Την ίδια στιγμή, στην Αθήνα, το κόστος στέγασης έχει εκτοξευθεί σε επίπεδα που ξεπερνούν τα όρια της οικονομικής αντοχής των πολιτών: ένα διαμέρισμα με ένα υπνοδωμάτιο απορροφά πλέον πάνω από τα δύο τρίτα του μέσου μηνιαίου εισοδήματος, ενώ για ένα μεγαλύτερο σπίτι το ποσοστό πλησιάζει σχεδόν το σύνολό του.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η αυτόνομη διαβίωση μετατρέπεται σε δύσκολη εξίσωση για χιλιάδες νέους εργαζομένους, ζευγάρια και οικογένειες, αναδεικνύοντας τη στέγαση σε ένα από τα πιο πιεστικά κοινωνικά ζητήματα της εποχής.

Αυξήσεις που αποτυπώνουν το πρόβλημα

Σύμφωνα με πρόσφατο policy brief του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ), με τίτλο «Τιμές κατοικιών και ενοίκια στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση», η άνοδος του κόστους στέγασης επιβαρύνει κυρίως όσους δεν διαθέτουν ιδιόκτητη κατοικία, δυσχεραίνει την πρόσβαση στην αγορά ακινήτων και εντείνει τις κοινωνικές και διαγενεακές ανισότητες.

Σε επίπεδο ΕΕ-27, το 2025 οι τιμές κατοικιών αυξήθηκαν κατά 5,5% και τα ενοίκια κατά 3,2%. Η Ελλάδα, ωστόσο, ξεχωρίζει αρνητικά, καταγράφοντας τη δεύτερη μεγαλύτερη αύξηση ενοικίων, με +10,1%.

Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων: την αυξημένη ζήτηση λόγω τουρισμού και βραχυχρόνιων μισθώσεων, τη μειωμένη προσφορά νέων κατοικιών κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης, την ενίσχυση των ξένων επενδύσεων —ιδίως μέσω προγραμμάτων όπως η «Golden Visa»— καθώς και την ύπαρξη σημαντικού αποθέματος κλειστών κατοικιών.

Σύμφωνα με το νέο policy brief του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ), με τίτλο «Τιμές κατοικιών και ενοίκια στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση», η αύξηση του κόστους στέγασης επιβαρύνει δυσανάλογα όσους δε διαθέτουν ιδιόκτητη κατοικία, καθιστά δυσχερέστερη την αγορά κατοικίας και εντείνει τις κοινωνικές και διαγενεακές ανισότητες.

Με βάση τα στοιχεία της μελέτης στην ΕΕ-27, το 2025 οι τιμές κατοικιών αυξήθηκαν κατά 5,5% και τα ενοίκια κατά 3,2%, με την Ελλάδα να καταγράφει δεύτερη μεγαλύτερη αύξηση ενοικίων στην ΕΕ, με +10,1%.

Η υψηλή αύξηση στην Ελλάδα αποδίδεται σε συνδυασμό παραγόντων: την αυξημένη ζήτηση λόγω τουρισμού και βραχυχρόνιων μισθώσεων (Airbnb), την περιορισμένη προσφορά νέων κατοικιών, κατά την περίοδο της κρίσης, την εισροή ξένων επενδύσεων στην αγορά ακινήτων, κυρίως λόγω του προγράμματος Golden Visa, την ύπαρξη μεγάλου αριθμού κλειστών διαμερισμάτων και την ανάκαμψη της οικονομίας, που αυξάνει τη ζήτηση.

Από το 2000 έως το 2025, τα ενοίκια στην Ελλάδα ακολούθησαν έντονη διακύμανση: ισχυρή άνοδο πριν από την κρίση, βαθιά πτώση την περίοδο 2011–2018, στασιμότητα έως το 2021 και νέα έντονη άνοδο από το 2022.

Οι τιμές αγοράς κατοικιών στην Ελλάδα και ιδιαίτερα στην Αθήνα, έχουν πλέον ξεπεράσει τα προ κρίσης επίπεδα, μετά από πολύ ταχεία ανάκαμψη, από το 2017 και μετά.

Σχεδόν όλος ο μισθός στο ενοίκιο

«Η επιβάρυνση των νοικοκυριών στην Αθήνα είναι πλέον δυσανάλογα υψηλή σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ, καθώς τα ενοίκια βρίσκονται σε ευρωπαϊκά επίπεδα, ενώ οι μισθοί παραμένουν αισθητά χαμηλότεροι», σημειώνεται χαρακτηριστικά.

Ειδικότερα, στην Αθήνα για παράδειγμα, το μέσο μηνιαίο ενοίκιο για διαμέρισμα με ένα υπνοδωμάτιο ανερχόταν σε €1.050 το 2024, ενώ για διαμέρισμα με δύο υπνοδωμάτια ανερχόταν σε €1.400 και για αυτόνομη μονοκατοικία σε €3.050.

Οι τιμές αυτές είναι συγκρίσιμες με τον μέσο όρο των πρωτευουσών της ΕΕ, για διαμέρισμα ενός υπνοδωματίου (€1.120) και 2 υπνοδωματίων (€1.514), αναδεικνύοντας ότι η αγορά ενοικίου στην Αθήνα κινείται σε επίπεδα αντίστοιχα με την ΕΕ.

Ωστόσο, η σχέση ενοικίου / εισοδήματος αποκαλύπτει δραματικές διαφορές ανά τύπο κατοικίας. Συγκεκριμένα, το 2024, στην Αθήνα, με τον μέσο μισθό στα 1,496€ και το ενοίκιο για ένα διαμέρισμα ενός υπνοδωματίου στην Αθήνα να διαμορφώνεται στα 1,050€, αυτό σημαίνει ότι στο ενοίκιο πηγαίνει το 70,2% του μηνιαίου εισοδήματος. Για διαμέρισμα με δύο υπνοδωμάτια, η αναλογία ανέρχεται στο 93,6%.

Αντίθετα, η αντίστοιχη αναλογία στον μέσο όρο των πρωτευουσών της ΕΕ είναι σημαντικά χαμηλότερη: 33,8% για 1 υπνοδωμάτιο και 45,6% για 2 υπνοδωμάτια. Αξίζει να υπογραμμισθεί ότι η διαφορά αυτή οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη συμπίεση των χαμηλών ελληνικών μισθών (μηνιαίος μισθός €1.496 έναντι €3.317 για τον μέσο όρο της ΕΕ), με τιμές ενοικίου σε επίπεδο συγκρίσιμο με την υπόλοιπη Ευρώπη.

Η χρονική εξέλιξη αναδεικνύει την επιδείνωση της κατάστασης. Το 2015, η αναλογία ενοικίου προς εισόδημα για διαμέρισμα με ένα υπνοδωμάτιο στην Αθήνα ήταν 41,6% – μια αναλογία ήδη σχετικά υψηλή σε σύγκριση με την ΕΕ (23,7%). Ωστόσο, μετά την έντονη ανοδική πορεία των ενοικίων, η αναλογία αυτή εκτινάχθηκε στο 70,2% το 2024.

