Μετά την ανακοίνωση των δασμών την περασμένη Τετάρτη, η κυβέρνηση δημοσίευσε έναν περίπλοκο τύπο που, σύμφωνα με τις δηλώσεις της, ανέπτυξε με τη συνεργασία του Συμβουλίου Οικονομικών Συμβούλων.

Στην ουσία, ο τύπος δεν είναι τίποτε περισσότερο από το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ με κάθε χώρα, διαιρούμενο με την αξία των αγαθών που εισάγονται από αυτή τη χώρα. Δύο ακόμη μεταβλητές της εξίσωσης αλληλοαναιρούνται και καθίστανται πρακτικά ανούσιες.

Ο τύπος που χρησιμοποιήθηκε υπολόγιζε «την ελαστικότητα των τιμών εισαγωγών ως προς τους δασμούς» δηλαδή την επίδραση των δασμών στην τιμή των εισαγόμενων προϊόντων. Ωστόσο, η κυβέρνηση Τραμπ χρησιμοποίησε μια τιμή ελαστικότητας 0,25, η οποία σύμφωνα με την οικονομική θεωρία σημαίνει ότι η επίδραση του δασμού στην τιμή εισαγωγής είναι περιορισμένη. Οι οικονομολόγοι όμως, υποστηρίζουν ότι χρησιμοποιήθηκε λάθος τιμή. Η σωστή τιμή θα ήταν 0,945, η οποία δείχνει ότι σχεδόν όλος ο δασμός επηρεάζει άμεσα την τιμή εισαγωγής.

Οι οικονομολόγοι Corinth και Veuger, τονίζουν ότι είναι αντιφατικό να συνδυάζονται δύο διαφορετικοί τύποι ελαστικότητας στην εξίσωση, όπως έγινε από την κυβέρνηση Τραμπ.

Όπως εξηγούν, οι τύποι αυτοί δεν αλληλοσυμπληρώνονται και πρέπει να χρησιμοποιούνται ξεχωριστά. Αν η κυβέρνηση Τραμπ είχε χρησιμοποιήσει τη σωστή τιμή για την ελαστικότητα, ο δασμός που θα επιβαλλόταν σε χώρες όπως το Βιετνάμ θα ήταν 12,2% και όχι 46%, όπως τελικά εφαρμόστηκε.

ΟΙ ΔΑΣΜΟΙ ΌΠΩΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΘΗΚΑΝ ΚΑΙ Η ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΥΣ

Η Υπηρεσία Εμπορικού Αντιπροσώπου των ΗΠΑ (USTR) υποστήριξε τους υπολογισμούς της με έρευνες του καθηγητή Alberto Cavallo από το Harvard Business School. Ωστόσο, ο ίδιος ο Cavallo δήλωσε ότι δεν είναι σαφές αν τα ευρήματα του χρησιμοποιήθηκαν σωστά. Παρά ταύτα, η USTR συνεχίζει να στηρίζει την προσέγγισή της.

Συνεπώς, οι Corinth και Veuger καταλήγουν ότι ο τύπος που χρησιμοποιήθηκε από την κυβέρνηση Τραμπ δεν έχει βάση στην οικονομική θεωρία ή το εμπορικό δίκαιο. Ωστόσο, αν θεωρείται σοβαρό θεμέλιο για την εμπορική πολιτική των ΗΠΑ, τότε οι υπεύθυνοι αξιωματούχοι θα πρέπει να διασφαλίσουν τη σωστή εφαρμογή των υπολογισμών.

Μπορεί η οικονομία των ΗΠΑ να παρέμεινε αξιοσημείωτα ισχυρή παρά τις διαδοχικές κρίσεις αλλά η δυνατότητα των αμερικανών πολιτών να τα βγάλουν πέρα είναι σήμερα η χειρότερη από κάθε άλλη εποχή, ακόμα και συγκρινόμενη με τη Μεγάλη Ύφεση της δεκαετίας του 1930

Οι οικονομολόγοι διαφωνούν

«Οποιαδήποτε ιδέα από το TikTok ότι η ζωή ήταν καλύτερη το 1923 από ό,τι είναι τώρα είναι μακριά από την πραγματικότητα», δήλωσε ο καθηγητής οικονομικών του Columbia Business School, Μπρετ Χάουζ.

