Η Ρωσία ισχυρίζεται ότι ολόκληρη η περιοχή του Ντόνετσκ αποτελεί μέρος της Ρωσίας και ότι προστατεύεται από την «πυρηνική ομπρέλα» της.

Η Ουκρανία δηλώνει ότι δεν θα αναγνωρίσει ποτέ τον έλεγχο της Ρωσίας σε τμήματα του Ντόνετσκ και άλλων ουκρανικών περιοχών που ελέγχονται εν μέρει ή πλήρως από τη Ρωσία.

Η Ρωσία σπάνια δίνει συγκεκριμένες λεπτομέρειες για το πόση ακριβώς έκταση εδάφους ελέγχει στην Ουκρανία.

Τα στοιχεία που έδωσε ο Πουσίλιν δείχνουν ότι η Ρωσία ελέγχει το 83% έως 85% του Ντονέτσκ και επομένως περισσότερο από το 90% της περιοχής Ντόνμπας, η οποία αποτελείται από το Ντόνετσκ και το Λουχάνσκ.

Ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν ενημερώθηκε από τους στρατιωτικούς ότι το Σιβέρσκ ελέγχεται πλήρως από τις ρωσικές δυνάμεις, είπε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ, σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων TASS.

Το πρακτορείο Reuters δεν ήταν σε θέση να επαληθεύσει αυτήν την πληροφορία.

Το Σιβέρσκ απέχει περίπου 30 χιλιόμετρα ανατολικά του Κραματόρσκ και του Σλοβιάνσκ, των δύο τελευταίων μεγάλων πόλεων που ελέγχει η Ουκρανία στο Ντονμπάς. Πριν από τον πόλεμο είχε 11.000 κατοίκους αλλά σήμερα η πόλη είναι σε μεγάλο μέρος της κατεστραμμένη.

Οι ρωσικές δυνάμεις πλησίαζαν το Σιβέρσκ από τρεις κατευθύνσεις, από τον Σεπτέμβριο. Τις τελευταίες εβδομάδες κατάφεραν να σπάσουν την άμυνα των τοπικών ουκρανικών δυνάμεων, σύμφωνα με στρατιωτικούς αναλυτές.

Την Δευτέρα, στον χάρτη του μετώπου που δημοσιεύτηκε στον ιστότοπο DeepState, που πρόσκειται στον ουκρανικό στρατό, το μισό Σιβέρσκ εμφανιζόταν υπό ρωσικό έλεγχο και το υπόλοιπο ως «γκρίζα ζώνη», δηλαδή ότι ακόμη γίνονταν μάχες.

Σύμφωνα με το Reuters, αναφερόταν στους ρωσικούς ισχυρισμούς για ολόκληρη την ανατολική περιοχή του Ντονέτσκ, μέρος της οποίας παραμένει υπό ουκρανικό έλεγχο σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την εισβολή δεκάδων χιλιάδων ρωσικών στρατευμάτων και πάνω από μια δεκαετία μετά την υποστηριζόμενη από τη Ρωσία εξέγερση των αυτονομιστών στο Ντονέτσκ.

Σχεδόν όλες οι χώρες αναγνωρίζουν το Ντονέτσκ ως μέρος της Ουκρανίας, αλλά είναι μία από τις τέσσερις ανατολικές περιοχές της χώρας που η Μόσχα ισχυρίζεται ότι προσάρτησε το 2022 μετά από δημοψηφίσματα που το Κίεβο και οι δυτικές χώρες χαρακτήρισαν απαράδεκτα.

Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε στο Fox News ότι ο πόλεμος πλέον αφορά το 20% του Ντονέτσκ που η Ρωσία δεν ελέγχει αλλά επιθυμεί.

Γιατί έχει κρίσιμη σημασία το Ντονέτσκ στις συνομιλίες ειρήνης

Ποια ήταν η δικαιολογία του Πούτιν για τον πλήρη πόλεμο;

Όταν έστειλε στρατεύματα στην Ουκρανία το 2022, ο Πούτιν δήλωσε ότι στόχος του ήταν «να προστατεύσει ανθρώπους που υπέστησαν εκφοβισμό και γενοκτονία… τα τελευταία οκτώ χρόνια».

Η Ουκρανία και οι σύμμαχοί της χαρακτήρισαν αυτή τη δήλωση ως ψευδή και πρόσχημα για έναν πόλεμο αποικιοκρατικού τύπου.

