Η Γερμανία ήταν εδώ και πολύ καιρό η φωνή της δημοσιονομικής πειθαρχίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση – πιέζοντας χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία να σφίξουν το ζωνάρι τους και αντιτίθεται στην έκδοση κοινού χρέους. Αλλά αν αυτή η πολιτική οδήγησε σε παράπονα για αδύναμη ανάπτυξη, η νέα, πιο χαλαρή προσέγγιση των δαπανών θα μπορούσε να έχει αρνητικές συνέπειες για τις πιο υπερχρεωμένες χώρες της Ευρώπης.

«Εάν η Γερμανία αγκαλιάσει τις δαπάνες που χρηματοδοτούνται με έλλειμμα, άλλες χώρες μπορεί να ακολουθήσουν το παράδειγμά της, οδηγώντας σε μια πιο χαλαρή προσέγγιση σε ότι αφορά το χρέος σε όλη την Ευρώπη», δήλωσε ο Robert Burrows, διαχειριστής χαρτοφυλακίου στην M&G Investments, ο οποίος λέει ότι έχει μειώσει την έκθεσή του σε χρέος περιφέρειας. «Αυτό θα μπορούσε να αποδυναμώσει την εμπιστοσύνη στα ευρωπαϊκά κρατικά ομόλογα, αυξάνοντας το κόστος δανεισμού για τα υπερχρεωμένα έθνη».

Ενώ οι αποδόσεις της Γερμανίας έχουν επίσης αυξηθεί, το consensus στην αγορά είναι ότι η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης μπορεί να αντέξει οικονομικά να ξοδέψει δισεκατομμύρια περισσότερα για άμυνα και υποδομές μετά από χρόνια λιτότητας. Ο κίνδυνος είναι ότι η κίνηση θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις πέρα από τα σύνορα της Γερμανίας, ειδικά όταν οι ευρωπαίοι ηγέτες υποστηρίζουν ένα σχέδιο χαλάρωσης των δημοσιονομικών κανόνων για να να διατεθούν περισσότερα για την άμυνα.

«Η Γερμανία είναι μια από τις ισχυρότερες στον κόσμο σε ότι αφορά τα περιθώρια πίστωσης, έχει τόσο μεγάλο δημοσιονομικό περιθώριο», δήλωσε ο Colin Finlayson, διαχειριστής κεφαλαίων στην Aegon Asset Management. «Εάν κάποιες από τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες επιχειρήσουν να ακολουθήσουν το παράδειγμα της Γερμανίας, δεν νομίζω ότι θα ήταν το ίδιο καλά αποδεκτό».

Δεν είναι μόνο η περιφέρεια που κινδυνεύει. Τα επίπεδα του χρέους στη Γαλλία και το Βέλγιο έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, βάζοντας και τις δύο χώρες μπροστά από την Ισπανία και την Πορτογαλία όσον αφορά τη σχέση χρέους προς ΑΕΠ. Μια έκρηξη στα γαλλικά ομόλογα πέρυσι έδειξε πόσο γρήγορα μπορούν να επανεμφανιστούν οι «τιμωροί» των ομολόγων (vigilantes) όταν οι υπερχρεωμένες χώρες ανακοινώνουν σχέδια για αύξηση των δαπανών.

Πρόσφατη ανάλυση από τον Chief Executive της Eurizon SLJ Capital, Stephen Jen, διαπίστωσε ότι από τις κύριες 27 χώρες μέλη της ΕΕ, μόνο η Γερμανία, η Ολλανδία, η Σουηδία και η Ιρλανδία έχουν δημοσιονομικό χώρο για να αυξήσουν ουσιαστικά τις δημοσιονομικές δαπάνες. Υποστηρίζει ότι η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων θα μπορούσε να οδηγήσει σε διεύρυνση των spreads και μεγαλύτερες επιβαρύνσεις στη χρηματοδότηση για άλλες περιοχές της Ευρώπης, με τη Γαλλία, την Ισπανία και την Ελλάδα να είναι μεταξύ των πιο ευάλωτων.

• Οι υπουργοί Οικονομικών της ΕΕ εξέφρασαν επίσης την ανησυχία τους ότι οι επενδυτές ομολόγων θα είναι απρόθυμοι να χρηματοδοτήσουν περισσότερες αμυντικές δαπάνες και αξιωματούχοι στις Βρυξέλλες δήλωσαν ότι φοβούνται ότι μια ευρύτερη αύξηση των δαπανών θα βαθύνει το ξεπούλημα της αγοράς ομολόγων.

