Μιλώντας στο Fox News, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου άσκησε έντονη κριτική στην τουρκική ηγεσία, χαρακτηρίζοντας την Τουρκία ως «ένα καθεστώς μολυσμένο από τη Μουσουλμανική Αδελφότητα».

«Δεν πιστεύω ότι πρέπει να τους δοθούν F-35 ή κινητήρες για τα μαχητικά τους αεροσκάφη», ανέφερε χαρακτηριστικά, ενώ έχουν προηγηθεί τα μηνύματα του Τραμπ τον προηγούμενο μήνα ότι θα μπορούσε να συμφωνήσει στην πώληση κινητήρων F110 για τουρκικά μαχητικά και στην επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.

«Θα διαταραχθεί η ισορροπία δυνάμεων»

Ο Νετανιάχου υποστήριξε ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να «ανατρέψει την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή», η οποία, όπως είπε, διασφαλίζεται από την αεροπορική υπεροχή του Ισραήλ αλλά και από την αμερικανική παρουσία στην περιοχή.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός χαρακτήρισε την Τουρκία «μια μεγάλη χώρα», αλλά επέκρινε σφοδρά τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Όπως είπε, η Τουρκία κυβερνάται από έναν ηγέτη που «απειλεί ανοιχτά το Ισραήλ με καταστροφή» και «κατέχει τη μισή Κύπρο».

WATCH: Netanyahu on Türkiye:

I don't think they should be given F-35s or the engines for their fighter jets, because that'll upset the power balance in the Middle East, which is ultimately guaranteed by Israeli air superiority and also by, I think, America's posture in the… pic.twitter.com/OnP40YYk6U

— Clash Report (@clashreport) July 6, 2026

«Με τον Τραμπ βλέπουμε σχεδόν τα πάντα με τον ίδιο τρόπο»

Ο Νετανιάχου ανέφερε επίσης ότι δεν έχει ακόμη καθοριστεί ημερομηνία για την επίσκεψή του στην Ουάσινγκτον και τη συνάντησή του με τον Τραμπ, ενώ προσπάθησε να υποβαθμίσει τις πρόσφατες διαφωνίες για το μνημόνιο κατανόησης ΗΠΑ – Ιράν.

«Βλέπουμε σχεδόν τα πάντα με τον ίδιο τρόπο», είπε για τη σχέση του με τον Αμερικανό πρόεδρο. «Έχουμε διαφωνίες κατά καιρούς, αλλά τις λύνουμε γιατί είμαστε σύμμαχοι», πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι οι δύο πλευρές συζητούν ανοιχτά όσα τους χωρίζουν.

«Ο πρόεδρος έχει τον δικό του τρόπο να εκφράζεται και εγώ τον δικό μου», είπε. «Είμαστε σύμμαχοι. Είμαστε ο πρότυπος σύμμαχός σας», υπογράμμισε.

«Μάχη ελευθερίας απέναντι στον φανατισμό»

Αναφερόμενος στο Ιράν, ο Νετανιάχου τόνισε ότι η Ισλαμική Δημοκρατία «δεν είναι φίλος της Αμερικής» και ότι δεν πρέπει να της επιτραπεί να αποκτήσει πυρηνικά όπλα ή τα μέσα μεταφοράς τους. «Είναι μια μάχη της ελευθερίας απέναντι στον φανατισμό», δήλωσε.

Όταν ρωτήθηκε γιατί το ιρανικό καθεστώς εξακολουθεί να βρίσκεται στην εξουσία, απάντησε ότι διαθέτει «μερικές εκατοντάδες χιλιάδες μπράβους που σκοτώνουν και δολοφονούν μέρα και νύχτα τους ίδιους τους πολίτες τους».

Ο Νετανιάχου ανέφερε επίσης ότι το Ισραήλ επιθυμεί να δει πρόοδο στην ειρηνευτική διαδικασία με τον Λίβανο, υποστηρίζοντας ότι η αποδυνάμωση του Ιράν «άνοιξε τον δρόμο για περισσότερες ειρηνευτικές συμφωνίες».

