Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης διαβεβαίωνε χθες ότι οι πληρωμές των αγροτικών ενισχύσεων που προβλέπονται το επόμενο χρονικό διάστημα θα πραγματοποιηθούν κανονικά.

Σε σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε χθες υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη με τη συμμετοχή του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, των υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη, Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστα Τσιάρα, του υφυπουργού παρά τω Πρωθυπουργώ Γιώργου Μυλωνάκη και του διοικητή της ΑΑΔΕ Γιώργου Πιτσιλή, αποφασίστηκε η κατάργηση του ΟΠΕΚΕΠΕ και η ενσωμάτωση των λειτουργιών πληρωμών και ελέγχων στην ΑΑΔΕ, όπου θα μεταφερθεί και το προσωπικό του οργανισμού.

«Μετά από προσπάθειες εσωτερικού εκσυγχρονισμού του ΟΠΕΚΕΠΕ που δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα, η κυβέρνηση, σε συνεργασία με τις ευρωπαϊκές αρχές και προσηλωμένη στη δημιουργία ενός διαφανούς και ολοκληρωμένου συστήματος πληρωμών, φιλικού προς τους αγρότες, προχωράει με αποφασιστικότητα στην οριστική αντιμετώπιση του προβλήματος», σημειώνεται στη σχετική ανακοίνωση.

Η απόφαση ελήφθη χθες, σε ευρεία σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου, υπό το βάρος της προσπάθειας παρεμπόδισης ελέγχου της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για παράνομες επιδοτήσεις.

Η διαδικασία ξεκινάει άμεσα, με τη συνεργασία των υπουργείων Αγροτικής Ανάπτυξης, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και της ΑΑΔΕ, υπό την εποπτεία του αντιπροέδρου της κυβέρνησης.

«Στόχος είναι η πλήρης ενσωμάτωση να έχει ολοκληρωθεί το δεύτερο εξάμηνο του 2026. Προς τον σκοπό αυτό, μέχρι τον Ιούλιο θα κατατεθούν οι σχετικές νομοθετικές ρυθμίσεις», επισημαίνεται στην κυβερνητική ανακοίνωση.

Ο αμαρτωλός Οργανισμός και το τελευαίο σκάνδαλο

Το πιο πρόσφατο και σοβαρό σκάνδαλο ήρθε στο φως το 2024-2025, κατά τον εσωτερικό έλεγχο και τον έλεγχο ευρωπαϊκών ελεγκτικών μηχανισμών. Η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO), με επικεφαλής τη Laura Kövesi, αποκάλυψε οργανωμένη απάτη και διαφθορά στις αγροτικές επιδοτήσεις, με συνολική ζημιά 2,9 εκατομμυρίων ευρώ για τον προϋπολογισμό της ΕΕ και 100 υπόπτου.

Αφορά παράνομη είσπραξη επιδοτήσεων από το 2019 έως και το 2022 και ερευνά επίσης την εμπλοκή και στελεχών του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Η υπόθεση πήρε διαστάσεις όταν:

• Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία πραγματοποίησε έφοδο στα γραφεία του ΟΠΕΚΕΠΕ, κατάσχοντας ψηφιακά δεδομένα, σκληρούς δίσκους και κινητά τηλέφωνα.
• Υπήρξε άρνηση συνεργασίας και παρεμπόδιση της έρευνας από στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ, γεγονός που οδήγησε στην αποπομπή του προέδρου Νίκου Σαλάτα από την κυβέρνηση.
• Η επικεφαλής της EPPO έκανε λόγο για επιθέσεις και εκφοβισμό κατά του προσωπικού της κατά τη διάρκεια της έρευνας, τονίζοντας ότι θα συνεχιστεί η διερεύνηση παρά τα εμπόδια.

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει ήδη καταθέσει μηνυτήρια αναφορά και εξετάζεται το ενδεχόμενο να ζητηθεί επιστροφή των παρανόμως καταβληθέντων χρημάτων από την Ελλάδα.

Το τελευταίο σκάνδαλο, που ερευνάται από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, έχει οδηγήσει σε παύσεις στελεχών, διεθνή έρευνα και πιθανό αίτημα επιστροφής ευρωπαϊκών κονδυλίων, με την υπόθεση να παραμένει ανοιχτή και με σημαντικές πολιτικές και οικονομικές προεκτάσεις

Ο ΟΠΕΚΕΠΕ, για χρόνια λειτουργούσε χωρίς να ακολουθεί τους κοινοτικούς κανονισμούς όπως επιβαλλόταν, με αποτέλεσμα πολλές φορές η Ελλάδα να πληρώνει πρόστιμα, καταλογισμούς για την κακή διαχείριση κοινοτικών κονδυλίων.

Ενδεικτικές των προβλημάτων στη λειτουργία του οργανισμού ήταν οι επισημάνσεις από την αρμόδια διεύθυνση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής DG – Agri στις δύο τελευταίες επιτροπές παρακολούθησης του στρατηγικού σχεδίου για την ΚΑΠ στην Ελλάδα.