Σε σύγκριση με πριν από 100 χρόνια, «σήμερα, το προσδόκιμο ζωής είναι πολύ μεγαλύτερο, η ποιότητα ζωής είναι πολύ καλύτερη, οι ευκαιρίες να συνειδητοποιήσει κανείς τις δυνατότητές του είναι πολύ μεγαλύτερες, τα ανθρώπινα δικαιώματα γίνονται ευρύτερα σεβαστά και η πρόσβαση σε πληροφορίες και εκπαίδευση διευρύνεται ευρέως». είπε ο Χάουζ.

• Ακόμη και αν κοιτάξουμε απλώς τους αριθμούς, η χώρα συνέχισε να αναπτύσσεται από την πανδημία της Covid-19, ξεπερνώντας προηγούμενες προβλέψεις για ύφεση.

Επίσημα, το Εθνικό Γραφείο Οικονομικών Ερευνών ορίζει την ύφεση ως «μια σημαντική πτώση της οικονομικής δραστηριότητας που κατανέμεται σε όλη την οικονομία και διαρκεί περισσότερο από μερικούς μήνες».

Υπήρξαν περισσότερες από δώδεκα υφέσεις τον περασμένο αιώνα, μερικές που διήρκεσαν έως και ενάμιση χρόνο, όπως φαίνεται και στο ακόλουθο διάγραμμα από το CNBC που δείχνει τις μεγάλες υφέσεις που έπληξαν τις ΗΠΑ από το 1945 και μετά και τη διάρκειά τους σε μήνες. Η πιο μακροχρόνια ήταν η κρίση που ξεκίνησε με την κατάρρευση της Lehman Brothers τον Δεκέμβριο του 2007 και διήρκησε συνολικά 18 μήνες, ενώ έπονται οι κρίσεις του 1973 και του 1981 διάρκειας 16 μηνών αμφότερες. 

Η μόνη ύφεση που έχουν βιώσει οι ΗΠΑ στη βιομηχανική εποχή διήρκεσε μια δεκαετία, από το κραχ του χρηματιστηρίου του 1929 έως το 1939, όταν οι ΗΠΑ άρχισαν να κινητοποιούνται ενόψει για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

• Η μεγάλη ύφεση είναι μια «εντελώς διαφορετική τάξη μεγέθους», δήλωσε στο CNBC η Σούχαν Ηάουσμαν, διευθύντρια έρευνας στο W.E. Upjohn Institute for Employment Research. «Δεν έχουμε δει κάτι παρόμοιο εδώ και 80 με 90 χρόνια».

Στην πραγματικότητα, η τελευταία τριμηνιαία έκθεση για το αμερικανικό ΑΕΠ, η οποία παρακολουθεί τη συνολική υγεία της οικονομίας, αυξήθηκε περισσότερο από το αναμενόμενο, ενώ η προσπάθεια της Federal Reserve να μειώσει τον πληθωρισμό ήταν μέχρι στιγμής επιτυχής, ένα σπάνιο επίτευγμα στην οικονομική ιστορία.

• Η κεντρική τράπεζα σηματοδότησε στις τελευταίες οικονομικές της προβλέψεις ότι θα μειώσει τα επιτόκια το 2024, ακόμη και με την οικονομία να συνεχίζει να αναπτύσσεται, η οποία θα ήταν ο περιζήτητος δρόμος για μια «ήπια προσγείωση», όπου ο πληθωρισμός θα επιστρέψει στο στόχο του 2%, τον οποίο έχει θέσει η Fed, χωρίς να προκαλέσει σημαντική αύξηση της ανεργίας.

«Σίγουρα, η οικονομία επιβραδύνεται και η αγορά εργασίας «παγώνει», αλλά δεν βρισκόμαστε σε ύφεση», δήλωσε ο Σουνγκ Βον Σον, καθηγητής Οικονομικών και Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Loyola Marymount και επικεφαλής οικονομολόγος στο SS Economics.

Το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε στο 3,7% τον Νοέμβριο, σύμφωνα με πιο πρόσφατα στοιχεία του υπουργείου Εργασίας των ΗΠΑ, και η αναλογία των ανοιγμάτων προς τους διαθέσιμους εργαζομένους είναι 1,3 προς 1 — πολύ μακριά από το ποσοστό ανεργίας 25% τη δεκαετία του 1930.

«Τώρα οι μισθοί αυξάνονται πιο γρήγορα από τον πληθωρισμό, ενισχύοντας την αγοραστική δύναμη», είπε. «Αυτό δύσκολα το λες μεγάλη ύφεση».