Κλείνοντας, με αφορμή την 250ή επέτειο των Ηνωμένων Πολιτειών, χαρακτήρισε τις ΗΠΑ «μια τεράστια δύναμη καλού», λέγοντας ότι «χωρίς την Αμερική δεν θα υπήρχε δημοκρατία ή ελευθερία στον κόσμο». «Ο Θεός να ευλογεί την Αμερική», κατέληξε.

Μιλώντας στην Κωνσταντινούπολη και έχοντας στο πλευρό του τον πρωθυπουργό του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, ο Ερντογάν ανέφερε: «Καμία λύση που δεν αντλεί δύναμη από τη βούληση και τη συμβολή των χωρών της περιοχής δεν μπορεί να είναι μόνιμη».

Η Τουρκία, μέλος του ΝΑΤΟ και γειτονική χώρα του Ιράν, έχει κατηγορήσει επανειλημμένα το Ισραήλ ότι επιχειρεί να υπονομεύσει τη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν, η οποία επιτεύχθηκε με τη διαμεσολάβηση του Πακιστάν. Παράλληλα, η Άγκυρα έχει καταδικάσει τις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα, τον Λίβανο και τη Συρία.

«Παρακολουθούμε στενά τις προσπάθειες της ισραηλινής διοίκησης να δυναμιτίσει τη συμφωνία (σ.σ. ΗΠΑ – Ιράν)… Δεν πρέπει να επιτραπεί στη σημερινή ισραηλινή κυβέρνηση, που είναι εθισμένη στον πόλεμο, να πνίξει ξανά τη γεωγραφική μας περιοχή στη μυρωδιά της πυρίτιδας και του αίματος» δήλωσε ο Ερντογάν, κλιμακώνοντας τη ρητορική του κατά του Ισραήλ και του Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Ο Τούρκος πρόεδρος αναφέρθηκε επίσης στις σχέσεις της χώρας του με το Πακιστάν, σημειώνοντας ότι στόχος της Άγκυρας είναι η ενίσχυση της συνεργασίας σε τομείς όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, τα κρίσιμα ορυκτά, η τεχνολογία πληροφοριών και η άμυνα. Όπως είπε, οι δύο χώρες επιδιώκουν να αυξήσουν τον όγκο του διμερούς εμπορίου στα πέντε δισεκατομμύρια δολάρια.

Νωρίτερα το Σάββατο, αξιωματούχοι των δύο χωρών συμμετείχαν σε επιχειρηματικό φόρουμ στην Κωνσταντινούπολη. Ο υπουργός Ενέργειας της Τουρκίας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ δήλωσε ότι οι τουρκικές εταιρείες επιθυμούν να συμβάλουν σε έργα στο Πακιστάν και να μοιραστούν την εμπειρία της Τουρκίας στον ενεργειακό τομέα, καθώς το Ισλαμαμπάντ προχωρά στον μετασχηματισμό του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας.

Επισκεπτόμενος στρατεύματα ανεπτυγμένα στον νότιο Λίβανο, ο Νετανιάχου αναφέρθηκε σε όλες τις υποδομές, στο έδαφος και στο υπέδαφος, που χρησιμοποιεί ο στρατιωτικός βραχίονας του κινήματος για να επιτίθεται στο βόρειο Ισραήλ, ιδίως τις υπόγειες σήραγγες.

«Αυτή είναι η διαταγή: μην αφήσετε τίποτα (σ.σ. όρθιο) πίσω, και το κάνετε», ανέφερε ο Νετανιάχου, κατά κείμενο που δημοσιοποιήθηκε από το γραφείο του μέσω X.

Prime Minister Benjamin Netanyahu visited the security zone in southern Lebanon, together with Defense Minister Israel Katz and Deputy Chief of the General Staff Maj. Gen. Tamir Yadai.

The Prime Minister and the Defense Minister received a comprehensive briefing on the activity… pic.twitter.com/hG3CVJXp6X

— Prime Minister of Israel (@IsraeliPM) June 30, 2026

Ακόμη, είπε πως οι ισραηλινοί στρατιωτικοί πρέπει να «δρουν» αμέσως, να «μην περιμένουν», όταν εντοπίζουν απειλή γι’ αυτούς. Απέκλεισε ακόμη την απόσυρση των μονάδων από την περιοχή που έχουν καταλάβει ωσότου η Χεζμπολάχ αφοπλιστεί «πλήρως», ωσότου «εξαλειφθεί η απειλή».