• Στην Καβάλα τον προηγούμενο Δεκέμβριο στελέχη της DG – Agri επεσήμαναν στις διαχειριστικές αρχές και στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης ότι ο οργανισμός δεν κατέβαλε 87 εκατ. ευρώ από τη βασική ενίσχυση τα οποία επέστρεψαν στο ευρωπαϊκό ταμείο.
• Στα μέσα Μαΐου 2025 στην επόμενη συνεδρίαση στην Κέρκυρα στελέχη της Ε.Ε. σημείωναν ότι θα πρέπει άμεσα να ανοίξει το σύστημα για την κατάθεση των αιτήσεων για το 2025 από τους αγρότες ώστε να προλάβουν να πραγματοποιηθούν οι έλεγχοι πριν από τις καταβολές χρημάτων. Επισημαίνεται ότι σε άλλα κράτη-μέλη η διαδικασία αυτή έχει ολοκληρωθεί από τον Απρίλιο.

Ο ΟΠΕΚΕΠΕ (Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων) βρέθηκε τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο σοβαρών σκανδάλων διαφθοράς, με επίκεντρο την παράνομη καταβολή ευρωπαϊκών αγροτικών επιδοτήσεων.

Τα βασικά χαρακτηριστικά των σκανδάλων περιλαμβάνουν:

• Εικονικές δηλώσεις αγροτικών εκτάσεων (π.χ. δηλώνονταν δασικές εκτάσεις ή βράχια ως καλλιεργήσιμες).
• Παραχώρηση επιδοτήσεων σε μη δικαιούχους ή για εκτάσεις που δεν υφίστανται.
• Εμπλοκή ενδιάμεσων (γεωπόνων, ιδιωτών συμβούλων) που διευκόλυναν την πρόσβαση σε επιδοτήσεις έναντι αμοιβής.
• Εσωτερικές ευθύνες και ενδείξεις συγκάλυψης από στελέχη του Οργανισμού, με απομάκρυνση υπαλλήλων που προσπάθησαν να ελέγξουν το σύστημα3.

Χαρακτηριστική υπόθεση αποτελεί «οικογενειακή» κομπίνα με ψευδείς δηλώσεις και εικονικά μισθωτήρια, μέσω της οποίας επτά άτομα κατάφεραν να αποσπάσουν σχεδόν 180.000 ευρώ από ευρωπαϊκά κονδύλια.

Από το 2017 έως σήμερα, εκτιμάται ότι πάνω από 170 εκατομμύρια ευρώ διατέθηκαν με αμφιλεγόμενο ή παράνομο τρόπο, προκαλώντας πολιτικές και νομικές αναταράξεις.

Τα έως τώρα κλινικά δεδομένα, σύμφωνα με το διεθνούς κύρους επιστημονικό περιοδικό «Nature», δείχνουν ότι το ανοσοποιητικό σύστημα παίζει ρόλο στην επιδείνωση της υγείας και τελικά στο θάνατο ορισμένων ασθενών με νόσο Covid-19. Αυτό έχει ωθήσει τους γιατρούς να δοκιμάσουν φάρμακα και «κοκτέιλ» φαρμάκων που καταστέλλουν την ανοσιακή αντίδραση του οργανισμού. Όμως μερικά από αυτά τα φάρμακα μπορεί να γυρίσουν «μπούμερανγκ», στην πραγματικότητα εξασθενώντας την ικανότητα του σώματος να μάχεται τον ιό.

«Δεν μπορείς να βγάζεις νοκ-άουτ το ανοσοποιητικό σύστημα ακριβώς στη στιγμή που καταπολεμά μια λοίμωξη», σύμφωνα με τον ανοσολόγο και επικεφαλής επιστήμονα της εταιρείας IGM Biosciences της Καλιφόρνια. Από την άλλη, όπως λέει ο αναισθησιολόγος-εντατικολόγος Κένεθ Μπέιλι του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου, «οι γιατροί βλέπουν τους ασθενείς να χειροτερεύουν μπροστά στα μάτια τους, έχουν έτσι πολύ ισχυρό κίνητρο να δοκιμάσουν οποιαδήποτε θεραπεία νομίζουν ότι μπορεί να έχει αποτέλεσμα».

Εξ αρχής μερικές από τις πρώτες μελέτες ασθενών με Covid-19 στην Κίνα έδωσαν ενδείξεις πως δεν είναι μόνο ο ιός που καταστρέφει τους πνεύμονες οδηγώντας τελικά στο θάνατο, αλλά παράλληλα μια ανοσιακή υπεραντίδραση απέναντι στον άγνωστο «εισβολέα» μπορεί επίσης να επιδεινώσει την κατάσταση μερικών ασθενών και να τους σκοτώσει. Μερικοί άνθρωποι σε κρίσιμη κατάσταση έχουν στο αίμα τους πολύ υψηλά επίπεδα των πρωτεϊνών κυτοκινών, οι οποίες πυροδοτούν μια «μανιασμένη» αντίδραση της άμυνας του οργανισμού.