Ωστόσο, ανεξάρτητα από την οικονομική θέση της χώρας, πολλοί Αμερικανοί παλεύουν να τα βγάλουνε πέρα με τις υψηλές τιμές για καθημερινά είδη και οι περισσότεροι έχουν εξαντλήσει τις οικονομίες τους και πλέον στηρίζονται σε πιστωτικές κάρτες για να τα βγάλουν πέρα.

• Οι οικογένειες με χαμηλό εισόδημα έχουν πληγεί ιδιαίτερα σκληρά, δήλωσε ο Τόμας Φίλιπσον, καθηγητής Δημόσιας Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο και πρώην εν ενεργεία πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Συμβούλων του Λευκού Οίκου.

Οι χαμηλότερα αμειβόμενοι εργαζόμενοι ξοδεύουν περισσότερο μερίδιο από το εισόδημά τους σε είδη πρώτης ανάγκης όπως τρόφιμα, ενοίκιο και φυσικό αέριο, κατηγορίες που παρουσίασαν επίσης αυξήσεις λόγω του πληθωρισμού, υψηλότερες από τον μέσο όρο.

«Ο πληθωρισμός πλήττει περισσότερο τους φτωχούς παρά τους πλούσιους, όσον αφορά το μερίδιο του πραγματικού εισοδήματος που χάνεται, επειδή ήταν σχετικά υψηλότερος για τις κατηγορίες που αποτελούν μεγαλύτερα μερίδια του προϋπολογισμού των νοικοκυριών», δήλωσε ο Φίλιπσον.

• Η στέγαση, ειδικά, έχει βαρύνει τη γνώμη πολλών Αμερικανών σχετικά με το πώς τα πάει η χώρα τους, συνολικά, ανεξάρτητα από το τι λένε άλλα δεδομένα. Έως σήμερα, οι τιμές των κατοικιών σε εθνικό επίπεδο έχουν αυξηθεί κατά 6,1%, πολύ περισσότερο από τη μέση αύξηση του πλήρους ημερολογιακού έτους τα τελευταία 35 χρόνια, σύμφωνα με τον δείκτη S&P CoreLogic Case-Shiller.

Τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων έχουν υποχωρήσει, αλλά εξακολουθούν να είναι πάνω από το 7%, και εξακολουθεί να υπάρχει πολύ χαμηλή προσφορά κατοικιών προς πώληση.

Αυτό εξηγεί γιατί οι Αμερικανοί αισθάνονται τόσο άσχημα για τη δική τους οικονομική κατάσταση, ακόμη και όταν η χώρα είναι σε καλή κατάσταση, εξήγησε ο Χάουζ. «Δεδομένου ότι η ιδιοκτησία κατοικίας είναι η μεγαλύτερη επενδυτική απόφαση που παίρνουν οι περισσότεροι άνθρωποι στη ζωή τους, η αγορά ακινήτων είναι πιθανό να μετριάσει τα συναισθήματα πολλών Αμερικανών για την οικονομία των ΗΠΑ».

Τα επιτόκια προβλέπεται σύμφωνα με την έρευνα να αυξηθούν άλλη μισή μονάδα τον Δεκέμβριο και στη συνέχεια κατά ένα τέταρτο της μονάδας στις δύο επόμενες συνεδριάσεις. Οι προβλέψεις της Fed που δημοσιεύθηκαν στη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου έδειχναν ότι τα επιτόκια θα φθάσουν το 4,4% φέτος και το 4,6% το επόμενο έτος, πριν από τη μείωση το 2024.

Οι οικονομολόγοι θεωρούν ότι η Fed είναι αποφασισμένη να μην κάνει στροφή πολύ σύντομα, καθώς η τράπεζα προσπαθεί να χαλιναγωγήσει τον πληθωρισμίο που βρίσκεται σε υψηλό 40 ετών. Η κίνηση προς ένα υψηλότερο ποσοστό θα αντανακλούσε την αύξηση των τιμών καταναλωτή, εξαιρουμένων των τροφίμων και της ενέργειας, η οποία ήταν θερμότερη του αναμενόμενου για τους δύο τελευταίους μήνες. Η έρευνα μεταξύ 40 οικονομολόγων διεξήχθη την περίοδο 21-26 Οκτωβρίου.

• «Οι πληθωριστικές πιέσεις παραμένουν έντονες και η Fed θα προχωρήσει σε αύξηση κατά 75 μονάδες βάσης τον Νοέμβριο», δήλωσε ο James Knightley, επικεφαλής διεθνής οικονομολόγος της ING Groep NV. “Προς το παρόν προβλέπουμε μια πιο συγκρατημένη αύξηση κατά 50 μονάδες βάσης τον Δεκέμβριο, δεδομένης της εξασθένησης της οικονομίας και της αγοράς, αλλά οι κίνδυνοι στρέφονται προς μια πέμπτη αύξηση κατά 75 μονάδες βάσης», σημείωσε.

