«Το Ποτέ Ξανά δεν είναι σύνθημα, είναι μία επίσημη υπόσχεση να τιμήσουμε το παρελθόν, να διατηρήσουμε την αλήθεια και να διασφαλίσουμε ότι το μίσος δεν θα επικρατήσει ποτέ, ώστε να μπορέσουμε να προστατεύσουμε το κοινό μας μέλλον» ανέφερε σε γραπτό του μήνυμα, που διαβάστηκε στην εκδήλωση, ο πρέσβης του Ισραήλ στην Ελλάδα, Nόαμ Κατζ.

Από τον Μάρτιο του 1943 και μέσα σε λίγους μόνο μήνες, ως τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου, κατά τη διάρκεια της κατοχής, πάνω από το 96% της κοινωνικά, οικονομικά και πολιτιστικά ενεργής και ανθούσας εβραϊκής κοινότητας Θεσσαλονίκης, περίπου 50.000 άνθρωποι, οδηγήθηκαν στο στρατόπεδο Αουσβιτς-Μπίρκεναου και εξοντώθηκαν, για πρώτη φορά στην ιστορία, με προαποφασισμένο σχέδιο και με μαζικό και οργανωμένο τρόπο, από τους Ναζί.

Η πορεία μνήμης ολοκληρώθηκε στον Παλαιό Σιδηροδρομικό Σταθμό, όπου πραγματοποιήθηκε εκδήλωση τιμής για τα θύματα του Ολοκαυτώματος. Στις τοποθετήσεις τους, εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης, της ισραηλιτικής κοινότητας Θεσσαλονίκης και της ακαδημαϊκής κοινότητας, υπογράμμισαν τη σημασία της διατήρησης της ιστορικής μνήμης αλλά και της επαγρύπνησης απέναντι σε φαινόμενα ρατσισμού και αντισημιτισμού.

«Σήμερα, 13 Δεκεμβρίου του 2025, συμπληρώνονται 82 χρόνια από το πιο εκτεταμένο και πιο αποτρόπαιο έγκλημα πολέμου που διέπραξαν τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής στην κατεχόμενη Ελλάδα, από τη σφαγή των Καλαβρύτων. Από τη δολοφονία εκατοντάδων πατριωτών, από την εξολόθρευση όλου του ανδρικού πληθυσμού, αυτής της θαυμάσιας ορεινής κωμόπολης της Αχαΐας.

Σήμερα, εδώ, όλος ο λαός των Καλαβρύτων, οι αρχές του, ο ιερός κλήρος, τίμησαν- τιμήσαμε, τη μνήμη αυτών των δολοφονηθέντων πατριωτών τους.

Και θυμηθήκαμε για μια ακόμη φορά, αυτό που έχουμε χρέος πάντα να θυμόμαστε. Ότι η ελευθερία μας, η προκοπή μας, οι φιλοδοξίες μας, τα σχέδιά μας, η ζωή μας, αυτή την λαμπρή μέρα, έχουν ρίζες, έχουν αναφορά, έχουν αφετηρία, έχουν εναύσματα. Και ανάμεσα σε αυτά τα εναύσματα και τις ρίζες της σημερινής μας ζωής, είναι και ο πόνος, είναι και η φρίκη, είναι και η καταστροφή των Καλαβρύτων, 82 χρόνια πριν, που συγκλονίζει η μνήμη του όλο το Πανελλήνιο.

Έχουμε χρέος να θυμόμαστε. Και έχουμε χρέος, όπως επιτάσσει και το Σύνταγμά μας, να επιδιώκουμε στη μνήμη αυτών των ανθρώπων και στην ανάγκη δικαίωσης αυτών των ανθρώπων, να επιδιώκουμε την ειρήνη, τη δικαιοσύνη και τη φιλία, ανάμεσα σε όλους τους λαούς της γης.

Και σήμερα που αυτά αμφισβητούνται, και σήμερα που αυτά παγκοσμίως ποδοπατούνται, έχουμε ακόμη μεγαλύτερο χρέος απέναντι σε αυτόν τον ανείπωτο πόνο, να τα σκεφτόμαστε, να τα υπερασπιζόμαστε και να μην χαμηλώνουμε τη σημαία μας.

Η σημαία του Δήμου Καλαβρύτων είναι μεσίστια αυτές τις μέρες. Η μνήμη όμως είναι ψηλά και αγκαλιάζει όλο το χωριό, όλη την κωμόπολη.

Τιμούμε λοιπόν, τη μνήμη αυτών των ανθρώπων. Τιμούμε το μαρτύριό τους. Τιμούμε την άγρια δολοφονία τους από τα στρατεύματα κατοχής. Και όπως είπα και πρωτύτερα, ούτε ξεχνάμε, ούτε πρόκειται ποτέ να ξεχάσουμε».

Στη συνέχεια, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εγκαινίασε την έκθεση χαρακτικών του Α. Τάσσου με τίτλο «Η Τέχνη και η Ιστορία, ο Λαός και το Βίωμα» στο Πέτρινο Κτίριο-Πλατεία Πετμεζαίων.

Πρόκειται για την πρώτη υψηλόβαθμη διπλωματική επίσκεψη στο Ισραήλ μετά τον πόλεμο των 12 ημερών με το Ιράν, που έληξε με κατάπαυση πυρός στις 24 Ιουνίου.

«Πρέπει να εμβαθύνουμε τη στήριξή μας προς το Ισραήλ», δήλωσε ο Ντόμπριντ ανάμεσα στα ερείπια στη συνοικία Μπατ Γιαμ, όπου αρκετοί άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, μεταξύ των οποίων τρία παιδιά.

Σήμερα, ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ χαρακτήρισε την επίσκεψη του Γερμανού αξιωματούχου ένδειξη «αλληλεγγύης» και κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να λάβει τα μέτρα που χρειάζονται, υπονοώντας την εκ νέου επιβολή κυρώσεων σε βάρος του Ιράν.

