• «Τέτοιου είδους κατασκοπεία συμπολιτών και πολιτικών αντιπάλων ξεκάθαρα δε πρέπει να γίνεται. Τα κατασκοπευτικά λογισμικά θα έπρεπε να χρησιμοποιούνται για τις νόμιμες χρήσεις τους που δεν είναι άλλες από την επιβολή του νόμου και τη διαφύλαξη της ασφάλειας».

Ερωτηθείς από τον ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, Στέλιου Κούλογλου, ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν πήρε θέση, καταδίκασε τις παρακολουθήσεις και επισήμανε ότι η Κομισιόν έχει ήδη ζητήσει εξηγήσεις από την ελληνική κυβέρνηση, αλλά και ενίσχυση των Ανεξάρτητων Αρχών. 

Ο κ. Ντομπρόφσκις επικαλέστηκε την καταγωγή του από τη Λετονία, πρώην μέλος της Σοβιετικής Ένωσης, για να τονίσει ότι γνωρίζει τι σημαίνει ένα καθεστώς να παρακολουθεί τους πολίτες του.

Ξεκινήσατε την εισήγησή σας περιγράφοντας το σκληρό και γιγάντιο σύστημα παρακολουθήσεων πολιτών στην πρώην Σοβιετική Ένωση. Δούλευα ως ανταποκριτής στη Μόσχα για πέντε χρόνια. Μπορώ να σας επιβεβαιώσω πλήρως.

Η ερώτηση Κούλογλου

Σίγουρα θα θυμάστε ότι ο Γενικός Γραμματέας και οι μυστικές υπηρεσίες δε κατασκόπευαν μόνο δημοσιογράφους και πολιτικούς αντιπάλους. Κατασκόπευαν και τους ίδιους τους τους υπουργούς. Αυτό συμβαίνει και στην Ελλάδα, με τον πρωθυπουργό που παρακολουθούσε τους υπουργούς του.

Θα θυμάστε ότι ο Γενικός Γραμματέας κατασκόπευε τους αρχηγούς των ενόπλων δυνάμεων του. Και στην Ελλάδα ο πρωθυπουργός παρακολουθούσε τον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ. Θα θυμάστε ότι ο Γενικός Γραμματέας παρακολουθούσε την οικογένειά του ή την αδερφή του. Λοιπόν και ο Έλληνας πρωθυπουργός κατασκόπευε την αδερφή του. Θυμάστε τον Γενικό Γραμματέα, που παρακολουθούσε τον ανιψιό του και την ανιψιά του; Ο κ. Μητσοτάκης επίσης παρακολουθούσε τον ανιψιό του και την ανιψιά του. Θα μου πείτε διαφορετικές συνθήκες. Σίγουρα, αλλά εδώ υπάρχουν σοβαρά ζητήματα. Η ΕΣΣΔ δεν ήταν μέλος της ΕΕ. Η Ελλάδα είναι, και δυο ευρωβουλευτές της ήταν θύματα παρακολούθησης. Το γνωρίζουμε αυτό εδώ και 9 μήνες.

Θέλω, λοιπόν, να σας ρωτήσω μερικά πράγματα: Γιατί η Κομισιόν δεν έχει βγάλει μια ανακοίνωση για την ελληνική υπόθεση; Για άλλες υποθέσεις βγάζει πάντα. Πρέπει να βγάλουμε silver alert για την κα φον ντερ Λέιεν!

Επίσης, πότε ζητήσατε πληροφορίες από την Ελλάδα για τις εξαγωγικές άδειες; Έχουν προθεσμία να απαντήσουν στο αίτημα σας ή είναι γενικό το ερώτημα;

Τέλος, δεδομένης της προσωπικής και πολύ οδυνηρής εμπειρίας σας να ζείτε σε μια χώρα όπου η κατασκοπεία ήταν μέθοδος διακυβέρνησης, ποια είναι η γνώμη σας για τα όσα σας περιέγραψα, που έχουν τεκμηριωθεί; Ποια είναι η προσωπική σας γνώμη;

Σημειώνεται ότι ο Επίτροπος Ντομπρόφσκις αποκάλυψε ότι η Κομισιόν έχει απευθύνει το αίτημα προς την Ελλάδα για διευκρινίσεις σχετικά με τις εξαγωγικές άδειες του κατασκοπευτικού λογισμικού Predator στο Σουδάν και τη Μαδαγασκάρη ήδη από τις 14 Φεβρουαρίου χωρίς να έχει πάρει μέχρι στιγμής απάντηση.

Στην ίδια συνεδρίαση συμμετείχε και ο Επίτροπος Δικαιοσύνης Ντ. Ρέιντερς, ο οποίος πρόσφατα επισκέφθηκε την Αθήνα υπό τη σκιά των απειλών στο Κράτος Δικαίου από τις πολιτικές της κυβέρνησης της ΝΔ.

