Την Κυριακή, στον νομό Τιλαμπερί, περίπου εκατό χιλιόμετρα βορειοδυτικά από την πρωτεύουσα Νιαμέ, πέντε στρατιώτες σκοτώθηκαν και άλλοι 25 τραυματίστηκαν όταν επιτέθηκαν στη θέση τους «ορδές εγκληματιών που κατέφθασαν κατά εκατοντάδες», σύμφωνα με ανακοίνωση των ενόπλων δυνάμεων.

Εστάλησαν αμέσως χερσαίες και αεροπορικές ενισχύσεις οι οποίες σκότωσαν «πάνω από 100 τρομοκράτες», σύμφωνα με την ίδια πηγή. Δεν δόθηκε καμιά διευκρίνιση για τις ταυτότητες των δραστών της επίθεσης.

Τη Δευτέρα, στον νομό Ντιφά (νοτιοανατολικά), όπου εξαπολύονται συχνά επιθέσεις της Μπόκο Χαράμ και του Ισλαμικού Κράτους στη Δυτική Αφρική (ΙΚΔΑ), περίπολος έπεσε σε «αυτοσχέδιο εκρηκτικό μηχανισμό» με αποτέλεσμα «τον θάνατο πέντε γενναίων στρατιωτών».

Σε αντίδραση, «χειρουργικό πλήγμα» από αέρος επέτρεψε, σύμφωνα με τις ένοπλες δυνάμεις, να σκοτωθούν «τρομοκράτες» που ευθύνονταν για την επίθεση και να «καταστραφούν πιρόγες και πολεμικό υλικό».

Προχθές Τρίτη, στον νομό Αγκαντέζ, στον απώτερο βορρά, άλλη επίθεση στοχοποίησε «στρατόπεδο και θέση της χωροφυλακής στη Σιρφά».

Δυο στρατιωτικοί σκοτώθηκαν και άλλοι έξι τραυματίστηκαν καθώς «προσπαθούσαν να κάνουν έλεγχο στο όχημα των δραστών της επίθεσης», εξηγήθηκε στο «δελτίο επιχειρησιακών δραστηριοτήτων» που μεταδόθηκε από το δίκτυο Télé-Sahel.

Κατά την ίδια πηγή, άρχισε αμέσως «επιχείρηση καταδίωξης» προκειμένου να εντοπιστούν οι δράστες, «που τράπηκαν σε φυγή κατευθυνόμενοι προς τα σύνορα με τη Λιβύη».

Την ευθύνη για αυτή την τελευταία επίθεση ανέλαβε νέα ένοπλη οργάνωση, το Πατριωτικό Κίνημα για την Ελευθερία και τη Δικαιοσύνη (Mouvement patriotique pour la liberté et la justice, MPLJ)· κατ’ αυτό, σκοτώθηκαν 14 στρατιωτικοί και δυο χωροφύλακες, ενώ το ίδιο υπέστη δυο απώλειες.

Το MPLJ, που έκανε την εμφάνισή του στις αρχές Αυγούστου, αποσχίστηκε από το Πατριωτικό Μέτωπο για την Ελευθερία (Front patriotique pour la libération, FPL), κίνημα ανταρτών που μάχεται για την απελευθέρωση του νιγήριου πρώην προέδρου Μοαμέντ Μπαζούμ, ο οποίος παραμένει κρατούμενος της χούντας μετά την ανατροπή του με το στρατιωτικό πραξικόπημα της 26ης Ιουλίου 2023.

Όταν κατέλαβαν την εξουσία, πριν από έναν χρόνο και πλέον, οι πραξικοπηματίες επικαλέστηκαν την επιδείνωση της κατάστασης ασφαλείας στη χώρα.

Όμως οι επιθέσεις τζιχαντιστικών και άλλων οργανώσεων συνεχίζονται και κλιμακώνονται: σύμφωνα με τη μη κυβερνητική οργάνωση ACLED, έχουν χάσει τη ζωή τους τον τελευταίο χρόνο τουλάχιστον 1.500 άνθρωποι, στρατιωτικοί και άμαχοι, έναντι 650 την περίοδο από τον Ιούλιο του 2022 ως τον αντίστοιχο μήνα του 2023.

