώρησης»  από το «Σύμφωνο των Παρισίων»,  ενώ στις 4.11.2019 άρχισε η διαδικασία αποχώρησης και ένα χρόνο αργότερα οριστικοποιήθηκε.  Αμέσως μόλις ορκίσθηκε ως Πρόεδρος των ΗΠΑ ο Τζο Μπάϊντεν υπέγραψε, στις 20.1.2021, διάταγμα  επανένταξης, η οποία ολοκληρώθηκε στις 19.2.2021. Μόλις ανέλαβε και πάλι, για δεύτερη θητεία, την προεδρία των ΗΠΑ ο Ντ. Τραμπ το 2024, δρομολόγησε εκ νέου την αποχώρησή τους από το «Σύμφωνο των Παρισίων»!

VIΙ. Τι οφείλει να πράξει η Διεθνής Κοινότητα

Η ευόδωση της αποστολής του Διεθνούς Δικαίου συνιστά μέγεθος οριακό. Με την έννοια ότι η τελική διαμόρφωση μιας Διεθνούς Κοινότητας η οποία λειτουργεί και δρα υπό συνθήκες σταθερής Ειρήνης και πλήρους σεβασμού της Διεθνούς Νομιμότητας φαίνεται, τουλάχιστον με τα δεδομένα της εποχής μας, εξαιρετικά δυσχερής. Κατά την γνώμη δε πολλών έως και ουτοπική.  Και όμως, ακριβώς μέσα σε αυτό το δυσοίωνο τοπίο, πρέπει να υπερασπισθούμε το Διεθνές Δίκαιο, όταν μάλιστα έχει να αντιμετωπίσει τεράστιας σημασίας νέες προκλήσεις για το σύνολο της Ανθρωπότητας.  Όπως είναι π.χ. οι προκλήσεις της κλιματικής κρίσης, της τρομοκρατίας και της προσφυγικής κρίσης, η διαχείριση της οποίας αποκτά υπαρξιακές, κυριολεκτικώς, διαστάσεις για τον Άνθρωπο και τα Θεμελιώδη Δικαιώματά του.  

Η υποχρέωσή μας αυτή απορρέει ιδίως εκ του ότι  το Διεθνές Δίκαιο, με όλες τις ελλείψεις που προαναφέρθηκαν, συνιστά τον πιο πρόσφορο -αν όχι τον μοναδικό- θεσμικό και πολιτικό δίαυλο, μέσω του οποίου μπορεί να επιδιωχθεί και, βεβαίως ως ένα σημείο, μπορεί και να επιτευχθεί η ειρηνική συνύπαρξη Κρατών και Λαών και η δια των θεσμοθετημένων διαδικασιών επίλυση των κάθε είδους διαφορών μεταξύ τους.  Επέκεινα, το Διεθνές Δίκαιο συνιστά επίσης το πιο πρόσφορο -αν όχι το μοναδικό- θεσμικό και πολιτικό μέσο αποτελεσματικής άμυνας απέναντι στην αυθαιρεσία της ισχύος στο πεδίο των Διεθνών Σχέσεων.  Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, ότι το Διεθνές Δίκαιο επινοήθηκε και θεσμοθετήθηκε για να αντικαταστήσει το, προηγουμένως επικρατούν, δίκαιο του ισχυρού με την ισχύ του Δικαίου και της Νομιμότητας στο διεθνές πεδίο.  Αυτή δε ακριβώς η υπεράσπιση του Διεθνούς Δικαίου σημαίνει, κατά βάση και κατ’ ουσία, πρωτίστως ενεργό και πολύπλευρη στήριξη του Διεθνούς Νομοθέτη και του Διεθνούς Δικαστή.  Έτσι ώστε οι κανόνες του Διεθνούς Δικαίου να αποκτήσουν την απαραίτητη εκείνη κανονιστική δυναμική η οποία θα τους οδηγήσει, κατά το δυνατόν, στην αποκατάσταση  της ισχύος του Διεθνούς Δικαίου και, κατά συνέπεια, αυτού τούτου του κύρους του.

VIII. H θέση της Ελλάδας ως προς τα Εθνικά της Θέματα μπροστά στις παραβιάσεις του Διεθνούς Δικαίου που την αφορούν ευθέως