Σύνθετο πρόβλημα

Οι αιτίες πίσω από την επιδείνωση της κατάστασης είναι σύνθετες. Η εκρηκτική ανάπτυξη του τουρισμού και η διάδοση των βραχυχρόνιων μισθώσεων έχουν περιορίσει σημαντικά τη διαθεσιμότητα κατοικιών για μακροχρόνια ενοικίαση. Παράλληλα, η πολυετής οικονομική κρίση οδήγησε σε δραστική συρρίκνωση της οικοδομικής δραστηριότητας, δημιουργώντας έλλειμμα προσφοράς που εξακολουθεί να υφίσταται. Στην εξίσωση προστίθενται οι αυξημένες ξένες επενδύσεις στην αγορά ακινήτων, καθώς και προγράμματα όπως η «Χρυσή Βίζα», που ενισχύουν περαιτέρω τη ζήτηση.

Περίπου 55% των ερωτηθέντων στη δημοσκόπηση, που διενεργήθηκε από την Τρίτη ως χθες Πέμπτη, απάντησαν ότι ο προϋπολογισμός της οικογένειάς τους δέχτηκε τουλάχιστον «κάποιας μορφής» πλήγμα από τις αυξήσεις στις τιμές της βενζίνης.

Ανάμεσα σε εκείνους που επηρεάζονται, το 21% απάντησαν ότι τα οικονομικά της οικογένειάς τους επηρεάστηκαν «πολύ».

Η μέση τιμή της βενζίνης στην Αμερική έχει αυξηθεί κατά σχεδόν ένα δολάριο το γαλόνι από τις 28 Φεβρουαρίου που ξεκίνησε η αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν προκαλώντας ιρανικά αντίποινα σε ενεργειακές υποδομές συμμάχων των ΗΠΑ και το ιρανικό κλείσιμο ουσιαστικά του Στενού του Χορμούζ, απ΄όπου μεταφέρεται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαϊκού εφοδιασμού.

Περίπου 87% των Αμερικανών θεωρούν πιθανό να αυξηθεί περισσότερο τον επόμενο μήνα η τιμή της βενζίνης. Η δημοσκόπηση διαπίστωσε ότι οι περισσότεροι Αμερικανοί περιμένουν ακόμη ότι οι ΗΠΑ θα αναπτύξουν χερσαίες δυνάμεις για μεγάλης κλίμακας επιχειρήσεις στο Ιράν παρότι λιγοστοί μόνο υποστηρίζουν την ιδέα.

Ο Τραμπ επέστρεψε τον περασμένο χρόνο στην προεδρία υποσχόμενος να αντιμετωπίσει τον πολυετή υψηλό πληθωρισμό και να πυροδοτήσει μια οικονομική άνθηση.

Περίπου 63% των Αμερικανών διαφωνούν με τους χειρισμούς του Τραμπ ως προς το κόστος διαβίωσης στις ΗΠΑ, υψηλότερο ποσοστό σε σχέση με το 41% που ήταν το αντίστοιχο όταν ο Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο.

Το ποσοστό δημοτικότητάς του σε σχέση με το συγκεκριμένο θέμα μειώθηκε από 35%, που ήταν κατά τις πρώτες ημέρες της προεδρίας του, σε 29% σήμερα.

Μόνο το 35% των ερωτηθέντων απάντησε ότι ο Τραμπ κάνει καλή δουλειά στον τομέα της οικονομίας.

Η δημοσκόπηση, η οποία διεξήχθη διαδικτυακά, συγκέντρωσε απαντήσεις από 1.545 Αμερικανούς ενήλικες σε όλες τις ΗΠΑ και είχε περιθώριο σφάλματος περίπου τρεις ποσοστιαίες μονάδες.

Υπενθυμίζεται ότι τον Δεκέμβριο οι καταθέσεις του ιδιωτικού τομέα είχαν αυξηθεί κατά 6,3 δισ. ευρώ (3,2 δισ. ευρώ για τις επιχειρήσεις και 3,1 δισ. ευρώ για τα νοικοκυριά). Αντίστοιχα, η χρηματοδότηση του ιδιωτικού τομέα είχε σημειώσει άνοδο κατά 3,9 δισ. ευρώ.

Αναλυτικά, σύμφωνα με τα στοιχεία, η μηνιαία καθαρή ροή της συνολικής χρηματοδότησης ήταν αρνητική κατά 4.473 εκατ. ευρώ, τον Ιανουάριο του 2024, έναντι θετικής καθαρής ροής 2.774 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα.

Ι.1 Χρηματοδότηση της γενικής κυβέρνησης

Η μηνιαία καθαρή ροή της χρηματοδότησης προς τη γενική κυβέρνηση, τον Ιανουάριο του 2024, ήταν αρνητική κατά 1.739 εκατ. ευρώ, έναντι αρνητικής καθαρής ροής 1.118 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα. Ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της χρηματοδότησης της γενικής κυβέρνησης μειώθηκε στο 0,1% από 0,7% τον προηγούμενο μήνα.

Ι.2 Χρηματοδότηση του ιδιωτικού τομέα

Τον Ιανουάριο του 2024, o ετήσιος ρυθμός μεταβολής της συνολικής χρηματοδότησης του ιδιωτικού τομέα μειώθηκε στο 3,0% από 3,6% τον προηγούμενο μήνα. Η μηνιαία καθαρή ροή της συνολικής χρηματοδότησης προς τον ιδιωτικό τομέα ήταν αρνητική κατά 2.734 εκατ. ευρώ, έναντι θετικής καθαρής ροής 3.893 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα.

Ι.2.1 Χρηματοδότηση των επιχειρήσεων

Η μηνιαία καθαρή ροή της χρηματοδότησης προς τις επιχειρήσεις, τον Ιανουάριο του 2024, ήταν αρνητική κατά 2.506 εκατ. ευρώ, έναντι θετικής καθαρής ροής 3.801 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα και ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής μειώθηκε στο 6,0% από 6,9% τον προηγούμενο μήνα. Ειδικότερα, ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της χρηματοδότησης των μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων (ΜΧΕ) μειώθηκε στο 5,0% από 5,8% τον προηγούμενο μήνα. Η μηνιαία καθαρή ροή της χρηματοδότησής τους ήταν αρνητική κατά 2.008 εκατ. ευρώ, έναντι θετικής καθαρής ροής 2.860 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα. Ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της χρηματοδότησης των ασφαλιστικών επιχειρήσεων και των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων μειώθηκε σε 14,3% από 15,9% τον προηγούμενο μήνα. Η μηνιαία καθαρή ροή της χρηματοδότησής τους ήταν αρνητική κατά 498 εκατ. ευρώ, έναντι θετικής καθαρής ροής 940 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα.

Ι.2.2 Χρηματοδότηση των ελεύθερων επαγγελματιών, αγροτών και ατομικών επιχειρήσεων

Τον Ιανουάριο του 2024, η μηνιαία καθαρή ροή της χρηματοδότησης προς τους ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και ατομικές επιχειρήσεις ήταν αρνητική κατά 79 εκατ. ευρώ, έναντι θετικής καθαρής ροής 94 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα. Ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της χρηματοδότησής τους διαμορφώθηκε σε -1,1% από -1,3% τον προηγούμενο μήνα.