Ο πρόεδρος της Fed, Τζερόμ Πάουελ, έχει δηλώσει ότι η τράπεζα είναι αποφασισμένη να αποκαταστήσει τη σταθερότητα των τιμών και έχει επανειλημμένα επικαλεστεί τον προκάτοχό του, Πολ Βόλκερ, ο οποίος αύξησε τα επιτόκια σε πρωτοφανή επίπεδα για να χαλιναγωγήσει τον πληθωρισμό στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Ο Πάουελ έχει προειδοποιήσει ότι η διαδικασία θα είναι επώδυνη.

Ο Πάουελ και οι συνάδελφοί του δεν έχουν εγκαταλείψει την ελπίδα ότι μπορούν να πετύχουν μια ήπια προσγείωση της οικονομίας. Όμως, για πρώτη φορά στις έρευνες πριν από τη συνεδρίαση του FOMC, η πλειοψηφία των οικονομολόγων – τα τρία τέταρτα – θεωρεί πιθανή την ύφεση μέσα στα επόμενα δύο χρόνια και οι περισσότεροι από τους υπόλοιπους βλέπουν μια σκληρή προσγείωση με μια περίοδο μηδενικής ή αρνητικής ανάπτυξης.

• “Νομίζω ότι το πιο σημαντικό πράγμα που πρέπει να προσέξουμε είναι το πώς ο Πάουελ θα επικοινωνήσει την πιθανή μείωση του ρυθμού αύξησης των επιτοκίων. Θα θελήσει να αποφύγει να δώσει την εντύπωση ότι επίκειται στροφή, ειδικά όταν ο πληθωρισμός εξακολουθεί να είναι ισχυρός”, δήλωσε η Anna Wong, επικεφαλής οικονομολόγος του Bloomberg στις ΗΠΑ.

Οι οικονομολόγοι θεωρούν ότι η Fed ενδεχομένως να συσφίγγει υπερβολικά τη νομισματική πολιτική της. Το 75% των οικονομολόγων δήλωσε ότι υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος η τράπεζα να αυξήσει τα επιτόκια υπερβολικά και να προκαλέσει περιττό πόνο, σε αντίθεση με το να μην αυξήσει αρκετά και να αποτύχει να περιορίσει τον πληθωρισμό.

«Οι καθυστερήσεις στη νομισματική πολιτική εξακολουθούν να υποτιμούνται», δήλωσε ο Thomas Costerg, υψηλόβαθμος οικονομολόγος στις ΗΠΑ στην Pictet Wealth Management. «Το πλήρες αποτέλεσμα της τρέχουσας σύσφιξης μπορεί να μην γίνει αισθητό μέχρι τα μέσα του 2023. Μέχρι τότε, μπορεί να είναι πολύ αργά. Ο κίνδυνος ενός λάθους είναι υψηλός».

Ενδέχεται να υπάρξει οικονομικός αντίκτυπος και στις παγκόσμιες αγορές, καθώς τα δύο τρίτα των οικονομολόγων αναμένουν παγκόσμια ύφεση τα επόμενα δύο χρόνια.

Ενώ ο μέσος όρος των οικονομολόγων αναμένει αύξηση κατά 50 μονάδες βάσης τον Δεκέμβριο, η κατάσταση είναι δύσκολη, με σχεδόν το ένα τρίτο να προβλέπει αύξηση κατά 75 μονάδες βάσης.

• Η πορεία των επιτοκίων που αναμένουν οι οικονομολόγοι είναι παρόμοια με αυτή που προβλέπουν οι αγορές. Οι επενδυτές αναμένουν σ επλήρη συμφωνία μια αύξηση 75 μονάδων βάσης την Τετάρτη, τείνουν προς μια αύξηση 50 μονάδων βάσης τον Δεκέμβριο και προσδοκούν ότι τα επιτόκια θα κορυφωθούν γύρω στο 4,8%.

Αν η Fed κάνει άλλη μια κίνηση 75 μονάδων βάσης την επόμενη εβδομάδα, η συνδυασμένη αύξηση των 375 μονάδων βάσης από τον Μάρτιο θα αντιπροσωπεύει την πιο απότομη αύξηση των επιτοκίων της Fed από τη δεκαετία του 1980, όταν ο Βόλκερ ήταν πρόεδρος της τράπεζας και πάλευε με τον υψηλό τότε πληθωρισμό.

