Ο μηχανισμός είναι απλός: οι δημιουργοί περιεχομένου ανεβάζουν προκλητικά ή ενοχλητικά βίντεο, ξέροντας πως οι θεατές θα αντιδράσουν έντονα. Ο αλγόριθμος «μετρά» αυτή την αντίδραση ως υψηλό engagement και το προβάλλει ακόμα περισσότερο, εκτοξεύοντας τη δημοφιλία του δημιουργού. Έτσι, όσο περισσότερα νεύρα προκαλείς, τόσο περισσότερα views κερδίζεις.

Η περίπτωση της Γουίντα Ζέσου, μιας δημιουργού περιεχομένου που πέρυσι πληρώθηκε 150.000 δολάρια για μία μόνο ανάρτηση, είναι χαρακτηριστική.

Στα βίντεό της, όπου παρουσιάζει τη ζωή ενός «πανέμορφου μοντέλου» στη Νέα Υόρκη, το κοινό εξοργίζεται — κι αυτό ακριβώς είναι το ζητούμενο. «Λαμβάνω πολλά οργισμένα σχόλια», δήλωσε στο BBC η ίδια, αποκαλύπτοντας πως η περσόνα που υποδύεται είναι σχεδιασμένη επίτηδες για να προκαλεί αντιδράσεις.

Οι ειδικοί, πάντως, κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Ο Δρ. Γουίλιαμ Μπρέιντι, ερευνητής της σχέσης ανθρώπινου εγκεφάλου και τεχνολογίας, εξηγεί πως αυτού του είδους το περιεχόμενο «παίζει με τα συναισθήματά μας», διεγείροντας τον θυμό και κρατώντας μας κολλημένους στην οθόνη.

Από την πλευρά της, η καθηγήτρια επικοινωνίας Άριελ Χέιζελ επισημαίνει πως «είναι εξαντλητικό να βιώνεις έντονα συναισθήματα όλη την ώρα», κάτι που οδηγεί πολλούς χρήστες να αποφεύγουν πλέον ακόμα και την ενημέρωση.

Η άνοδος του rage baiting συμπίπτει με την αύξηση των οικονομικών κινήτρων από τις ίδιες τις πλατφόρμες. Όσο περισσότερο engagement, τόσο περισσότερα έσοδα.

Όπως εξηγεί η podcaster Άντρια Τζόουνς, «ένα βίντεο με μια γάτα μπορεί να μας φτιάξει τη διάθεση, αλλά δεν θα σχολιάσουμε. Αντίθετα, ένα προσβλητικό βίντεο μάς εξοργίζει – και το σχόλιό μας θεωρείται “ποιοτικό engagement” από τον αλγόριθμο».

Το πρόβλημα, όπως λένε οι αναλυτές, δεν είναι μόνο η εκμετάλλευση του θυμού, αλλά και η νορμαλοποίηση της τοξικότητας στο διαδίκτυο.

«Οι αλγόριθμοι ενισχύουν την οργή», τονίζει ο Δρ. Μπρέιντι. «Αρκεί ένα μικρό ποσοστό ακραίων χρηστών για να δημιουργηθεί η ψευδαίσθηση πως η πλειοψηφία είναι θυμωμένη».

Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε πως το ABC ενημέρωσε τον Λευκό Οίκο ότι η εκπομπή του Κίμελ ακυρώθηκε, ενώ άσκησε κριτική στον παρουσιαστή υποστηρίζοντας πως «το κοινό του έχει εξαφανιστεί και το «ταλέντο» του δεν υπήρχε ποτέ».

«Γιατί να θέλουν πίσω κάποιον που τα πάει τόσο άσχημα, που δεν είναι αστείος και που θέτει σε κίνδυνο το δίκτυο, παίζοντας 99% σκουπίδια υπέρ των Δημοκρατικών» έγραψε σε ανάρτησή του στο Truth Social.

«Είναι ένας ακόμη βραχίονας της Εθνικής Επιτροπής των Δημοκρατών και, από ό,τι γνωρίζω, αυτό θα αποτελούσε μια σημαντική παράνομη συνεισφορά στην εκστρατεία του κόμματος» ανέφερε.

Στη συνέχεια, φαίνεται να στρέφεται κατά του ABC, αναφέροντας πως «νομίζω ότι θα δοκιμάσουμε την ABC σε αυτό. Ας δούμε πώς θα τα πάμε. Την τελευταία φορά που τους κυνήγησα, μου έδωσαν 16 εκατομμύρια δολάρια. Αυτό ακούγεται ακόμα πιο προσοδοφόρο».

«Ας σαπίσει ο Τζίμι Κίμελ με τις κακές του τηλεθεάσεις» κατέληξε.

