Μιλώντας στην εκπομπή «TODAY» του NBC, ο πρώην πρόεδρος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ μοιάζουν να έχουν επιστρέψει στο προηγούμενο καθεστώς μετά τον πόλεμο που εξαπέλυσε ο Τραμπ κατά του Ιράν τον Φεβρουάριο.

«Έχουμε πλέον πολεμήσει σε έναν πόλεμο, έχουμε δαπανήσει δισεκατομμύρια επί δισεκατομμυρίων δολαρίων, ξέρετε, έχουμε ασκήσει τεράστια πίεση στον στρατό μας. Πολλοί άνθρωποι έχουν πεθάνει. Και μοιάζει σαν να έχουμε επιστρέψει εκεί όπου βρισκόμασταν πριν αρχίσουμε τον πόλεμο, μόνο που ίσως είμαστε σε λίγο χειρότερη θέση», ανέφερε ο Ομπάμα στη συνέντευξή του με τον συμπαρουσιαστή της εκπομπής, Κρεγκ Μέλβιν, η οποία μεταδόθηκε την Παρασκευή.

Οι δηλώσεις του έγιναν ενόψει του ανοίγματος του Προεδρικού Κέντρου Ομπάμα στο κοινό, όταν ρωτήθηκε για το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

«Είμαι πολύ χαρούμενος που βλέπω μια εκεχειρία. Και ελπίζω ότι θα κρατήσει», δήλωσε, πριν στρέψει τα πυρά του στο ίδιο το σκεπτικό του πολέμου.

Ο Ομπάμα υπενθύμισε ότι, στο πλαίσιο της συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν που είχε διαπραγματευθεί η κυβέρνησή του, «το Ιράν είχε συμφωνήσει να μην αναπτύξει πυρηνικά όπλα».

«Αυτή η κυβέρνηση, ή μια προηγούμενη εκδοχή αυτής της κυβέρνησης, αποχώρησε από αυτήν, γεγονός που στη συνέχεια οδήγησε το Ιράν να αναπτύξει μεγαλύτερη πυρηνική ικανότητα», τόνισε, δείχνοντας ευθέως προς την απόφαση Τραμπ να αποσύρει τις ΗΠΑ από τη συμφωνία.

Ο Τραμπ εγκατέλειψε την πυρηνική συμφωνία του 2015 το 2018, κατά την πρώτη του θητεία. Η συμφωνία προέβλεπε αναλυτικά βήματα που θα έπρεπε να ακολουθήσει η Τεχεράνη σε βάθος άνω των 25 ετών, με στόχο να περιοριστεί η δυνατότητα του Ιράν να αποκτήσει ή να αναπτύξει πυρηνικό όπλο. Το σημερινό μνημόνιο κατανόησης, αντίθετα, δεν κλείνει το κρίσιμο ζήτημα του μέλλοντος του πυρηνικού προγράμματος της χώρας.

Ο Τραμπ υπέγραψε το μνημόνιο κατανόησης το βράδυ της Τετάρτης, κατά τη διάρκεια δείπνου στο Ανάκτορο των Βερσαλλιών. Το κείμενο δίνει προθεσμία 60 ημερών στους διαπραγματευτές για να καταλήξουν σε μια πιο μόνιμη συμφωνία που θα τερματίσει τη σύγκρουση.

Στην ίδια συνέντευξη, ο Ομπάμα συνέδεσε το νέο προεδρικό του κέντρο με μια ευρύτερη πολιτική υπενθύμιση: το πώς ήταν η Αμερική υπό την ηγεσία του, αλλά και το τι μπορεί ακόμη να είναι.

«Νομίζω ότι είναι αλήθεια και νομίζω ότι αποτελεί υπενθύμιση του τι είναι η Αμερική. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτή τη στιγμή περνάμε μια περίοδο αναστάτωσης, πόλωσης», είπε, προσθέτοντας ότι κατανοεί πως πολλοί αισθάνονται ότι «η δημοκρατία μας, οι πολιτικές μας συνήθειες και αρετές, η κοινή μας αντίληψη για το πώς φερόμαστε ο ένας στον άλλον έχουν αρχίσει να καταρρέουν».

Ο πρώην πρόεδρος πρόσθεσε ότι χαίρεται που το κέντρο και το μουσείο δεν θυμίζουν στους πολίτες απλώς «το παρελθόν», αλλά «αυτό που υπάρχει μέσα σε όλους μας».

«Όλοι έχουμε την ικανότητα να αισθανθούμε πολιτική ευθύνη ώστε να διασφαλίσουμε ότι η κυβέρνησή μας λειτουργεί», τόνισε. «Όλοι παίζουμε ρόλο στο να διασφαλίζουμε ότι οι εκλεγμένοι αξιωματούχοι μας λογοδοτούν. Και αυτό δεν είναι κάτι που νομίζω ότι έχουμε την πολυτέλεια να υπονοήσουμε πως ανήκει στο παρελθόν».

Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι το νέο μνημόνιο κατανόησης είναι σαφώς ανώτερο από το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA) του 2015 και ότι θα συμβάλει πολύ περισσότερο στην αποτροπή απόκτησης πυρηνικού όπλου από το Ιράν.

Ο Αμερικανός Υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, επιμένει ότι η νέα συμφωνία θα διαφέρει από το JCPOA, επειδή οι Ηνωμένες Πολιτείες θα «διασφαλίσουν ότι η στρατιωτική επιλογή παραμένει στο τραπέζι», κάτι που έχει υπογραμμίσει και ο ίδιος ο Τραμπ.

Το μνημόνιο δεν αποτελεί τελική συμφωνία όπως το JCPOA, το οποίο αριθμούσε εκατοντάδες σελίδες και περιλάμβανε εκτενείς τεχνικές λεπτομέρειες.

Αντίθετα, η νέα συμφωνία συνιστά ένα πλαίσιο 14 σημείων, το οποίο παρατείνει την εκεχειρία στον πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και δημιουργεί το πλαίσιο για διαπραγματεύσεις σχετικά με μια μόνιμη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα.

Δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένες προβλέψεις για το τι θα συμβεί με το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν ή με το ίδιο το πυρηνικό του πρόγραμμα, καθώς τα ζητήματα αυτά παραπέμπονται στις διαπραγματεύσεις που θα διεξαχθούν κατά τις επόμενες 60 ημέρες.

Το περιεχόμενο της συμφωνίας παρουσιάστηκε στους δημοσιογράφους την Τετάρτη από ανώτερους Αμερικανούς αξιωματούχους.

Αν και το μνημόνιο αποτελεί ουσιαστικά έναν οδικό χάρτη για περαιτέρω διαπραγματεύσεις, το CBS εξετάζει τις διαφορές και τις ομοιότητές του με το JCPOA, δεδομένου ότι στελέχη της κυβέρνησης Τραμπ προχωρούν ήδη σε συγκρίσεις μεταξύ των δύο κειμένων.

Και οι δύο συμφωνίες απαγορεύουν στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα – Το JCPOA ήταν πολύ πιο συγκεκριμένο

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου την Τετάρτη ότι ήθελε να διασφαλίσει πως το Ιράν δεν θα μπορέσει ποτέ να «προμηθευτεί» πυρηνικό όπλο, εκτός από το να διασφαλίσει απλώς ότι το Ιράν δεν θα μπορεί να αναπτύξει. Όπως ανέφερε, επιδίωξε να συμπεριληφθεί αυτή η διατύπωση στο μνημόνιο κατανόησης.

Ωστόσο, και η συμφωνία JCPOA περιλάμβανε αντίστοιχη δέσμευση από το Ιράν να μην αποκτήσει πυρηνικό όπλο.

Όπως αναφέρεται στο κείμενο του JCPOA: «Το Ιράν επαναβεβαιώνει ότι, υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, δεν θα επιδιώξει ποτέ, δεν θα αναπτύξει και δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα».

Το νέο μνημόνιο προβλέπει ότι το Ιράν: «Επαναβεβαιώνει ότι δεν θα αποκτήσει ούτε θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα».

Ωστόσο, το πώς ακριβώς θα εφαρμοστεί και θα επιβληθεί αυτή η δέσμευση παραμένει ανοιχτό ζήτημα και αναμένεται να καθοριστεί στο πλαίσιο της τελικής συμφωνίας.