Ι.2.3 Χρηματοδότηση των ιδιωτών και ιδιωτικών μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων

Αρνητική κατά 150 εκατ. ευρώ ήταν η μηνιαία καθαρή ροή της χρηματοδότησης προς τους ιδιώτες και τα ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα, τον Ιανουάριο του 2024, έναντι αρνητικής καθαρής ροής 2 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα. Ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της χρηματοδότησής τους διαμορφώθηκε σε -1,9% από -2,0% τον προηγούμενο μήνα.

II. Καταθέσεις της εγχώριας οικονομίας στα εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα

H μηνιαία καθαρή ροή του συνόλου των καταθέσεων ήταν αρνητική κατά 3.702 εκατ. ευρώ, τον Ιανουάριο του 2024, έναντι θετικής καθαρής ροής 5.314 εκατ. ευρώ το Δεκέμβριο του 2023.

ΙΙ.1 Καταθέσεις από τη γενική κυβέρνηση

Αύξηση κατά 1.536 εκατ. ευρώ παρουσίασαν, τον Ιανουάριο του 2024, οι καταθέσεις της γενικής κυβέρνησης, έναντι μείωσης κατά 1.060 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα και ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής αυξήθηκε στο 2,9% από -14,6% τον προηγούμενο μήνα.

ΙΙ.2 Καταθέσεις από τον ιδιωτικό τομέα

Μείωση κατά 5.238 εκατ. ευρώ παρουσίασαν, τον Ιανουάριο του 2024, οι καταθέσεις του ιδιωτικού τομέα, έναντι αύξησης κατά 6.374 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα, ενώ ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής μειώθηκε σε 2,7% από 3,0% τον προηγούμενο μήνα.

ΙΙ.2.1 Καταθέσεις από επιχειρήσεις

Μείωση κατά 3.167 εκατ. ευρώ παρουσίασαν, τον Ιανουάριο του 2024, οι καταθέσεις των επιχειρήσεων, έναντι αύξησης κατά 3.291 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα, ενώ ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής παρέμεινε αμετάβλητος στο 1,6% σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα. Ειδικότερα, οι καταθέσεις των MXE μειώθηκαν κατά 3.382 εκατ. ευρώ, έναντι αύξησης κατά 2.650 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα. Οι καταθέσεις των ασφαλιστικών επιχειρήσεων και των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων αυξήθηκαν κατά 214 εκατ. ευρώ, έναντι αύξησης κατά 642 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα.

ΙΙ.2.2 Καταθέσεις από νοικοκυριά και ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα

Μείωση κατά 2.070 εκατ. ευρώ παρουσίασαν, τον Ιανουάριο του 2024, οι καταθέσεις των νοικοκυριών και των ιδιωτικών μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων, έναντι αύξησης κατά 3.083 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα, ενώ ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής μειώθηκε στο 3,1% από 3,5% τον προηγούμενο μήνα.

Όπως εν προκειμένω αναφέρει, «η θετική πορεία της ελληνικής οικονομίας και η ορθή διαχείριση των δημοσιονομικών της χώρας μας δίνει τη δυνατότητα να προχωράμε σε περαιτέρω στήριξη των νοικοκυριών. Πέρα από τη μόνιμη μείωση της τιμής στο -5%, μέτρο με το οποίο μειώθηκε η τιμή σε πάνω από 700 προϊόντα, μαζί με το καλάθι της νοικοκυράς αλλά και τους συνεχόμενους ελέγχους και την επιβολή προστίμων στην αγορά, ο Πρωθυπουργός ανακοίνωσε ένα επιπλέον εξαιρετικά σημαντικό πακέτο μέτρων ύψους 350 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση των πιο αδύναμων συμπολιτών μας τον Δεκέμβριο».

Όμως, συμπληρώνει, «πέρα από τα χρήσιμα και απαραίτητα μέτρα προσωρινού χαρακτήρα, το πιο σημαντικό μέτρο κατά της ακρίβειας είναι η μόνιμη αύξηση των μισθών, αλλά και η μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης. Η Κυβέρνηση δίνει μια συνεχή μάχη σε ένα δύσκολο και επίμονο πρόβλημα, ένα παγκόσμιο πρόβλημα, καθώς ήταν και παραμένει απόλυτη προτεραιότητα του Πρωθυπουργού με καθημερινή παρακολούθηση και ενημέρωση πάνω στο ζήτημα αυτό», διαβεβαιώνει ο υπουργός Επικρατείας.

Στο θέμα της φορολόγησης των ελευθέρων επαγγελματιών – αυτοαπασχολουμένων, δηλώνει ότι «στρατηγικός στόχος του νομοσχεδίου για τη θέσπιση ενός ελάχιστου μαχητού τεκμαρτού εισοδήματος για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αυτοαπασχολούμενους είναι ο περιορισμός της φοροδιαφυγής. Δεν είναι λογικό το 70% των επαγγελματικών κατηγοριών αυτών να δηλώνουν για χρόνια εισόδημα μικρότερο από αυτό του ανειδίκευτου εργάτη. Κανείς δεν πιστεύει ότι τέτοιες δηλώσεις είναι ειλικρινείς».

Από την άλλη, αναγνωρίζει, είναι «αλήθεια ότι κάθε οριζόντια ρύθμιση ενέχει τον κίνδυνο να αδικήσει κάποιους. Οι αδικίες αυτές περιορίζονται εκ του γεγονότος ότι αυτό το τεκμαρτό εισόδημα είναι μαχητό, ότι προσμετρώνται σε αυτό εισοδήματα από αγροτικές εργασίες, ότι δεν ισχύει για τα πρώτα χρόνια άσκησης του επαγγέλματος. Και βέβαια ο Υπουργός Οικονομικών έχει δηλώσει ότι θα εξετάσει τις επισημάνσεις και τις παρατηρήσεις των φορέων και τα σχόλια στην διαβούλευση για να διαμορφώσει τις τελικές ρυθμίσεις. Εξάλλου θα υπάρξει και μείωση του τέλους επιτηδεύματος που σήμερα βαραίνει τους ελεύθερους επαγγελματίες». Εν κατακλείδι, «η Κυβέρνηση δεν ισχυρίζεται ότι με τον τρόπο αυτό λύνεται συνολικά το πρόβλημα της φοροδιαφυγής, όμως είναι ένα σημαντικό βήμα για τον περιορισμό της».

Όταν του ζητείται η εκτίμηση αν θα σταματήσουν οι εσωκομματικές έριδες στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, είναι κατηγορηματικός: «Δεν πρόκειται. Το πρόβλημα του ΣΥΡΙΖΑ είναι στρατηγικό, δομικό. Η εικόνα διάλυσης είναι αποτέλεσμα της στρατηγικής ήττας που υπέστη ο ΣΥΡΙΖΑ σε διαδοχικές εκλογές. Η εκλογή ενός προσώπου απολύτως άσχετου με την πολιτική διαδικασία είναι επίσης αποτέλεσμα της στρατηγικής ήττας. Για την ηγεσία ενός κόμματος, δεν αρκεί η νομιμοποίηση μέσα από μια εκλογική διαδικασία. Η ηγεσία οφείλει να εμπνέει σεβασμό, να αναγνωρίζεται και να γίνεται σεβαστή και από αυτούς που ηττήθηκαν στην εσωκομματική διαδικασία […] Αν ο ηγέτης δεν εμπνέει σεβασμό σε αυτούς που δεν τον ψήφισαν, αυτοί απλώς αποχωρούν. Και αυτό είναι βέβαια αυτό που συμβαίνει σήμερα στον ΣΥΡΙΖΑ. Είναι σε διαδικασία αποσύνθεσης, η οποία θα συνεχίσει».