Οι παραπάνω ανησυχίες δημιουργούν τον κίνδυνο να εκτροχιαστεί ένα δημοφιλές trade ότι τα περιφερειακά ομόλογα θα έχουν καλύτερη απόδοση λόγω των σχετικά υψηλότερων ρυθμών οικονομικής ανάπτυξης. Τα spreads μεταξύ του γερμανικού και του χρέους της περιφέρειας έχουν συρρικνωθεί τα τελευταία δύο χρόνια. Αυτό μεταξύ γερμανικών και ιταλικών τίτλων περιορίστηκε στις 110 μονάδες βάσης, κοντά στο μισό επίπεδο σε σχέση με δυο χρόνια πριν.

• Ορισμένοι διαχειριστές λένε ότι δεν ανησυχούν για την αποσταθεροποιητική επίδραση της αύξησης των δαπανών, επειδή οι χαλαρότερες δημοσιονομικές πολιτικές θα μεταφραστούν σε ταχύτερη ανάπτυξη. Επισημαίνουν το γεγονός ότι οι αποδόσεις έχουν αυξηθεί ταυτόχρονα σε ολόκληρη την Ευρώπη, με μικρή κίνηση στα spread, ως ένδειξη ότι η περιφέρεια δεν κινδυνεύει ιδιαίτερα.

«Τα δημοσιονομικά είναι ένα ζήτημα για πολλές χώρες, αλλά νομίζω ότι οι αμυντικές δαπάνες θα γίνουν αποδεκτές», δήλωσε η Lynda Schweitzer, διαχειριστής χαρτοφυλακίου στη Loomis, Sayles & Company, η οποία έχει έκθεση σε ισπανικά, ιταλικά και γαλλικά ομόλογα.

Ορισμένες χώρες γίνονται δημιουργικές αναζητώντας τρόπους χρηματοδότησης περισσότερων αμυντικών δαπανών χωρίς να ενοχλούν τους επενδυτές.

Το Βέλγιο φέρεται να εξετάζει το ενδεχόμενο πώλησης μέρους των αποθεμάτων χρυσού του για να ενισχύσει τον αμυντικό του προϋπολογισμό, ενώ η Ιταλία παρουσίασε πρόταση για μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων μέσω μιας πολυεπίπεδης δομής κρατικών και κοινοτικών εγγυήσεων. Η ΕΕ έχει επίσης προτείνει την δημιουργία ταμείου που θα μοιράσει δάνεια 150 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Του Σπύρου Σιδέρη

Η έκθεση, με τίτλο «Τα διπλά πρότυπα της Δύσης και η σημασία των διεθνών κανόνων», κυκλοφόρησε με την ευκαιρία της Συνόδου Κορυφής των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) για το μέλλον στη Νέα Υόρκη και συντάχθηκε από τη Δρ Σόφι Αϊσεντράουτ, Διευθύντρια Έρευνας και Εκδόσεων της MSC.

Δίνοντας πληροφορίες για τη μελέτη της, η Αϊσεντράουτ επεσήμανε ότι οι κατηγορίες για «ασυνέπεια» και «συνεχή απόκλιση από τους οικουμενικούς κανόνες και αρχές» που απευθύνονται κατά της Δύσης από τους ηγέτες των χωρών του Παγκόσμιου Νότου έχουν ενταθεί τα τελευταία χρόνια και ότι οι συζητήσεις έχουν πλέον αποκτήσει νέα ποιότητα μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και τον πόλεμο του Ισραήλ στη Γάζα.

• Επισημαίνοντας ότι οι κυβερνήσεις της Αφρικής, της Ασίας, της Λατινικής Αμερικής και της Μέσης Ανατολής έχουν γίνει πιο ειλικρινείς σχετικά με τα διπλά πρότυπα που εφαρμόζουν η Ευρώπη και οι ΗΠΑ, η Αϊσεντράουτ επισήμανε ότι «η συζήτηση για τα «δυτικά διπλά πρότυπα» έχει πλέον εξελιχθεί σε μια συζήτηση για το μέλλον των οικουμενικών κανόνων, η οποία είναι συνυφασμένη με τη δυναμική του αγώνα των μεγάλων δυνάμεων».