היום בדרום לבנון עם הלוחמים שלנו >> pic.twitter.com/r7WvnTtjdL

— Benjamin Netanyahu – בנימין נתניהו (@netanyahu) June 30, 2026

Για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, η Χεζμπολάχ αποτελεί τον πιο σημαντικό κρίκο σε αυτόν που αποτελεί τον «άξονα της αντίστασης» δυνάμεων που πρόσκεινται στο Ιράν. Υποστήριξε πως δεν απομένει παρά «το 8%» από τις 150.000 ρουκέτες που διέθετε κατ’ αυτόν η Χεζμπολάχ και ότι έχουν σκοτωθεί «9.000 τρομοκράτες» στον Λίβανο.

Τόσο η Χεζμπολάχ, όσο και η κυβέρνηση του Λιβάνου θεωρούν τη «ζώνη ασφαλείας» που αποφάσισε μονομερώς να δημιουργήσει το Ισραήλ στο νότιο τμήμα της χώρας επιβολή κατοχής, κατά παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Σύμφωνα με υπολογισμούς λιβανικών ΜΜΕ, το τμήμα της χώρας που έχει κυριεύσει το Ισραήλ ισούται με κάπου 620 τετραγωνικά χιλιόμετρα — ή αλλιώς το 6% της επικράτειας.

Σύμφωνα με τους Times of Israel, που επικαλούνται πηγές από το γραφείο του πρωθυπουργού, ο Νετανιάχου δήλωσε στους υπουργούς του: «Σχεδόν δεν περνά ημέρα, χωρίς ο Ερντογάν να καλεί στην καταστροφή του κράτους του Ισραήλ. Παίρνουμε αυτά τα λόγια πολύ σοβαρά, γιατί, αν υπάρχει ένα πράγμα που μάθαμε από την ιστορία του λαού μας, είναι ότι, όταν κάποιος λέει πως σκοπεύει να σε καταστρέψει, πρέπει να τον παίρνεις στα σοβαρά».

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός συμπλήρωσε ότι το θέμα θα τεθεί και στους Αμερικανούς συμμάχους της χώρας. «Θα επιστήσουμε επίσης την προσοχή των Αμερικανών φίλων μας σε αυτές τις δηλώσεις. Δεν τις αγνοούμε» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Την τελευταία περίοδο, ο Ερντογάν, καθώς και άλλοι υψηλόβαθμοι Τούρκοι αξιωματούχοι, έχουν εντείνει τις απειλητικές δηλώσεις κατά της Ιερουσαλήμ. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο υπουργός Εσωτερικών της Τουρκίας κάλεσε τη χώρα του να «απελευθερώσει» την Ιερουσαλήμ.

Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει επανειλημμένα εκφραστεί με θετικά λόγια για τον Ερντογάν, υποστήριξε την περασμένη εβδομάδα ότι ο Τούρκος πρόεδρος ενδεχομένως να μπορούσε να είχε εμπλακεί στον αμερικανοϊσραηλινό πόλεμο κατά του Ιράν υπέρ της Τεχεράνης, επειδή «δεν συμπαθεί το Ισραήλ». Ωστόσο, η Τουρκία δεν είχε δώσει καμία ένδειξη ότι προετοιμαζόταν να συμμετάσχει στη σύγκρουση.

Την ίδια ημέρα, ο Τραμπ ανέφερε επίσης ότι προετοιμάζει συμφωνία για την πώληση οπλικών συστημάτων στην Τουρκία εν όψει της επερχόμενης συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ, η οποία περιλαμβάνει και κινητήρες για τα πολεμικά αεροσκάφη ΚΑΑΝ. προοπτική που προκαλεί εδώ και μήνες έντονη ανησυχία στην Ιερουσαλήμ…

Όπως είπε, το Ισραήλ αποσύρεται από δύο συγκεκριμένες περιοχές, μεταφέροντας τον έλεγχό τους στον επίσημο Λιβανικό Στρατό. Συγκεκριμένα αποσύρεται από νότια περιοχή του ποταμού Λιτάνι εκτός της αρχικής ζώνης ασφαλείας, και Βόρεια του ποταμού, τμήμα της διευρυμένης ζώνης που κατέλαβε το Ισραήλ τις τελευταίες εβδομάδες και την οποία όπως ανέφερε, ο Ισραηλινός Στρατός δεν χρειάζεται.