Ερωτηθείς, τέλος, γιατί το κυβερνών κόμμα δεν δέχεται τη σύσταση προανακριτικής επιτροπής για το σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών, απαντά ότι «δεν προκύπτουν ούτε ελάχιστες ενδείξεις τελέσεως αξιόποινων πράξεων από τους Υπουργούς. Ούτε περιέχονται τέτοιες ενδείξεις στις προτάσεις που κατέθεσαν το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ». Κάτι που, προσθέτει, θα αποδειχθεί και στην επικείμενη κοινοβουλευτική συζήτηση των προτάσεων αυτών.

Παρά τα τσουχτερά πρόστιμα που αγγίζουν συνολικά τα 2 εκατομμύρια ευρώ, οι πολίτες δηλώνουν αγανακτισμένοι καθώς η αγωνιά τους είναι να πέσουν οι τιμές των προϊόντων. «Το όφελος το οποίο θα έχει ο καταναλωτής είναι να δει τις τιμές των προϊόντων που βρέθηκαν να παραβιάζουν το μεικτό περιθώριο, να μειώνονται», δήλωσε ο υπουργός ανάπτυξης, Κώστας Σκρέκας.

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία η Ελαΐς – Unilever το 2021 που είχε αυξημένο τζίρο κατά 6,35% και τα καθαρά κέρδη 72% (20,8 εκατ. ευρώ), συγκριτικά με το 2020. Αντίστοιχα, η P&G εμφάνισε βελτιωμένες πωλήσεις κατά 8,4% και €276 εκατ. στη χρήση 2021/2022, ενώ αύξησε τα καθαρά κέρδη της στα €18,51 εκατ. από €5,85 εκατ. στη χρήση 2020/2021.

Οι επιπτώσεις της ακρίβειας στο βιοτικό επίπεδο των εργαζομένων καταγράφεται και στην έρευνα της ΓΣΕΕ με το 90% να, δηλώνει ότι έχουν μειώσει την κατανάλωση βασικών αγαθών. «Πολύ» απαντά το 18%, «αρκετά» το 51% και «λίγο» το 21%.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις απαντήσεις τους:
90% μείωσαν τα βασικά αγαθά:

• «Πολύ» 18%
• «Αρκετά» 51%
• «Λίγο» το 21%

• Ραγδαία είναι η αύξηση που παρατηρείται στις τιμές πολλών οπωροκηπευτικών προϊόντων, ειδικότερα μετά και τις τελευταίες καταστροφικές πλημμύρες που προξένησαν τεράστιες ζημιές στην παραγωγή, ειδικά στον θεσσαλικό κάμπο.

Σε γενικές γραμμές όταν η τιμή παραγωγού στον παραγωγό είναι στα 90 λεπτά τότε ο καταναλωτής αγοράζει στα 2,50 με 3 ευρώ το κιλό. Αυτή η μεγάλη διαφορά από χωράφι στο ράφι έχει να κάνει με τους μεσάζοντες και την αισχροκέρδεια. Εκμεταλλεύονται τα αυξημένα κόστη στην ενέργεια για να αυξάνουν τις τιμές. Όσον αφορά στην παραγωγή υπάρχει μείωση της ποσότητας και της ποιότητας.

Ντομάτες
Σύμφωνα με τον ίδιο: «όσον αφορά τις τιμές παραγωγού είχαμε μεγάλες αυξομειώσεις στα οπωροκηπευτικά το φετινό φθινόπωρο. Χαρακτηριστικά σας αναφέρω ότι στις ντομάτες κυμάνθηκαν από 0,40 μέχρι 1,40 ευρώ το κιλό. Πέρσι δεν υπήρχαν αυτές οι διακυμάνσεις και σίγουρα ο μέσος όρος της τιμής ήταν πολύ καλύτερος».

Μελιτζάνες
Και πρόσθεσε: «Όσον αφορά τις τιμές καταναλωτή η αύξηση είναι πρωτόγνωρη. Εγώ που καλλιεργώ μελιτζάνες μπορώ να σας πω ακριβώς τι συμβαίνει. Αυτήν τη στιγμή πωλούνται μελιτζάνες στον καταναλωτή ακόμα και 3,50 ευρώ το κιλό. Την ίδια στιγμή η τιμή παραγωγού κυμαίνεται στα 50 λεπτά το κίλό. Μια καλή τιμή για την μελιτζάνα είναι πάνω από 80 λεπτά το κιλό».

Αγγούρι
Σε σχέση με την τιμή των αγγουριών ο κ. Σολδάτος ανέφερε: «Το ίδιο συμβαίνει και με τα αγγούρια. Τα αγγούρια πριν 20 ημέρες… πετάγανε δηλαδή από μέσα Σεπτεμβρίου έως και μέσα Οκτωβρίου πληρωνόταν στα 8 λεπτά το κομμάτι και στον καταναλωτή έφτανε 1,50 ευρώ το κιλό.

Βασικός και πάγιος “πονοκέφαλος”, εν όψει Ιανουαρίου, είναι το γεγονός ότι παρά την άνοδο της συμμετοχής των ΑΠΕ στο εθνικό μείγμα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, παραμένει σε υψηλό ποσοστό η χρήση του φυσικού αερίου. Καθώς, μάλιστα, η τιμή του, παρά τη μεγάλη αποθεματοποίηση, στην ΕΕ, σε μεγάλο ποσοστό εξαρτάται από γεωπολιτικές ισορροπίες αλλά και από συνδεόμενες κινήσεις ακόμη και κερδοσκοπίας, στις χρηματιστηριακές αγορές, δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού. Να σημειωθεί ότι η πρόβλεψη στο προσχέδιο του Προϋπολογισμού για το 2024 είναι για τιμή στο πεδίο των 50 ευρώ/MWh, σημείο, που τις τελευταίες μέρες, συχνά, το έχει ξεπεράσει στον Ολλανδικό Δείκτη TTF.

Μετά και την απόφαση της Βουλγαρίας να επιβάλλει ένα διακομιστικό τέλος της τάξης των 10,20 ευρώ/MWh για το ρωσικό αέριο που διέρχεται μέσω του εδάφους της, ενώ με βάση παράγοντες της αγοράς αν επιβαρύνουν, τελικά, την τιμή που πληρώνεται από τους Έλληνες προμηθευτές, οδηγούν σε επιβαρύνσεις σε 20 ευρώ για κάθε μεγαβατώρα ρεύματος που παράγεται από φυσικό αέριο. Να σημειωθεί, δε, ότι η Ελλάδα εισάγει μέσω της Βουλγαρίας 3,5-6 δισ. κ.μ. φυσικού αερίου ετησίως.