Η έρευνα της MSC διεξήχθη στις 10-15 Ιουλίου στην Τουρκία, τη Βραζιλία, την Ινδία, την Ινδονησία, το Μεξικό, τη Νιγηρία, το Πακιστάν, τη Σαουδική Αραβία και τη Νότια Αφρική. Στην έκθεση τονίζεται ότι ο πληθυσμός αυτών των εννέα χωρών, οι οποίες επιλέχθηκαν από την Αφρική, την Ασία, τη Λατινική Αμερική και τη Μέση Ανατολή, αποτελεί το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, οι απόλυτες πλειοψηφίες σε όλες τις χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, πιστεύουν ότι οι παραβιάσεις των κανόνων και των αρχών της διεθνούς τάξης έχουν αυξηθεί. Ωστόσο, σε αντίθεση με τους δυτικούς ισχυρισμούς, οι κοινωνίες αυτές δεν κατηγορούν μόνο τη Ρωσία και την Κίνα για τις παραβιάσεις αυτές. Στην πραγματικότητα, οι περισσότερες από αυτές πιστεύουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες παραβιάζουν τους διεθνείς κανόνες συχνότερα από την Κίνα. Μόνο η Βραζιλία και η Ινδία πιστεύουν ότι η Κίνα παραβιάζει τους διεθνείς κανόνες συχνότερα από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στην Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και την Ινδονησία, οι Ηνωμένες Πολιτείες σημείωσαν χειρότερη βαθμολογία από τη Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν η χώρα που θεωρήθηκε συχνότερα ότι παραβιάζει τους διεθνείς κανόνες. Σε όλες σχεδόν τις χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα, οι ευρωπαϊκές χώρες είναι πιο πιθανό να τηρούν τους διεθνείς κανόνες από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι άνθρωποι στην Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και την Ινδονησία πιστεύουν επίσης ότι τα ευρωπαϊκά κράτη παραβιάζουν τους διεθνείς κανόνες συχνότερα από την Κίνα.

• Η έρευνα αποκαλύπτει επίσης ότι η Τουρκία διαφέρει από άλλες χώρες με έναν ενδιαφέροντα τρόπο. Σε αντίθεση με άλλες χώρες, η τουρκική κοινωνία δεν εμπιστεύεται και αντιδρά και στους τέσσερις διεθνείς δρώντες.

Το 38% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι οι ΗΠΑ είναι η χώρα που παραβιάζει τους κανόνες συχνότερα. Η Τουρκία έχει το υψηλότερο ποσοστό των ερωτηθέντων που πιστεύουν το ίδιο για τις ΗΠΑ. Είναι αξιοσημείωτο, ωστόσο, ότι το 33% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι η Ρωσία είναι ο πιο συχνός παραβάτης των διεθνών αποφάσεων. Για τις ευρωπαϊκές χώρες το πιστεύει αυτό το 22% και για την Κίνα το 19%.

Εντυπωσιακά είναι και τα στοιχεία που αντικατοπτρίζουν τις απόψεις της τουρκικής κοινής γνώμης σχετικά με το ποιοι παγκόσμιοι παράγοντες αντιμετωπίζουν την Τουρκία με σεβασμό. Οι Τούρκοι πιστεύουν ότι οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Κίνα και οι ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν την Τουρκία με έλλειψη σεβασμού, ενώ μεταξύ αυτών των δρώντων, οι ΗΠΑ είναι και πάλι ο δρών που συγκεντρώνει τις περισσότερες αντιδράσεις. Τις ΗΠΑ ακολουθούν η Ρωσία, η Κίνα και οι ευρωπαϊκές χώρες.

• Επίσης το 65% των Τούρκων συμφωνεί ότι οι διεθνείς κανόνες αντιπροσωπεύουν τις αξίες και τις ανάγκες της πλειοψηφίας των χωρών του κόσμου και το 42% συμφωνεί ότι «οι ισχύοντες διεθνείς κανόνες αντιπροσωπεύουν τις αξίες και τις ανάγκες της χώρας μου».

Η έκθεση της MSC αναλύει επίσης τους φορείς και τις προθέσεις πίσω από τις κατηγορίες περί υποκρισίας και διπλών προτύπων κατά της Δύσης.