Η Διεθνής αυτή Ημέρα είναι ταυτόχρονα, υπενθύμισε στην αρχή της ομιλίας του, και Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος, με ομόφωνη απόφαση της Βουλής των Ελλήνων το 2004. «Αυτό το “ομόφωνο” αλλά και το “ομόθυμο” είναι η γραμμή πάνω στην οποία πρέπει να στεκόμαστε αμετακίνητα όλες και όλοι όταν μιλάμε για το Ολοκαύτωμα. Καθημερινά. Όσα χρόνια κι αν περάσουν. Χωρίς μισόλογα και υπεκφυγές», επεσήμανε.

Πόσο μάλλον, συμπλήρωσε, που «χωρίς καμία αμφιταλάντευση σε επιχειρούμενες ιστορικές παραχαράξεις διατυπώνονται με τον πλέον ατυχή τρόπο και στην πλέον ακατάλληλη συγκυρία για δήθεν “ενοχές που πρέπει να ξεπεραστούν“. Το ακούσαμε δυστυχώς και αυτό από επίσημα και ισχυρά χείλη αξιωματούχων της άλλης πλευράς του Ατλαντικού», σημείωσε με νόημα.

Κατά τον ‘Ακη Σκέρτσο, «δυο λέξεις μόνο αρκούν: ποτέ ξανά. Ποτέ ξανά δεν πρέπει να ανεχτούμε και να συμφιλιωθούμε με την όψη του τέρατος που δικαιολογεί και νομιμοποιεί το μίσος, τη βία, τη βαναυσότητα και τελικά την εξόντωση του άλλου, του διαφορετικού, του μη όμοιου με εμάς. Το ‘Αουσβιτς θα είναι μια παντοτινή κηλίδα αλλά και υπόμνηση για τα σκοτάδια της ανθρώπινης ψυχής και υπόστασης. Για τα εγκλήματα που μπορεί να διαπράξουν εκουσίως ή ακουσίως ακόμη και οι άνθρωποι της διπλανής πόρτας προς τους μέχρι πρότινος γείτονες, φίλους ή συναδέλφους, όταν επιτρέπουμε να χειραγωγηθούν από επικίνδυνες, μισαλλόδοξες και ανερμάτιστες ιδέες και ηγεσίες».

Εξ άλλου, συνέχισε ο υπουργός Επικρατείας, «η φρίκη του Ολοκαυτώματος δεν άρχισε με το άνοιγμα του ‘Αουσβιτς και των άλλων κρεματορίων. Προηγήθηκαν η καλλιέργεια της απέχθειας για τον μη όμοιο, το μίσος για τον διαφορετικό ως προς την καταγωγή, το θρήσκευμα, τα πολιτικά πιστεύω, την σεξουαλική ταυτότητα, τον τρόπο ζωής».

Και, ερχόμενος στο σήμερα, επεσήμανε: «Δυστυχώς, ο ρατσισμός, το τυφλό μίσος για τον άλλον και το διαφορετικό, ο αντισημιτισμός, η περιφρόνηση προς την ανθρώπινη ιδιότητα έχουν σηκώσει πάλι κεφάλι και στην Ευρώπη.

Πρέπει ωστόσο να αναρωτηθούμε γιατί οι λαοί στρέφονται σε πιο αυταρχικές ηγεσίες και πιο αυταρχικά κόμματα ή υποδείγματα δημοκρατιών;

Τι δεν πηγαίνει καλά με την δυτική δημοκρατία και την παγκόσμια φιλελεύθερη οικονομία, ώστε να ωθεί τους λαούς των δυτικών χωρών σε πολιτικές λύσεις που στρέφονται κατά της ίδιας της δημοκρατίας και της ειρηνικής κοινωνικής συνύπαρξης;

Είναι οι νέες κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες που προκαλούνται ή επιτείνονται από την παγκόσμια κατανομή του κεφαλαίου και την πίεση των εισοδημάτων της μεσαίας τάξης; Αναμφίβολα ναι.

Είναι οι ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές προσφυγικές ροές που βρήκαν απροετοίμαστες πολλές χώρες να τις διαχειριστούν με οργανωμένο και ελεγχόμενο τρόπο, ώστε να υπηρετούν υπαρκτές ανάγκες των κοινωνιών και των οικονομιών; Επίσης ναι.

Είναι η νέα μάχη των ταυτοτήτων που δημιουργεί ρήγματα αντί να ενώνει, ξεκουρδίζει την κοινωνική συνοχή αντί να συνθέτει; Χτίζει παράλληλα σύμπαντα που συναντιούνται μόνο στη σύγκρουση;

Ναι είναι και αυτό. Ενώ αναγνωρίζουμε ότι η διαφορετικότητα συνιστά πλούτο για τις κοινωνίες, φαίνεται ότι έχει χαθεί ο προσανατολισμός, η ικανότητα διεύθυνσης και η δυνατότητα σύνθεσης. Γινόμαστε θεατές μιας χορογραφίας αντιπαλότητας, που προκαλεί διαρκείς εντάσεις», δήλωσε επίσης και προσέθεσε:

«Είναι οι νέες πρωτοφανείς προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής και της ραγδαίας τεχνολογικής εξέλιξης που δημιουργούν νέες μεγάλες εστίες αβεβαιότητας και ανασφάλειας στους πολίτες; Ωθώντας τους να στραφούν σε σχήματα ενός παρελθόντος που μπορεί να φαντάζει πιο οικείο αλλά σίγουρα δεν υπάρχει πια και δεν μπορεί να επιστρέψει; Αναμφίβολα ναι. Το βέβαιο είναι, και αυτό είναι το μεγαλύτερο ίσως μάθημα της ναζιστικής θηριωδίας, ότι πριν 80-90 χρόνια ο κόσμος μας αντιμετώπιζε αντίστοιχες απειλές και προκλήσεις που έθεταν σε κίνδυνο την ευημερία, την ελευθερία και την ασφάλεια του.