«Αλήτες. Τρεις ώρες έβλεπαν τη φωτιά που ερχόταν και δεν την έκοψαν, την άφησαν και μπήκε στον οικισμό και κάηκαν τα σπίτια μας. Δεν ήρθε τίποτα μέχρι που ήρθε να κάψει τον οικισμό» κατήγγειλε κάτοικος της περιοχής μιλώντας στο Open.

«Μας άφησαν να καούμε. Σβήνουν τα αποκαΐδια. Δεν έχουμε πού να πάμε. Θα γυρίσουμε σπίτια μας όπως και να είναι» συμπλήρωσε οργισμένος.

«Τρεις ώρες δεν έχει πυροσβεστικό όχημα. Είναι περισσότεροι οι αστυνομικοί από τους πυροσβέστες Το κράτος πού είναι; Μου λένε να φύγω, να πάω πού;» περιέγραψε άλλος κάτοικος.

Στο βίντεο φαίνεται ο άψυχος γερμανικός ποιμενικός να κρέμεται από το λουρί του ενώ το αυτοκίνητο κινείται σε έναν δρόμο με όριο ταχύτητας τα 80 χλμ./ώρα

Αν και η πινακίδα του αυτοκινήτου είχε κρυφτεί από τον αυτόπτη μάρτυρα της βαρβαρότητας που σημειώθηκε στις 4 Ιουλίου, οι χρήστες των social media ανακάλυψαν την ταυτότητα και τον τόπο διαμονής του οδηγού.

Αφού, μάλιστα, προηγήθηκαν μηνύματα μίσους για τον οδηγό και αίτηση με 50.000 υπογραφές για «απονομή δικαιοσύνης για τον σκύλο», άγνωστοι έβαλαν φωτιά το πρωί της Δευτέρας στο σπίτι του άνδρα.

Και σύμφωνα με την πρόεδρο του «Φιλοζωικού Συλλόγου Εμμανουήλ Παπά», Ελένη Τζιφέτα, μόλις τρία από τα κακοποιημένα ζώα έχουν πιθανότητες να επιβιώσουν. 

Ο Φιλοζωικός Σύλλογος του οποίου προεδρεύει η κυρία Τζιφέτα έφερε στην επιφάνεια το άγριο περιστατικό κακοποίησης των ζώων, δημοσιεύοντας και σχετικό βίντεο το οποίο περιέχει πολύ σκληρές εικόνες.

Τα υπόλοιπα τέσσερα κουταβάκια αγνοούνται και με βάση πληροφορίες που επικαλείται η κ. Τζιαφέτα, τα βρήκαν νεκρά κάτοικοι του χωριού και τα πήραν από το σημείο.

Ήταν μόλις 9 ετών όταν η χώρα βυθίστηκε στα μνημόνια και την διεθνή απαξίωση. Δεν συνειδητοποιούσε, προφανώς, τι σημαίνουν πρόγραμμα εξυγίανσης και PSI, άκουγε ή έστω αισθανόταν, ωστόσο, ότι κάτι δεν πήγαινε καλά στο σπίτι. Ο πατέρας φοβόταν μην χάσει τη δουλειά του, η μητέρα ίσως είχε ήδη απολυθεί, οι μισθοί μειωνόταν σημαντικά και οι περιορισμοί αυξανόταν μέρα με την μέρα. Η ζωή που είχε μάθει, ή που έβλεπε την οικογένειά του να κάνει, είχε ήδη αλλάξει δραματικά. Ακόμα και ο παππούς ή η γιαγιά που του έδινε κρυφά κάποιο χαρτζιλίκι σε κάθε επίσκεψη, έπαυε να το κάνει, και αισθανόταν, ίσως, εκείνη την θλίψη στο βλέμμα τους. “Δεν έχω πια, παιδί μου, μου έκοψαν την σύνταξη”…

Περνούσαν τα χρόνια, αυτός/αυτή περνούσε από το δημοτικό στο γυμνάσιο, κι από εκεί στο λύκειο, παράλληλα, λες, με την ίδια τη χώρα που περνούσε από το πρώτο, στο δεύτερο και μετά στο τρίτο μνημόνιο. Τα παιδιά μάθαιναν γράμματα και η χώρα προγράμματα…

Ένοιωθε πως κάτι κακό συνέβαινε τριγύρω, πως συσωρρευόταν εκνευρισμός και οργή. Άκουγε και έβλεπε να γεμίζουν οι πλατείες, συνειδητοποιούσε πως νέοι, λίγο μεγαλύτεροι από αυτόν/αυτήν, ήταν όσοι έβγαιναν στους δρόμους. Φοβόταν από τις φωτιές, την ίδια ώρα που πύκνωναν και ψήλωναν οι απορίες του. Ψήλωναν, όπως ψήλωνε και ο ίδιος/ίδια.