«Με τη Fed αντιμέτωπη με την επιλογή είτε να κάνει πάρα πολλά είτε πολύ λίγα, τα μέλη της πιθανότατα θα επιλέξουν να κάνουν πάρα πολλά», δήλωσε ο Joel Naroff, πρόεδρος της Naroff Economics LLC, με στόχο την αποφυγή του επίμονου πληθωρισμού που αντιμετώπισε ο Βόλκερ από τη δεκαετία του 1970.

• Οι οικονομολόγοι αναμένουν ότι η Fed θα συνεχίσει τις μειώσεις του ισολογισμού της, οι οποίες ξεκίνησαν τον Ιούνιο. Η Fed μειώνει τα περιουσιακά στοιχεία έως και κατά 1,1 τρισ. δολάρια ετησίως. Οι οικονομολόγοι προβλέπουν ότι αυτό θα φέρει τον ισολογισμό στα 8,5 τρισ. δολάρια μέχρι το τέλος του έτους και ύστερα στα 6,7 τρισ. δολάρια τον Δεκέμβριο του 2024.

Η ανακοίνωσε της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Ανοικτής Αγοράς αναμένεται να διατηρήσει την καθοδήγηση για τα επιτόκια, η οποία υπόσχεται συνεχείς αυξήσεις, αν και ένα τέταρτο αναμένει ηπιότερη γλώσσα που θα σηματοδοτεί μικρότερες αυξήσεις.

Πέρα από την επιβράδυνση των αυξήσεων των επιτοκίων, οι οικονομολόγοι βλέπουν ότι η Fed τελικά θα αντιστρέψει την πορεία της ως απάντηση στη μείωση της ανάπτυξης και του πληθωρισμού. Οι περισσότεροι βλέπουν μια μικρή πρώτη μείωση των επιτοκίων στο β’ εξάμηνο του 2023, με μεγαλύτερες μειώσεις το 2024.

Πηγή: ieidiseis.gr

Όπως σημειώνεται στην εισαγωγή του άρθρου, «οι ισχυροί πρέπει να βοηθήσουν τους αδύναμους. Τώρα είναι η στιγμή να αποδείξει η Ευρώπη ότι είναι πραγματικά αυτό που επικαλείται συχνά, μια κοινότητα πεπρωμένου».

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο του άρθρου

«Η πανδημία του κορονοϊού πλήττει σκληρά την Ευρώπη, σε ανθρώπινο και οικονομικό επίπεδο. Οι συνέπειες της κρίσης θέτουν τα συστήματα υγείας μας σε μια ακραία δοκιμασία. Τα δραστικά πολιτικά μέτρα για την δημόσια υγεία είναι αναπόφευκτα, αλλά μειώνουν την οικονομική δραστηριότητα και θέτουν σε κίνδυνο την ύπαρξη εταιρειών και θέσεων εργασίας.

Το κράτος πρέπει να μετριάσει όσο το δυνατόν περισσότερο τις σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις μέσω της παροχής ρευστότητας και άμεσων μεταφορών κεφαλαίων. Αυτό θα απαιτήσει πολύ υψηλή δημόσια χρηματοδότηση. Όλες οι χώρες πρέπει να είναι σε θέση να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για να προστατεύσουν τους πολίτες, να σταθεροποιήσουν την οικονομία και να την αναζωογονήσουν γρήγορα μετά την κρίση.

Προκειμένου αυτό να καταστεί δυνατό για όλα τα κράτη μέλη, ανεξαρτήτως της δημοσιονομικής κατάστασης, η Ευρώπη πρέπει να μείνει οικονομικά ενωμένη σε αυτήν την κρίση. Οι ισχυροί πρέπει να βοηθήσουν τους αδύναμους. Τώρα είναι η στιγμή να αποδείξει η Ευρώπη ότι είναι πραγματικά αυτό που επικαλείται συχνά, μια «κοινότητα πεπρωμένου».