Η αναφορά του Πούτιν αφορούσε τον τρόπο με τον οποίο η Ουκρανία αντέδρασε στους υποστηριζόμενους από τη Ρωσία αυτονομιστές στις περιοχές Ντονέτσκ και Λουχάνσκ, οι οποίοι αποσπάστηκαν από τον έλεγχο της ουκρανικής κυβέρνησης το 2014 και κατέλαβαν τμήματα εδάφους.

Στη συνέχεια, στην ανατολική Ουκρανία οι δύο πλευρές αντάλλαξαν κατηγορίες για βομβαρδισμούς πόλεων και αμάχων. Η Μόσχα επικαλέστηκε τον μεγάλο ρωσόφωνο πληθυσμό της περιοχής για να υποστηρίξει ότι είχε ηθικό καθήκον να παρέμβει το 2022.

Το Κίεβο υποστήριξε ότι δεν είχε άλλη επιλογή παρά να αντιδράσει με δύναμη το 2014 για να προστατεύσει την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας, και επίσης κατηγόρησε τους αυτονομιστές για βομβαρδισμούς πόλεων και αμάχων.

Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών εκτιμά ότι 3.106 άμαχοι σκοτώθηκαν και μέχρι 9.000 τραυματίστηκαν στις συγκρούσεις μεταξύ ουκρανικών κυβερνητικών δυνάμεων και αυτονομιστών από το 2014 μέχρι την αρχή του 2022.

Στρατιωτική σημασία του Ντονέτσκ

Το υπόλοιπο του Ντονέτσκ που επιθυμεί η Ρωσία περιλαμβάνει τις πόλεις Σλοβιάνσκ και Κραματόρσκ, «φρούρια» που χρησιμοποιεί η ουκρανική στρατιωτική διοίκηση ως στρατηγικούς κόμβους από το 2014.

Σύμφωνα με το Reuters, αποτελούν ζωτικά σημεία για την άμυνα του Κιέβου, καθώς τα εδάφη δυτικά του Ντονέτσκ είναι πολύ επίπεδα, με εκτεταμένα ανοικτά πεδία που θα διευκόλυναν την προέλαση της Ρωσίας πέρα από το Ντονέτσκ και την κατάληψη εδαφών στην ανατολική όχθη του ποταμού Δνείπερου.

Οι πόλεις αποτελούν μέρος μιας ισχυρής γραμμής αμυντικών εγκαταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων χαρακωμάτων, αντι-οχηματικών εμποδίων, οχυρών και ναρκοπεδίων.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, έχει δηλώσει ότι η παράδοση του υπόλοιπου Ντονέτσκ θα ήταν παράνομη χωρίς δημοψήφισμα και θα έδινε στη Ρωσία βάση για μελλοντικές επιθέσεις σε βάθος στην Ουκρανία.

Το Κίεβο φοβάται ότι, αν παραδώσει το Ντονέτσκ, η Ρωσία θα επανεξοπλιστεί και θα χρησιμοποιήσει την περιοχή για να προωθηθεί δυτικότερα.

Πώς βλέπουν το Ντονέτσκ Ρώσοι και Ουκρανοί

Και οι δύο πλευρές έχουν υποστεί βαριές απώλειες και έχουν ξοδέψει τεράστια ποσά για τον έλεγχο του Ντονέτσκ, συμπεριλαμβανομένης της πόλης Μπαχμούτ, όπου η Ρωσία χρησιμοποίησε δεκάδες χιλιάδες καταδικασμένους ως μισθοφόρους σε σφοδρές μάχες.

Το Ντονέτσκ έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία στην κοινή γνώμη και στις δύο χώρες, καθιστώντας πιο δύσκολη την αλλαγή θέσης.

Η Ουκρανία δεν θέλει να χαρίσει στη Ρωσία έδαφος που δεν κέρδισε στο πεδίο της μάχης, και ο Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι η Μόσχα δεν πρέπει να ανταμείβεται για τον πόλεμο που ξεκίνησε.

Το αμερικανικό Institute for the Study of War ανέφερε τον Οκτώβριο ότι ο ρυθμός προέλασης της Ρωσίας δεν δείχνει ότι πρόκειται να καταλάβει το υπόλοιπο Ντονέτσκ σύντομα, αλλά θα μπορούσε να το καταλάβει έως τον Αύγουστο του 2027 «υποθέτοντας σταθερό ρυθμό προέλασης».

Οι Ρώσοι διοικητές είναι πιο αισιόδοξοι. Ο Βαλέρι Γκερασίμοφ, αρχηγός του Γενικού Επιτελείου, δήλωσε στον Πούτιν την Κυριακή ότι οι δυνάμεις της Μόσχας προχωρούν σε όλο το μέτωπο και εργάζονται για τον πλήρη έλεγχο του Ντονμπάς.