Του Σπύρου Σιδέρη

Η Τουρκία ήταν μια από τις λίγες χώρες που χρησιμοποίησε στο έπακρο τη διπλωματία των εμβολίων κατά την περίοδο της πανδημίας στέλνοντας δεκάδες χιλιάδες εμβόλια και χιλιάδες τόνους ιατροφαρμακευτικού υλικού στις φτωχές αφρικανικές χώρες που δεν είχαν πρόσβαση είτε σε εμβόλια είτε σε υλικά προστασίας από τον Covid-19. Αν συνυπολογίσει κανείς και το ισχυρό μουσουλμανικό στοιχείο στην περιοχή, το ξεκλείδωμα για πρόσβαση και διείσδυση στην περιοχή είχε γίνει.

Η Αφρική, πλούσια σε σπάνιες γαίες και φυσικούς πόρους, έχει ιδιαίτερη αξία για τη βιομηχανία και φυσικά την οικονομία της Τουρκίας. Επίσης η πληθώρα εντάσεων και συγκρούσεων στην περιοχή, προκαλεί το ενδιαφέρον της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας για να προωθήσει τα οπλικά της συστήματα, ενισχύοντας έτσι το brand name της στη διεθνή αγορά, για την αξιοπιστία των προϊόντων της.

• Την Τετάρτη μια μεγάλη και σημαίνουσα υπουργική αντιπροσωπεία από την Τουρκία, επισκέφθηκε τον Νίγηρα για επίσκεψη εργασίας.

Το ενδιαφέρον είναι ότι στην αποστολή συμμετείχαν εκτός από τον Υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ, ο υπουργός Ενέργειας και Φυσικών Πόρων Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, ο επικεφαλής της ΜΙΤ Ιμπραχίμ Καλίν, ο επικεφαλής της Αμυντικής Βιομηχανίας Χαλούκ Γκιοργκιούν και ο αναπληρωτής υπουργός Εμπορίου Οζγκιούρ Βολκάν Ατζάρ.

• Η σύνθεση καταδεικνύει εν πολλοίς το τουρκικό ενδιαφέρον, όμως αυτό που προκάλεσε ακόμα μεγαλύτερη εντύπωση ήταν ότι στην ατζέντα τα αντιπροσωπείας υπήρχε και η προμήθεια ουρανίου.

Σύμφωνα με πηγές που μίλησαν στο Bloomberg ανέφεραν ότι ο σκοπός της επίσκεψης στον Νίγηρα, έναν από τους μεγαλύτερους προμηθευτές ουρανίου στον κόσμο, ήταν «η διεκδίκηση πρόσβασης σε κοιτάσματα ουρανίου». «Οι υπουργοί Εξωτερικών, Άμυνας και Ενέργειας της Τουρκίας επισκέφθηκαν τη δυτικοαφρικανική χώρα του Νίγηρα για να αποκτήσουν πρόσβαση στα πλούσια κοιτάσματα ουρανίου της», ανέφερε το δημοσίευμα.

• «Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν το θέμα, οι οποίες ζήτησαν να τηρηθεί η ανωνυμία τους, η αντιπροσωπεία, με επικεφαλής τον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν και με τη συμμετοχή του υφυπουργού της τουρκικής Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (MIT) Ιμπραχήμ Καλίν, θέλει να προμηθευτεί ουράνιο από τον Νίγηρα για να στηρίξει τη νέα βιομηχανία πυρηνικής ενέργειας της Τουρκίας».

Να θυμίσουμε ότι η Τουρκία θα θέσει σε λειτουργία το πυρηνικό εργοστάσιο ενέργειας στο Ακουγιού, εκτός απροόπτου, μέσα στο 2025, ενώ στη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στην Αστάνα μεταξύ του Ερντογάν και του Πούτιν, συζητήθηκε η κατασκευή και δεύτερου πυρηνικού σταθμού στη Δυτική Θράκη τα επόμενα χρόνια.    