Ιδίως μια μικρή αλλά ισχυρή σηματοδοτική πρωτεΐνη, η ιντερλευκίνη-6 (IL-6), ενεργοποιεί τα «όπλα» του ανοσοποιητικού συστήματος, μεταξύ των οποίων τα μακροφάγα κύτταρα. Αυτά με τη σειρά τους πυροδοτούν φλεγμονή και μπορούν να κάνουν ζημιά στους πνεύμονες. Η μαζική παραγωγή κυτοκινών, γνωστή και ως «καταιγίδα κυτοκινών», συμβαίνει και σε άλλους ιούς όπως ο HIV.

Μια λύση είναι ένα φάρμακο που μπλοκάρει τη δράση της IL-6 και μειώνει τα μακροφάγα στους πνεύμονες των ασθενών με Covid-19. Τέτοια φάρμακα, οι αναστολείς της IL-6, ήδη υπάρχουν για τη θεραπεία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας και άλλων παθήσεων. Ένα από αυτά, το φάρμακο Actemra (tocilizumab) της ελβετικής φαρμακοβιομηχανίας Roche, έχει εγκριθεί στην Κίνα για τη θεραπεία ασθενών με κορονοϊό. Ερευνητές ανά τον κόσμο επίσης το δοκιμάζουν, όπως και άλλα παρεμφερή φάρμακα.

Παράλληλα όμως, αρκετοί γιατροί που μάχονται κατά της Covid-19, σύμφωνα με τον ανοσολόγο-ογκολόγο Τζέιμς Γκάλεϊ του Εθνικού Ινστιτούτου Καρκίνου των ΗΠΑ, έχουν στραφεί στα στεροειδή φάρμακα, τα οποία καταστέλλουν όχι μόνο την ιντερλευκίνη, αλλά ευρύτερα το ανοσοποιητικό σύστημα.

Το πρόβλημα είναι ότι τα στεροειδή (γνωστά επίσης ως γλυκοκορτικοειδή ή κορτικοστεροειδή) και μερικά άλλα φάρμακα που δρουν με πιο γενικό τρόπο, μπορεί να βάλουν «φρένο» στην ικανότητα του σώματος να αντιστέκεται στον κορονοϊό, καθώς δεν μπλοκάρουν μόνο τα μακροφάγα, αλλά επίσης τα ζωτικά λεμφοκύτταρα CD4 (εκκινούν την ανοσιακή αντίδραση) και CD8 (οι «φονιάδες» που καταστρέφουν τα μολυσμένα κύτταρα πιο αποτελεσματικά από τα μακροφάγα).

Τα στεροειδή και άλλα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα ήδη δοκιμάζονται κατά του κορονοϊού. Τον Μάρτιο ερευνητές στη Βρετανία ξεκίνησαν την τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή Recovery που θα αξιολογήσει, μεταξύ άλλων, το συνθετικό γλυκοκορτικοειδές δεξαμεθαζόνη (dexamethasone) σε ασθενείς με Covid-19. Ανησυχία εξέφρασε ήδη η ρευματολόγος Τζέσικα Μάνσον του Νοσοκομείου του Πανεπιστημιακού Κολλεγίου του Λονδίνου (UCL), επειδή σε προηγούμενες επιδημίες από συγγενικούς κορονοϊούς τα στεροειδή φάρμακα δεν είχαν εμφανίσει κάποιο αξιόλογο όφελος, ίσως μάλιστα σε κάποιες περιπτώσεις να καθυστέρησαν την ίαση των ασθενών.

Η μελέτη Recovery θα δοκιμάσει τα στεροειδή και άλλα φάρμακα σε ασθενείς με Covid-19 προτού φθάσουν αυτοί σε κρίσιμη κατάσταση. Ο επικεφαλής της κλινικής δοκιμής δρ Πίτερ Χόρμπι του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης επεσήμανε ότι η χορήγηση της δεξαμεθαζόνης θα γίνει σε χαμηλές δόσεις και ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) συμβουλεύει να γίνουν τέτοιες μελέτες.

Ένας συνδυασμός βλάβης τόσο από έναν ιό όσο και από την ανοσιακή αντίδραση του ασθενούς δεν είναι ασυνήθιστος, σύμφωνα με τον ανοσολόγο Ράφι Αχμέντ του Πανεπιστημίου Έμορι της Ατλάντα των ΗΠΑ. Στην περίπτωση του κορονοϊού, όπως λέει, «είναι πολύ δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς ποιο ποσοστό οφείλεται στον ιό και ποιο στην ανοσιακή αντίδραση. Αλλά σχεδόν πάντα είναι ένας συνδυασμός και των δύο».

Συνεπώς, κατά τον ίδιο, η λύση θα είναι μια συνδυαστική θεραπεία, όπως ένας αναστολέας της IL-6 που δεν καταστέλλει πλήρως την ανοσιακή αντίδραση, μαζί με ένα αντιικό φάρμακο που στοχεύει άμεσα στον κορονοϊό.