Βιομηχανική σημασία

Το Ντονέτσκ διαθέτει λιμάνια, σιδηροδρομικές γραμμές και βαριά βιομηχανία. Στο παρελθόν παρήγαγε πάνω από το μισό της ουκρανικής παραγωγής άνθρακα, χάλυβα, κοκ και χυτοσιδήρου, αλλά πολλές εγκαταστάσεις έχουν καταστραφεί στον πόλεμο.

Επιπλέον, διαθέτει σπάνιες γαίες, τιτάνιο και ζιρκόνιο, που αποτελούν πηγή εσόδων για όποιον ελέγχει την περιοχή.

Η τύχη του Ντονέτσκ πιθανότατα θα καθορίσει την ιστορική κληρονομιά τόσο του Πούτιν όσο και του Ζελένσκι.

Ο Πούτιν παρουσιάζει τον εαυτό του ως προστάτη των Ρώσων όπου κι αν βρίσκονται, και ο έλεγχος όλου του Ντονέτσκ είναι κεντρικός σε αυτό το αφήγημα.

Ο Ζελένσκι, που ήρθε στην εξουσία το 2019, έχει κερδίσει τη φήμη του ατρόμητου υπερασπιστή της Ουκρανίας, παρά το γεγονός ότι η χώρα του είναι υποδεέστερη στρατιωτικά και αριθμητικά.

Η παράδοση του Ντονέτσκ χωρίς μάχη — εκχώρηση εδάφους όπου ζουν τουλάχιστον 250.000 Ουκρανοί — θα μπορούσε να θεωρηθεί προδοσία, ιδιαίτερα για όσους έχασαν συγγενείς στο πεδίο της μάχης.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Kyiv International Institute of Sociology, η πλειοψηφία των Ουκρανών εξακολουθεί να αντιτίθεται σε εδαφικές παραχωρήσεις.

Νομικές διαστάσεις για την Ουκρανία

Ουκρανοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του Ζελένσκι, έχουν απορρίψει το ενδεχόμενο παράδοσης εδαφών που ελέγχει το Κίεβο σε οποιαδήποτε συμφωνία ειρήνης.

Ο Ζελένσκι δηλώνει ότι δεν έχει εντολή να παραχωρήσει έδαφος και ότι τμήματα δημόσιας γης δεν μπορούν να διαπραγματευτούν σαν να ήταν ιδιοκτησία του.

Σύμφωνα με το Σύνταγμα της Ουκρανίας, οι εδαφικές αλλαγές πρέπει να αποφασίζονται μέσω δημοψηφίσματος, το οποίο μπορεί να προκηρυχθεί εάν έχει τις υπογραφές 3 εκατομμυρίων εγγεγραμμένων ψηφοφόρων σε τουλάχιστον τα δύο τρίτα των περιοχών της Ουκρανίας.

Από πλευράς του, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ έχει επικρίνει την ιδέα ότι μια «ανταλλαγή εδαφών» θα απαιτούσε δημοψήφισμα, δηλώνοντας ότι «θα υπάρξουν κάποιες ανταλλαγές εδαφών».

«Η κατάσταση στο Ποκρόφσκ είναι δύσκολη», δήλωσε ο Ουκρανός πρόεδρος, ενώ απέρριψε τους πρόσφατους ρωσικούς ισχυρισμούς ότι τα ουκρανικά στρατεύματα είναι περικυκλωμένα στην περιοχή, μετά από σχεδόν ένα χρόνο σκληρών μαχών.

Αναγνώρισε ότι ορισμένες ρωσικές μονάδες έχουν διεισδύσει στην πόλη, αλλά επέμεινε ότι οι Ουκρανοί στρατιώτες τους απωθούν.

«Υπάρχουν Ρώσοι στο Ποκρόφσκ», δήλωσε ο Ζελένσκι στο Κίεβο. «Εξουδετερώνονται σταδιακά γιατί πρέπει να διαφυλάξουμε το προσωπικό μας».

Κατά τη διάρκεια των σχεδόν τεσσάρων ετών του πολέμου, η Ουκρανία επιλέγει συχνά να αποσύρει τους στρατιώτες της από εδάφη που πλησιάζει ο εχθρός για να περιορίσει τις απώλειες. Οι ουκρανικές δυνάμεις υπολείπονται απελπιστικά σε αριθμό απέναντι στον ρωσικό στρατό.

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν υποστήριξε πρόσφατα ότι οι ρωσικές δυνάμεις σημειώνουν σημαντική πρόοδο στο πεδίο της μάχης, αν και η επέλασή τους εκτιμάται ότι είναι αργή και υπερβολικά κοστοβόρα σε άνδρες και στρατιωτικό υλικό.