Το JCPOA επέτρεπε εμπλουτισμό ουρανίου σε περιορισμένο επίπεδο

Βάσει του JCPOA, το Ιράν δεν ήταν υποχρεωμένο να καταστρέψει όλο το εμπλουτισμένο ουράνιό του, αλλά ήταν υποχρεωμένο να μειώσει δραστικά το απόθεμά του, σε μια περίοδο κατά την οποία τα επίπεδα του υλικού υψηλού εμπλουτισμού που διέθετε ήταν πολύ χαμηλότερα από ό,τι είναι σήμερα.

Το Ιράν είχε επίσης δεσμευθεί στο πλαίσιο του JCPOA να περιορίσει τον βαθμό εμπλουτισμού ουρανίου στο 3,67% για διάστημα 15 ετών, ποσοστό σημαντικά χαμηλότερο από το περίπου 90% που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου.

Η συμφωνία υποχρέωνε επίσης το Ιράν να περιορίσει όλες τις δραστηριότητες εμπλουτισμού σε μία και μόνο πυρηνική εγκατάσταση, στη Νατάνζ, ενώ έθετε περιορισμούς τόσο στον αριθμό όσο και στους τύπους των φυγοκεντρητών που μπορούσαν να λειτουργούν.

Το νέο μνημόνιο κατανόησης προβλέπει ότι οι τεχνικές λεπτομέρειες σχετικά με τη διαχείριση του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν θα καθοριστούν στις διαπραγματεύσεις που θα διεξαχθούν κατά τις επόμενες 60 ημέρες, αν και αφήνει να εννοηθεί ότι θα επιβληθούν ορισμένοι περιορισμοί.

Σε αντίθεση με την περίοδο κατά την οποία έγινε η διαπραγμάτευση για το JCPOA, το ιρανικό απόθεμα περιλαμβάνει σήμερα ουράνιο εμπλουτισμένο σε ποσοστό 60%, δηλαδή μόλις ένα βήμα πριν από το επίπεδο που θεωρείται κατάλληλο για την κατασκευή πυρηνικών όπλων.

Η συμφωνία αναφέρει ότι οι δύο χώρες «συμφώνησαν να επιλύσουν το ζήτημα της τύχης του αποθηκευμένου εμπλουτισμένου υλικού». Ως ελάχιστη προϋπόθεση, προβλέπεται η αραίωση του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν επί τόπου, υπό την εποπτεία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA).

Ωστόσο, δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί εάν το εμπλουτισμένο ουράνιο θα καταστραφεί, θα απομακρυνθεί από τη χώρα ή απλώς θα υποβαθμιστεί σε χαμηλότερο βαθμό εμπλουτισμού. Το μνημόνιο δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένα ποσοτικά όρια, ενώ η νέα συμφωνία δεν κάνει καμία αναφορά στους φυγοκεντρητές.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έδειξε ιδιαίτερη ανησυχία την Τετάρτη για το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, σημειώνοντας ότι το μεγαλύτερο μέρος του υλικού εμπλουτισμένου σε ποσοστό 60% εκτιμάται ότι βρίσκεται θαμμένο κάτω από τα ερείπια που άφησαν πίσω τους οι αμερικανικοί αεροπορικοί βομβαρδισμοί του περασμένου έτους.

«Κανείς δεν πρόκειται να το αποκτήσει για πολύ καιρό, εκτός αν θελήσουμε εμείς να το αποκτήσουμε», δήλωσε ο Πρόεδρος στους δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο περιθώριο της συνόδου της G7 στη Γαλλία. Πρόσθεσε μάλιστα ότι το υλικό αυτό «δεν έχει αξία» και ότι «κανείς δεν το αγγίζει».

Νωρίτερα φέτος, ο Τραμπ είχε πιέσει το Ιράν να εγκαταλείψει πλήρως κάθε δραστηριότητα εμπλουτισμού ουρανίου, μια απαίτηση που θα ήταν αυστηρότερη από τις προβλέψεις του JCPOA και την οποία Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα απορρίψει στο παρελθόν.

Η Τεχεράνη υποστηρίζει διαχρονικά ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς. Ωστόσο, το ουράνιο εμπλουτισμένο σε ποσοστό 60% που έχει συγκεντρώσει τα τελευταία χρόνια υπερβαίνει κατά πολύ τα επίπεδα που απαιτούνται για μη στρατιωτικές χρήσεις.

Την Τετάρτη, πάντως, ο Τραμπ φάνηκε να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο το Ιράν να διατηρήσει ένα πυρηνικό πρόγραμμα για ειρηνικούς σκοπούς. «Είναι κάπως δύσκολο όταν λες ότι κάποιος το θέλει, άλλοι το έχουν και γειτονικά κράτη το διαθέτουν επίσης», είπε.

Και πρόσθεσε: «Και εσύ δεν τους επιτρέπεις να το έχουν για σκοπούς όπως η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και άλλα παρόμοια. Είναι πάντοτε ένα δύσκολο ζήτημα. Πρέπει να χρησιμοποιείς και λίγη κοινή λογική».

Ρήτρες λήξης

Το JCPOA περιλάμβανε ρήτρες λήξης ισχύος διάρκειας 10 και 15 ετών, στοιχείο που αποτέλεσε μία από τις βασικές επικρίσεις εναντίον της συμφωνίας.

Το μνημόνιο κατανόησης, το οποίο δεν αποτελεί ακόμη τελική συμφωνία, δεν περιλαμβάνει ρήτρες λήξης. Παραμένει ωστόσο ασαφές εάν μια μελλοντική οριστική συμφωνία θα προβλέπει τέτοιους χρονικούς περιορισμούς.

Ο Τραμπ δήλωσε στους New York Times το περασμένο Σαββατοκύριακο ότι επιθυμεί το Ιράν να συμφωνήσει σε αναστολή κάθε δραστηριότητας εμπλουτισμού ουρανίου για 15 έως 20 χρόνια.

Παράλληλα, επιδιώκει και μόνιμους περιορισμούς, σύμφωνα με τους οποίους το Ιράν θα μπορεί: «να εμπλουτίζει ουράνιο μόνο για μη στρατιωτικούς σκοπούς. Για πάντα».

Άρση κυρώσεων

Στο πλαίσιο του JCPOA, το Ιράν έλαβε σταδιακή άρση των διεθνών κυρώσεων σε αντάλλαγμα για την αποδοχή περιορισμών στο πυρηνικό του πρόγραμμα. Η άρση των κυρώσεων εξαρτιόταν από την επαλήθευση της συμμόρφωσης του Ιράν από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (IAEA), ενώ τόσο το JCPOA όσο και το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ είχαν καθορίσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την άρση τους.

Σύμφωνα με το νέο μνημόνιο κατανόησης, οι αμερικανικές κυρώσεις θα αρθούν βάσει συμφωνημένου χρονοδιαγράμματος στο πλαίσιο μιας τελικής συμφωνίας, κάτι που δεν διαφέρει ουσιαστικά από το μοντέλο του JCPOA.

Μία σημαντική διαφορά είναι ότι στο JCPOA συμμετείχαν και άλλες χώρες που είχαν επιβάλει κυρώσεις στο Ιράν, μεταξύ των οποίων η Κίνα, η Ρωσία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γερμανία. Αντίθετα, το νέο μνημόνιο αποτελεί διμερή συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ερώτημα για το πώς θα αντιδράσουν τρίτες χώρες που εξακολουθούν να εφαρμόζουν κυρώσεις κατά της Τεχεράνης.

Ωστόσο, σύμφωνα με το κείμενο του μνημονίου όπως παρουσιάστηκε από ανώτερους Αμερικανούς αξιωματούχους, το Ιράν λαμβάνει άμεσες εξαιρέσεις που αφορούν τις εξαγωγές πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων.

Η πρώην πρέσβειρα των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, Νίκι Χέιλι, επέκρινε έντονα το ενδεχόμενο το Ιράν να αρχίσει να αποκομίζει άμεσα έσοδα από τις πετρελαϊκές πωλήσεις.