«Θα διατηρήσουμε (την ουδέτερη ζώνη) μέχρι να αφοπλιστεί η Χεζμπολάχ και για όσο διάστημα υπάρχει απειλή για το Κράτος του Ισραήλ», ανέφερε σε βιντεοσκοπημένη δήλωσή του ο Νετανιάχου.

«Αυτό είναι επίσης ένα σημαντικό πλήγμα για το Ιράν. Το Ιράν προσπαθεί να μας πείσει να αποσυρθούμε από τον νότιο Λίβανο με τη βία. Και στην ουσία, το Ισραήλ, ο Λίβανος και οι Ηνωμένες Πολιτείες λένε στο Ιράν ότι δεν είναι δική του δουλειά», πρόσθεσε ο Ισραηλινός πρωθυπουργός.

«Επίσης, επιτρέπουμε στον λιβανέζικο στρατό να ξεκινήσει τις προετοιμασίες για την κατάληψη εδαφών. Δημιουργούμε δύο πιλοτικές ζώνες που απαρτίζονται από τις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις».

«Η μια βρίσκεται νότια του ποταμού Λιτάνι και εκτός της (αρχικής) ζώνης ασφαλείας, και η άλλη βρίσκεται βόρεια του Λιτάνι — μια μικρή περιοχή στην διευρυμένη ζώνη ασφαλείας που κατακτήσαμε τις τελευταίες δύο εβδομάδες και την οποία ο Ισραηλινός Στρατός δεν χρειάζεται», ανέφερε ο Νετανιάχου.

«Διατηρούμε την αρχική ζώνη ασφαλείας, η οποία καλύπτει το βεληνεκές των αντιαρματικών πυραύλων (της Χεζμπολάχ). Δεν επιτρέπουμε στη Χεζμπολάχ ούτε στον λιβανέζικο πληθυσμό να εισέλθει σε αυτήν την περιοχή. Το πιο σημαντικό είναι ότι το Ισραήλ λέει: “Η ασφάλειά μας προέχει”», σημείωσε ο ισραηλινός πρωθυπουργός.

Σπύρος Σιδέρης

Βρίσκεται στη φράση που ακολούθησε όταν ρωτήθηκε για τα F-35, τους κινητήρες αεροσκαφών και την αμυντική συνεργασία με την Τουρκία: «Πιθανότατα θα κάνω κάτι που θα τον κάνει πολύ χαρούμενο». Η αναφορά αυτή πυροδότησε αμέσως σενάρια για ένα πιθανό αμερικανικό «δώρο» προς την Άγκυρα, σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις των δύο χωρών φαίνεται να εισέρχονται σε νέα φάση μετά από χρόνια εντάσεων, αμοιβαίας δυσπιστίας και πολιτικών συγκρούσεων.

Το παρασκήνιο πίσω από το «δώρο»

Οι δηλώσεις του Τραμπ συνέπεσαν με την αποκάλυψη του Reuters ότι η αμερικανική διοίκηση προετοιμάζεται να προχωρήσει στην έγκριση πώλησης 80 κινητήρων General Electric F110-GE-129 για το τουρκικό μαχητικό αεροσκάφος KAAN, παρά τις αντιρρήσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν στο Κογκρέσο.

Η συγκεκριμένη συμφωνία, η αξία της οποίας εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 700 εκατ. δολάρια, θεωρείται κρίσιμη για το πιο φιλόδοξο πρόγραμμα της τουρκικής αεροναυπηγικής βιομηχανίας. Οι κινητήρες προορίζονται να εξοπλίσουν τις πρώτες εκδόσεις του KAAN έως ότου ολοκληρωθεί η ανάπτυξη εγχώριου συστήματος πρόωσης.