Ακόμη και οι κατεστραμμένες με πετρέλαιο περιοχές του Αμαζονίου που εμπίπτουν στα γεωγραφικά όρια του Εκουαδόρ, ή οι ξεχασμένες (από Θεό και ανθρώπους) εκτάσεις του Νοτίου Σουδάν που έχουν ρυπανθεί από τις γεωτρήσεις μαύρου χρυσού, ωχριούν μπροστά στα εγκλήματα των πολυεθνικών του πετρελαίου στο Δέλτα του Νίγηρα.
Αυτό που αντικρίζει κανείς στη γη των Ογκόνι της νοτιοανατολικής Νιγηρίας, τόσο στην επιφάνειά της, όσο και σε βάθος εκατοντάδων μέτρων, δύσκολα βρίσκει «ταίρι».

Το μεγαλύτερο μέρος της γης (καλλιεργήσιμης και κατοικημένης) είναι ποτισμένη με πετρέλαιο. Μεγάλες ποσότητες νερού από τον ποταμό Νίγηρα και τους παραποτάμους αλλά και υπόγειοι υδροφόροι ορίζοντες μυρίζουν πετρέλαιο.

Ο αέρας μυρίζει πετρέλαιο.

For decades, #Shell has been devastating communities in the Niger Delta with oil spills & gas flaring, making it one of the most polluted places on the planet

As the #ClimateCrisis worsens, women farmers like Caroline are hardest hit#BanFossilFuelAds⬇️https://t.co/Upef0BIk2U pic.twitter.com/LFGaBPyc6P

— ActionAid (@ActionAid) January 5, 2022

Σχεδόν όλα είναι μαύρα ή τυλίγονται από ένα βαθύ πνιγηρό άρωμα του «μαύρου χρυσού» που γεμίζει τα ταμεία των πετρελαϊκών πολυεθνικών ενώ ταυτόχρονα στραγγίζει κάθε ίχνος ζωής και μέλλοντος από τις κοινότητες αυτοχθόνων.

Nigerian farmers and fishermen will be able to sue oil giant Shell in UK courts, the UK Supreme Court has ruled.

The communities of more than 40,000 Nigerians argue Shell is responsible for the contaminated land and groundwater in the Niger Delta following years of oil spills. pic.twitter.com/iGkulYaW3C

— AJ+ (@ajplus) February 12, 2021

Με άλλα λόγια, εάν η κόλαση επί Γης είχε μία θέση στο χάρτη, θα «κούρνιαζε» άνετα στα ελαιώδη νερά και στη ρυπαρή (από τις πάνω από αμέτρητες, χιλιάδες πετρελαιοκηλίδες και διαρροές εκατοντάδων εκατομμυρίων βαρελιών «μαύρου χρυσού») έκταση της νοτιοανατολικής Νιγηρίας. Θα έβρισκε, δηλαδή, άνετα, τη θέση της στο Δέλτα του Νίγηρα. Εκεί όπου οι κοινότητες μικρών καλλιεργητών αυτοχθόνων σκάβουν με τα χέρια για να φυτέψουν λίγους βολβούς για το τραπέζι της οικογένειας αλλά καταλήγουν να βουτούν τα χέρια σε μία ιδιότυπη λάσπη, που δεν είναι μίγμα νερού και χώματος αλλά γης και πετρελαίου…

Τι σημαίνει αυτό;

Με απλά λόγια η ρυπαρή γη (από τις χιλιάδες διαρροές πετρελαίου που προκαλούν επί 70 χρόνια γεωτρήσεις εταιριών όπως η Shell, BP) γεννά πλέον εδώ και δεκαετίες κυρίως πείνα, αρρώστιες, απελπισία, τερατογενέσεις. Ο μέσος όρος ζωής των κατοίκων της σπάνια ξεπερνά τα 41 έτη καθώς πολλοί αργοσβήνουν από κάθε λογής καρκίνο.

#SpooktoberForFuture n°1. @Shell is the 9th highest emitting company since 1988. Shell also devastated the Niger Delta with oil spills and natural gas leakage. But wait, there’s more! pic.twitter.com/qjfZoGQ2tz