Έφτασε στα 19, όταν όρθωσε μπροστά του ένα τείχος η πανδημία. Εκεί που είχε τελειώσει το λύκειο, που έκοβε εισιτήριο για την ελευθερία της φοιτητικής ζωής, για τα όνειρα του ενήλικα, για την αυτονομία, ακόμα και τις μικρές αυθαιρεσίες που δικαιολογεί η νιότη, του/της είπαν πως πρέπει να κλειστεί στο σπίτι. Να περιορίσει την ορμή του/της στο webex, την τηλεργασία και τα video games. Η ελευθερία κλείστηκε στο FIFA2020…

Έχει ένα -δυο χρόνια που άρχισε να αναπνέει. Γύρισε στο πανεπιστήμιο ή ψάχνει δουλειά –με τον κατώτατο. Μαθαίνει, ή του λένε πως η αριστεία φέρνει προκοπή, ωστόσο εξακολουθεί να αισθάνεται την πνιγηρή πίεση των κλειστών οριζόντων. Οι μεγαλύτεροι απ΄ αυτόν/ αυτήν που είχαν φύγει στο εξωτερικό, μέσα στην κρίση, του/της λένε πως δεν έχουν σκοπό να επιστρέψουν, κι όσοι/όσες θέλουν να το κάνουν επειδή είναι “βαρύ” το Λονδίνο, το Βερολίνο, η Στοκχόλμη, νοιώθουν πως δεν τους μένει κάτι άλλο από το να στριμωχθούν στο παιδικό δωμάτιο που άφησαν εκπέμποντας την ωδή προς την ελευθερία. Η ωδή έγινε μπλουζ, το φως γκρίζος καιρός, πιο “βαρύς” από αυτόν εκεί στα βόρεια που ξενιτεύτηκε στο brain drain…

Τώρα, βλέπει τα άψυχα κορμιά των συνομιλήκων του να σκεπάζονται με τα λευκά σεντόνια των διασωστών. Δώδεκα φοιτητές του ΑΠΘ και του ΠΑΜΑΚ, νεκροί. Είκοσι έξι τραυματισμένοι, Εξήντα δύο ήταν στο τρένο κι έζησαν τον εφιάλτη. Είναι πολλαπλασιαστική η δύναμη του μυνήματος, είναι πολλαπλασιαστική η δύναμη του θυμού.

Είναι ντόμινο η οργή μιας γενιάς που ξεσπάει ή έχει ανάγκη να ξεσπάσει γιατί νοιώθει πως της στέρησαν την προεφηβική ανεμελιά, την αυταρέσκεια της εφηβείας, της αμφισβήτησαν το δικαίωμα στο μέλλον, και τώρα απειλούν να της στερήσουν την ίδια την ζωή.

Γι αυτό φωνάζουν για την …κακιά την (χ)ώρα! Γι αυτό μας φτύνουν στο πρόσωπο και λένε πως “οι ζωές τους μετράνε”.

Όποιος δεν καταλαβαίνει πόση αμφισβήτηση κοχλάζει εκεί έξω είναι σαν να προσβάλλει τα παιδιά τα δικά του, σαν να προσβάλλει τον εαυτό του. Δεν αμφισβητούν μόνο το (ανίκανο και εν προκειμένω δολοφονικό) κράτος, δεν αμφισβητούν μόνο την ή τις κυβερνήσεις, αμφισβητούν τις γενιές πριν απ΄ αυτούς, αμφισβητούν εμάς τους γονείς τους ως κρίκους στην αλυσίδα της εγκατάλλειψής τους. Η οργή που βιώνουν, η οργή που εκδηλώνουν είναι το εδώλιο. Και δεν πιστεύουν πως το ίδιο κράτος που έστειλε το τρένο στον θάνατο μπορεί να εγγυηθεί δικαιοσύνη και δικαίωση.

Δεν είναι “αντισυστημική στάση”, όπως λένε οι αφελείς, οι βιαστικοί, οι άφρονες και βολεμένοι στην παραλυσία.

Και εν τέλει δεν είναι η ψήφος τους που πρέπει να μας τρομάζει. Μακάρι να πάνε να ψηφίσουν κι ας εκφράσουν την οργή τους, όπως εκείνοι νομίζουν καλύτερα. Εκείνο που θα έπρεπε να μας τρομάζει περισσότερο είναι η αποχή τους. Διότι αυτό ίσως δηλώνει πως δεν έχουν πιά τίποτε καλύτερο να περιμένουν. Κι αυτό θα είναι το δεύτερο “έγκλημα” που θα έχουμε κάνει σε βάρος τους…