«Αν αυτό ισχύει, τότε το Ιράν κερδίζει», έγραψε στην πλατφόρμα X. «Δεν θα έπρεπε να υπάρξει καμία άρση κυρώσεων από την πρώτη ημέρα».

Το Ιράν υποστήριξε τις τελευταίες ημέρες ότι η συμφωνία θα οδηγήσει επίσης στην άμεση αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που έχουν παγώσει λόγω των αμερικανικών κυρώσεων.

Η κυβέρνηση Τραμπ απορρίπτει αυτόν τον ισχυρισμό, τονίζοντας ότι η Τεχεράνη θα λάβει ελάφρυνση από τις κυρώσεις μόνο αφού συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις που θα προβλέπει η συμφωνία.

Χρηματοδότηση

Το μνημόνιο κατανόησης προβλέπει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι περιφερειακοί τους εταίροι θα «αναπτύξουν ένα οριστικό, αμοιβαία συμφωνημένο σχέδιο ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση και την οικονομική ανάπτυξη της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν», ενώ ο μηχανισμός υλοποίησης αυτού του σχεδίου θα καθοριστεί σε μεταγενέστερο στάδιο.

Ωστόσο, ο Ντόναλντ Τραμπ επέμεινε ότι οποιαδήποτε επένδυση στο Ιράν θα είναι απολύτως προαιρετική.

«Δεν επενδύουμε χρήματα στο Ιράν, παρεμπιπτόντως», δήλωσε ο Αμερικανός Πρόεδρος κατά τη σύνοδο της G7 στη Γαλλία. «Χθες κυκλοφόρησε αυτή η φήμη και ήταν γελοία. Έχουμε το δικαίωμα κάποια μέρα να συμμετάσχουμε, αν εγώ θελήσω να κάνω κάτι ή αν κάποιος άλλος θελήσει να κάνει κάτι. Αλλά δεν επενδύουμε χρήματα και δεν έχουμε καμία υποχρέωση να επενδύσουμε χρήματα στο Ιράν» πρόσθεσε.

Σε αντίθεση με το νέο μνημόνιο, το JCPOA δεν περιλάμβανε προβλέψεις για χρηματοδότηση της οικονομικής ανάπτυξης του Ιράν.

Ωστόσο, το 2016 το Ιράν έλαβε 1,7 δισ. δολάρια σε μετρητά από τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη διευθέτηση μιας μακροχρόνιας οικονομικής διαφοράς.

Πριν από την Ιρανική Επανάσταση του 1979, η Τεχεράνη είχε καταβάλει στις ΗΠΑ 400 εκατ. δολάρια για αγορά οπλικών συστημάτων που τελικά δεν παραδόθηκαν ποτέ.

Επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες επέστρεψαν το ποσό αυτό, μαζί με τόκους που ανήλθαν περίπου σε 1,3 δισ. δολάρια, ανεβάζοντας το συνολικό ποσό στα 1,7 δισ. δολάρια.

Βαλλιστικοί πύραυλοι

Το JCPOA δεν επέβαλε περιορισμούς στις συμβατικές στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν, συμπεριλαμβανομένου του οπλοστασίου βαλλιστικών πυραύλων, γεγονός που αποτελεί ένα από τα βασικά σημεία κριτικής κατά της συμφωνίας.

Το νέο μνημόνιο κατανόησης δεν περιλαμβάνει επίσης καμία αναφορά στους βαλλιστικούς πυραύλους.

Την Τετάρτη, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι θεωρεί «αποδεκτό» το Ιράν να διαθέτει βαλλιστικούς πυραύλους, εφόσον το οπλοστάσιό του βρίσκεται σε αναλογία με εκείνο των γειτονικών χωρών.

«Αν άλλες χώρες διαθέτουν τέτοιους πυραύλους, είναι κάπως άδικο να μην έχει και το Ιράν κάποιους», είπε.

«Ένας βαλλιστικός πύραυλος δεν είναι το ίδιο πράγμα με αυτό για το οποίο μιλάμε όταν αναφερόμαστε στα πυρηνικά όπλα. Αλλά αν η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και οι υπόλοιποι διαθέτουν τέτοια μέσα, τότε θα έλεγα ότι, σε αναλογική βάση, αυτό είναι αποδεκτό. Αυτό εννοώ» σημείωσε.

Συμπέρασμα: Σε αντίθεση με τις προηγούμενες απαιτήσεις ορισμένων αμερικανικών κυβερνήσεων, το νέο πλαίσιο συμφωνίας δεν φαίνεται να συνδέει το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν με τις πυρηνικές διαπραγματεύσεις, ενώ ο Τραμπ εμφανίζεται διατεθειμένος να αποδεχθεί την ύπαρξη ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Η στήριξη ένοπλων οργανώσεων από το Ιράν

Ούτε το JCPOA ούτε το πρόσφατο μνημόνιο κατανόησης ΗΠΑ-Ιράν περιλαμβάνουν ρητές προβλέψεις για κυρώσεις ή άλλες συνέπειες που σχετίζονται με τη χρηματοδότηση τρομοκρατικών οργανώσεων.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Τετάρτη στους δημοσιογράφους ότι η κυβέρνησή του θα προωθήσει μια «παράλληλη πρωτοβουλία» σε συνεργασία με τις χώρες του Περσικού Κόλπου, προκειμένου να αντιμετωπιστούν ζητήματα εκτός του πυρηνικού προγράμματος, όπως οι συμβατικοί πύραυλοι του Ιράν και η χρηματοδότηση οργανώσεων-πληρεξουσίων.

Η στήριξη που παρέχει το Ιράν σε ένοπλες οργανώσεις όπως η Χαμάς, η Χεζμπολάχ και οι Χούθι, τις οποίες οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν χαρακτηρίσει τρομοκρατικές οργανώσεις, αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα βασικά σημεία αντιπαράθεσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.

Στο πλαίσιο του JCPOA, οι αμερικανικές κυρώσεις που είχαν επιβληθεί στο Ιράν για ζητήματα που σχετίζονται με την τρομοκρατία παρέμειναν σε ισχύ.

Ωστόσο, επικριτές της συμφωνίας υποστήριζαν ότι η άρση ορισμένων οικονομικών κυρώσεων και η απελευθέρωση πόρων προς το Ιράν θα μπορούσαν να αυξήσουν τα διαθέσιμα κεφάλαια της Τεχεράνης και, κατ’ επέκταση, να διευκολύνουν τη χρηματοδότηση ένοπλων οργανώσεων που υποστηρίζει στην περιοχή.

Όπως αποκαλύπτει το πρακτορείο Bloomberg, η πιθανή συμφωνία, η οποία προβλέπεται να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε διάστημα 60 ημερών, θα βασιστεί σε ένα μνημόνιο κατανόησης που αναφέρει μόνο ότι το απόθεμα ουρανίου του Ιράν, εμπλουτισμένου σε επίπεδο κοντά σε αυτό που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικής βόμβας, πρέπει να «αντιμετωπιστεί επαρκώς».

Αυτό αφήνει αναπάντητο το ζήτημα του τι θα απογίνει η ποσότητα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που ήδη διαθέτει το Ιράν και η οποία επαρκεί για την κατασκευή πυρηνικών όπλων, ενώ παράλληλα αναδεικνύει τη δυσκολία να αποδειχθεί πιο αποτελεσματική από τη συμφωνία του Ομπάμα του 2015 στην αποτροπή απόκτησης πυρηνικών όπλων από την Τεχεράνη.

Ο Τραμπ έχει στείλει αντιφατικά μηνύματα αυτή την εβδομάδα σχετικά με τη σημασία του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, το οποίο συχνά αποκαλεί «πυρηνική σκόνη». Μιλώντας στη σύνοδο της G7 στη Γαλλία, εμφανίστηκε αβέβαιος ως προς το κατά πόσο η εξασφάλιση πρόσβασης στο απόθεμα ουρανίου του Ιράν είναι κρίσιμη για τον τερματισμό του πολέμου με την Ισλαμική Δημοκρατία, ο οποίος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου.

«Θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει: “Γιατί ασχολείστε καν;” αφού στην πραγματικότητα δεν έχει ιδιαίτερη αξία», δήλωσε ο Τραμπ κατά τη συνάντησή του με τον εμίρη του Κατάρ, σεΐχη Ταμίμ μπιν Χαμάντ Αλ Θάνι, στη Γαλλία την Τρίτη. «Ψυχολογικά, θέλουμε να το αποκτήσουμε».

Για έναν πόλεμο που υποτίθεται ότι διεξάγεται για να αποτραπεί η ανάπτυξη πυρηνικού όπλου από το Ιράν, η αποτυχία να ληφθεί υπόψη το καύσιμο που απαιτείται για την κατασκευή ενός τέτοιου όπλου θα έθετε υπό αμφισβήτηση την επιτυχία της στρατιωτικής επιχείρησης, εξηγεί το Bloomberg. Οι επιθεωρητές του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA) δεν έχουν εξετάσει την κατάσταση ή την τοποθεσία του υλικού από την 12ήμερη αμερικανοϊσραηλινή αεροπορική εκστρατεία βομβαρδισμών τον Ιούνιο του περασμένου έτους.

Το Ιράν μπορεί να καταγράψει και άλλα οφέλη από το μνημόνιο κατανόησης, πέρα από την απουσία αυστηρών περιορισμών γι το πυρηνικό του πρόγραμμα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφώνησαν να άρουν όλες τις κυρώσεις κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας, συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, καθώς και να αποδεσμεύσουν δισεκατομμύρια δολάρια ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν παγωμένα.

Παράλληλα, η Τεχεράνη θα αποκτήσει πρόσβαση σε 300 δισεκατομμύρια δολάρια για «αποκατάσταση και οικονομική ανάπτυξη», ενώ θα της επιτραπεί να επαναλάβει τις εξαγωγές πετρελαίου.

Ψηλά ο πήχης

Η πυρηνική συμφωνία με το Ιράν του 2015, από την οποία αποχώρησε ο Τραμπ κατά την πρώτη του θητεία, είχε θέσει πολύ ψηλά τον πήχη. Η συμφωνία εκείν, που διαπραγματεύτηκε επί δύο χρόνια, περιόριζε το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν στα 300 κιλά χαμηλού εμπλουτισμού, περιόριζε την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, προέβλεπε την αποξήλωση ορισμένων εγκαταστάσεων και παρείχε στον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (IAEA) την εξουσία να διενεργεί αιφνιδιαστικές επιθεωρήσεις.

Δεν είναι ακόμη δυνατή η άμεση σύγκριση με τη νέα συμφωνία, καθώς οι λεπτομέρειές της δεν έχουν οριστικοποιηθεί. Παρ’ όλα αυτά, ο Τραμπ δήλωσε την Τρίτη ότι το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA), όπως ήταν γνωστή η συμφωνία του 2015, ήταν «η χειρότερη συμφωνία».

«Εκείνη ήταν ένας δρόμος προς την απόκτηση πυρηνικού όπλου. Η δική μου είναι ένα τείχος απέναντι σε ένα πυρηνικό όπλο», είπε.

Στο μνημόνιο κατανόησης, το οποίο αναμένεται να υπογραφεί στην Ελβετία την Παρασκευή, το Ιράν «επαναλαμβάνει ότι δεν θα κατασκευάσει ποτέ πυρηνικά όπλα». Ωστόσο, η δέσμευση αυτή έχει διατυπωθεί πολλές φορές στο παρελθόν. Η Τεχεράνη είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (NPT) και έχει εκδώσει επιπλέον θρησκευτικά διατάγματα που απαγορεύουν την απόκτηση πυρηνικής βόμβας.

Αυτό αφήνει την κυβέρνηση Τραμπ αντιμέτωπη με μια στρατηγική στροφή με σοβαρές μακροπρόθεσμες συνέπειες. Μόλις πριν από τρεις μήνες, ο Λευκός Οίκος εξέταζε το ενδεχόμενο να διεξάγει επιχείρηση με ειδικές δυνάμεις για την κατάσχεση του αποθέματος ουρανίου του Ιράν. Τώρα αφήνει να εννοηθεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι διατεθειμένες να αποδεχθούν την ασάφεια γύρω από την τύχη του υλικού, εφόσον αυτό οδηγήσει στην αποκατάσταση των ενεργειακών ροών από τη Μέση Ανατολή και στην ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας έχει προειδοποιήσει τα κράτη-μέλη για τους νέους κινδύνους πυρηνικής διάδοσης που προέκυψαν από τον φετινό πόλεμο.

Το Ιράν απέρριψε προηγούμενες απαιτήσεις να παραδώσει τα αποθέματα ουρανίου του, υποστηρίζοντας ότι είναι διατεθειμένο μόνο να καταστήσει αδρανές το υψηλά εμπλουτισμένο υλικό του εντός της χώρας.

Πριν από την έναρξη του πολέμου τον Ιούνιο του 2025, οι επιθεωρητές του IAEA παρακολουθούσαν με ακρίβεια γραμμαρίου τα αποθέματα πυρηνικού καυσίμου στις εγκαταστάσεις του Φορντό, του Ισφαχάν και της Νατάνζ.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς δήλωσε τη Δευτέρα σε συνέντευξή του στο NBC News ότι οι πυρηνικοί επιθεωρητές θα επιστρέψουν «οπωσδήποτε» στο Ιράν, παρότι το κείμενο της συμφωνίας δεν προβλέπει ρητά κάτι τέτοιο.

Δισεκατομμύρια σε παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία βρίσκονται στο τραπέζι, ενώ η Ουάσιγκτον αναζητά έναν τρόπο να τερματίσει τον πόλεμο που ξεκίνησε πριν από επτά και πλέον εβδομάδες με συντριπτικά αμερικανικά πλήγματα. Την ίδια στιγμή, η Τεχεράνη διατηρεί μια επικίνδυνη ποσότητα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, κάτι που ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι «δεν είναι αποδεκτό».

Οι διαπραγματεύσεις έχουν μπει προσωρινά στον πάγο, μετά την απόφαση του Τραμπ να παρατείνει επ’ αόριστον την κατάπαυση του πυρός, ζητώντας από το Ιράν μια «ενιαία πρόταση». Ωστόσο, τα βασικά αγκάθια παραμένουν: η άρση των κυρώσεων, τα όρια στον εμπλουτισμό και ο κίνδυνος να φανεί ότι οι ΗΠΑ επιβραβεύουν ένα καθεστώς που κατηγορείται για καταστολή διαδηλώσεων και υποστήριξη τρομοκρατικών οργανώσεων.

Στο στενό θαλάσσιο πέρασμα του Στενού του Ορμούζ, η ιρανική πίεση στη ναυσιπλοΐα και ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός κρατούν τις ροές πετρελαίου χαμηλά, τροφοδοτώντας την αστάθεια στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.

Ομπάμα, Ιράν και «παλέτες μετρητών»

Στο εσωτερικό των Ρεπουμπλικανών, πολλοί μιλούν για «παλέτες μετρητών χωρίς τις παλέτες», αναβιώνοντας την παλιά επίθεση στον Ομπάμα για τα 1,7 δισ. δολάρια που κατέβαλε το 2016 στο πλαίσιο διευθέτησης μιας παλιάς εμπορικής διαφοράς, ποσό που είχε παρουσιαστεί πολιτικά ως «δώρο στο Ιράν».

Τώρα, η κυβέρνηση Τραμπ συζητά την αποδέσμευση έως και 20 δισ. δολαρίων από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια, μέρος των οποίων προέρχεται από πωλήσεις πετρελαίου που έχουν μπλοκαριστεί σε τράπεζες ανά τον κόσμο, με αντάλλαγμα τον έλεγχο του ιρανικού αποθέματος υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου. Για τους πιο σκληρούς «γερακίσιους» κύκλους, αυτό κινδυνεύει να γίνει μια επανάληψη του ίδιου πολιτικού κόστους που είχαν χρεώσει στον Ομπάμα.

Παρά τους ισχυρισμούς της Τεχεράνης ότι δεν επιδιώκει πυρηνικό όπλο, Ιρανοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι έχουν δικαίωμα, βάσει διεθνούς δικαίου, να εμπλουτίζουν ουράνιο για ειρηνικούς σκοπούς, κάτι που αποτέλεσε και τότε, όπως και σήμερα, το μεγαλύτερο αγκάθι για μια συμφωνία.