Και τότε διαπιστώσαμε πώς ο εθνο-λαϊκισμός, δεξιός ή αριστερός, δεν μπορεί να αποτελεί μια ενοποιητική, ανθρωπιστική και αποτελεσματική ιδεολογία. Καθώς το μόνο που έφερε ήταν ο όλεθρος, η καταστροφή και το μίσος μεταξύ των λαών».

Σύμφωνα με τον ‘Α. Σκέρτσο, «είναι πολύ εύστοχη η επιλογή των διοργανωτών της αποψινής εκδήλωσης να την περιβάλλουν με το ορθό όσο και αγωνιώδες ερώτημα πώς στη σύγχρονη εποχή των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης και της ψηφιακής τεχνολογίας, θα καταστεί εφικτή η ευαισθητοποίηση των νέων απέναντι στο αδιανόητο; Το γεγονός ότι δίαυλος και πολλαπλασιαστής της σύγχρονης κοινοτοπίας του κακού είναι ο παγκόσμιος ιστός, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα echo chambers κρούει μια ηχηρή καμπάνα για τις κοινωνίες μας. Tα fake news λειτουργούν σαν λίπασμα στην κανονικοποίηση και την αποδοχή της μισαλλοδοξίας».

Ενώ στο σημείο αυτό έθεσε σειρά ερωτημάτων, όπως: «Πώς μπορούμε λοιπόν να περιορίσουμε την ψηφιακή ασυμμετρία και ευαλωτότητα απέναντι στα δίκτυα της παραπληροφόρησης και της συκοφάντησης;

Πώς μπορούμε να απαντήσουμε στις απαιτήσεις συγκεκριμένων συμφερόντων για πλήρη απορρύθμιση του ψηφιακού τοπίου, χωρίς αναχώματα απέναντι σε ακραίες απόψεις που επιχειρούν να χειραγωγήσουν την κοινή γνώμη;

Πώς μπορούμε να προλάβουμε τις εξελίξεις στο πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης που ετοιμάζει μια νέα επανάσταση κοσμοϊστορικών διαστάσεων, αλλά μπορεί να εγκυμονεί και τεράστιους κινδύνους;»

Όμως, συμπλήρωσε, «η απάντηση δεν βρίσκεται, ούτε στην τεχνολογική υπερρύθμιση, ούτε βεβαίως στην απορρύθμιση της.

Η απάντηση δεν βρίσκεται, ούτε στην αφελή ενσωμάτωση στην κοινωνική και ιδιωτική ζωή κάθε τεχνολογικής εξέλιξης, αλλά ούτε και στον λουδιτισμό που αρνείται την ανθρώπινη καινοτομία.

Η απάντηση γενικώς δεν βρίσκεται ποτέ στα άκρα. Η απάντηση βρίσκεται πάντοτε στη μετριοπάθεια, στην εξισορρόπηση, στην αναζήτηση των σχεδιαστικών εκείνων αρχών και αξιών που υπηρετούν πάνω και πέρα από όλες τις επιμέρους ταυτότητες και αναφορές, τον ίδιο τον άνθρωπο».

Με την επισήμανση ότι «η διαχρονική παρουσία του εβραϊκού στοιχείου στην ελληνικό χώρο είναι ιστορικά καταγεγραμμένη», ο υπουργός Επικρατείας έκανε, στη συνέχεια, εκτενή παρουσίαση της παρουσίας αυτής, από τη Συναγωγή της Δήλου ως τα χρόνια της ναζιστικής Κατοχής.

Με αφορμή δε, τη θυσία των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, σημείωσε ότι το Μουσείο του Ολοκαυτώματος – «αν και ομολογουμένως άργησε πολύ» – είναι «η ελάχιστη οφειλή προς όλους αυτούς, με στόχο να φέρει στο φως άγνωστες προσωπικές ιστορίες, να καταστεί κέντρο έρευνας και μελέτης διεθνούς ακτινοβολίας.

Ήδη η Θεσσαλονίκη, χάρη στις πρωτοβουλίες που ξεκίνησε ο αείμνηστος Γιάννης Μπουτάρης, έχει αναστηλώσει τα θεμέλια της μνήμης, ανασκοπεί το παρελθόν της και προβάλλει τα στρώματα της διαχρονίας της. Αυτό είναι σήμερα ορατό και στο νέο μετρό της πόλης, στον σταθμό της Αγίας Σοφίας, όπου ο επιβάτης καταδύεται σε ένα ταξίδι ιστορικής και πολιτισμικής μνήμης και βλέπει μπροστά του τεκμήρια της σφραγίδας που άφησε ο εβραϊσμός στην πόλη».

Στη συνέχεια ο υπουργός Επικρατείας μίλησε για τη σύγχρονη διεθνή κατάσταση: «Βλέπουμε με μεγάλη αγωνία την επιστροφή ενός απενοχοποιημένου αντισημιτισμού στην Ευρώπη και αλλού και, δικαίως μεγαλώνει η ανησυχία μας για την τροπή που παίρνουν με πρόσχημα τον πόλεμο στη Γάζα οι ταυτότητες του ριζοσπαστικού Ισλάμ και άλλων αντιδυτικών ρευμάτων μέσα στις κοινωνίες μας». Ειδικότερα, «η επιδρομή και οι βαναυσότητες της 7ης Οκτωβρίου δεν θα μπορούσαν να μείνουν αναπάντητες.

Ταυτόχρονα, οφείλουμε να σταθούμε κριτικά απέναντι στην α λα καρτ ευαισθησία ορισμένων που διεκδικούν το μονοπώλιο της.

Δεν γίνεται να θλίβεσαι για όσα συμβαίνουν στη Γάζα, αλλά όχι για τη γενοκτονική κτηνωδία που επέδειξε η Χαμάς απέναντι σε παιδιά, γέροντες, γυναίκες, επειδή ήταν Εβραίοι. Κτηνωδία, που είχε θύματα ακόμα και ‘Αραβες και ξένους εργάτες γης. Ή να κάνεις πως δεν βλέπεις τις θηριωδίες στην Ουκρανία.