• Πέρα από την ενέργεια, και στα τρόφιμα η εικόνα προβληματίζει καθημερινά καθώς μάλιστα ήδη έχει προστεθεί και ο παράγων των γεωπολιτικών εξελίξεων που “κρατά” ψηλά τις τιμές σε καύσιμα κτλ. Συγκεκριμένα, λόγω της έντονης αβεβαιότητας που κυριαρχεί διεθνώς με αιχμή τις εξελίξεις Μέση Ανατολή οι τιμές του αργού πετρελαίου αλλά και του φυσικού αερίου έχουν πάρει “φωτιά”.

Το πετρέλαιο τύπου μπρεντ κινείται στα επίπεδα, περίπου, των 90 δολαρίων ανά βαρέλι και φυσικό αέριο, πέριξ των τα 50 ευρώ/MWh στον Ολλανδικό “κόμβο” TTF. Εάν τα σενάρια ανόδου επαληθευτούν, αναμένεται να βάλουν “εκ νέου καύσιμο” στο “μοτέρ” ακρίβειας, που ήδη “δουλεύει” στο “φουλ”. Συγκεκριμένα, με βάση την ΕΛΣΤΑΤ, αν και μπήκε “φρένο” στην ανοδική πορεία του πληθωρισμού τον Σεπτέμβριο εφέτος, καθώς καταγράφηκε αύξηση 1,6% από αύξηση 2,7% τον Αύγουστο, στα τρόφιμα και είδη διατροφής προέκυψαν περαιτέρω ανατιμήσεις της τάξης του 9,4%.

Ειδικότερα, σε βασικά είδη, που ήδη έχουν “κατοχυρώσει” υψηλά επίπεδα τιμών, σε ετήσια σύγκριση υπήρξαν οι εξής ανατιμήσεις σε ετήσια βάση το Σεπτέμβριο:

• Ψωμί και δημητριακά (4,8%), Κρέατα- γενικά (8,4%), Ψάρια- γενικά (4,1%), Γαλακτοκομικά και αυγά (6,7%), Έλαια και λίπη (16,1%), Φρούτα- γενικά (13,9%), Λαχανικά- γενικά (17,7%), Ζάχαρη- σοκολάτες- γλυκά- παγωτά (8,2%), Λοιπά τρόφιμα (9,1%), Καφέ- κακάο- τσάι (6%), Μεταλλικό νερό- αναψυκτικά- χυμούς φρούτων (13,9%) και Αλκοολούχα ποτά- μη σερβιριζόμενα (5,7%).

Επίσης, οι τιμές κινήθηκαν ανοδικά σε:

• Ένδυση και υπόδηση (6,2%), Ενοίκια κατοικιών (6,3%), Επισκευή και συντήρηση κατοικίας (3%), Στερεά καύσιμα (19,2%),

Οι τιμές σε φρέσκα είδη και έλαια δείχνουν επίσης το πόσο δύσκολος είναι ο καθημερινός αγώνας των νοικοκυριών.

Με βάση τα Δελτία Τιμών του ΟΚΑΑ για τα κρέατα με ημερομηνία 23/10 π.χ. στα εγχώρια Μοσχάρια 4/μορια η επικρατούσα χονδρική τιμή φτάνει φέτος στα 6,80 ευρώ φέτος, από 6,20 -6,70 το 2022 και 5-5,60 το 2021, τα χοιρινά εγχώρια μαδητά μισάδια στα 3,50 ευρώ από 3-3,40 το 2022 και 2,20 -2,35 το 2021. Πάντως σε κάποιους κωδικούς φαίνεται να παραμένουν στα περσινά επίπεδα οι τιμές των κρεάτων, όντας, βέβαια, και πάλι σε υψηλά επίπεδα σε σχέση με τα προ κρίσης επίπεδα. Αντίστοιχη είναι η εικόνα στα λαχανικά, όπου σε κάποια είδη υπάρχει μια σχετική “ανάσχεση”, όπως π.χ. η ντομάτα μια και μπαίνει η παραγωγή της Κρήτης, αλλά σε άλλα “εκτόξευση”, όπως π.χ. στα ντομτίνια, ή στα φασολάκια. Σε γενικές γραμμές, πάντως, τα είδη πρώτης ανάγκης σε λαχανικά φρούτα συνεχίζουν, τουλάχιστον σε επίπεδο χονδρικών τιμών (επικρατούσα τιμή όπως αναφέρει ο ΟΚΑΑ) σε επίπεδα τιμών του 2022, ενώ ερώτημα είναι το τι θα γίνει φέτος με το ελαιόλαδο, όπου οι προβολές παραπέμπουν σε τιμές στο ράφι πάνω από τα τρέχοντα επίπεδα των 13 ευρώ/λίτρο περίπου, για το έξτρα παρθένο.

Με βάση, συγκεκριμένα, την έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς το 2022 (διενεργήθηκε σε δείγμα 6.196 ιδιωτικών νοικοκυριών στο σύνολο της χώρας):

• Η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών για αγορές ανήλθε στα 19.204,08 ευρώ (1.600,34 το μήνα), καταγράφοντας αύξηση, σε τρέχουσες τιμές 12,7% σε σχέση με το 2021.
• Το 50% των νοικοκυριών δαπανούν περισσότερα από 1.289 ευρώ το μήνα.
• Τα νοικοκυριά που διαμένουν σε ενοικιασμένη κατοικία δαπανούν το 17,4% του προϋπολογισμού τους, κατά μέσο όρο, για ενοίκιο.
• Το μερίδιο της μέσης δαπάνης για είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά και στέγαση των νοικοκυριών του φτωχότερου 20% του πληθυσμού ανέρχεται στο 58,1% των δαπανών των νοικοκυριών, ενώ το αντίστοιχο μερίδιο του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού ανέρχεται στο 25,6%.

Η κυβέρνηση ετοιμάζει παρεμβάσεις σε δυο επίπεδα. Το ένα έχει να κάνει με την ενέργεια και το άλλο με τα τρόφιμα. Έτσι, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Θεόδωρος Σκυλακάκης αναμένεται την επόμενη εβδομάδα πακέτο μέτρων για τη ρύθμιση της λιανικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας από την 1η Ιανουαρίου.

Όπως προανήγγειλε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης έως την 1η Νοεμβρίου θα υπάρξουν ανακοινώσεις για περαιτέρω στήριξη έναντι των αυξήσεων στο ρεύμα.

• Η δέσμη μέτρων που θα ανακοινώσει ο υπουργός Ενέργειας Θεόδωρος Σκυλακάκης κινείται σε τρεις άξονες.

• Ο πρώτος αφορά στην ενίσχυση των νοικοκυριών μετά το τέλος των οριζόντιων επιδοτήσεων,
• ο δεύτερος στην αντιμετώπιση των ρευματοκλοπών και του ενεργειακού τουρισμού και
• ο τρίτος και η ρύθμιση της αγοράς με τα νέα τιμολόγια ρεύματος που ισχύουν από την αρχή του έτους.