— Martina Comparelli (@MartiComparelli) October 21, 2020

Ρυπαίνοντας χωρίς να δίνουν λογαριασμό σε κανέναν

Ένα μεγάλο μέρος της νοτιοανατολικής νιγηριανής γης είναι ποτισμένη βαθιά μέχρι τα έγκατα με πετρέλαιο επειδή από τη δεκαετία του 1950, και συγκεκριμένα τέσσερα χρόνια προτού η Νιγηρία κόψει τους δεσμούς με τη βρετανική αποικιοκρατία και γίνει ανεξάρτητη χώρα το 1960, ξεκίνησαν οι πρώτες γεωτρήσεις και οι πρώτες πετρελαιοκηλίδες και περιβαλλοντικά εγκλήματα από τη βρετανο-ολλανδική πολυεθνική Shell. Έκτοτε, μέσα σε αυτά τα 70 χρόνια, περίπου 20 ξένες πολυεθνικές πετρελαίου (μεταξύ των οποίων οι εταιρίες Shell, Exxon Mobil, ENI/Agip, Total Fina ELF, Chevron Texaco) έκαναν και κάνουν γεωτρήσεις δίχως να δίνουν λογαριασμό, για τις βρωμιές τους, σε κανέναν.

Ούτε στις στρατιωτικές κυβερνήσεις που διαχειρίστηκαν την εξουσία στη Νιγηρία ως τη δεκαετία του 1990.

Ούτε στις εκλεγμένες κυβερνήσεις που ακολούθησαν μετά.

Και αυτό διότι όλες οι ξένες πετρελαϊκές πολυεθνικές στη Νιγηρία δρουν με απόλυτη ασυδοσία και ατιμωρησία σε συνεργασία ή συνεννόηση με τις αρχές της χώρας.

Σπανίως πληρώνουν για τα περιβαλλοντικά τους εγκλήματα, παρά μόνον εάν συρθούν στα δικαστήρια του εξωτερικού, όπως π.χ. έγινε το 2008-2009, όταν η Shell αρχικά αρνήθηκε πως μόλυνε τη γη της κοινότητας Bodo της ευρύτερης περιοχής των Ogoni και όταν μηνύθηκε από ομάδα δικηγόρων που την έσυραν μέχρι το Ανώτατο Δικαστήριο του Λονδίνου, αναγκάστηκε να προχωρήσει σε εξωδικαστικό συμβιβασμό δίνοντας 55 εκατομμύρια στερλίνες (τότε περίπου 83 εκατ. δολάρια) ως αποζημίωση για κάποια λίγα από τα πολλά εγκλήματά της.

Έκτοτε, οι πετρελαϊκές εταιρίες εξακολουθούν και δρουν εν πολλοίς ανενόχλητες, καθώς προτιμούν να ρίχνουν το φταίξιμο για τη ρύπανση της νοτιοανατολικής Νιγηρίας σε μερικές συμμορίες νεαρών που κλέβουν πετρέλαιο ή σε κάποιες οργανώσεις απελπισμένων αυτοχθόνων που κάνουν σαμποτάζ σε δίκτυα πετρελαιοαγωγών, ή σε βάνδαλους-κοινούς εγκληματίες.

Ακόμη και έτσι, αυτές οι μικρές ή μεγαλύτερες ομάδες εγκληματιών εκτιμάται πως ευθύνονται για το 27% της διαρροής πετρελαίου στη ΝΑ Νιγηρία.

Η ατιμώρητη δράση τους συνεχίζεται απρόσκοπτα λόγω της αδυναμίας, ή αδιαφορίας ή και ανικανότητας των νιγηριανών αρχών (σε τοπικό και εθνικό επίπεδο) να οργανώσουν τα του οίκου τους και να προστατέψουν το λαό τους από τις βρώμικες (κυριολεκτικά) πανίσχυρες πετρελαϊκές εταιρίες.

In 2015, the oil giant agreed to a $83 million pay-out to compensate 15,600 people in Bodo after a major oil spills devastated their community. This is just one instance of MANY mistreatments the people of Nigeria’s Niger Delta region have suffered at the hands of oil giants. pic.twitter.com/INJ11aApJg

— Planet Policy Pals Podcast (@PlanetPolicyPal) October 19, 2021

Η θυσία του Κεν Σάρο Ουίουα

Η θυσία του πολυβραβευμένου Νιγηριανού συγγραφέα και οικολόγου Κεν Σάρο Ουίουα που εκτελέστηκε από τη νιγηριανή χούντα τον Νοέμβρη του 1995 μαζί με άλλους οκτώ Νιγηριανούς αγωνιστές της φυλής των Ογκόνι, πολεμώντας ενάντια στη Shell, δεν έχει πάει ολότελα χαμένη.