 Επειδή, όπως είναι προφανές, ζούμε σε έναν κυνικό και αδίστακτο κόσμο διεθνώς η Ελλάδα, σε στενή συνεργασία με την Κύπρο, πρέπει να βρίσκονται πάντα σε εγρήγορση και να απαντούν εμπράκτως, με όλα τα νόμιμα μέσα που διαθέτουν, στις παραβιάσεις του Διεθνούς Δικαίου οι οποίες πλήττουν τα Εθνικά μας Θέματα και το Κυπριακό Ζήτημα.  Κυρίως δε στις παραβιάσεις εκ μέρους της Τουρκίας.  Πολλώ μάλλον όταν τέτοιες παραβιάσεις γίνονται, δυστυχώς ολοένα και πιο συχνά, ανεκτές από τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης -π.χ. Ευρωπαϊκή Επιτροπή- και από ηγέτες των Κρατών-Μελών.  Χαρακτηριστικό, θλιβερό, πιο πρόσφατο παράδειγμα είναι εκείνο του Γάλλου Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν ως προς την συμμετοχή, με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο, της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Άμυνα.  Τα τονίζω αυτά διότι στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ελλάδα και Κύπρος διαθέτουν πολλά και σημαντικά μέσα για να εξαναγκάσουν την ίδια και τα Κράτη-Μέλη να σεβασθούν την Ευρωπαϊκή και την Διεθνή Νομιμότητα, ιδίως σε ό,τι αφορά τα Εθνικά μας Θέματα και το Κυπριακό Ζήτημα.  Ένα από τα μέσα αυτά είναι -και είναι το σπουδαιότερο – βεβαίως το veto. Για παράδειγμα, στο άμεσο μέλλον όταν Ελλάδα και Κύπρος καλούνται, κατ’ εξοχήν στο πλαίσιο της κρίσης του Πολέμου στην Ουκρανία, να εγκρίνουν κυρώσεις, η απάντησή τους πρέπει να είναι σαφής και αδιαπραγμάτευτη: Κυρώσεις ναι αλλά μόνον εφόσον επιβάλλονται κυρώσεις και εις βάρος της Τουρκίας όταν παραβιάζει εξίσου το Διεθνές Δίκαιο. Π.χ. όταν επί πενήντα και πλέον χρόνια κατέχει το ένα τρίτο του εδάφους της Κύπρου. 

Δεν μπορεί να υπάρχουν δύο μέτρα και δύο σταθμά.  Με την έννοια ότι βάρβαρη εισβολή και κατοχή είναι εκείνη της Ρωσίας στην Ουκρανία.  Αλλά και βάρβαρη εισβολή και κατοχή, και μάλιστα για μισό και πλέον αιώνα, είναι και εκείνη της Τουρκίας στην Κύπρο.  Άρα αν τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιμένουν να αγνοούν αυτή την αυτονόητη αλήθεια, τότε Ελλάδα και Κύπρος είναι υποχρεωμένες, εκ των πραγμάτων, να κάνουν χρήση του veto. Εν πάση δε περιπτώσει το veto Ελλάδας και Κύπρου πρέπει να θεωρείται δεδομένο για κάθε είδους συμμετοχή της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Άμυνα. Μόνο μια τέτοια στάση μπορεί να θωρακίσει όχι μόνο τα συμφέροντα αλλά και το διεθνές και ευρωπαϊκό κύρος τόσο της Ελλάδας τόσο και της Κύπρου.  Να θυμόμαστε καλά ότι η «πρόθυμη» και «άνευ όρων» συμφωνία μας σε ό,τι αφορά τις αποφάσεις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης ούτε εκτιμάται ούτε και μας θέτει αυτομάτως στην «σωστή πλευρά της ιστορίας».

Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά ο Ντόναλντ Τραμπ εξήγησε στον Ζελένσκι και τους άλλους Ευρωπαίους ηγέτες την περασμένη Δευτέρα στον Λευκό Οίκο, πως η Ουκρανία θα έχει την προστασία του ΝΑΤΟ, «τύπου Άρθρου 5», αλλά δεν έδωσε περισσότερες λεπτομέρειες.

Ο «Συνασπισμός των Προθύμων», των συμμάχων δηλαδή του Κιέβου έλαβε γνώση των όσων ειπώθηκαν μεταξύ των δυο Προέδρων ΗΠΑ και Ρωσίας. Μάλιστα, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ηγείται μιας επιτροπής με Ουκρανούς και Ευρωπαίους αξιωματούχους προκειμένου να λυθεί το θέμα των εγγυήσεων ασφαλείας, που θέτουν επιτακτικά.

Από την πλευρά του ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Κιρ Στάμερ υποστήριξε πως υπάρχουν ομάδες σχεδιασμού, οι οποίες εργάζονται για να ενισχύσουν την προετοιμασία και την παροχή ισχυρών εγγυήσεων ασφάλειας «μιας δύναμης διαβεβαίωσης σε περίπτωση τερματισμού των εχθροπραξιών».

Σύμφωνα με το Politico το θέμα της ασφάλειας εγγυήσεων, έχουν αντιμετωπίσει επανειλημμένα οι σύμμαχοι του Ουκρανού Προέδρου, δίχως όμως να καταλήξουν σε απάντηση.