Σύμφωνα με τη έρευνα, ορισμένοι από αυτούς τους επικριτές είναι όλο και πιο επιφυλακτικοί για την προσήλωση των δυτικών κρατών στις αρχές της διεθνούς τάξης, ανησυχούν για το μέλλον της διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες και θέλουν τα δυτικά κράτη να σταματήσουν να είναι ασυνεπή. Η έκθεση επισημαίνει ότι οι διαφορετικές αντιδράσεις στη Δύση στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και στον πόλεμο του Ισραήλ στη Γάζα έχουν ενισχύσει την αντίληψη ότι τα δυτικά κράτη «εκτιμούν κάποιες ζωές περισσότερο από άλλες» και «συχνά καλούν σε παραβιάσεις των διεθνών κανόνων που διαπράττουν οι γεωπολιτικοί τους αντίπαλοι».

«Ορισμένες κυβερνήσεις, από την άλλη πλευρά, επιδιώκουν μάλλον να καταργήσουν τους διεθνείς κανόνες και αρχές», αναφέρει η έκθεση του MBC, επισημαίνοντας αυταρχικά κράτη όπως η Ρωσία και η Κίνα. Τονίζει ότι για το Πεκίνο και τη Μόσχα, οι κατηγορίες για δυτικά διπλά πρότυπα είναι ένα χρήσιμο εργαλείο, ειδικά στην αυξανόμενη συστημική αντιπαλότητα με τις ΗΠΑ. Και οι δύο χώρες επιδιώκουν να υπονομεύσουν τόσο τη Δύση όσο και τους φιλελεύθερους οικουμενικούς κανόνες και αρχές προκειμένου να κάνουν τον κόσμο ασφαλέστερο για τις απολυταρχίες.

• Η έκθεση επισημαίνει επίσης ότι υπάρχουν παράγοντες που χρησιμοποιούν τις δυτικές ασυνέπειες ως δικαιολογία για να νομιμοποιήσουν τις χωρίς αρχές εξωτερικές πολιτικές τους που αψηφούν τους διεθνείς κανόνες.

Ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει προσελκύσει την προσοχή τα τελευταία χρόνια με την έντονη αντιδυτική και ιδίως αντι-αμερικανική ρητορική του. Ενώ η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ, τείνει να βελτιώσει τις σχέσεις της με τη Ρωσία και την Κίνα, και μάλιστα θέλει να γίνει μέλος των BRICS, οι οποίες ισχυρίζονται ότι θα οικοδομήσουν μια εναλλακτική τάξη πραγμάτων στη Δύση.

Σύμφωνα με την έρευνα οι παράγοντες που κρύβονται πίσω από την κριτική της Τουρκίας στη Δύση εδράζονται στο ότι είναι περισσότερο ένα κράτος συναλλαγής λόγω της στάσης της στον πόλεμο στην Ουκρανία.

Σε μια εποχή κλιμακούμενης γεωπολιτικής αντιπαλότητας, η έκθεση της MSC καλεί επίσης τις δυτικές πρωτεύουσες να μην αδιαφορούν για την κριτική από τον Παγκόσμιο Νότο. Διαφορετικά, προειδοποιεί η έκθεση, η δυσπιστία απέναντι σε μια διεθνή τάξη που βασίζεται σε καθολικές αρχές και κανόνες θα μπορούσε να αυξηθεί. Σημειώνει επίσης ότι τα δυτικά κράτη, κυρίως ΗΠΑ και ΕΕ πρέπει να μειώσουν τις ασυνέπειες που έρχονται σε αντίθεση με τα μακροχρόνια αιτήματα πολλών χωρών για «μεγαλύτερη δικαιοσύνη και συμμετοχικότητα».

Νωρίτερα δεκάδες άρματα μάχης, τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού και μηχανήματα έργου θεάθηκαν να κινούνται προς αυτή, κατά πληροφορίες του Τύπου.

Προχθές Κυριακή, ο Τσαχάλ ανακοίνωσε πως επεκτείνει τις χερσαίες επιχειρήσεις του σε «όλους τους τομείς» της Λωρίδας της Γάζας, εν μέσω διεθνών εκκλήσεων για την προστασία των παλαιστινίων αμάχων.

Οργανώσεις αρωγής χαρακτηρίζουν «αφόρητες» τις συνθήκες για τους άμαχους στον μικρό παλαιστινιακό θύλακο των 2,4 εκατομμυρίων κατοίκων.

Το Ισραήλ κατηγορεί τη Χαμάς ότι εξαπολύει επιθέσεις από πολιτικές εγκαταστάσεις και νοσοκομεία και χρησιμοποιεί άμαχους ως ανθρώπινες ασπίδες. Το παλαιστινιακό ισλαμιστικό κίνημα το αρνείται.