Η τελευταία δήλωση που έκανε ο Κεν Σάρο Ουίουα, πριν απαγχονιστεί, στο στρατοδικείο που τον καταδίκασε σε θανατική ποινή, στις 13 Νοέμβρη 1995 ανέφερε μεταξύ άλλων:

«Στεκόμαστε ενώπιον της ιστορίας. Είμαι άνθρωπος της ειρήνης και των ιδεών. Γεμάτος αποτροπιασμό για την εκφυλιστική φτώχεια του λαού μου που ζει σε μία πλούσια προικισμένη γη νιώθοντας σύγχυση από την πολιτική περιθωριοποίησή του και τον οικονομικό στραγγαλισμό του, οργή για την καταστροφή της γης του, της υπέρτατης κληρονομιάς του, αγωνιά να διατηρήσει το δικαίωμα του για ζωή και για μία αξιοπρεπή διαβίωση. Είναι δε αποφασισμένος να δει αυτή τη χώρα συνολικά να διοικείται με ένα δημοκρατικό σύστημα που θα προστατεύει τους πάντες και κάθε μία εθνοτική ομάδα, δίνοντάς σε όλους μας το δικαίωμα στον ανθρώπινο πολιτισμό.

Δηλώνω πως έχω δώσει κάθε διαθέσιμο υλικό και πνευματικό μέσο, ακόμη και την ίδια μου τη ζωή, σε αυτόν τον αγώνα, έχοντας την πεποίθηση πως δεν μπορώ να γίνω θύμα εκβιασμού ή εκφοβισμού.

Δεν έχω καμία αμφιβολία για την τελική επιτυχία του αγώνα μου, όσες δίκες και στρατοδικεία αντιμετωπίσω τόσο εγώ όσο και άλλοι που πιστεύουν σε μένα και είναι συνοδοιπόροι στο ταξίδι μας.

Καμία φυλάκιση ή θάνατος δεν μπορούν να εμποδίσουν την τελική νίκη μας…»

Ken Saro-Wiwa did not kill like Otokoto. He did not steal like Anini. Ken did not also terrorize the Nig State like Boko Haram. Ken’s crime was demanding justice for the Ogoni people and the Niger Delta whose soils/waters were gravely polluted and by oil exploration activities. pic.twitter.com/S8Pf1uWKg5

— Nnamdi Ani (@AniNnamdiChris_) November 10, 2020

Η σπορά της θυσίας του Κεν Σίρο Ουίουα και των οκτώ συναγωνιστών του μπορεί να αργεί να μεγαλώσει. Όμως, δεν αποκλείεται, ακόμη και έτσι, κάποια στιγμή (εάν δεν είναι πολύ αργά) να καρποφορήσει και να απελευθερώσει τις κοινότητες των αυτοχθόνων στο Δέλτα του Νίγηρα από τους πανίσχυρους ρυπαντές. Με μία προϋπόθεση: Να έχουν στο πλευρό τους ενημερωμένους και υπεύθυνους πολίτες των λαών της οικουμένης ώστε να συμπαρασταθούν στον αγώνα τους μέχρι την τελική νίκη.

Γι’ αυτό, με μία έννοια, ακόμη και οι πιο μικρές και ταπεινές αποφάσεις, όπως π.χ. η επιλογή του βενζινάδικου στο οποίο θα γεμίσουμε την επόμενη φορά το αυτοκίνητό μας ή δραστηριοποίησή μας με οποιονδήποτε τρόπο απέναντι στις βρώμικες «μεγάλες αδελφές» του πετρελαίου ίσως και να έχουν, (με κάποιο μικρό αλλά όχι εντελώς ανεπαίσθητο τρόπο) επιπτώσεις που φθάνουν μέχρι τη «μακρινή» γη των Ογκόνι.

Πολύ απλά, εάν θέλουμε να επιβιώσουμε ως είδος και να μην υπονομεύσουμε ανεπανόρθωτα τη ζωή των μελλοντικών γενεών, θα πρέπει να βάλουμε φραγμό στην εντεινόμενη καταστροφή του πλανήτη από τα «μεγάλα συμφέροντα» των αδηφάγων πολυεθνικών.

Αλλιώς, ας περιμένουμε τη σειρά μας, μέχρι να μας κατασπαράξουν…