Το θέμα σκοντάφτει, όπως σημειώνει το Politico, στην λύση που θέλει το Κίεβο, να ενταχθεί η Ουκρανία στο ΝΑΤΟ και να προστατεύεται από το κοινό αμυντικό σύμφωνο του Άρθρου 5 της Συμμαχίας. Αυτό όμως το ενδεχόμενο φαίνεται ν΄ απομακρύνεται τόσο διότι οι ΗΠΑ το έχουν αποκλείσει όσο και γιατί υπάρχουν και Ευρωπαίοι ηγέτες, που το θεωρούν ανέφικτο.

Οι υπερασπιστές του Κιέβου σκοντάφτουν όμως σε άλλο ένα σημείο. Η Ευρώπη είναι φανερό πως δεν θα ήθελε να στείλει στρατεύματα ενώ και το κόστος του πολέμου είναι ένα άλλο ζήτημα, που θέτει το Politico.

Φως σ΄ αυτήν την πτυχή έδωσε και η γραμματέας Τύπου του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ. «Μπορώ να σας πω ότι έχει αποκλειστεί οριστικά η παρουσία (Αμερικανών) στρατιωτών στο ουκρανικό έδαφος», δήλωσε στους δημοσιογράφους.

Εξάλλου με συνέντευξή του στο Fox News ο Αμερικανός Πρόεδρος Τραμπ για το ποιος θα φέρει το βάρος αυτού του πολέμου τόνισε: «Η Γαλλία και η Γερμανία, μερικές από τις χώρες που θα στείλουν δυνάμεις, το Ηνωμένο Βασίλειο. Θέλουν να έχουν, ξέρετε, δυνάμεις στο έδαφος…».

Μιλώντας στη γαλλική τηλεόραση ο Γάλλος Πρόεδρος Μακρόν ανέφερε πως η Ευρώπη ήταν έτοιμη να αναπτύξει «δυνάμεις διαβεβαίωσης» – βρετανικές, γαλλικές, γερμανικές, τουρκικές και άλλες – για να πραγματοποιήσουν επιχειρήσεις «στον αέρα, στη θάλασσα και στην ξηρά».

Σύμφωνα με τους αναλυτές στο Politico, παρά τις συνομιλίες για «δύναμη στο έδαφος», η ακριβής μορφή των εγγυήσεων ασφαλείας της Ουκρανίας παραμένει απροσδιόριστη – και αυτή η έλλειψη σαφήνειας δημιουργεί προβληματισμό κι ανησυχία μεταξύ των συμμάχων του Κιέβου.

Ευρωπαίος αξιωματούχος ασφαλείας προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε δύναμη θα χρειαζόταν «εντολή μάχης», ώστε να υπάρξει άμυνα σε περίπτωση επίθεσης από τη Ρωσία. Αλλά μια τέτοια αποστολή θ΄ αφορούσε στον ουκρανικό στρατό.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες Μακρόν και Στάρμερ επιδιώκουν να δείξουν πως κατέχουν τα σκήπτρα της ΕΕ, καθώς ηγούνται δυο μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων με πυρηνικά. Όμως τα σημαντικά πολιτικά και οικονομικά εμπόδια που έχουν, τροφοδοτούν τον σκεπτικισμό σχετικά με την ικανότητα των χωρών τους να στείλουν δυνάμεις στην Ουκρανία.

«Αν κάποιος λάβει υπόψη πόσο πολιτικά αδύναμοι είναι ο Μακρόν και ο Στάρμερ, δεν είναι εύκολο να δει πώς θα πάει αυτό το σχέδιο», ανέφερε Ευρωπαίος διπλωμάτης, τονίζοντας πως «δεν είναι μια εύκολη οικονομική περίοδος».

Τα προβλήματα όμως αφορούν και στο εσωτερικό των δυο χωρών. Ο Σοσιαλδημοκράτης, Γερμανός κυβερνητικός αξιωματούχος Αντρέας Σβαρτς, ξεκαθάρισε τη θέση του. «Αυτή είναι μια απόφαση που πρέπει να λάβει το κοινοβούλιο», δήλωσε στο Politico, τονίζοντας ότι η στρατιωτική ανάπτυξη δεν είναι εκτελεστική απόφαση.

Το γεγονός επιτείνει πως ο γερμανικός στρατός είναι πολύ μικρός σε ανάπτυξη.  Ακόμα και η αποστολή 5.000 στρατιωτών σε μόνιμη αποστολή στη Λιθουανία είναι πρόβλημα.

«Απλώς δεν έχουμε το προσωπικό για ένα μεγάλο απόσπασμα», επισήμανε ο Σβαρτς, τονίζοντας πως «ακόμα και μια μικρή ανάπτυξη θα αποτελούσε πρόκληση».