Ειδικοί όπως η Σουζάν Μαλόουνι από το Brookings σημειώνουν ότι η Τεχεράνη είναι διατεθειμένη να κάνει συμβιβασμούς σε χρονοδιαγράμματα και επίπεδα εμπλουτισμού, αλλά όχι να εγκαταλείψει πλήρως την ικανότητα εμπλουτισμού, ακριβώς το σημείο που επικρίνε ο Τραμπ στη συμφωνία Ομπάμα.

Νέα συμφωνία Ομπάμα–Ιράν με την υπογραφή Τραμπ;

Στην πλατφόρμα Truth Social, ο Τραμπ υπόσχεται ότι η νέα συμφωνία «δεν θα έχει τα ελαττώματα» της συμφωνίας Ομπάμα, την οποία αποκαλεί «εγγυημένο δρόμο προς ένα πυρηνικό όπλο». Διαβεβαιώνει ότι ό,τι διαπραγματεύεται τώρα θα είναι «πολύ καλύτερο» και ότι θα διασφαλίσει την ειρήνη όχι μόνο για το Ισραήλ και τη Μέση Ανατολή, αλλά για την Ευρώπη και τις ΗΠΑ.

Όμως οι πολιτικοί κίνδυνοι είναι τεράστιοι, όχι μόνο για τον ίδιο, αλλά και για τον αντιπρόεδρο Τζέι-Ντι Βανς, ο οποίος έχει αναλάβει κεντρικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις, με το βλέμμα ήδη στραμμένο σε μια πιθανή προεδρική υποψηφιότητα το 2028.

Ο Βανς, που στο παρελθόν εμφανιζόταν πολύ επιφυλακτικός απέναντι σε έναν πόλεμο με το Ιράν, τώρα καλείται να τον τερματίσει, αναλαμβάνοντας το πολιτικό κόστος των αναπόφευκτων συμβιβασμών.

Στελέχη της πρώτης διοίκησης Τραμπ προειδοποιούν ότι κάθε δολάριο που αποδεσμεύεται θα κατηγορηθεί πως «έμμεσα επιδοτεί» τη χρηματοδότηση τρομοκρατικών οργανώσεων, εφόσον η Τεχεράνη δεν δώσει απτά ανταλλάγματα σε θέματα όπως η στήριξη σε Χεζμπολάχ και Χαμάς ή η ανάπτυξη πυραυλικών συστημάτων.

Το σκληρότερο Ιράν του σήμερα και η σκιά του Ομπάμα

Ένα βασικό στοιχείο που διαφοροποιεί τη σημερινή συγκυρία από την εποχή Ομπάμα είναι ότι το Ιράν πλέον διαθέτει περίπου 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%, επίπεδο που απέχει ένα βήμα από την οπλοποιήσιμη μορφή, μετά την αποχώρηση Τραμπ από την Κοινή Ολοκληρωμένη Δράση (JCPOA) το 2018.

Παράλληλα, η σημερινή ιρανική ηγεσία είναι πολύ πιο σκληροπυρηνική από τους πιο μετριοπαθείς που είχαν υπογράψει τότε τη συμφωνία, ενώ το καθεστώς έχει επιβιώσει αλλεπάλληλων σοκ: πολέμου με το Ισραήλ, αμερικανικών πληγμάτων σε στρατιωτικές και πυρηνικές εγκαταστάσεις και αιματηρών διαδηλώσεων στο εσωτερικό, σύμφωνα με τη Washington Post.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι, ενώ οι επιθέσεις έχουν εξασθενήσει τη στρατιωτική ισχύ και τα δίκτυα των περιφερειακών proxies του Ιράν, όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ, η Τεχεράνη έχει αποκτήσει ένα νέο, ιδιαίτερα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί: την ικανότητα να «στραγγαλίζει» τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ, προκαλώντας αύξηση στις τιμές ενέργειας διεθνώς.

Την ίδια ώρα, προσωπικότητες που είχαν υποστηρίξει τη συμφωνία του 2015, όπως ο Ρίτσαρντ Νέφου, εμφανίζονται επιφυλακτικές απέναντι σε μια νέα μεγάλη άρση κυρώσεων υπέρ μιας κυβέρνησης που κατηγορείται ότι σκότωσε εκατοντάδες διαδηλωτές κατά τις πρόσφατες εξεγέρσεις.

Έτσι, ο Τραμπ βρίσκεται ουσιαστικά μπροστά στις ίδιες σκληρές επιλογές που αντιμετώπισε ο Ομπάμα: μέχρι πού μπορεί να πάει η άρση κυρώσεων, πόσο αυστηρά μπορούν να είναι τα όρια εμπλουτισμού και αν μια συμφωνία με το Ιράν θα καταγραφεί στην ιστορία ως κίνηση για την αποτροπή του πολέμου ή ως παραχώρηση σε ένα αυταρχικό καθεστώς.

«Λαμβανομένου υπόψη του τρομερού ενδιαφέροντος που εκδηλώθηκε, θα δώσω διαταγή στον υπουργό Πολέμου (σ.σ. Πιτ Χέγκσεθ) και σε όλα τα άλλα αρμόδια υπουργεία και τις υπηρεσίες να αρχίσουν διαδικασία εντοπισμού και δημοσιοποίησης κυβερνητικών αρχείων που σχετίζονται με την εξωγήινη ζωή, τα άγνωστα εναέρια φαινόμενα και τα αγνώστου ταυτότητας ιπτάμενα αντικείμενα», διαβεβαίωσε ο μεγιστάνας μέσω Truth Social.

Νωρίτερα, ο Ρεπουμπλικάνος κατηγόρησε τον δημοκρατικό προκάτοχό του Μπαράκ Ομπάμα πως αποκάλυψε «διαβαθμισμένες πληροφορίες» όταν είπε κατά τη διάρκεια πόντκαστ, μάλλον αστειευόμενος, πως υπάρχουν όντως εξωγήινοι.

«Δεν ξέρω αν (οι εξωγήινοι) είναι αληθινοί ή όχι», πάντως ο δημοκρατικός πρώην πρόεδρος «διέπραξε τεράστιο λάθος», είπε ο ρεπουμπλικάνος μεγιστάνας, που δεν χάνει ευκαιρία να επικρίνει τον προκάτοχό του και πρόσφατα αναπαρήγαγε μέσω Truth Social –-προτού αποσύρει– βίντεο που τον εικόνιζε, μαζί με τη σύζυγό του, σαν πιθήκους, προκαλώντας θύελλα αντιδράσεων.

Περί το τέλος πόντκαστ που μεταδόθηκε το σαββατοκύριακο, ο Μπαράκ Ομπάμα απάντησε σε ερώτηση για την ύπαρξη εξωγήινων: «Υπάρχουν στ’ αλήθεια, αλλά δεν τους έχω δει».

Πρόσθεσε πως δεν υπάρχει, εξ όσων γνωρίζει, καμιά «υπόγεια εγκατάσταση» χρησιμοποιούμενη για την απόκρυψη της ύπαρξής τους–αναφερόταν στην Area 51, βάση της πολεμικής αεροπορίας των ΗΠΑ στην πολιτεία Νεβάδα, αντικείμενο ατελείωτων θεωριών συνωμοσίας.

Οι δημοσιογράφοι που συνόδευαν τον Τραμπ στο Air Force 1 ρώτησαν τον Αμερικανό πρόεδρο αν έχει δει και αυτός ενδείξεις για «μη ανθρωώπινους επισκέπτες στη Γη».

«Έδωσε απόρρητες πληροφορίες, δεν θα έπρεπε να το είχε κάνει αυτό», είπε ο Τραμπ, χωρίς να αναφερθεί ονομαστικά στο όνομα του προκατόχου του.

«Υπάρχουν, λοιπόν, εξωγήινοι;» επέμεινε ο δημοσιογράφος για να του απαντήσει ο Τραμπ: «Δεν ξέρω αν είναι πραγματικοί ή όχι, έκανε όμως μεγάλο λάθος».