Το Κίεβο χτυπάει ρωσικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις

Η Ουκρανία αντεπιτίθεται χτυπώντας στόχους στο εσωτερικό της Ρωσίας για να διαταράξει τη στρατιωτική εφοδιαστική αλυσίδα και να φέρει τους Ρώσους πολίτες ενώπιον των συνεπειών του πολέμου.

Από την αρχή του έτους, η Ουκρανία έχει πραγματοποιήσει πάνω από 160 επιτυχημένα πλήγματα μεγάλου βεληνεκούς σε εγκαταστάσεις εξόρυξης και διύλισης πετρελαίου της Ρωσίας, δήλωσε ο επικεφαλής της Υπηρεσίας Ασφαλείας της Ουκρανίας, Vasyl Maliuk, στους δημοσιογράφους κατά την ενημέρωση.

Μόνο τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, η Ουκρανία πραγματοποίησε 20 πλήγματα σε ρωσικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, δήλωσε ο Maliuk.

Υποστήριξε ότι τα πλήγματα έφεραν πτώση 20% στη διάθεση πετρελαιοειδών στην εγχώρια αγορά της Ρωσίας και προκάλεσαν προσωρινή παύση λειτουργίας του 37% της ρωσικής δυναμικότητας διύλισης πετρελαίου. Οι ισχυρισμοί δεν ήταν δυνατόν να επαληθευτούν ανεξάρτητα.

Σε ανάρτησή του στο Telegram, ο Σίρσκι ανέφερε ότι ο εχθρός συγκεντρώνει πεζικό μέσα στην αστική περιοχή, αποφεύγοντας την ευθεία σύγκρουση. «Το κύριο καθήκον είναι να εντοπίσουμε και να εξουδετερώσουμε αυτές τις δυνάμεις», υπογράμμισε.

Ο Ουκρανός στρατηγός διέψευσε ως «αναληθή προπαγάνδα» τους ρωσικούς ισχυρισμούς περί πλήρους περικύκλωσης των ουκρανικών δυνάμεων μέσα στην πόλη.

Πόλη-κλειδί για τον έλεγχο του Ντονέτσκ

Το Ποκρόβσκ, πόλη στρατηγικής σημασίας στην περιφέρεια του Ντονέτσκ, αποτελεί κομβικό σημείο μεταφορών και ανεφοδιασμού. Η κατάληψή του θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για τις πόλεις Κραματόρσκ και Σλοβιάνσκ, τα τελευταία μεγάλα αστικά κέντρα της περιοχής υπό ουκρανικό έλεγχο.

Η Ρωσία επιχειρεί εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο να προωθηθεί στην περιοχή, καταλαμβάνοντας μικρά χωριά στα νότια και προχωρώντας αργά αλλά σταθερά προς το κέντρο του μετώπου.

Ο Ρώσος αρχηγός του Γενικού Επιτελείου, Βαλέρι Γκερασίμοφ, ισχυρίστηκε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ότι οι ουκρανικές δυνάμεις στο Ποκρόβσκ έχουν παγιδευτεί, κάτι που το Κίεβο αρνείται κατηγορηματικά.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαρακτήρισε το Ποκρόβσκ «τον κύριο στόχο της Ρωσίας», επισημαίνοντας ότι οι ρωσικές δυνάμεις υπερτερούν αριθμητικά οκτώ προς ένα.

«Οι Ρώσοι θέλουν να καταλάβουν το Ποκρόβσκ για να πείσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι η Ουκρανία υποχωρεί. Δεν έχουν κανένα αποτέλεσμα να “πουλήσουν” στους Αμερικανούς και χρειάζονται αυτή τη νίκη», είπε χαρακτηριστικά.

Η κατάσταση βρίσκεται στα όρια της κρίσης

Αναλυτές της εταιρείας Sybelline, που ειδικεύεται σε στρατιωτικά θέματα, περιγράφουν τη μάχη για το Ποκρόβσκ ως «ιδιαίτερα έντονη και δυναμική φάση», με τις ρωσικές δυνάμεις να επιχειρούν διείσδυση στο εσωτερικό της πόλης και σταδιακή περικύκλωση των Ουκρανών.

Η ουκρανική πλατφόρμα DeepState, που παρακολουθεί τις εξελίξεις στο μέτωπο, ανέφερε ότι οι ρωσικές επιθέσεις διακόπτουν κρίσιμες οδούς ανεφοδιασμού, σημειώνοντας πως «η κατάσταση στο Ποκρόβσκ βρίσκεται στα όρια της κρίσης και επιδεινώνεται συνεχώς».