Δεν χρειάζεται να συντονιστεί κανείς με την επιλεκτική ευαισθησία ορισμένων που δεν είπαν μια κουβέντα για την κόλαση της ρωσικής γενοκτονικής πρακτικής κατά των αμάχων στην Ουκρανία για να καταλάβει ότι στη Γάζα, η διαπλοκή εμπόλεμων και αμάχων, ως στρατηγικό τέχνασμα της Χαμάς, είναι μια πραγματικότητα που δεν παρακάμπτεται.

Ούτε φυσικά μπορείς να παραγνωρίσεις την δυστυχία των αμάχων επειδή είναι όμηροι και ανθρώπινες ασπίδες μιας δυναστικής και άθλιας εξουσίας», ανέφερε εν τέλει για το συγκεκριμένο ζήτημα.

Η ομιλία Σκέρτσου έκλεισε με μια ακόμη αναφορά στους Έλληνες Εβραίους και την επισήμανση ότι «το παλιό βαγόνι του ΟΣΕ που θα τοποθετηθεί στο Μνημείο Ολοκαυτώματος στο Θησείο, δίπλα στις γραμμές του τρένου, θα είναι ένα θραύσμα μνήμης».

Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση της Βουλής, η φωταγώγηση πραγματοποιείται μία ημέρα πριν τη Διεθνή Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος, όπως έχει καθιερωθεί η 27η Ιανουαρίου.

Με τη φωταγώγηση αυτή, »το ελληνικό Κοινοβούλιο στέλνει ένα δημόσιο ηχηρό μήνυμα της Μνήμης απέναντι στη Λήθη, επιδιώκοντας να μείνει ζωντανή η Μνήμη του Ολοκαυτώματος και δηλώνοντας δημόσια και σθεναρά την αντίθεσή του στον αντισημιτισμό και σε κάθε μορφή μίσους και ρατσισμού».

Όπως αναφέρεται στην ίδια ανακοίνωση, «το #WE REMEMBER ξεκίνησε με πρωτοβουλία του Παγκόσμιου Εβραϊκού Συνεδρίου (WJC) «ως εκστρατεία ευαισθητοποίησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στη μνήμη των εκατομμυρίων θυμάτων του ναζισμού που εξοντώθηκαν στο όνομα του μίσους και του φανατισμού κατά το Ολοκαύτωμα», όπως επισημαίνεται από το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος.

Από το 2022 εμβληματικά κτήρια ανά τον κόσμο, φωταγωγούνται με το #WE REMEMBER, ενώ διεθνείς προσωπικότητες, αρχηγοί κρατών, θρησκευτικοί ηγέτες, άνθρωποι της Τέχνης, των Γραμμάτων και του Αθλητισμού συμμετέχουν κάθε χρόνο αναρτώντας τη φωτογραφία τους με το σύνθημα #WE REMEMBER».

Ενός λεπτού σιγή στην Ολομέλεια της Βουλής

Στη συνεδρίαση της Ολομέλειας της Βουλής, αύριο Δευτέρα, 27 Ιανουαρίου, θα πραγματοποιηθεί επετειακή αναφορά στη Διεθνή Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος και θα τηρηθεί ενός λεπτού σιγή στη μνήμη των εκατομμυρίων θυμάτων του ναζισμού.-

Λόγω της πορείας είναι σε ισχύ κυκλοφοριακές παρεμβάσεις σε κεντρικούς δρόμους της πόλης και θα υπάρξουν αλλαγές μικρής διάρκειας στα δρομολόγια των αστικών λεωφορείων.

Συγκεκριμένα όπως ανακοινώθηκε από τη Διεύθυνση Τροχαίας Θεσσαλονίκης, από τις 10 το πρωί, έως τη λήξη των σχετικών εκδηλώσεων θα υπάρξουν παρεμβάσεις της κυκλοφορίας στη Λεωφόρο Νίκης, από την οδό Ι. Δραγούμη έως την οδό Ελ. Βενιζέλου, στην οδό Ι. Δραγούμη, από την οδό Μητροπόλεως έως την Λεωφόρο Νίκης, στην οδό Ν. Κουντουριώτη, καθ’ όλο το μήκος αυτής, στην οδό Καρατάσου, από την οδό 26ης Οκτωβρίου έως την οδό Σαλαμίνος και στην οδό Παλαιού Σταθμού και στα δύο ρεύματα κυκλοφορίας της, από την οδό Βουτυρά έως την οδό 26ης Οκτωβρίου.

Επίσης έως τις 2 το μεσημέρι δεν επιτρέπεται η στάση και η στάθμευση των αυτοκινήτων στην οδό Ν.Κουντουριώτη, καθ’ όλο το μήκος αυτής, στην οδό Καρατάσου, καθ’ όλο το μήκος αυτής, στην οδό Πολυτεχνείου, στο τμήμα της από την οδό Δωδεκανήσου έως την οδό 26ης Οκτωβρίου, στην οδό Αναγεννήσεως, στο τμήμα της από την οδό Παλαιού Σταθμού έως την οδό Σαπφούς, στην οδό Παλαιού Σταθμού, στο τμήμα της μεταξύ των οδών 26ης Οκτωβρίου και Βουτυρά (και στα δύο ρεύματα κυκλοφορίας), στην οδό Ι. Δραγούμη στο τμήμα της από την οδό Μητροπόλεως έως την Λεωφόρο Νίκης, στην οδό Ελ. Βενιζέλου στο τμήμα της από την Λεωφόρο Νίκης έως την οδό Μητροπόλεως και στην οδό Μητροπόλεως, στο τμήμα της από την Ι. Δραγούμη έως την οδό Ελ. Βενιζέλου.