Η δήλωση του Ομπάμα

Η επίμαχη δήλωση του Μπαράκ Ομπάμα έγινε σε podcast όταν κλήθηκε να απαντήσει στο ερώτημα αν οι εξωγήινοι είναι αληθινοί.

«Είναι οι εξωγήινοι αληθινοί;» ρώτησε ο Μπράιαν Τάιλερ Κόεν τον Μπαράκ Ομπάμα με τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ να απαντά: «είναι αληθινοί αλλά δεν τους έχω δει».

Σαν να ήθελε, μάλιστα, να ρίξει ακόμα περισσότερο «λάδι στη φωτιά», ο Ομπάμα έσπευσε να συμπληρώσει «δεν τους κρύβουμε στην Area 51. Δεν υπάρχει κάποια υπόγεια εγκατάσταση εκτός αν υπάρχει η τεράστια συνωμοσία και την κρύβουν από τον πρόεδρο των ΗΠΑ».

«Και ποιο ήταν το πρώτο ερώτημα που θέσατε όταν γίνατε πρόεδρος;» ρωτήθηκε ο Μπαράκ Ομπάμα και απάντησε γελώντας «πού είναι οι εξωγήινοι».

Τα δημοσιεύματα ανάγκασαν τον πρωήν πρόεδρο σε διευκρινιστική δήλωση μέσω Instagram στην οποία έγραψε ότι «προσπαθούσα να διατηρήσω το πνεύμα του “γρήγορου γύρου” ερωταπαντήσεων, αλλά αφού έχει τραβήξει την προσοχή, ας το ξεκαθαρίσω. Στατιστικά, το σύμπαν είναι τόσο αχανές που οι πιθανότητες να υπάρχει ζωή εκεί έξω είναι μεγάλες. Αλλά οι αποστάσεις μεταξύ των ηλιακών συστημάτων είναι τόσο μεγάλες που οι πιθανότητες να μας έχουν επισκεφτεί εξωγήινοι είναι μικρές, και δεν είδα καμία απόδειξη κατά τη διάρκεια της προεδρίας μου ότι εξωγήινοι έχουν έρθει σε επαφή μαζί μας. Αλήθεια!»

«Δεν κρατούνται στην Περιοχή 51, δεν υπάρχει υπόγεια εγκατάσταση, εκτός αν υπάρχει αυτή η τεράστια συνωμοσία και την έκρυψαν από τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών», δήλωσε ο Ομπάμα κατά τη διάρκεια εμφάνισης σε podcast που κυκλοφόρησε χθες Σάββατο.

Η Περιοχή 51 αναφέρεται σε μια εξαιρετικά μυστική βάση της Πολεμικής Αεροπορίας στη λίμνη Γκρουμ της Νεβάδα. Εδώ και καιρό αποτελεί αντικείμενο έλξης για τους θεωρητικούς συνωμοσίας που πιστεύουν ότι η κυβέρνηση κρύβει εξωγήινα αεροσκάφη και πτώματα στις εγκαταστάσεις.

Το ενδιαφέρον για πιθανή επαφή εξωγήινων με τη Γη έχει αυξηθεί κατακόρυφα τα τελευταία χρόνια, έπειτα από μια σειρά κυβερνητικών εγγράφων που αποκάλυψαν αρκετές μυστηριώδεις θεάσεις αεροσκαφών.

Διαρροή υλικού από ραντάρ που τραβήχτηκε από drones της Πολεμικής Αεροπορίας των Ηνωμένων Πολιτειών πριν από 13 χρόνια υποτίθεται ότι έδειχνε Άγνωστα Ανώμαλα Φαινόμενα (UAPs), τον νέο όρο της κυβέρνησης για τα UFO, να πετούν στη Μέση Ανατολή.

Το βίντεο κοινοποιήθηκε από δημοσιογράφους και ερευνητές UFO, George Knapp και Jeremy Corbell, στις αρχές Φεβρουαρίου.

George Knapp and I have obtained and are revealing for the first time military-filmed footage of multiple UAP (Unidentified Anomalous Phenomena), officially documented and cataloged within Intelligence Community investigations as "orbs" in formation. Official designation of UAP… pic.twitter.com/6lLwliVQyN

— Jeremy Kenyon Lockyer Corbell (@JeremyCorbell) January 30, 2026

Το Πεντάγωνο δημοσίευσε τρία μη διαβαθμισμένα βίντεο του Ναυτικού το 2021, τα οποία έδειχναν παράξενα αντικείμενα να διασχίζουν τον ουρανό, καθώς οι Αμερικανοί στρατιώτες κοίταζαν με δέος, ενώ ένα UAP εθεάθη να περιστρέφεται κόντρα στον άνεμο.

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Ομπάμα σχολιάζει την ύπαρξη μικρών πράσινων οντοτήτων και UFO.

«Όσον αφορά τους εξωγήινους, υπάρχουν κάποια πράγματα που απλά δεν μπορώ να σας πω στον αέρα», είπε στον παρουσιαστή του «The Late Late Show», Τζέιμς Κόρντεν, σε μια συνέντευξη του 2021. Επιβεβαίωσε στη συνέχεια ότι οι θεάσεις UAP ήταν πραγματικές και ότι η κυβέρνηση δεν μπορούσε να εξηγήσει την προέλευση των αεροσκαφών ή τα ασυνήθιστα πρότυπα πτήσης τους.

«Αλλά αυτό που είναι αλήθεια — και μιλάω σοβαρά — είναι ότι υπάρχουν πλάνα και καταγραφές αντικειμένων στον ουρανό για τα οποία δεν γνωρίζουμε ακριβώς τι είναι», είπε.

• Ο Μπαράκ Ομπάμα, σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, προειδοποίησε ότι «χωρίς αυτό, θα είμαστε λιγότερο ασφαλείς, λιγότερο υγιείς και λιγότερο ικανοί να καταπολεμήσουμε την κλιματική αλλαγή, όλα αυτά για να μπορέσει η βιομηχανία ορυκτών καυσίμων να κερδίσει ακόμη περισσότερα χρήματα».

Today, the Trump administration repealed the endangerment finding: the ruling that served as the basis for limits on tailpipe emissions and power plant rules. Without it, we’ll be less safe, less healthy and less able to fight climate change — all so the fossil fuel industry can…

— Barack Obama (@BarackObama) February 12, 2026

H κατάργηση των ομοσπονδιακών προτύπων εκπομπών, όπως είπε ο Τραμπ, «θα εξοικονομήσει χιλιάδες δισεκατομμύρια δολάρια στους Αμερικανούς καταναλωτές» και θα μειώσει το κόστος των οχημάτων, καθώς –κατά τον Λευκό Οίκο– η συμμόρφωση με τα προηγούμενα πρότυπα επιβάρυνε τους κατασκευαστές κατά περίπου 2.400 δολάρια ανά αυτοκίνητο.

Η κυβέρνηση επιμένει ότι η απόφαση εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική απορρύθμισης με στόχο τη μείωση του κόστους ενέργειας και μεταφορών, καθώς και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της αμερικανικής βιομηχανίας.

Η λεγόμενη «Endangerment Finding» είχε υιοθετηθεί το 2009 από την Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος (EPA), κατά το πρώτο έτος της θητείας Ομπάμα. Με βάση αυτή, έξι βασικά αέρια του θερμοκηπίου –μεταξύ των οποίων το διοξείδιο του άνθρακα και το μεθάνιο– κρίθηκαν επικίνδυνα για τη δημόσια υγεία και, συνεπώς, υπαγόμενα στην ομοσπονδιακή ρυθμιστική αρμοδιότητα.

Καθώς το Κογκρέσο παρέμενε διχασμένο και δεν ενέκρινε ειδική νομοθεσία για την κλιματική αλλαγή, η διαπίστωση αυτή αποτέλεσε το βασικό νομικό έρεισμα για κανονισμούς που αφορούσαν όχι μόνο τα οχήματα, αλλά και ηλεκτροπαραγωγικά εργοστάσια, τον τομέα πετρελαίου και φυσικού αερίου, τις εκπομπές μεθανίου από χωματερές και ακόμη και την αεροπορία.

Η ανάκλησή της δεν περιορίζεται σε μια τεχνική τροποποίηση. Αποδομεί το θεμέλιο πάνω στο οποίο στηρίχθηκε επί 15 χρόνια η ομοσπονδιακή πολιτική για το κλίμα.