Το μεγάλο ερώτημα είναι το τι θα γίνει από τη νέα χρονιά, οπότε και η αγορά θα “χωνέψει” τα κόστη καυσίμων που έχουν ανέβει, αλλά και πιθανές επιπτώσεις από τις καταστροφές στην παραγωγή της Θεσσαλίας κτλ.

• Στον αντίποδα με βάση τα τελευταία στοιχεία της εταιρείας αναλύσεων NielsenIQ, οι πωλήσεις στο οργανωμένο λιανεμπόριο, σε αξία αυξήθηκαν 9,2% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περσινή χρονική περίοδο.

Όσον αφορά πιο συγκεκριμένα στα ταχυκίνητα καταναλωτικά προϊόντα, αυτά παρουσιάζουν παρόμοια αυξητική τάση, στο +9,5%, με την ανάπτυξη αυτή να είναι καθαρά πληθωριστική, καθώς οι όγκοι πωλήσεων μειώθηκαν οριακά κατά -0,8%. Σε σχέση με τον δείκτη τιμών καταναλωτή, ο οποίος για την ίδια χρονική περίοδο βρίσκεται στο +3,6%, η αύξηση της μέσης τιμής για τα ταχυκίνητα προϊόντα (FMCGs) είναι πολλαπλάσια υψηλότερη, στο +10,4%.

• Συγκεκριμένα, παρατηρείται ότι στα τρόφιμα & ποτά η αύξηση κατά +10,9% των τιμών επέφερε μια μεγαλύτερη συγκριτικά μείωση στους όγκους, κατά 1,5%, ενώ αντίθετα η πιο μετριοπαθής αύξηση (+4,3%) των τιμών στις κατηγορίες προσωπικής υγιεινής και ομορφιάς συνδυάστηκε με αντίστοιχη αύξηση και των πωλούμενων όγκων κατά +4,5%.

Σε αυτό το έντονα πληθωριστικό περιβάλλον το μερίδιο των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας συνεχίζει την αυξητική του πορεία, και από το 24,4%, που ήταν στο τέλος του 2022, έφτασε το 24,8% το εννεάμηνο, με όλο και περισσότερους καταναλωτές να πιστεύουν ότι η ποιότητα των προϊόντων αυτών είναι βελτιούμενη ή και εξίσου καλή με τα επώνυμα (branded) προϊόντα.

Με πληροφορίες από news247.gr

Σύμφωνα με αυτήν το μηνιαίο εισόδημα επαρκεί για μόλις 18 ημέρες για περισσότερα από τα μισά νοικοκυριά λόγω της εκτίναξης των τιμών στην ενέργεια και τα είδη διατροφής.

Μάλιστα το ποσοστό των νοικοκυριών που αύξησαν τις δαπάνες τους για την κάλυψη βασικών αναγκών καταγράφει τρομακτική άνοδο καθώς πλέον αφορά τα 2 στα 3 νοικοκυριά.

Ανοίγει η «ψαλίδα» των ανισοτήτων

Εκτός από τις χαμηλές προσδοκίες που δημιουργεί η πληθωριστική κρίση, δύο είναι οι βασικές αρνητικές επιπτώσεις των ανατιμήσεων στα νοικοκυριά με βάση τα ευρήματα της έρευνας του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ.

Η πρώτη εντοπίζεται στη διεύρυνση των εισοδηματικών ανισοτήτων μεταξύ των νοικοκυριών με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, και των νοικοκυριών με υψηλά εισοδήματα.

Συγκεκριμένα, το 30,1% των νοικοκυριών με εισόδημα έως 30.000 ευρώ δήλωσε πως το εισόδημά του μειώθηκε το 2022, έναντι 11% που δήλωσε ότι αυξήθηκε και 58,9% που δήλωσε ότι παρέμεινε σταθερό.

Στον αντίποδα, το 22,7% των νοικοκυριών με εισόδημα άνω των 30.000 ευρώ δήλωσε πως το εισόδημα του αυξήθηκε, έναντι 16,7% που δήλωσε πως το εισόδημά του μειώθηκε και 60,6% που δήλωσε ότι παρέμεινε σταθερό.

Δεδομένου ότι η εν λόγω επίπτωση παρατηρήθηκε και στις αντίστοιχες έρευνες του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ που διεξήχθησαν κατά τη διάρκεια της πανδημικής έξαρσης, η συνέχιση της τάσης αυτής αρχίζει να λαμβάνει διαστάσεις διαρθρωτικού προβλήματος.

Μάλιστα, φαίνεται πως πλέον επηρεάζει έντονα και τα μεσαία εισοδήματα, καθώς σχεδόν 6 στα 10 νοικοκυριά (57,3%) δηλώσαν πως χρειάζεται να κάνουν περικοπές για να καλύψουν τα αναγκαία, ποσοστό σημαντικά αυξημένο σε σχέση τόσο με την έρευνα του 2021 (42,3%), όσο και με τις έρευνες του 2020 (47,9%) και του 2019 (48,7%).

Επιπλέον, σταθερά υψηλό παραμένει το ποσοστό των νοικοκυριών που φαίνεται ότι διαβιοί σε συνθήκες ακραίας φτώχειας (11,9%).

Δεν φτάνει το εισόδημα

Η δεύτερη σημαντική επίπτωση σχετίζεται με την επιδείνωση που παρουσιάζουν τα ευρήματα της έρευνας αναφορικά με την μηνιαία επάρκεια του εισοδήματος των νοικοκυριών.

Συγκεκριμένα, πάνω από 1 στα 2 νοικοκυριά (52,4%) δήλωσαν ότι το μηνιαίο εισόδημά τους επαρκεί για 18 ημέρες (μεσοσταθμικά) και συνδέεται με τις αυξήσεις των τιμών τόσο της ηλεκτρικής ενέργειας, όσο και των ειδών διατροφής οι οποίες αποτελούν για σχεδόν 6 στα 10 νοικοκυριά τις κατηγορίες που έχουν τη μεγαλύτερη αρνητική επίδραση στο εισόδημά τους.

Τέλος, πάνω από 6 στα 10 νοικοκυριά δήλωσαν ότι το καλάθι του νοικοκυριού δεν έχει συμβάλει στην αποκλιμάκωση των τιμών, ενώ ως καταλληλότερα μέτρα για την αντιμετώπιση της ακρίβειας το 51,1% των νοικοκυριών θεωρεί πως είναι η αύξηση μισθών και συντάξεων και το 28,6% η μείωση φόρων και τελών στα καύσιμα.

Τα βασικά συμπεράσματα

Τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας εισοδήματος των ελληνικών νοικοκυριών για το 2022 είναι τα εξής:

ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ

–       Το 28% των νοικοκυριών δήλωσε πως το εισόδημά του μειώθηκε (27,4% το αντίστοιχο ποσοστό το 2021). Για αυτά τα νοικοκυριά ο μέσος όρος μείωσης ανήλθε στο 24,1%.

–       Το 11,7% των νοικοκυριών δήλωσε πως το εισόδημά του αυξήθηκε (9,8% το αντίστοιχο ποσοστό το 2021). Για αυτά τα νοικοκυριά ο μέσος όρος αύξησης ανήλθε στο 19,5%.