Ο πόλεμος που εξαπέλυσε το Ισραήλ εναντίον της Χαμάς μετά την άνευ προηγουμένου έφοδο μαχητών της στην ισραηλινή επικράτεια την 7η Οκτωβρίου έχει στοιχίσει τη ζωή σε κάπου 16.000 ανθρώπους στη Λωρίδα της Γάζας, το 70% εκ των οποίων ήταν γυναίκες και παιδιά. Άλλοι 42.000 άνθρωποι αγνοούνται στα συντρίμμια κτιρίων. Αν και οι αριθμοί αυτοί είναι αδύνατο να επαληθευτούν με ανεξάρτητο τρόπο, τα Ηνωμένα Έθνη και άλλοι τους χαρακτηρίζουν γενικά αξιόπιστους.

Σύμφωνα με τις ισραηλινές αρχές, σκοτώθηκαν κάπου 1.200 άνθρωποι, στην πλειονότητά τους άμαχοι, στην επίθεση του στρατιωτικού βραχίονα της Χαμάς εναντίον νότιων τομέων του Ισραήλ την 7η Οκτωβρίου, ενώ άλλοι περίπου 240 άνθρωποι απήχθησαν και οδηγήθηκαν στον μικρό παλαιστινιακό θύλακα.

Το Ισραήλ έπληξε θέσεις στον Λίβανο απ’ όπου λέει πως εκτόξευσε ρουκέτες η Χεζμπολάχ

Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε πως έπληξε ξανά θέσεις του σιιτικού ένοπλου κινήματος Χεζμπολάχ στο έδαφος του Λιβάνου, ανταποδίδοντας εκτοξεύσεις ρουκετών.

Ισραηλινά μαχητικά «έπληξαν θέσεις εκτόξευσης, τρομοκρατικές υποδομές και στρατιωτικό κτιριακό συγκρότημα» σε αντίδραση στις «εκτοξεύσεις (ρουκετών) από τον Λίβανο εναντίον του Ισραήλ», τόνισε ο Τσαχάλ.

«Επιπλέον, ανταποδίδοντας εκτόξευση από τον Λίβανο εναντίον της περιοχής Ζαρίτ, στο βόρειο Ισραήλ», ο ισραηλινός στρατός έπληξε «το σημείο από όπου έγινε». Και ακόμη, «προκειμένου να εξαλειφθεί απειλή, οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις έπληξαν μερικές ακόμη τοποθεσίες» στη λιβανέζικη επικράτεια.

Νωρίτερα, ο Τσαχάλ ανακοίνωνε πως τρία μέλη του τραυματίστηκαν ελαφρά σε επίθεση. Η Χεζμπολάχ από την πλευρά της ανέλαβε την ευθύνη για τα πλήγματα εναντίον των στρατιωτών και άλλων στόχων.

Η κλιμάκωση στα σύνορα Ισραήλ/Λιβάνου με φόντο τον πόλεμο που εξαπέλυσε ο ισραηλινός στρατός εναντίον του παλαιστινιακού ισλαμιστικού κινήματος Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας την 7η Οκτωβρίου χαρακτηρίζεται η χειρότερη μετά τον πόλεμο του 2006.

Το εξώφυλλο έχει τίτλο «Ούτε δεκάρα στις χώρες του Νότου» και το σκίτσο παρουσιάζει τους Νοτιοευρωπαίους μεταξύ των οποίων και τους Έλληνες να τεμπελιάζουν. Ένας άνδρας με μουστάκι είναι ξαπλωμένος κάτω από τον ήλιο πλάι σε ένα τάβλι ενώ μία γυναίκα σερφάρει στο κινητό της και… τραγουδάει.

Αντίθετα, στο υπόλοιπο μισό παρουσιάζει τους κατοίκους του ευρωπαϊκού βορρά να δουλεύουν σκληρά. Χαμός γίνεται και στο facebook του περιοδικού με πολλούς αναγνώστες να αντιδρούν αλλά και χιλιάδες άλλους να επικροτούν το εξώφυλλο δείχνοντας τις βαθιές διαφορές που καλλιεργούνται στον ευρωπαϊκό βορρά σε βάρος των χωρών του νότου. Πάντως στο επίκεντρο των σχολίων των Ολλανδών βρίσκεται η Ιταλία και η Γαλλία.