Αν και ο Τραμπ απέφυγε να αποκαλύψει τι ακριβώς εννοεί όταν μιλά για μια κίνηση που θα ικανοποιήσει την Τουρκία, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι η υπόθεση των κινητήρων συνδέεται άμεσα με τις δηλώσεις του. Το γεγονός ότι επέλεξε να αναφερθεί δημόσια στο θέμα λίγες ημέρες πριν από τη Σύνοδο της Άγκυρας ενισχύει τις εκτιμήσεις ότι η αμερικανική πλευρά επιδιώκει να στείλει ένα σαφές πολιτικό μήνυμα προς τον Ερντογάν.

Από την κρίση των S-400 στη σταδιακή επαναπροσέγγιση

Μόλις πριν από λίγα χρόνια ένα τέτοιο σενάριο θα φάνταζε σχεδόν αδιανόητο. Η αγορά των S-400 από την Τουρκία προκάλεσε τη σοβαρότερη κρίση στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις των τελευταίων δεκαετιών. Η Άγκυρα αποβλήθηκε από το πρόγραμμα των F-35, βρέθηκε αντιμέτωπη με κυρώσεις βάσει του νόμου CAATSA και η αμυντική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών πέρασε σε περίοδο βαθιάς αβεβαιότητας.

Σήμερα, ωστόσο, η εικόνα εμφανίζεται διαφορετική. Η έγκριση των F-16, οι επαφές υψηλού επιπέδου, οι εξελίξεις στη Συρία και οι νέες γεωπολιτικές προτεραιότητες της Ουάσιγκτον έχουν δημιουργήσει ένα διαφορετικό περιβάλλον. Οι δημόσιες παρεμβάσεις αξιωματούχων όπως ο Τόμας Μπάρακ, ο οποίος έχει επανειλημμένα υπογραμμίσει τη στρατηγική σημασία της Τουρκίας για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενισχύουν την εικόνα μιας σταδιακής αποκατάστασης των διαύλων συνεργασίας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι διαφωνίες έχουν εξαφανιστεί. Οι S-400 παραμένουν ένα από τα πιο δύσκολα ζητήματα στις διμερείς σχέσεις, ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν αποκλίσεις σε θέματα που αφορούν τη Συρία, την Ανατολική Μεσόγειο και ευρύτερα ζητήματα περιφερειακής ασφάλειας. Ωστόσο, η αμερικανική πλευρά φαίνεται να επιδιώκει πλέον τη διατήρηση λειτουργικών αμυντικών δεσμών με την Τουρκία, ακόμη και χωρίς την επίλυση όλων των εκκρεμοτήτων.

Γιατί η Τουρκία αποκτά ξανά βαρύτητα για την Ουάσιγκτον

Πίσω από τη μεταβολή αυτή βρίσκεται η αλλαγή του διεθνούς περιβάλλοντος ασφαλείας. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η αντιπαράθεση με το Ιράν και η αυξανόμενη σημασία της Μαύρης Θάλασσας έχουν αναβαθμίσει τον ρόλο της Τουρκίας στη στρατηγική σκέψη της Δύσης.

Η Άγκυρα παραμένει μία από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ, ελέγχει κρίσιμα γεωγραφικά περάσματα και διαθέτει αυξανόμενη επιρροή σε περιοχές που εκτείνονται από τον Καύκασο έως τη Βόρεια Αφρική. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Τραμπ επέλεξε να υπογραμμίσει δημόσια το μέγεθος και τη σημασία του τουρκικού στρατού, δηλώνοντας ότι «οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν πόσο ισχυρός είναι».

Η αναφορά αυτή δεν είχε μόνο συμβολικό χαρακτήρα. Αντανακλά μια ευρύτερη αμερικανική αντίληψη σύμφωνα με την οποία η Τουρκία εξακολουθεί να θεωρείται αναγκαίος εταίρος για τη διαχείριση μιας σειράς περιφερειακών κρίσεων, παρά τις κατά καιρούς εντάσεις στις διμερείς σχέσεις.