Οι χρηματοπιστωτικές αγορές αμφισβητούν επί του παρόντος τη βούληση και την ικανότητα των ευρωπαϊκών κρατών. Η απόδοση των ιταλικών δεκαετών ομολόγων έχει ήδη αυξηθεί αισθητά. Ακόμη και αν οι μεταρρυθμίσεις του τραπεζικού συστήματος, μετά την κρίση του 2008, δείχνουν ότι έχουν αποτέλεσμα και οι τράπεζες είναι πιο σταθερές, η μη προβλέψιμη διάρκεια της κρίσης και οι τεράστιες απώλειες εισοδημάτων που ήδη υπάρχουν εγκυμονούν τεράστιους κινδύνους για το μέλλον. Ένα βασικό δίδαγμα από την τελευταία κρίση είναι ότι απαιτούνται έγκαιρες και προορατικές (προνοητικές / προληπτικές) δράσεις, ώστε να μην υπάρξουν καν, εξαρχής αμφιβολίες για την σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος και να καταπνιγούν εν τη γενέσει τους οι κερδοσκοπικές επιθέσεις.

Πώς μπορεί να επιτευχθεί αυτός o ηράκλειος άθλος; Η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και ο επιμερισμός των κινδύνων μπορούν και πρέπει τώρα να συμβάλουν αποφασιστικά στην επίτευξή του. Η ιστορία δείχνει ότι τα κράτη-μέλη αλληλοϋποστηρίχτηκαν επανειλημμένα σε σοβαρές οικονομικές κρίσεις. Για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα εξέδωσε ένα κοινοτικό ομόλογο για την καταπολέμηση των συνεπειών της πετρελαϊκής κρίσης του 1974.

Οι χώρες της ευρωζώνης αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα ένα σοκ προσφοράς και ζήτησης. Η ύφεση της βιομηχανίας και η ύφεση της κατανάλωσης συμπίπτουν. Υγιείς επιχειρήσεις, με ένα καλό επιχειρηματικό μοντέλο, βλέπουν ξαφνικά τους εαυτούς τους λίγο πριν από την κατάρρευση λόγω σοβαρών προβλημάτων ρευστότητας. Χωρίς τεράστια κρατική βοήθεια, η ανεργία θα αυξηθεί ραγδαία, η κατανάλωση θα περιορισθεί και η κρίση θα κλιμακωθεί. Η στήριξη της ρευστότητας μέσω δανείων, εγγυήσεων και φορολογικών διευκολύνσεων, καθώς επίσης και η μείωση του κόστους εργασίας μέσω παροχής επιδομάτων σε μερικώς απασχολούμενους αποτελούν σημαντικά μέτρα για τη σταθεροποίηση της κατάστασης, αλλά δεν θα επαρκέσουν.

Να εκδοθούν ομόλογα-κρίσης ενός (1) τρισεκατομμυρίου ευρώ

Απαιτείται εκτεταμένη κρατική ενίσχυση, ιδίως για τις πολλές μικρές επιχειρήσεις (ατομικές επιχειρήσεις, ελεύθερους επαγγελματίες, μικρές βιοτεχνίες, αυτοαπασχολούμενους), αλλά και για μεσαίες και μεγαλύτερες επιχειρήσεις. Οι διεθνείς όμιλοι έχουν καλύτερες δυνατότητες για να εξισορροπήσουν την οικονομική τους κατάσταση, αλλά σε περίπτωση συνέχισης της κρίσης και η δική τους κατάσταση θα μπορούσε να γίνει επισφαλής.

Τα απαραίτητα δημοσιονομικά μέτρα υπό την έννοια του «whatever it takes» / “(να γίνει) ό, τι χρειάζεται” θα απαιτήσουν πολύ μεγάλα κονδύλια σε όλες τις χώρες. Ωστόσο, τα ευρωπαϊκά κράτη έχουν διαφορετικά περιθώρια δράσης στους κρατικούς προϋπολογισμούς. Πρέπει να αποφευχθεί να γίνει η κρίση το κορονοϊού μια δεύτερη κρίση δημοσίου χρέους. Συνεπώς, η σημερινή κρίση χρειάζεται ένα κοινό ισχυρό μήνυμα στις χρηματοπιστωτικές αγορές, ότι το να στοιχηματίζουν κατά της ευρωζώνης ή των επιμέρους κρατών-μελών δεν έχει νόημα. Σε σύγκριση με την κρίση του ευρώ, η δημοσιονομική πολιτική υπόκειται σε θεμελιωδώς μεταβληθέντες όρους. Συγκεκριμένα, η απαιτούμενη σήμερα ενίσχυση εκφεύγει της απαίτησης της οικονομικής παροχής υπό αυστηρούς όρους και προϋποθέσεις (αιρεσιμότητα), η οποία ήταν δικαιολογημένη για τα μέτρα κατά τα έτη από το 2010.