Η απαγόρευση στάσης και στάθμευσης όλων των οχημάτων θα είναι σε ισχύ στη Λεωφ. Νίκης, ενώ για την ομαλή διεξαγωγή της κυκλοφορίας θα υπάρχουν τροχονόμοι, σε καίρια σημεία, που θα ρυθμίζουν την κυκλοφορία και θα διευκολύνουν τους οδηγούς.

«Βρισκόμαστε εδώ, στον απόηχο της τραγωδίας των Τεμπών, την οποία ολόκληρη η ελληνική κοινωνία βιώνει με αισθήματα βαθιάς συντριβής, για να διατηρήσουμε ζωντανή τη μνήμη ενός από τα πλέον επαίσχυντα και οδυνηρά συμβάντα του 20ου αιώνα”, είπε στην ομιλία της η κ. Σακελλαροπούλου και συνέχισε: “Ξεκινώντας από την πλατεία Ελευθερίας, τόπο εξευτελισμού και απάνθρωπης μεταχείρισης των Ελλήνων Εβραίων, πορευθήκαμε σιωπηλοί ως τον παλιό σιδηροδρομικό σταθμό, από όπου στις 15 Μαρτίου του 1943 αναχώρησε η πρώτη αμαξοστοιχία για το στρατόπεδο εξόντωσης Άουσβιτς-Μπιρκενάου.

Ήταν μόνο μία από τις πολλές αμαξοστοιχίες που μετέφεραν σταδιακά και κάτω από άθλιες συνθήκες, μέσα σε βαγόνια μεταφοράς ζώων, περίπου 46.000 Εβραίους συμπολίτες μας στα ναζιστικά στρατόπεδα της φρίκης. Από αυτούς, στην αγαπημένη «Ιερουσαλήμ των Βαλκανίων», όπου οι Σεφαραδίτες πρόγονοί τους βρήκαν φιλόξενο καταφύγιο τον 15ο αιώνα, επέστρεψαν λιγότεροι από 2.000. Εκδηλώσεις μνήμης όπως η σημερινή είναι απαραίτητες ώστε να προβάλλονται, έστω με καθυστέρηση, τα πραγματικά γεγονότα της σύλληψης, του εκτοπισμού και τελικά της εξόντωσης των Εβραίων αδελφών μας. Γεγονότα αποτρόπαια που σφράγισαν τη ζωή της πόλης και άλλαξαν βίαια την πλούσια πολυπολιτισμική της ταυτότητα. Και είναι ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι, ιδίως τα τελευταία χρόνια, η Θεσσαλονίκη έχει αναγνωρίσει το μερίδιο της ευθύνης που της αναλογεί και έχει ρητά καταδικάσει τα σφάλματα του παρελθόντος, σε μια προσπάθεια να επουλώσει το ιστορικό τραύμα”.

Μαργαρίτης Σχοινάς: «Η δημιουργία ενός Δικτύου Τόπων όπου συνέβη το Ολοκαύτωμα, βασικός στόχος της Ε.Ε»

“Η δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού «Δικτύου τόπων όπου συνέβη το Ολοκαύτωμα» είναι μια από τις βασικές δράσεις της Στρατηγικής μας για το αμέσως επόμενο διάστημα”, τόνισε ο αντιπρόεδρος της ευρωπαϊκής επιτροπής Μαργαρίτης Σχοινάς, κατά την ομιλία του στην τελετή που έγινε στον παλιό σιδηροδρομικό σταθμό μετά την πορεία μνήμης για τη συμπλήρωση 80 χρόνων από την αναχώρηση του πρώτου συρμού για το ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης ‘Άουσβιτς- Μπίρκεναου, όπου εξοντώθηκαν 50.000 Θεσσαλονικείς Εβραίοι.

“Πεποίθηση και στόχος μου είναι τοποθεσίες όπως αυτή που βρισκόμαστε σήμερα, στη Θεσσαλονίκη, και όπως το Μουσείο Ολοκαυτώματος, που θα δεσπόζει σύντομα εδώ, να γίνουν μέρος του Δικτύου αυτού και να αναδειχθούν σε Ευρωπαϊκό επίπεδο. Είναι το ιστορικό μας χρέος απέναντι σε όσους χάθηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης”, είπε ο κ. Σχοινάς, ενώ αναφερόμενος στη σημερινή συγκυρία και την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία υπογράμμισε:

“Η Ευρώπη κι ο Ευρωπαϊκός Τρόπος Ζωής δεν θα επιτρέψουν την επανάληψη του φαινομένου που βαραίνει την ιστορία μας. Κι όσοι ακόμα σήμερα σχετικοποιούν το Ολοκαύτωμα, προσπαθώντας ή τολμώντας να εξισώσουν τον ναζισμό με τον περήφανο αγώνα του Ουκρανικού λαού για ελευθερία και ανεξαρτησία, να ξέρουν ότι θα έχουν πολλούς λογαριασμούς να εξοφλήσουν. Με την Ιστορία, τη Δικαιοσύνη, αλλά και τα Διεθνή Δικαστήρια και τον Ανθρωπισμό. Όπως τότε η Νυρεμβέργη, έτσι και τώρα η Χάγη περιμένει όσους νομίζουν ότι μπορεί να γίνουν δήμιοι της ιστορίας. Αυτές είναι οι σπουδαιότερες παρακαταθήκες που μπορούμε να αφήσουμε στην επόμενη γενιά”.

“Ως αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αρμόδιος για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού, ως Έλληνας και ως Θεσσαλονικιός είμαι περήφανος που η ευρωπαϊκή στρατηγική για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού και τη διαφύλαξη της Εβραϊκής ζωής, για την οποία σας μίλησα από το βήμα αυτό πριν ένα χρόνο, ήδη αρχίζει να παράγει αποτελέσματα και γίνεται πηγή έμπνευσης για αντίστοιχες πρωτοβουλίες και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού”, επισήμανε ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν”.