–       Το 60,1% των νοικοκυριών δήλωσε πως το εισόδημα του παρέμεινε σταθερό (62,5% το αντίστοιχο ποσοστό το 2021).

–       Η εισοδηματική ανισότητα μεταξύ των χαμηλών και μεσαίων εισοδηματικά νοικοκυριών έναντι των υψηλότερων εισοδηματικά νοικοκυριών διευρύνθηκε περαιτέρω.

–       Συγκεκριμένα, το 30,1% των νοικοκυριών με εισόδημα έως 30.000 € δήλωσε πως το εισόδημά του μειώθηκε το 2022, έναντι 11% που δήλωσε ότι αυξήθηκε και 58,9% που δήλωσε ότι παρέμεινε σταθερό.

–       Στον αντίποδα, το 22,7% των νοικοκυριών με εισόδημα άνω των 30.000 € δήλωσε πως το εισόδημά του αυξήθηκε, έναντι 16,7% που δήλωσε πως το εισόδημά του μειώθηκε και 60,6% που δήλωσε ότι παρέμεινε σταθερό. Η εισοδηματική αυτή κατηγορία νοικοκυριών αποτελεί και τη μοναδική όπου το ισοζύγιο μεταξύ των νοικοκυριών που δήλωσαν μείωση εισοδήματος και εκείνων που δήλωσαν αύξηση είναι θετικό.

–       Σημειώνεται ότι με βάση τα ευρήματα της έρευνας το 82,9% των νοικοκυριών διαβιεί με ετήσιο εισόδημα έως 30.000€, έναντι 8,1% που διαβιεί με ετήσιο εισόδημα άνω των 30.000€.

ΠΗΓΕΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ

–       Ο μισθός και η σύνταξη αποτελούν τη κύρια πηγή εισοδήματος για τη συντριπτική πλειονότητα  των ελληνικών νοικοκυριών. Το 44,2% δήλωσε ως κύρια πηγή εισοδήματος τον μισθό, το 44,1% των νοικοκυριών δήλωσε ως κύρια πηγή εισοδήματος τη σύνταξη και το 6% δήλωσε ως κύρια πηγή τα έσοδα από επιχειρηματική δραστηριότητα.

–       Το 35,2% των νοικοκυριών δεν έχει άλλη πηγή εισοδήματος. To 23,8% έχει ως άλλη πηγή εισοδήματος τον μισθό, το 21,9% τη σύνταξη, το 12,6% τα ενοίκια, το 4,2% τα έσοδα από επιχειρηματική δραστηριότητα και το 1,9% το επίδομα ανεργίας.

ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ – ΑΠΟΤΑΜΙΕΥΣΗ

–       Επιδείνωση παρουσιάζουν τα ευρήματα της έρευνας σχετικά με την μηνιαία επάρκεια του εισοδήματος των νοικοκυριών. Είναι μάλιστα τα δυσμενέστερα που έχουν καταγραφεί σε έρευνα εισοδήματος του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ.

–       Συγκεκριμένα, πάνω από 1 στα 2 νοικοκυριά (52,4%) δήλωσαν ότι το μηνιαίο εισόδημα δεν επαρκεί για όλον το μήνα. Για τα νοικοκυριά αυτά το μηνιαίο εισόδημα επαρκεί μεσοσταθμικά για 18 ημέρες.

–       Από τα επιμέρους στοιχεία της έρευνας προκύπτει ότι το μηνιαίο εισόδημα δεν επαρκεί για όλον το μήνα για:

o      το 70,2% των πολυμελών νοικοκυριών (με 5 άτομα και άνω),

o      το 59,9% των νοικοκυριών με 4 άτομα,

o      το 58,8% των νοικοκυριών με τουλάχιστον ένα άνεργο μέλος,

o      το 68% των νοικοκυριών με εισόδημα έως 10.000 € και

o      το 58,7% των νοικοκυριών με εισόδημα από 10.001 έως 18.000 €.

–       Σε σχέση με τη κύρια πηγή εισοδήματος σε δυσμενέστερη θέση βρίσκονται τα νοικοκυριά με κύρια πηγή εισοδήματος τον μισθό, καθώς για το 55,6% αυτών το μηνιαίο εισόδημα δεν επαρκεί για όλο τον μήνα και ακολουθούν το 49,1% των νοικοκυριών με κύρια πηγή εισοδήματος τη σύνταξη και το 36,3% των νοικοκυριών με κύρια πηγή εισοδήματος τα έσοδα από επιχειρηματική δραστηριότητα.

–       Σταθερά συντριπτικό και μάλιστα αυξημένο παραμένει το ποσοστό των νοικοκυριών που αδυνατούν να αποταμιεύσουν. Συγκεκριμένα, πάνω από 8 στα 10 νοικοκυριά (85,3%) δήλωσαν ότι δεν καταφέρνουν να αποταμιεύσουν.

ΒΙΟΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ, ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΣΦΑΛΕΙΑ

–       Το 11,9% των νοικοκυριών δήλωσε ότι τα εισοδήματά του δεν επαρκούν για να καλύψουν ούτε τις βασικές του ανάγκες, εύρημα που καταδεικνύει πως ένα υψηλό ποσοστό νοικοκυριών διαβιοί σε συνθήκες ακραίας φτώχειας.

–       Σχεδόν 6 στα 10 νοικοκυριά (57,3%) δήλωσαν πως χρειάζεται να κάνουν περικοπές για να καλύψουν τα αναγκαία, ποσοστό σημαντικά αυξημένο σε σχέση τόσο με την έρευνα του 2021 (42,3%) όσο και με τις έρευνες του 2020 (47,9%) και του 2019 (48,7%).

–       Από την άλλη μεριά. το 24,7% των νοικοκυριών δήλωσε ότι τα καταφέρνει χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες, ποσοστό που είναι σημαντικά μειωμένο σε σχέση με τις προηγούμενες έρευνες του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ για τα έτη 2021, 2020 και 2019. Τέλος, μόλις το 6% των νοικοκυριών δήλωσε ότι ζει άνετα.

–       Σε εισοδηματική επισφάλεια συνεχίζει να βρίσκεται ένα σταθερά υψηλό ποσοστό νοικοκυριών, το οποίο είναι μάλιστα και αυξημένο σε σχέση με τα τρία προηγούμενα έτη.

–       Συγκεκριμένα, στο ενδεχόμενο ενός έκτακτου αλλά απολύτως αναγκαίου εξόδου της τάξης των 500€, το 18,7%  δήλωσε ότι δεν θα μπορούσε να το αντιμετωπίσει, ενώ το 40,5% θα κάλυπτε αυτήν τη δαπάνη με μεγάλη δυσκολία.

ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ

–       Υψηλότερο σε σχέση με την έρευνα του 2021 είναι το ποσοστό των νοικοκυριών που δήλωσε ότι έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο (εφορία, ασφαλιστικά ταμεία).

–       Συγκεκριμένα, το 20,9% δήλωσε πως το ίδιο ή κάποιο άλλο μέλος του νοικοκυριού του έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο έναντι του 16,8% που ήταν στην έρευνα του 2021. Το προαναφερόμενο ποσοστό (20,9%) επιμερίζεται σε 9,9% του οποίου οι  ληξιπρόθεσμες οφειλές δεν έχουν ρυθμιστεί (8,4% το αντίστοιχο ποσοστό το 2021), και σε 11% του οποίου οι οφειλές είναι ρυθμισμένες (8,4% το αντίστοιχο ποσοστό το 2021).