Το ουκρανικό Γενικό Επιτελείο επιβεβαίωσε ότι περίπου 200 Ρώσοι στρατιώτες έχουν εισέλθει στην πόλη σε μικρές ομάδες, ενώ ανταλλαγές πυρών σημειώνονται γύρω από τον πρώην κόμβο εφοδιασμού.

Ο Σίρσκι τόνισε ότι η Ουκρανία λαμβάνει μέτρα για την «ενίσχυση της σταθερότητας των αμυντικών δυνάμεων» και για τη διατήρηση των γραμμών εκκένωσης και εφοδιασμού, παρά τις επιθέσεις με ρωσικά drones FPV.

«Η κύρια προτεραιότητα είναι να σώσουμε τις ζωές των στρατιωτών μας», δήλωσε ο στρατηγός, προσθέτοντας πως, παρά τις δυσκολίες, ο εφοδιασμός της πόλης παραμένει εφικτός.

Σπύρος Σιδέρης

Η εξέλιξη επιβεβαιώνει την κλιμάκωση της έντασης ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Μόσχα, με το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ να ανακοινώνει παράλληλα νέες κυρώσεις κατά της Ρωσίας, επικαλούμενο «την έλλειψη σοβαρής δέσμευσης για ειρηνευτική διαδικασία στην Ουκρανία». Ο Υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ επιβάλλουν περιορισμούς στις δύο μεγαλύτερες ρωσικές πετρελαϊκές εταιρείες, τη Rosneft και τη Lukoil, «οι οποίες χρηματοδοτούν τη μηχανή πολέμου του Κρεμλίνου».

Από το αδιέξοδο στη ματαίωση

Η ακύρωση της συνάντησης δεν ήρθε ως έκπληξη για τους διπλωματικούς παρατηρητές. Όπως ανέφερε πρόσφατα το Reuters, οι προπαρασκευαστικές επαφές σκοντάφτουν εδώ και εβδομάδες στην αμετακίνητη ρωσική θέση. Η Μόσχα φέρεται να έχει επαναλάβει σε κλειστό υπόμνημα προς τις ΗΠΑ πως προϋπόθεση για συμφωνία ειρήνης παραμένει η εμπέδωση ρωσικού ελέγχου σε όλο το Ντονμπάς, με έμφαση στην περιοχή του Ντονέτσκ.

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντίμιτρι Πεσκόφ επιβεβαίωσε ότι «οι όροι για την ειρήνη δεν έχουν αλλάξει», προσθέτοντας όμως πως «κανείς δεν θέλει να σπαταλήσει χρόνο χωρίς ουσία».

Από την πλευρά του, ο Τραμπ είχε αφήσει να εννοηθεί ότι δεν θα προχωρούσε σε μια «άκαρπη» συνάντηση, καθώς δεν είχε διαμορφωθεί κοινό πλαίσιο για το μέλλον του Ντονμπάς ή για μια βιώσιμη κατάπαυση του πυρός.

Πού διαφωνούν Ουάσιγκτον και Μόσχα

Οι δύο πλευρές συνεχίζουν να διαφωνούν στον πυρήνα: η Ρωσία ζητά οριστική ρύθμιση του Ντονμπάς πριν από την εκεχειρία, ενώ οι ΗΠΑ προτείνουν πρώτα πάγωμα των εχθροπραξιών και στη συνέχεια πολιτική συζήτηση.

Σύμφωνα με δυτικές πηγές, ο Τραμπ είχε κατά καιρούς επιδείξει ευελιξία, προσπαθώντας να πείσει τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να δεχθεί έναν «οδικό χάρτη» που θα περιόριζε προσωρινά τις ουκρανικές θέσεις στην ανατολική γραμμή. Όμως ο Ουκρανός πρόεδρος, με στήριξη από το Λονδίνο και τις Βρυξέλλες, αρνήθηκε κατηγορηματικά, φοβούμενος πολιτικό κόστος και στρατιωτική παγίδα.

Η Μόσχα, με τη σειρά της, υποστηρίζει ότι αν τα ζητήματα κυριαρχίας δεν επιλυθούν προτού ανακοινωθεί η εκεχειρία, το Κίεβο δεν θα έχει κανένα κίνητρο να προβεί σε περαιτέρω παραχωρήσεις. Το διπλωματικό αδιέξοδο αυτό φάνηκε να κορυφώνεται τις τελευταίες ημέρες, οδηγώντας τελικά στην απόφαση του Τραμπ να «παγώσει» τη διαδικασία.