Η στρατηγική την οποία προτείνουμε, βασίζεται σε ομόλογα-κρίσης με συλλογική ευθύνη, η οποία καθιστά έτσι την ευρωπαϊκή δημοσιονομική πολιτική συνυπεύθυνη. Σε αυτήν (σ.σ.την στρατηγική) περιλαμβάνεται ένας ισχυρός, αλλά συμπληρωματικός ρόλος για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ως εγγυήτριας της σταθερότητας των αγορών και της μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής. Η ΕΚΤ έχει ήδη αντιδράσει στα αυξανόμενα ασφάλιστρα κινδύνου για τα ιταλικά κρατικά ομόλογα. Τώρα απαιτείται μια κοινή μη αμφισβητήσιμη δράση των κρατών.

Τα συλλογικά ομόλογα είναι τώρα απαραίτητα για να κατανείμουν το κόστος της κρίσης σε πολλούς ώμους. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να βοηθήσει κανείς τις χώρες που πλήττονται περισσότερο και να τις εμποδίσει να αντιμετωπίσουν μια κρίση φερεγγυότητας χωρίς καμιά δική τους υπαιτιότητα. Για το σκοπό αυτό, οι χώρες της ευρωζώνης θα πρέπει να εκδώσουν, περιοριστικά μόνο, για την αντιμετώπιση αυτής κρίση, συλλογικά ομόλογα ύψους 1.000 δισεκατομμυρίων ευρώ (περίπου 8% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της ευρωζώνης). Από αυτήν την δεξαμενή μπορούν να υποστηριχθούν κράτη-μέλη αν κινδυνεύουν να χάσουν την πρόσβασή τους στην κεφαλαιαγορά. Λόγω της κοινής ευθύνης, το χρέος των χωρών που πλήττονται περισσότερο θα αυξηθεί σχετικά λίγο. Αποφασιστικής σημασίας είναι το γεγονός ότι πρόκειται για ένα ταμείο έκτακτης ανάγκης για τη διαχείριση κρίσεων, δηλαδή ένα εφάπαξ μέτρο, όπως το συλλογικό ομόλογο την εποχή της πετρελαϊκής κρίσης. Ο διάρκεια εξόφλησης των ομολόγων πρέπει να είναι όσο το δυνατόν μεγαλύτερη. Οι υποχρεώσεις καταβολής τόκων και η αποπληρωμή τους πρέπει να προσανατολίζονται προς τα ομόλογα τα οποία διατηρούν τα κράτη μέλη στο κεφάλαιο της ΕΚΤ.

Τα ομόλογα που δημιουργήθηκαν με αυτόν τον τρόπο θα δημιουργούσαν επίσης “ασφαλή περιουσιακά στοιχεία” (Safe Assets) για τις τράπεζες της ευρωζώνης. Με αυτόν τον τρόπο θα μειωθεί ο κίνδυνος ενός φαύλου κύκλου (doom-loop) μεταξύ των προβληματικών / αφερέγγυων τραπεζών και των αδύναμων δημόσιων οικονομικών.

Μπορούμε να υποθέσουμε ότι ο προγραμματισμένος όγκος θα διατεθεί στην κεφαλαιαγορά με ευνοϊκούς όρους χρηματοδότησης. Διαφορετικά, θα πρέπει να ελεγχθεί, εάν οι εμπορικές τράπεζες θα εξυπηρετηθούν κατά προτεραιότητα κατά την εγγραφή τους, οι οποίες στη συνέχεια μπορούν να καταθέσουν τα εν λόγω ομόλογα στην ΕΚΤ για αναχρηματοδότηση.

Τέτοια συλλογικά ομόλογα θα ήταν ένα σαφές μήνυμα ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει ενωμένη την κρίση, ενα μήνυμα το οποίο δεν θα μπορούσε να αγνοηθεί. Δεν εμφανίζεται ως ικέτης μια μεμονωμένη υπερχρεωμένη χώρα, αλλά οι Ευρωπαίοι αντιμετωπίζουν την κρίση από κοινού. Δεν θα υπάρχει κανένα στίγμα μέσω του δημόσιου χρέους.

Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ΕSM) είναι ένας θεσμός από μια διαφορετική εποχή. Επομένως, δεν πρέπει να αναλάβει δράση στην κατάσταση αυτή. Ωστόσο, θα πρέπει να εξεταστεί εάν δεν θα μπορούσε να ανατεθεί στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ΕSM) η ταχεία και φερέγγυα έκδοση των ομολόγων αλληλεγγύης και η καθοδήγηση της χρηματοδότησης στα κράτη μέλη, χωρίς να υπάρξουν άσκοπες καθυστερήσεις λόγω των περιττών εμποδίων που θα προκαλούσαν οι εθνικές αρμοδιότητες έγκρισης.