Νομικοί κύκλοι στις ΗΠΑ εκτιμούν ότι η υπόθεση δεν θα περιοριστεί σε κατώτερα δικαστήρια. Αντιθέτως, θεωρείται πιθανό η κυβέρνηση να επιδιώκει την οριστική κρίση του Ανώτατου Δικαστηρίου πριν από τη λήξη της θητείας Τραμπ, ώστε –σε περίπτωση επικύρωσης– η «διαπίστωση κινδύνου» να τεθεί οριστικά εκτός νομικού πλαισίου.

Εφόσον το Ανώτατο Δικαστήριο υιοθετήσει τη νομική επιχειρηματολογία της κυβέρνησης, ενδέχεται να παγιωθεί μια ερμηνεία που θα περιορίζει δραστικά τη δυνατότητα μελλοντικής προεδρικής διοίκησης να επαναφέρει το ίδιο κανονιστικό πλαίσιο χωρίς νέα νομοθετική παρέμβαση από το Κογκρέσο.

Παράλληλα, η ίδια η «διαπίστωση κινδύνου» είχε στο παρελθόν χρησιμοποιηθεί για να αποτραπούν αυστηρότεροι πολιτειακοί νόμοι για τις εκπομπές άνθρακα και για να απορριφθούν αγωγές πολιτών και οργανώσεων που επικαλούνταν περιβαλλοντική βλάβη. Η κατάργησή της ενδέχεται να ανοίξει νέο κύκλο δικαστικών διεκδικήσεων σε πολιτειακό επίπεδο.

• Στο πλαίσιο της ανατροπής, το Υπουργείο Ενέργειας είχε συγκροτήσει επιτροπή επιστημόνων που συνέταξε έκθεση αμφισβητώντας ευρέως αποδεκτά επιστημονικά δεδομένα για την ανθρωπογενή υπερθέρμανση. Η έκθεση αποτέλεσε τη βάση της αρχικής πρότασης ανατροπής της ρύθμισης.

Ωστόσο, κλιματικοί επιστήμονες κατήγγειλαν ότι η επιτροπή δεν ήταν αντιπροσωπευτική και ότι η σύνθεσή της περιλάμβανε πρόσωπα που είχαν εκφράσει σκεπτικισμό για τον ρόλο της ανθρώπινης δραστηριότητας στην κλιματική αλλαγή. Ομοσπονδιακός δικαστής έκρινε μάλιστα πρόσφατα ότι ο τρόπος συγκρότησης της ομάδας παραβίασε τη σχετική νομοθεσία.

Περισσότεροι από 1.000 επιστήμονες είχαν τονίσει σε δημόσια επιστολή τους ότι «οι επιστημονικές αποδείξεις όσον αφορά την κλιματική αλλαγή που προκαλείται από τον άνθρωπο και τις συνέπειές της ήταν αδιαμφισβήτητες το 2009 και, έκτοτε, έγιναν ακόμη πιο ανησυχητικές και πειστικές».

Περιβαλλοντικές οργανώσεις ανακοίνωσαν άμεσα ότι θα προσφύγουν στη Δικαιοσύνη, χαρακτηρίζοντας την απόφαση τη σημαντικότερη οπισθοχώρηση στην πολιτική για το κλίμα που έχει επιχειρηθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι ΗΠΑ παραμένουν ιστορικά η χώρα με τις μεγαλύτερες σωρευτικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, γεγονός που καθιστά τη συγκεκριμένη απόφαση κρίσιμη όχι μόνο για την εσωτερική πολιτική, αλλά και για τη διεθνή στρατηγική αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής.

Ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι η ανάρτηση στον λογαριασμό κοινωνικής δικτύωσης του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, η οποία περιελάμβανε το βίντεο έγινε κατά λάθος από ένα μέλος του προσωπικού και έχει αφαιρεθεί.

«Ένας υπάλληλος του Λευκού Οίκου έκανε κατά λάθος την ανάρτηση. Έχει αφαιρεθεί», δήλωσε αξιωματούχος του Λευκού Οίκου στο AFP.

Έντονες αντιδράσεις

Ο Ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής Τιμ Σκοτ, ο μόνος μαύρος γερουσιαστής από το κόμμα του στο Κογκρέσο, κάλεσε τον Τραμπ να αφαιρέσει το επίμαχο βίντεο που δημοσιεύτηκε στον λογαριασμό του στο Truth Social. «Προσεύχομαι αυτό να μην είναι αλήθεια, γιατί είναι το πιο ρατσιστικό πράγμα που έχω δει να βγαίνει από αυτόν τον Λευκό Οίκο. Ο πρόεδρος πρέπει να το κατεβάσει», δήλωσε ο συντηρητικός γερουσιαστής με ανάρτηση στο X.

Στην δική του αντίδραση κατά του βίντεο για το ζεύγος Ομπάμα, ο ηγέτης της Δημοκρατικής μειοψηφίας στο Κογκρέσο, Χακίμ Τζέφρις, εξαπέλυσε μύδρους κατά Τραμπ: «Ο Ντόναλντ Τραμπ είναι ένα ελεεινό, σαλεμένο και άθλιο παράσιτο», δήλωσε ο Αφροαμερικανός Δημοκρατικός στο X. «Κάθε Ρεπουμπλικάνος πρέπει να καταγγείλει αμέσως την αποκρουστική μισαλλοδοξία του Ντόναλντ Τραμπ», πρόσθεσε.

Το ζεύγος Ομπάμα αναπαρίστανται σαν πίθηκοι σε αυτό το βίντεο που είναι αφιερωμένο στις προεδρικές εκλογές του 2020 και αναρτήθηκε χθες, Πέμπτη, το βράδυ από τον πρόεδρο Τραμπ στο Truth Social. Μέχρι το πρωί της Παρασκευής, το βίντεο είχε ήδη λάβει πολλές χιλιάδες «likes» στο Truth Social.

Δημοκρατικοί βουλευτές και γερουσιαστές κατηγορούν τον πρόεδρο για ρατσισμό.

Για ρατσισμό εγκαλούν τον Τραμπ οι Δημοκρατικοί

Το γραφείο του κυβερνήτη της Καλιφόρνιας Γκάβιν Νιούσομ, πιθανού υποψηφίου στις προεδρικές εκλογές του 2028 και ενός από τους πιο σφοδρούς επικριτές της σημερινής κυβέρνησης, επέκρινε την ανάρτηση. «Ελεεινή συμπεριφορά εκ μέρους του προέδρου. Κάθε ρεπουμπλικανός οφείλει να την καταγγείλει. Τώρα», έγραψε στο X η υπηρεσία Τύπου του Νιούσομ, αναρτώντας το στιγμιότυπο του βίντεο στο οποίο εικονίζονται τα πρόσωπα των συζύγων Ομπάμα πάνω σε σώματα πιθήκων.

Για τον Δημοκρατικό βουλευτή Χερμπ Κόναγουεϊ, «ο Τραμπ είναι ένας ποταπός γέρος και ρατσιστής». «Προς τους Ρεπουμπλικάνους της Βουλής που δεν το καταγγέλλουν, θα υποθέσω ότι υποστηρίζετε αυτόν τον ρατσισμό», δήλωσε ο Αφροαμερικανός βουλευτής στο X.

«Ας στοιχειώνει τον Τραμπ και τους ρατσιστές οπαδούς του η γνώση ότι οι Αμερικανοί του αύριο θα τιμούν με λατρεία τους Ομπάμα, ενώ θα μελετούν τον Τραμπ σαν ένα λεκέ στην ιστορία μας», έγραψε στο Χ ο Μπεν Ρόουντς, πρώην σύμβουλος εθνικής ασφαλείας και προσκείμενος στον Μπαράκ Ομπάμα.

“Ψευδοαγανάκτηση” λέει η Λέβιτ

Ο Λευκός Οίκος χαρακτήρισε «ψευδοαγανάκτηση» τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν από βίντεο το οποίο ανήρτησε ο Ντόναλντ Τραμπ και εμφανίζει το ζεύγος Μπαράκ Ομπάμα – Μισέλ Ομπάμα με τη μορφή πιθήκων.