Η Βουδαπέστη εκτός παιχνιδιού — αλλά όχι εκτός πλάνου

Η Ουγγαρία είχε αναλάβει τον ρόλο της ουδέτερης πλατφόρμας συνάντησης. Ο Βίκτορ Όρμπαν είχε δηλώσει επανειλημμένα ότι η Βουδαπέστη θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «γέφυρα ειρήνης» ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ρωσία, ενώ ο Πέτερ Σιγιάρτο βρισκόταν ήδη σε επαφές στην Ουάσιγκτον για τις τεχνικές λεπτομέρειες. Μετά την ανακοίνωση του Τραμπ, η κυβέρνηση της Ουγγαρίας εξέφρασε «λύπη, αλλά και κατανόηση» για την απόφαση, υπογραμμίζοντας ότι «η ανάγκη διαλόγου παραμένει αμετάβλητη».

Για το Κρεμλίνο, η επιλογή ενός ευρωπαϊκού —αλλά φιλικού— εδάφους όπως η Βουδαπέστη αποτελούσε πολιτική εγγύηση ουδετερότητας. Για τον Λευκό Οίκο, αντίθετα, το ενδεχόμενο να παρουσιαστεί μια αποτυχημένη συνάντηση χωρίς αποτέλεσμα, ενείχε υψηλό ρίσκο.

Νέος γύρος κυρώσεων και στρατηγικών μηνυμάτων

Η απόφαση ακύρωσης συνοδεύτηκε από νέο πακέτο αμερικανικών κυρώσεων — ένα σαφές μήνυμα ότι η Ουάσιγκτον δεν προτίθεται να χαλαρώσει την πίεση. Η στόχευση των ενεργειακών κολοσσών Rosneft και Lukoil θεωρείται η πιο επιθετική οικονομική κίνηση της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι στη Μόσχα μέχρι σήμερα. «Οι εταιρείες αυτές τροφοδοτούν τη μηχανή πολέμου του Κρεμλίνου και θα λογοδοτήσουν», είπε ο Μπέσεντ, προσθέτοντας ότι «η Ρωσία δείχνει μηδενική δέσμευση στην ειρήνη».

Η απάντηση δεν άργησε να έρθει. Το Κρεμλίνο, μέσω Πεσκόφ, κατήγγειλε τις κυρώσεις ως «απόπειρα υπονόμευσης των διαύλων διαλόγου» και ανακοίνωσε ότι θα λάβει «συμμετρικά οικονομικά και στρατηγικά μέτρα».

Πυρηνικές σκιές και διπλωματικά μηνύματα

Την ώρα που το διπλωματικό θερμόμετρο πέφτει, το στρατιωτικό ανεβαίνει. Η Ρωσία πραγματοποίησε πυρηνικής τυπολογίας ασκήσεις με εκτοξεύσεις διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων από σιλό και υποβρύχια, αλλά και πυραύλων κρουζ από στρατηγική αεροπορία — άσκηση που επιθεώρησε προσωπικά ο Πούτιν. Το μήνυμα ήταν σαφές: η Μόσχα παραμένει στρατιωτικά έτοιμη και διατηρεί το δικαίωμα «αντίδρασης σε κάθε μορφή πίεσης».

Η επίδειξη συνέπεσε με τη νατοϊκή άσκηση Steadfast Noon, η οποία διεξάγεται πάνω από τη Βόρεια Θάλασσα, με συμμετοχή 2.000 στρατιωτών και 70 αεροσκαφών. Η συγχρονισμένη παρουσίαση ισχύος δείχνει ότι οι δύο υπερδυνάμεις χρησιμοποιούν το πεδίο των εξοπλισμών ως πολιτικό μήνυμα, τη στιγμή που η διπλωματία έχει κολλήσει.

Από τη «συνάντηση κορυφής» στη «διπλωματία της υπομονής»

Η ματαίωση της συνάντησης Πούτιν–Τραμπ στη Βουδαπέστη δεν κλείνει το κεφάλαιο, αλλά αλλάζει το περιεχόμενό του. Ο Τραμπ διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο «νέας ευκαιρίας στο μέλλον», ενώ το Κρεμλίνο επιμένει ότι «η προετοιμασία πρέπει να συνεχιστεί». Για την ώρα, ωστόσο, το βάρος μεταφέρεται στην επόμενη φάση πίεσης και ανταλλαγής συμβολικών κινήσεων — από τις οικονομικές κυρώσεις έως τις πυρηνικές επιδείξεις.