Επιπλέον, η ΕΚΤ θα πρέπει να είναι σε θέση, όπως αποδέσμευσε 750 δισ. ευρώ με το νέο πρόγραμμα έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση της πανδημίας, να σταθεροποιήσει τις αγορές ομολόγων. Κατ΄αυτόν τον τρόπο, μπορεί να αποτρέψει από την αρχή την κερδοσκοπία σχετικά με τη σταθερότητα των δημόσιων οικονομικών και συνεπώς την αναχρηματοδότηση παλαιών χρεών. Για το σκοπό αυτό, θα πρέπει να τεθούν προσωρινά εκτός ισχύος οι απαιτήσεις / υποχρεώσεις για τα προγράμματα ESM. Αυτό είναι το κεντρικό στοιχείο για την διασφάλιση της ρευστότητας και της ακεραιότητας των αγορών ομολόγων και παράλληλα ένα συνοδευτικό μέτρο κατά της κερδοσκοπίας.

Συλλογική ευθύνη

Τέλος, θα απαιτηθούν μεγαλύτεροι πόροι για τη δημιουργία ενός δικτύου ασφαλείας για τις τράπεζες της ζώνης του ευρώ. Οι υφιστάμενοι θεσμοί όπως είναι ο ΕSM και οι εμπειρογνώμονές του θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν γι αυτό. Στόχος είναι να υπάρχουν επαρκείς πόροι για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Τα διαθέσιμα για το σκοπό αυτό κεφάλαια του ΕSM πρέπει να αυξηθούν από 60 δισ. ευρώ σε 200 δισ. ευρώ. Αυτό θα συνέβαλε στο να διασφαλιστεί ότι δεν υπάρχει καμία αμφιβολία για την ευρωστία των τραπεζών. Ο μηχανισμός αυτός πρέπει να είναι ευέλικτος και να συγκροτηθεί τότε μόνο όταν εξαντλούνται οι πόροι του οικείου κράτους μέλους. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να αποτραπεί η επικίνδυνη αυτοενδυνάμωση των αδύναμων τραπεζών και η μείωση της εμπιστοσύνης της αγοράς στη σταθερότητα των δημόσιων οικονομικών.

Αυτή η κρίση είναι υψηλής και μη προβλέψιμης δυναμικής. Επομένως, χρειάζεται ισχυρά μηνύματα πολιτικής ικανότητας δράσης. Το πρόσφατο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων της ΕΚΤ σηματοδότησε ότι η ΕΚΤ κάνει ό, τι πρέπει να πράξει για να σταθεροποιήσει τις αγορές στη ζώνη του ευρώ. Αλλά η πολιτική βούληση για δράση δεν πρέπει τώρα να αποδυναμωθεί. Αυτή η δυναμική παρατηρήθηκε συχνά στην κρίση του ευρώ: μετά από κάθε αποφασιστική παρέμβαση της ΕΚΤ, οι πολιτικές προσπάθειες μειώθηκαν. Αυτό μας κόστισε ακριβά.

Τώρα επιβάλλεται να μη χαθεί χρόνος. Όσο περισσότερο διαρκεί η κρίση, τόσο σαφέστερες θα γίνουν οι διαφορές στη δημοσιονομική κατάσταση της Ευρώπης. Κάτι τέτοιο θα διαιρούσε την Ευρώπη, ενώ θα έπρεπε να είναι ενωμένη».

Συνυπογράφουν:

Peter Bofinger, μέλος της επιτροπής σοφών από το 2004 -2019, Sebastian Dullien, διευθυντής του -προσκείμενου στα συνδικάτα- Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών IMK με έδρα το Ντίσελντορφ. Ο Gabriel Felbermayr, Πρόεδρος του Ινστιτούτου για την Παγκόσμια Οικονομία (IfW) του Κιέλου. Ο Christoph Trebesch, επικεφαλής του τμήματος χρηματοοικονομικής αγοράς IfW, o Michael Hüther, διευθυντής του -προσκείμενου στους εργοδότες- Ινστιτούτου για τη γερμανική οικονομία (IW) της Κολωνίας. Ο καθηγητές Oικονομικών, Moritz Schularick (Πανεπιστήμιο Βόννης) και ο Jens Südekum (Πανεπιστήμιο Ντίσελντορφ).

Πηγή: Frankfurter Allgemeine Zeitung, ΑΠΕ-ΜΠΕ