Η στρατηγική αυτή περιλαμβάνει περίπου100 στοχευμένες δράσεις από τις οποίες οι μισές έχουν ήδη δρομολογηθεί.

Όπως είπε, στις 19 Απριλίου συμπληρώνονται 80 χρόνια από την εξέγερση του Γκέτο της Βαρσοβίας, που έγινε σύμβολο της εβραϊκής αντίστασης κατά της βαρβαρότητας του ναζιστικού καθεστώτος.

“Η εβραϊκή ζωή ήταν, είναι και θα είναι αναπόσπαστο κομμάτι των ευρωπαϊκών κοινωνιών και του Ευρωπαϊκού Τρόπου ζωής. Τα τελευταία χρόνια, πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν γίνει μάρτυρες μιας αναβίωσης της εβραϊκής ζωής και επανασύνδεσης με την εβραϊκή τους παράδοση – με την πόλη μας, τη Θεσσαλονίκη, να αποτελεί ένα φωτεινό παράδειγμα”.

Ο κ. Σχοινάς χαιρέτισε την ανακοίνωση της ελληνικής κυβέρνησης ότι η προετοιμασία ενός εθνικού σχεδίου δράσης, εναρμονισμένου με την ευρωπαϊκή στρατηγική έχει ήδη δρομολογηθεί.

Χαιρέτισε, επίσης, την πρόοδο που επετεύχθη κατά το τελευταίο διάστημα στις διαδικασίες για την ανέγερση του Μουσείου Ολοκαυτώματος της Θεσσαλονίκης, για το οποίο είπε ότι είναι ένα σύμβολο με σημασία και ακτινοβολία που ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια της Ελλάδας.

Για το Ολοκαύτωμα και τα θύματα της Εβραϊκής Κοινότητας της Θεσσαλονίκης ο κ. Σχοινάς ανέφερε τα εξής:

“Στις 26 Ιανουαρίου 2023, σε μια ιστορική ειδική συνεδρία αφιερωμένη στη Διεθνή Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος, Ο Πρόεδρος του Ισραήλ Ισαάκ Χέρτζογκ, από το βήμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, επέλεξε να συμπυκνώσει την ασύλληπτη φρίκη της καταδίωξης και εξόντωσης έξι εκατομμυρίων Εβραίων στο πρόσωπο ενός Έλληνα. Του μοναδικού τότε Εβραίου κατοίκου της Λέρου, Δανιήλ Ραχαμίμ. Τέτοιο ήταν το μένος των Ναζί, που και για έναν άνθρωπο μονάχα έστειλαν ένα καράβι στο ακριτικό νησί. Είχαν προηγηθεί άλλα. Απ’ τα καράβια, τους στοίβαξαν στα τρένα. Προορισμός, η κόλαση του ‘Αουσβιτς. Δεν ξεχνάμε. Μας του θυμίζει ο συμπολίτης μας Λεόν Σαλτιέλ, μέσα από το συγκλονιστικό του βιβλίο «Μη με ξεχάσετε», με τις τελευταίες επιστολές τριών Εβραίων μητέρων προς τους γιούς τους, λίγο πριν την αναχώρησή τους για τα κολαστήρια. Η Σαρίνα Σαλτιέλ, η Ματίλντα Μπαρούχ, η Νεάμα Καζές δε μας αφήνουν να τις ξεχάσουμε. Δεν επαναπαυόμαστε. Στεκόμαστε απέναντι σε κάθε σύγχρονη μορφή αντισημιτισμού και μισαλλοδοξίας. Θυμόμαστε και εμπνεόμαστε από τους Εβραίους, ανά την Ευρώπη, που αντιστάθηκαν”.

Ο κ. Καλαφάτης υπογραμμίζει πως μια ακόμη δέσμευση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη κι ένα χρέος προς την Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης και τους απανταχού Εβραίους, μπαίνει στα σκαριά και προσθέτει: «Ένα έργο υψηλού συμβολισμού και διεθνούς εμβέλειας, το οποίο θα συμβάλει στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης του Ολοκαυτώματος αλλά και στην αναβάθμιση της δυτικής εισόδου της Θεσσαλονίκης, μπήκε στην επόμενη φάση.

Εγκρίθηκε το Προεδρικό Διάταγμα για το Μουσείο Ολοκαυτώματος και η κυβέρνηση αποδεικνύει, για άλλη μία φορά, ότι μιλά με έργα κι όχι με λόγια. Η εξέλιξη αυτή, για την οποία συνεργαστήκαμε με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης, κ. Παναγιώτη Πικραμμένο, ώστε να υλοποιηθεί, βήμα βήμα, ένα έργο υψηλού συμβολισμού και διεθνούς εμβέλειας, αλλά και με τον Υφυπουργό Χωροταξίας και Αστικού Περιβάλλοντος κ. Νικόλαο Ταγαρά και τον Γενικό Γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος κ. Ευθύμιο Μπακογιάννη, αποδεικνύει την απόφασή μας να προωθήσουμε, το ταχύτερο δυνατό, σε συνεργασία με την Ισραηλιτική Κοινότητα στην πόλη της Θεσσαλονίκης, ένα από τα μεγαλύτερα και εμβληματικότερα Μουσεία Ολοκαυτώματος σε ολόκληρο τον κόσμο. Είναι χρέος στο οποίο ανταποκρινόμαστε με σεβασμό στο χθες και συναίσθηση ευθύνης για το αύριο».