Η Βουδαπέστη, που μέχρι πριν λίγες ημέρες παρουσιαζόταν ως πλατφόρμα ειρήνης, κινδυνεύει τώρα να γίνει σύμβολο χαμένης ευκαιρίας. Αν υπάρξει επανεκκίνηση, αυτή θα στηριχθεί όχι σε ρητορική, αλλά σε πραγματικά ανταλλάγματα.

Μέχρι τότε, η ήπειρος παραμένει εγκλωβισμένη ανάμεσα σε παγωμένες γραμμές επαφής και θερμές ζώνες επιρροής, με την ειρήνη να μοιάζει ξανά αναβλητέα υπόθεση.

Ο Ρώσος πρόεδρος προσπαθεί ανεπιτυχώς εδώ και 11 χρόνια να κατακτήσει το Ντονέτσκ, αντιμετωπίζοντας την σθεναρή αντίσταση των ουκρανικών δυνάμεων, που θεωρούν την περιοχή κρίσιμη για την αποτροπή μιας ταχείας ρωσικής προέλασης προς το Κίεβο.

Η επιμονή του Πούτιν στο συγκεκριμένο αίτημα δείχνει ότι δεν υποχωρεί από τις πάγιες θέσεις του, παρά την αισιοδοξία του Τραμπ για επίτευξη συμφωνίας, ανέφεραν οι αξιωματούχοι, μιλώντας στη Washington Post υπό το καθεστώς της ανωνυμίας.

Από το 2014, ρωσικές ή ρωσόφιλες δυνάμεις ελέγχουν τμήματα του Ντονέτσκ, χωρίς ωστόσο να έχουν καταφέρει να κατακτήσουν ολόκληρη την περιοχή.

Η στάση του Τραμπ και οι διαπραγματεύσεις

Ο Τραμπ δεν έχει σχολιάσει δημόσια το αίτημα του Πούτιν για πλήρη έλεγχο του Ντονέτσκ. Μετά τη συνάντησή του την Παρασκευή στον Λευκό Οίκο με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο Τραμπ δήλωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Ήρθε η ώρα να σταματήσει το αίμα και να γίνει μια ΣΥΜΦΩΝΙΑ! Αρκετό αίμα έχει χυθεί. Ας σταματήσουν εκεί που είναι, ας δηλώσουν και οι δύο νίκη, κι ας αποφασίσει η Ιστορία».

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, κατά τη διάρκεια της τηλεφωνικής επικοινωνίας, την περασμένη Πέμπτη, ο Πούτιν φέρεται να πρότεινε την παραχώρηση τμημάτων δύο άλλων ουκρανικών περιοχών -της Ζαπορίζια και της Χερσώνας- με αντάλλαγμα τον πλήρη έλεγχο του Ντονέτσκ. Η πρόταση αυτή θεωρήθηκε από ορισμένους αξιωματούχους του Λευκού Οίκου ως «βήμα προόδου», σε σχέση με τις προηγούμενες απαιτήσεις που είχε θέσει ο Πούτιν στη συνάντησή του με τον Τραμπ τον Αύγουστο στην Αλάσκα.

Ωστόσο, Ευρωπαίοι διπλωμάτες εκτιμούν ότι το Κίεβο δεν πρόκειται να αποδεχθεί έναν τέτοιο συμβιβασμό. «Είναι σαν να τους πεις να πουλήσουν το ίδιο τους το πόδι χωρίς αντάλλαγμα» σχολίασε χαρακτηριστικά ένας Ευρωπαίος αξιωματούχος.

Η στασιμότητα στο μέτωπο

Οι γραμμές του μετώπου μεταξύ Ρώσων και Ουκρανών έχουν ουσιαστικά «παγώσει» τον τελευταίο χρόνο, με καμία πλευρά να μην έχει πάρει αποφασιστικό πλεονέκτημα. Η Ρωσία εξακολουθεί να ελέγχει περίπου το 20% του ουκρανικού εδάφους, έπειτα από την πλήρους κλίμακας εισβολή της, τον Φεβρουάριο του 2022.

Ο Τραμπ, μετά τη συμφωνία εκεχειρίας και ανταλλαγής ομήρων στη Γάζα, έχει στρέψει εκ νέου την προσοχή του στον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Οι Ουκρανοί, πάντως, είχαν ελπίσει να αποσπάσουν την έγκριση για την αποστολή πυραύλων Tomahawk κατά τη συνάντηση της Παρασκευής, όμως αποχώρησαν χωρίς συγκεκριμένα αποτελέσματα.

Το μήνυμα των συνομιλιών και οι επόμενες κινήσεις

Ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, φέρεται να πίεσε την ουκρανική αντιπροσωπεία για πιθανή παραχώρηση του Ντονέτσκ, επικαλούμενος ότι η περιοχή είναι «κατά κύριο λόγο ρωσόφωνη» -επιχείρημα που το Κίεβο θεωρεί προπαγανδιστικό και προσχηματικό.

Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχει αναλάβει την προετοιμασία της επικείμενης συνόδου στη Βουδαπέστη, όπου Τραμπ και Πούτιν αναμένεται να συζητήσουν εκ νέου για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Η κυβέρνηση Ζελένσκι έχει στηρίξει την πρόταση Τραμπ για εκεχειρία, επιδιώκοντας παράλληλα ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, ώστε να αποτραπεί νέα ρωσική επίθεση.

Καθώς πλησιάζει ένας ακόμη δύσκολος χειμώνας, με τη Ρωσία να πλήττει ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας, ο Τραμπ εμφανίζεται πρόθυμος να αποφύγει την αποστολή βαρέων όπλων και να επικεντρωθεί στην επίτευξη μιας διπλωματικής λύσης.

«Ένα στυγνό ρωσικό χτύπημα με εναέρια βόμβα στο χωριό Γιάροβα στην περιφέρεια του Ντονέτσκ» στοίχισε τη ζωή σε «περισσότερους από 20 αμάχους», δήλωσε ο Ουκρανός Πρόεδρος Βολόντιμιρ Ζελένσκι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

«Απευθείας στον κόσμο. Απλούς ανθρώπους. Ακριβώς τη στιγμή που δίνονταν οι συντάξεις», έγραψε ο ίδιος στο Χ. «Ο κόσμος δεν πρέπει να σιωπά. Ο κόσμος δεν πρέπει να μένει άπραγος. Χρειάζεται απάντηση από τις ΗΠΑ. Χρειάζεται απάντηση από την Ευρώπη. Χρειάζεται απάντηση από τη G20».

Ο Ζελένσκι ανήρτησε επίσης ένα βίντεο που δείχνει πτώματα να κείτονται στο έδαφος κοντά σε ένα κατεστραμμένο φορτηγάκι που χρησιμοποιούνταν από την ουκρανική υπηρεσία ταχυδρομείων για τη διανομή συντάξεων σε αγροτικές περιοχές.

Ο περιφερειακός κυβερνήτης Βαντίμ Φιλάτσκιν έκανε λόγο για «τουλάχιστον 21 νεκρούς» και για αντίστοιχο αριθμό τραυματιών.

«Δεν πρόκειται για στρατιωτική ενέργεια αλλά για καθαρή τρομοκρατία», δήλωσε. «Διασώστες, γιατροί, η αστυνομία και οι τοπικές αρχές είναι αυτή τη στιγμή στο σημείο», πρόσθεσε ο Φιλάτσκιν.

Το χωριό Γιάροβα απέχει λιγότερο από δέκα χιλιόμετρα από τη γραμμή του μετώπου με τη Ρωσία. Πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022 αριθμούσε περίπου 1.800 κατοίκους.

«Τέτοια ρωσικά πλήγματα δεν πρέπει να μένουν χωρίς την κατάλληλη απάντηση από τον κόσμο. Οι Ρώσοι συνεχίζουν να καταστρέφουν ζωές αποφεύγοντας νέες ισχυρές κυρώσεις», δήλωσε ο Ζελένσκι.

Στην ανάρτηση που έκανε, ο Ουκρανός πρόεδρος αναφέρθηκε επίσης στη συνεργασία με την «Συμμαχία των Προθύμων», καθώς και στις επαφές που πραγματοποιούνται με ευρωπαϊκές χώρες και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Θα υπάρξουν περισσότερες σχετικές συναντήσεις και εργασιακές επαφές μέσα στην εβδομάδα. Σημειώθηκε ότι η δυναμική της δουλειάς πρέπει να επιταχυνθεί», υπογράμμισε.

Ο Ζελένσκι πρόσθεσε ότι το αμυντικό σκέλος των εγγυήσεων ασφαλείας αναμένεται να αποσαφηνιστεί στο άμεσο μέλλον, αφήνοντας να εννοηθεί πως οι συζητήσεις με τους δυτικούς εταίρους εισέρχονται σε κρίσιμη φάση.

«Οι στρατιώτες μας αντεπιτέθηκαν με επιτυχία και απελευθέρωσαν από τον εχθρό τα χωριά Μιχαϊλίφκα, Ζελένιι Γκαλ και Βολοντομιρίφκα στην περιφέρεια Ντονέτσκ», που βρίσκονται όχι μακριά από την κεντρική περιφέρεια Ντνιπροπετρόφσκ, έγραψε ο Σίρσκι στο Facebook.