Ο ευρωβουλευτής Στ. Κούλογλου υπενθύμισε στον Επίτροπο ότι οι επικεφαλής των Ανεξάρτητων Αρχών στην Ελλάδα έγιναν στόχοι πιέσεων από την κυβέρνηση και τα φιλικά της ΜΜΕ, και τον ρώτησε αν τους συνάντησε κατά την επίσκεψή του.

Ο Επίτροπος Ρέιντερς απάντησε πως έφυγε από την Αθήνα πολύ θορυβημένος για την κατάσταση των Ανεξάρτητων Αρχών «που πρέπει να προστατευθούν και να ενισχυθούν. Αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες. Ζήτησα να τους παρασχεθούν περισσότεροι πόροι. Στην ΑΔΑΕ δουλεύουν 52 άνθρωποι με 2 εκατομμύρια προϋπολογισμό, ενώ χρειάζονται 100 και πέντε εκατομμύρια». Ο Επίτροπος δήλωσε επίσης πως έχει ζητήσει να ενημερωθεί για την πορεία των ερευνών από την εισαγγελία.

Συγκεκριμένα ο αξιωματούχος της Ε.Ε., στο περιθώριο της συνεδρίασης του Eurogroup, ρωτήθηκε για τις συνέπειες του πολέμου και αν υπάρχει περιθώριο «παγώματος» της απενεργοποίησης της ρήτρας διαφυγής. Απάντησε ότι θα έχει επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή ανάπτυξη, αλλά δεν θα τη σταματήσει. Πρόσθεσε μάλιστα ότι «θα παρακολουθούμε τις εξελίξεις και θα κάνουμε αναπροσαρμογές, εφόσον χρειαστεί», αφήνοντας ανοιχτό το παράθυρο για δημοσιονομική χαλάρωση και το επόμενο έτος. 

Από την πλευρά της η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, δήλωσε ότι η ΕΚΤ είναι έτοιμη να κάνει ό,τι χρειάζεται για να «διασφαλίσει τη σταθερότητα των τιμών και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα στην ευρωζώνη». Σημειώνεται ότι στις 10 Μαρτίου θα διεξαχθεί η συνεδρίαση του Δ.Σ. της ΕΚΤ, στην οποία αναμένονται σημαντικές ανακοινώσεις. 

«Θα μπορούσα να φανταστώ ένα τέτοιο οικονομικό πλαίσιο, αλλά τίποτα δεν έχει ακόμη αποφασιστεί», επισημαίνει ο κ. Ντομπρόφσκις σε συνέντευξή του στην γερμανική οικονομική εφημερίδα «Handelsblatt» και εκτιμά ότι η σχετική συζήτηση μπορεί να ξεκινήσει ήδη την επόμενη εβδομάδα, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Ο ίδιος αφήνει πάντως ανοιχτή την συζήτηση περί «κορονο-ομολόγων» ή «ευρω-ομολόγων», παραπέμποντάς την στα κράτη -μέλη.

Σχετικά με το ταμείο ανασυγκρότησης, ο λετονός Επίτροπος εξηγεί ότι ήδη κατά την κρίση χρέους η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε ομόλογα και τα μεταβίβασε στη συνέχεια ως δάνεια στα κράτη – μέλη. Στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα SURE κάνουμε χρήση τέτοιων ομολόγων. «Η τεχνική, άρα, δεν είναι καινούργια. Πρέπει και να μας είναι ξεκάθαρο ότι βρισκόμαστε σε μια κρίση χωρίς προηγούμενο. Είναι λοιπόν απαραίτητο να ξεφύγουμε από παλιά μοντέλα σκέψης», τονίζει και, απαντώντας σε ερώτηση αν ένα τέτοιο νέο μοντέλο σκέψης θα μπορούσε να είναι τα ευρωομόλογα, περιορίζεται να δηλώσει ότι «είναι αμφιλεγόμενα και για αυτό το Eurogroup δεν τα ανέφερε στην δήλωσή του». «Δεν τα συζητούμε, αλλά τα κάνουμε;», είναι η ερώτηση του δημοσιογράφου της Handelsblatt. «Όταν γίνεται λόγος για «κορονο-ομόλογα» ή «ευρωομόλογα», ο καθένας φαντάζεται πολύ διαφορετικά πράγματα. Χρειαζόμαστε πρώτα έναν σαφή ορισμό του περί τίνος πρόκειται. Και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν προτείνει κορονο-ομόλογα, οπότε δεν δίνει και ορισμό τους», απαντά ο κ. Ντομπρόφσκις. Σχολιάζοντας το αίτημα παρόλα αυτά των Επιτρόπων της Γαλλίας και της Ιταλίας για την έκδοση ευρωομολόγου, ο Λετονός πολιτικός επισημαίνει ότι η Επιτροπή είναι ανοιχτή σε όλες τις δυνατότητες που επιτρέπει η Συνθήκη της Λισαβόνας. «Δεν αποκλείουμε καμία επιλογή, εάν τα κράτη – μέλη συμφωνούν. Για τα ευρωομόλογα, ως γνωστόν, αυτό δεν ισχύει», λέει χαρακτηριστικά.