Ο υφυπουργός Μακεδονίας-Θράκης επισημαίνει ακόμη ότι «το έργο του Μουσείου Ολοκαυτώματος αποτελεί πρωτοβουλία της Ελληνικής Κυβέρνησης, του Δήμου Θεσσαλονίκης και της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης. Κύριος του έργου θα είναι το ΝΠΔΔ Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης, ενεργώντας για λογαριασμό του Μουσείου Ολοκαυτώματος Θεσσαλονίκης» και σημειώνει τα εξής: «εξαρχής η χωροθέτηση του Μουσείου είχε συμφωνηθεί να γίνει στη Δυτική Πλευρά της Θεσσαλονίκης και μάλιστα πλησίον του Παλαιού Σιδηροδρομικού Σταθμού, δεδομένης της σημαντικής ιστορικής και συνειρμικής σύνδεσης και μνήμης του Εβραϊκού πληθυσμού της Θεσσαλονίκης με τις σιδηροδρομικές αποστολές και τη μεταφορά τους σε στρατόπεδα συγκέντρωσης της Πολωνίας το 1943.

Το Προεδρικό διάταγμα με αριθμ. ΦΕ850/Δ΄/18-11-2022, που τροποποιεί το παλαιότερο πολεοδομικό καθεστώς της περιοχής εγκρίνει το ειδικό πολεοδομικό σχέδιο σε έκταση εμβαδού 3.166 τ.μ., ιδιοκτησίας ΓΑΙΑΟΣΕ ΑΕ, στην περιοχή του Εμπορευματικού Σταθμού Θεσσαλονίκης του Δήμου Θεσσαλονίκης με τον καθορισμό ενός οικοδομικού τετραγώνου – οικοδομήσιμου χώρου, ενός κοινόχρηστου χώρου εμβαδού 3.166 τμ, ενός υπαίθριου χώρου στάθμευσης εμβαδού 2.488,52 τμ, λοιπών κοινόχρηστων χώρων συνολικού εμβαδού 2.488,52 τμ και πεζοδρόμων, καθώς και τη διεύρυνση της οδού Κωλέττη εις βάρος του ΚΧ εμβαδού 3.166 τμ, ώστε το ελάχιστο ενιαίο πλάτος της να είναι 21,00 μ., καθώς και την τροποποίηση τμήματος της ρυμοτομικής γραμμής του Εμπορικού Σταθμού».

Στον οικοδομήσιμο χώρο, όπως αναφέρει ο κ. Καλαφάτης, επιτρέπεται μόνο η ειδική χρήση «Πολιτιστικές εγκαταστάσεις» (α/α 6, του άρθρου 1 του π.σ. 59/2018). Στο πρόσωπο του οικοδομικού τετραγώνου-οικοδομήσιμου χώρου προβλέπεται να κατασκευαστεί προκήπιο πλάτους πέντε και έξι μέτρων.

Οι δε όροι και περιορισμοί δόμησης του οικοδομήσιμου χώρου ορίζονται ως εξής:

– Συντελεστής Δόμησης: 2,4

– Επιτρεπόμενη Κάλυψη: 40% της επιφάνειάς του.

– Μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος 32 μ.(βάσει του ν.3891/2010 και ν.4254/2014 ως ειδικό κτίριο που συνδέεται με την ιστορία του σιδηρόδρομου).

– Προκήπιο: έξι και πέντε μέτρα

– Υποχρεωτική στάθμευση σύμφωνα με το Π.Δ. 350/1996 (Α’ 230) και την παρ. 5 του άρθρου 43 του ν. 4801/2021 (Α’ 83).

Δήλωση του Δημάρχου Θεσσαλονίκης Κωνσταντίνου Ζέρβα σχετικά με την έγκριση του Προεδρικού Διατάγματος για το Μουσείο Ολοκαυτώματος

«Η έγκριση του Προεδρικού Διατάγματος για το Μουσείο Ολοκαυτώματος συνιστά μια σημαντική στιγμή για τη Θεσσαλονίκη και μια μεγάλη δικαίωση για τον Δήμο Θεσσαλονίκης. Συμβάλαμε ως Δήμος με όλες τις δυνάμεις μας και συνεργαστήκαμε με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, υπό τον συντονισμό του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης Παναγιώτη Πικραμμένου, ώστε να δώσουμε λύσεις σε σημαντικά ζητήματα που αφορούσαν το έργο, μεταξύ άλλων με την παραχώρηση δέκα στρεμμάτων για την ανέγερση του Μουσείου Ολοκαυτώματος. Θα ήθελα να συγχαρώ τις τεχνικές και τη νομική υπηρεσία του Δήμου Θεσσαλονίκης για την υποδειγματική συνεργασία με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, τη ΓΑΙΑΟΣΕ Α.Ε. και την Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης αναφορικά με την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος. Πλέον ανοίγει ο δρόμος, ώστε η Θεσσαλονίκη να αποκτήσει ένα παγκόσμιο μνημείο κατά του ρατσισμού παράλληλα με ένα μητροπολιτικό πάρκο πρασίνου και ιστορικής μνήμης στα δυτικά της.

Η πολυκατοικία όπου ζούσε «χτυπήθηκε από οβίδες και πήρε φωτιά», διευκρίνισε. «Το διαμέρισμά του κάηκε», συνέχισε το ίδρυμα, εκφράζοντας το πένθος του για τον θάνατο αυτού «του στενού φίλου».

Η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Ουκρανίας βομβαρδίζεται από το ρωσικό πυροβολικό σχεδόν αδιαλείπτως από την έναρξη την 24η Φεβρουαρίου της ρωσικής εισβολής, που ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν αποκαλεί «ειδική στρατιωτική επιχείρηση», κατ’ αυτόν απαραίτητη για να αφοπλιστεί και να «αποναζιστικοποιηθεί» η γειτονική χώρα.

«Κάθε μέρα αυτού του πολέμου γίνεται πιο προφανές τι σημαίνει ‘αποναζιστικοποίηση’ για ‘αυτούς’», για τον ρώσο πρόεδρο και τον ρωσικό στρατό, στηλίτευσε ο ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

«Ο Πούτιν ‘πέτυχε’ αυτό που δεν είχε καταφέρει ούτε ο Χίτλερ», υπερθεμάτισε το υπουργείο Άμυνας της Ουκρανίας.