–       Το 7,9% των νοικοκυριών έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τις τράπεζες για καταναλωτικά, επιχειρηματικά δάνεια ή/και κάρτες, ενώ το 8,7% των νοικοκυριών δήλωσε πως δεν θα καταφέρει να ανταποκριθεί στις προαναφερόμενες τραπεζικές υποχρεώσεις το 2023.

–       Πάνω από 8 στα 10 νοικοκυριά (84,4%) διαμένουν σε ιδιόκτητο σπίτι έναντι του 15,3% των νοικοκυριών που πληρώνει ενοίκιο.

–       Από τα νοικοκυριά που διαμένουν σε ιδιόκτητο σπίτι το 21,3% έχει ενεργό στεγαστικό δάνειο (21% το αντίστοιχο ποσοστό το 2021). Από τα νοικοκυριά αυτά το 18,7% (16,5% το αντίστοιχο ποσοστό στην έρευνα του 2021) καταβάλλει τις δόσεις του δανείου συχνά με κάποια καθυστέρηση, ενώ το 8,5% (6% το αντίστοιχο ποσοστό στην έρευνα του 2021) έχει καθυστερημένες οφειλές για περισσότερο από 3 μήνες.

–       Επιδεινωμένη είναι η εικόνα σε σχέση με την έρευνα του 2021 και ως προς τις εκτιμήσεις των νοικοκυριών αναφορικά με τη δυνατότητα εξυπηρέτησης των στεγαστικών δανειακών τους υποχρεώσεων το 2023. Συγκεκριμένα, από τα νοικοκυριά που διαμένουν σε ιδιόκτητο σπίτι και έχουν στεγαστικό δάνειο, το 21,5% δήλωσε πως δεν θα μπορέσει ή μάλλον δεν θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις δανειακές του υποχρεώσεις.

–       Αυξημένος σε σχέση με το 2021 είναι ο φόβος των νοικοκυριών ότι μπορεί να απολέσουν το σπίτι τους λόγω οφειλών. Ειδικότερα, το 14,4% (11,3% το αντίστοιχο ποσοστό το 2021) των νοικοκυριών εξέφρασε τον φόβο απώλειας του ακινήτου του λόγω αδυναμίας πληρωμής των υποχρεώσεων προς τις τράπεζες ή το Δημόσιο.

–       Τέλος, το 3,8% των νοικοκυριών δήλωσε πως το 2022 υπέστη δέσμευση ή κατάσχεση λογαριασμών και περιουσιακών στοιχείων λόγω οφειλών, ποσοστό πολλαπλάσιο σε σχέση με το 2021 που ήταν 0,8%.

ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΑΠΑΝΕΣ

–       Περίπου 4 στα 10 νοικοκυριά (39,5%) περιόρισαν τις δαπάνες τους για εξόδους (εστιατόρια, καφέ, σινεμά κ.λπ.). Το 37,9% περιόρισε τις δαπάνες για ένδυση-υπόδηση, ενώ το 35,6% των νοικοκυριών ξόδεψε λιγότερα για ταξίδια.

–       Από την άλλη μεριά καταγράφεται εκτίναξη του ποσοστού των νοικοκυριών που αύξησαν τις δαπάνες τους για την κάλυψη βασικών αναγκών. Ειδικότερα, το 73,7% των νοικοκυριών αύξησε τις δαπάνες του για λογαριασμούς σπιτιού, το 64,8% για είδη διατροφής, το 60,7% για θέρμανση και το 51% για μετακινήσεις.

–       Πάνω από 1 στα 3 (36,3%) νοικοκυριά καθυστερεί να αναζητήσει την κατάλληλη θεραπεία για κάποιο ιατρικό πρόβλημα, 1 στα 4 (25,6%) καθυστερεί να πληρώσει το ηλεκτρικό ρεύμα και το 18,8% καθυστερεί την πληρωμή λογαριασμών θέρμανσης.

ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ 2023

–       Ιδιαίτερα αρνητικές είναι οι προσδοκίες των νοικοκυριών για το 2023.

–       Συγκεκριμένα, πάνω από 1 στα 2 νοικοκυριά (51,9%) εκτιμούν ότι το 2023 θα χειροτερέψει η οικονομική τους κατάσταση, έναντι μόλις του 15,4% που εκτιμά ότι θα βελτιωθεί και  του 29,3% που εκτιμά ότι θα παραμείνει η ίδια.

–       Η απαισιοδοξία που εκδηλώνουν τα νοικοκυριά ως προς τη μελλοντική οικονομική τους κατάσταση φαίνεται ότι τροφοδοτείται κυρίως από την ακρίβεια, καθώς στο ερώτημα εάν η αύξηση των τιμών έχει επηρεάσει τα νοικοκυριά των ερωτώμενων σε βαθμό να αναγκαστούν να μειώσουν δαπάνες για βασικές ανάγκες το 56,7% απάντησε «πολύ», το 28,4% «λίγο», ενώ το 14,8% απάντησε πως δεν το έχει επηρεάσει.

–       Οι αυξήσεις των τιμών τόσο της ηλεκτρικής ενέργειας, όσο και των ειδών διατροφής αποτελούν για σχεδόν 6 στα 10 νοικοκυριά τις κατηγορίες που έχουν τη μεγαλύτερη αρνητική επίδραση στο εισόδημά τους και ακολουθούν οι αυξήσεις στην βενζίνη (28,5%) και στο πετρέλαιο θέρμανσης (23,2%).

ΜΕΤΡΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ – ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΜΕΤΡΩΝ

–       Ως καταλληλότερο μέτρο για την αντιμετώπιση των αρνητικών επιπτώσεων της ακρίβειας το 51,1% των νοικοκυριών θεωρεί πως είναι η αύξηση μισθών και συντάξεων και το 28,6% η μείωση φόρων και τελών στα καύσιμα.

–       Το 41,5% των νοικοκυριών αγοράζει προϊόντα από το καλάθι του νοικοκυριού έναντι του 52% που δεν το αξιοποιεί.

–       Το 61,6% των νοικοκυριών δήλωσε ότι το καλάθι του νοικοκυριού δεν έχει ή μάλλον δεν έχει συμβάλει στην αποκλιμάκωση των τιμών, έναντι του 33% που δήλωσε ότι έχει ή μάλλον έχει συμβάλει.

–       Τέλος, ιδιαιτέρως αρνητικά αξιολόγησαν τα νοικοκυριά κατά τον χρόνο διεξαγωγής της έρευνας γενικά τα μέτρα της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση της ακρίβειας.

–       Ειδικότερα το 47,3% των νοικοκυριών τα αξιολόγησε ως ανεπαρκή, το 23,4% ως μάλλον ανεπαρκή, ενώ μόλις το 17,9% και το 7,9% αξιολόγησαν τα μέτρα ως μάλλον επαρκή και επαρκή αντίστοιχα.

Πηγή: ot.gr