Αναφερόμενος στις αποφάσεις που αφορούν δάνεια από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας, ο Βάλντις Ντομπρόφσκις εξηγεί ότι δεν είναι βέβαιη η προσφυγή της Ιταλίας και της Ισπανίας στον ΕΜΣ, καθώς και μόνο το γεγονός ότι το Eurogroup συμφώνησε σε ένα πακέτο βοήθειας, διευκολύνει την πρόσβαση των υπερχρεωμένων κρατών στις αγορές. «Αυτή τη στιγμή κανένα μέλος του ευρώ δεν έχει πρόβλημα να βρει αγοραστές για τα ομόλογά του», αναφέρει σχετικά και προσθέτει ότι «καμία χώρα δεν έχει ακόμη υποβάλει αίτηση για δάνειο από τον ΕΜΣ και δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι κάποια κυβέρνηση θέλει να το κάνει μελλοντικά».

Σε ό,τι αφορά την δημοσιονομική κατάσταση των κρατών-μελών μετά την κρίση, ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής σημειώνει ότι αυτή η συζήτηση θα πρέπει να γίνει μετά την τρέχουσα κρίση. Θεωρεί ωστόσο δεδομένο ότι τα κρατικά ελλείμματα και τα χρέη θα αυξηθούν σημαντικά σε όλα τα κράτη. «Αργότερα, τα δημοσιονομικά θα πρέπει βεβαίως να γίνουν και πάλι βιώσιμα. Τα κράτη – μέλη έχουν τότε την επιλογή μεταξύ μείωσης εξόδων και της αύξησης των εσόδων», αναφέρει σχετικά. Αντίστοιχα, ο κ. Ντομπρόφσκις θεωρεί πιθανό και το ενδεχόμενο νέων προβλημάτων των τραπεζών με μη εξυπηρετούμενα δάνεια. «Είναι σημαντικό οι τράπεζες να μην περιορίσουν την χορήγηση δανείων προς επιχειρήσεις, για μην επιδεινωθεί η ύφεση. Για αυτό έχουμε χαλαρώσει το δίκαιο ανταγωνισμού της Ε.Ε., ώστε να καταστούν εφικτές οι κρατικές εγγυήσεις δανείων. Πέραν αυτού, η Τραπεζική Εποπτεία απαγόρευσε μερίσματα, μπόνους και επαναγορά μετοχών. Θέλουμε να χαλαρώσουμε τους ισχύοντες κανόνες εποπτείας και για αυτό θα υποβάλουμε ενημέρωση στις 23 Απριλίου», προσθέτει, ενώ ,κληθείς να σχολιάσει την απόφαση της ιταλικής κυβέρνησης να σταματήσει προσωρινά την αποπληρωμή στεγαστικών δανείων, τονίζει: «Προσπαθούμε να το αποφύγουμε με κρατικές εγγυήσεις, αλλά μάλλον δεν θα είναι αρκετό. Δεν αποκλείω να έχουμε και πάλι προβλήματα με τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια».

Συνολικά, ο κ. Ντομπρόφσκις δεν αποκλείει το ενδεχόμενο η ευρωπαϊκή οικονομία να συρρικνωθεί περισσότερο από ό,τι το 2009. «Η χρηματοπιστωτική κρίση και η κρίση χρέους έπληξαν σοβαρά κάποια κράτη – μέλη της Ευρωζώνης, κάποια καθόλου ή μόνο για σύντομο διάστημα. Αυτή τη φορά έχουμε να κάνουμε με μια συμμετρική κρίση που πλήττει όλα τα κράτη», εξηγεί και σε ό,τι αφορά την επιστροφή των χωρών στην «κανονικότητα», επισημαίνει ότι σχολεία και καταστήματα μπορούν σιγά σιγά να ανοίξουν, αλλά «μόνο όταν θα έχουμε θέσει υπό έλεγχο την πανδημία». Διευκρινίζει μάλιστα ότι θα είναι τα ίδια τα κράτη – μέλη που θα αποφασίσουν για την σωστή χρονική στιγμή και για αυτό βασίζονται στην συμβουλή ειδικών υγείας και λοιμωξιολόγων. Η Επιτροπή πάντως θα υποβάλει και μια δική της «στρατηγική εξόδου». Δεν μπορεί να υπάρξει ενιαία επιστροφή στην κανονικότητα παντού στην ΕΕ, αλλά θα πρέπει να υπάρξει συντονισμός, προκειμένου να αποφευχθούν εμπόδια στην λειτουργία της ενιαίας αγοράς.