Η απάντηση του Λευκού Οίκου

Σε δήλωσή της στο Γαλλικό Πρακτορείο, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ υποστήριξε ότι πρόκειται για αποσπασματική ανάγνωση ενός διαδικτυακού βίντεο που παρουσιάζει τον Τραμπ ως «βασιλιά της ζούγκλας» και τους Δημοκρατικούς ως χαρακτήρες από την ταινία Ο Βασιλιάς των Λιονταριών.

«Σταματήστε αυτή την ψευδοαγανάκτηση και μιλήστε για κάτι που, σήμερα, σημαίνει κάτι στο αμερικανικό κοινό», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Σε κοινή δήλωση με τη σύζυγό του Μισέλ Ομπάμα, ο πρώην πρόεδρος τονίζει ότι, παρά τη δύσκολη αποστολή των ομοσπονδιακών πρακτόρων, οι πολίτες αναμένουν από αυτούς να ενεργούν νόμιμα, υπεύθυνα και σε συνεργασία με τις τοπικές και πολιτειακές αρχές. Όπως υπογραμμίζει, αυτό δεν φαίνεται να συμβαίνει στη Μινεσότα.

Ο Ομπάμα προχωρά ένα βήμα παραπέρα, μιλώντας για «νεοσύλλεκτους μισθοφόρους της ICE και άλλους ομοσπονδιακούς πράκτορες», οι οποίοι –όπως αναφέρει– δρουν με ατιμωρησία, ενθαρρυμένοι από τη στάση του Ντόναλντ Τραμπ και της κυβέρνησής του.

Η δήλωση επικεντρώνεται στις επιχειρήσεις πρακτόρων της ICE και άλλων ομοσπονδιακών υπηρεσιών, οι οποίοι –σύμφωνα με τους Ομπάμα– έχουν υιοθετήσει τακτικές εκφοβισμού, παρενόχλησης και σκόπιμης όξυνσης της έντασης, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο τους κατοίκους μιας μεγάλης πόλης όπως η Μινεάπολη. Οι πρακτικές αυτές χαρακτηρίζονται άνευ προηγουμένου, με τον ίδιο τον πρώην ανώτατο νομικό του Υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας στην πρώτη κυβέρνηση Τραμπ να τις έχει περιγράψει ως ντροπιαστικές, παράνομες και σκληρές.

The killing of Alex Pretti is a heartbreaking tragedy. It should also be a wake-up call to every American, regardless of party, that many of our core values as a nation are increasingly under assault. pic.twitter.com/0JmEsJ1QFW

— Barack Obama (@BarackObama) January 25, 2026

Σύμφωνα με τη δήλωση, αυτή η προσέγγιση οδήγησε πλέον στον θανάσιμο πυροβολισμό δύο Αμερικανών πολιτών, του Άλεξ Πρέτι και της Ρενέ Γκουντ. Οι Ομπάμα κατηγορούν την κυβέρνηση ότι, αντί να επιβάλει πειθαρχία και λογοδοσία, εμφανίζεται πρόθυμη να κλιμακώσει την ένταση, προβάλλοντας δημόσιες εξηγήσεις που δεν στηρίζονται σε ουσιαστική έρευνα και διαψεύδονται από το διαθέσιμο οπτικό υλικό.

«Αυτό πρέπει να σταματήσει», τονίζουν, καλώντας την κυβέρνηση να επανεξετάσει άμεσα τη στρατηγική της και να συνεργαστεί εποικοδομητικά με τον Τιμ Γουόλς, τον δήμαρχο της Μινεάπολης Τζέικομπ Φρέι, καθώς και με τις τοπικές αστυνομικές αρχές, ώστε να αποτραπεί περαιτέρω χάος.

Παράλληλα, οι Ομπάμα εκφράζουν στήριξη στο κύμα ειρηνικών διαδηλώσεων που ξέσπασε στη Μινεάπολη και σε άλλες περιοχές των ΗΠΑ, σημειώνοντας ότι αποτελούν υπενθύμιση του ρόλου των πολιτών στη μάχη κατά της αδικίας, στην υπεράσπιση των βασικών ελευθεριών και στη διεκδίκηση ουσιαστικής λογοδοσίας από την κυβέρνηση.

Η ανακοίνωση Ομπάμα:

Η δολοφονία του Άλεξ Πρέτι είναι μια σπαρακτική τραγωδία. Θα έπρεπε επίσης να αποτελέσει ένα καμπανάκι αφύπνισης για κάθε Αμερικανό, ανεξαρτήτως κομματικής τοποθέτησης, ότι πολλές από τις θεμελιώδεις αξίες μας ως έθνους δέχονται ολοένα και πιο έντονη επίθεση.

Οι ομοσπονδιακοί πράκτορες επιβολής του νόμου και μετανάστευσης έχουν ένα δύσκολο έργο. Όμως, οι Αμερικανοί αναμένουν από αυτούς να εκτελούν τα καθήκοντά τους με νόμιμο τρόπο, να υπόκεινται και να συνεργάζονται, αντί να συγκρούονται, με τις πολιτειακές και τοπικές αρχές, ώστε να διασφαλίζεται η δημόσια ασφάλεια.

Αυτό όμως δεν είναι που βλέπουμε στη Μινεσότα. Στην πραγματικότητα, βλέπουμε το ακριβώς αντίθετο.

Εδώ και εβδομάδες, πολίτες σε ολόκληρη τη χώρα δικαίως αγανακτούν, παρακολουθώντας το θέαμα μασκοφόρων νεοσύλλεκτων της ICE και άλλους ομοσπονδιακούς πράκτορες να δρουν με ατιμωρησία και να εφαρμόζουν τακτικές που μοιάζουν σχεδιασμένες για να εκφοβίζουν, να παρενοχλούν, να προκαλούν και να θέτουν σε κίνδυνο τους κατοίκους μιας μεγάλης αμερικανικής πόλης. Αυτές οι πρωτοφανείς τακτικές -τις οποίες ακόμη και ο πρώην επικεφαλής νομικός σύμβουλος του Υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας κατά την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ έχει χαρακτηρίσει ντροπιαστικές, παράνομες και σκληρές- έχουν πλέον οδηγήσει στους θανατηφόρους πυροβολισμούς δύο Αμερικανών πολιτών. Και όμως, αντί να επιχειρήσουν να επιβάλουν έστω και κάποιο στοιχειώδες πλαίσιο πειθαρχίας και λογοδοσίας στους πράκτορες που έχουν αναπτύξει, ο Πρόεδρος και αξιωματούχοι της σημερινής κυβέρνησης φαίνονται πρόθυμοι να κλιμακώσουν την κατάσταση, παρέχοντας παράλληλα δημόσιες εξηγήσεις για τους πυροβολισμούς που σκότωσαν τον κ. Πρέτι και τη Ρενέ Γκουντ, οι οποίες δεν βασίζονται σε καμία σοβαρή έρευνα -και μάλιστα φαίνεται να διαψεύδονται ευθέως από οπτικό υλικό.

Αυτό πρέπει να σταματήσει. Θα ήλπιζα ότι, μετά και από αυτή τη νέα τραγωδία, οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι θα επανεξετάσουν την προσέγγισή τους και θα αρχίσουν να αναζητούν τρόπους ουσιαστικής συνεργασίας με τον κυβερνήτη Γουόλς και τον δήμαρχο Φρέι, καθώς και με την πολιτειακή και τοπική αστυνομία, προκειμένου να αποτραπεί περαιτέρω χάος και να επιτευχθούν νόμιμοι και θεμιτοί στόχοι επιβολής του νόμου.

Στο μεταξύ, κάθε Αμερικανός θα πρέπει να στηρίξει και να αντλήσει έμπνευση από το κύμα ειρηνικών διαδηλώσεων στη Μινεάπολη και σε άλλα σημεία της χώρας. Αποτελούν μια έγκαιρη υπενθύμιση ότι, τελικά, εναπόκειται στον καθένα μας, ως πολίτη, να υψώνει τη φωνή του απέναντι στην αδικία, να προστατεύει τις βασικές μας ελευθερίες και να ζητά λογοδοσία από την κυβέρνησή μας.