Ο Μπαρίς Ρομαντσένκο γεννήθηκε την 20ή Ιανουαρίου 1926 στο Μποντάρι, κοντά στη Σούμι, σύμφωνα με την ανακοίνωση του ιδρύματος μνήμης του στρατοπέδου συγκέντρωσης Μπούχενβαλντ.

Απελάθηκε στο Ντόρτμουντ το 1942, στα 16 του χρόνου, για να εργαστεί καταναγκαστικά σε ορυχείο. Έπειτα από ανεπιτυχή απόπειρα να δραπετεύσει, τον έστειλαν στο στρατόπεδο Μπούχενβαλντ το 1943.

Στο στρατόπεδο συγκέντρωσης και εξόντωσης Μπούχενβαλντ πέθαναν πάνω από 53.000 άνθρωποι στα χέρια των ναζί κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Κατόπιν μετήχθη στο Πεενεμούντε, στο νησί Ούζεντομ, στη Βαλτική Θάλασσα, όπου εργάστηκε καταναγκαστικά στο πρόγραμμα κατασκευής των πυραύλων V2 των ναζί, ενώ κρατήθηκε επίσης στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Ντόρα-Μίτελμπαου και στο Μπέργκεν-Μπέλσεν.

«Ο φρικιαστικός θάνατος του Μπαρίς Ρομαντσένκο δείχνει πόσο μεγάλη απειλή είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία για τους επιζώντες του Ολοκαυτώματος», που υπολογίζεται σήμερα ότι είναι περίπου 42.000, σημείωσε το ίδρυμα.

Ο άλλοτε κρατούμενος στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης διετέλεσε αντιπρόεδρος της Διεθνούς Επιτροπής Μπούχενβαλντ-Ντόρα στην Ουκρανία. Αφιερώθηκε στην λεπτομερή καταγραφή των ναζιστικών εγκλημάτων.

Προτού επιστρέψει στην Ουκρανία, υπηρέτησε για χρόνια στον σοβιετικό στρατό, σταθμεύοντας στην πάλαι ποτέ Ανατολική Γερμανία, σύμφωνα με την οργάνωση Maximilian Kolbe, που είναι αφιερωμένη στην υλική και ψυχολογική υποστήριξη των επιζώντων του Ολοκαυτώματος.

Η οργάνωση βρισκόταν σε επαφή για χρόνια με τον Ρομαντσένκο, που ήταν άρρωστος και δυσκολευόταν ακόμα και να βγει από το διαμέρισμα όπου ζούσε μόνος, στον όγδοο όροφο της πολυκατοικίας στο Χάρκοβο που βομβαρδίστηκε την Παρασκευή, εξήγησε συνεργάτιδά της στο Γαλλικό Πρακτορείο.

Το 2012, σε εκδήλωση για την επέτειο της απελευθέρωσης του στρατοπέδου του Μπούχενβαλντ, ο Μπαρίς Ρομαντσένκο απήγγειλε, θυμίζει το ίδρυμα μνήμης, τον όρκο των επιζώντων του ναζιστικού στρατοπέδου: «Το ιδανικό μας είναι η οικοδόμηση ενός νέου κόσμου ειρήνης και ελευθερίας».

«Ο Λέον Σβάρτσμπάουμ πέθανε τη νύχτα της Κυριακής προς Δευτέρα. Ο χαμός του αποτελεί μεγάλη απώλεια για την κοινή μνήμη. Η οργή του και η ανθρωπιά του θα λείψουν σε όλους μας», δήλωσε ο Κριστόφ Χόιμπνερ, εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Διεθνούς Επιτροπής του Άουσβιτς.

Ο Σβάρτσμπάουμ είχε καταθέσει σε δίκες εναντίον ναζιστών, πρώην δεσμοφυλάκων στρατοπέδων συγκέντρωσης. Καταλυτικής σημασίας ήταν η κατάθεσή του το 2016 στη δίκη του πρώην δεσμοφύλακα του στρατοπέδου συγκέντρωσης Άουσβιτς, Ράινχολντ Χάνινγκ, ο οποίος καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια φυλάκιση, αλλά πέθανε λίγους μήνες μετά την ανακοίνωση της απόφασης χωρίς ποτέ να πάει στη φυλακή.

Στο τέλος του 2021 ο Σβάρτσμπάουμ εμφανίστηκε στη δίκη του πρώην δεσμοφύλακα του στρατοπέδου συγκέντρωσης Ζάξενχάουζεν, του Γιόζεφ Σουτς, 101 ετών, και ζήτησε «να αποδοθεί δικαιοσύνη».

Συχνά εξέφραζε την οργή του που πολύ λίγοι εγκληματίες ναζί λογοδότησαν ενώπιον της δικαιοσύνης, κυρίως στη Γερμανία. Όπως επισήμαινε η Διεθνής Επιτροπή του Άουσβιτς, ο Σβάρτσμπάουμ «δεν επιθυμούσε το μίσος, ήθελε δικαιοσύνη».

Είχε γεννηθεί το 1921 στο Αμβούργο από εβραϊκή οικογένεια με καταγωγή από την Πολωνία, αλλά μεγάλωσε το Μπέντσιν στην Άνω Σιλεσία, στη νυν Πολώνια, από όπου η οικογένειά του μεταφέρθηκε στο Άουσβιτς το 1943 μετά τη διάλυση του γκέτο.

Ήταν το μόνο μέλος της οικογένειάς του που επέζησε από το Ολοκαύτωμα αφού πέρασε από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης Άουσβιτς, Μπούχενβαλντ και Ζάξενχάουζεν, από όπου απελευθερώθηκε τον Μάιο του 1945 από τους Αμερικανούς στρατιώτες.

Μετά τον πόλεμο, έζησε στο Δυτικό Βερολίνο και εργαζόταν ως έμπορος έργων τέχνης. Παράλληλα δεν σταμάτησε να μιλά για τη φρίκη του ναζισμού σε συνέδρια σε όλο τον κόσμο αλλά και σε σχολεία.