Ο παράγοντας Ισραήλ και η εξίσωση του Ιράν

Η νέα κινητικότητα στις σχέσεις Ουάσιγκτον–Άγκυρας συμπίπτει με μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να διαμορφώσει μια νέα περιφερειακή ισορροπία στη Μέση Ανατολή. Παρά το γεγονός ότι οι σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ παραμένουν στρατηγικές, έχουν καταγραφεί κατά καιρούς διαφοροποιήσεις μεταξύ της Ουάσιγκτον και της κυβέρνησης του Μπενιαμίν Νετανιάχου ως προς τον τρόπο διαχείρισης ορισμένων περιφερειακών κρίσεων.

Σε αυτό το πλαίσιο, μια Τουρκία που διατηρεί λειτουργικές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να θεωρηθεί χρήσιμος παράγοντας σταθερότητας για την αμερικανική στρατηγική. Η Άγκυρα διαθέτει ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με πολλούς περιφερειακούς δρώντες, ενώ κατά το παρελθόν έχει αναλάβει ρόλους διαμεσολάβησης σε διεθνείς κρίσεις και διαπραγματεύσεις.

Η διάσταση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς επανέρχεται στο προσκήνιο η συζήτηση για το μέλλον των αμερικανοϊρανικών σχέσεων μετά τις πρόσφατες εντάσεις. Αν και η Τουρκία δεν αποτελεί άμεσο μέρος μιας ενδεχόμενης συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, η γεωγραφική της θέση, οι σχέσεις της με την Τεχεράνη και η δυνατότητά της να συνομιλεί με διαφορετικά κέντρα ισχύος την καθιστούν παράγοντα που η Ουάσιγκτον δύσκολα θα ήθελε να διατηρεί σε απόσταση.

Για την αμερικανική πλευρά, ένας πιο ικανοποιημένος και συνεργάσιμος σύμμαχος στην Άγκυρα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως χρήσιμος συνομιλητής σε μελλοντικές πρωτοβουλίες αποκλιμάκωσης, αλλά και ως παράγοντας εξισορρόπησης σε ένα περιβάλλον όπου οι περιφερειακές εξελίξεις συχνά παράγουν απρόβλεπτες δυναμικές.

Η Σύνοδος της Άγκυρας και το μήνυμα του Τραμπ

Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα ενδέχεται να αποτελέσει την πρώτη μεγάλη ευκαιρία για να αποτυπωθεί έμπρακτα αυτή η νέα φάση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών. Οι δηλώσεις Τραμπ δημιούργησαν ήδη προσδοκίες στην Τουρκία ότι η Ουάσιγκτον ετοιμάζεται να προχωρήσει σε κάποια κίνηση με ουσιαστικό πολιτικό ή αμυντικό περιεχόμενο.

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν το «δώρο» που προανήγγειλε ο Αμερικανός πρόεδρος αφορά τους κινητήρες για το KAAN ή κάποιο άλλο εξοπλιστικό ζήτημα. Το σημαντικότερο είναι ότι για πρώτη φορά μετά από αρκετά χρόνια η συζήτηση μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας δεν περιστρέφεται γύρω από κυρώσεις, αποκλεισμούς και κρίσεις, αλλά γύρω από πιθανές μορφές συνεργασίας.

Είτε πρόκειται για το KAAN, είτε για μια ευρύτερη πρωτοβουλία αμυντικής συνεργασίας, οι δημόσιες δηλώσεις του Τραμπ δείχνουν ότι η Τουρκία αποκτά εκ νέου αυξημένη βαρύτητα στους αμερικανικούς στρατηγικούς υπολογισμούς. Και αυτό, ανεξάρτητα από το περιεχόμενο του τελικού «δώρου», είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα που εκπέμπεται πριν από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.

Σπύρος Σιδέρης

Η συζήτηση για την «επόμενη ημέρα» δεν αποτελεί ακόμη επίσημη γραμμή του Λικούντ, ωστόσο το γεγονός ότι διεξάγεται πλέον σε κλειστές συσκέψεις, κομματικά γραφεία και πολιτικά παρασκήνια αποκαλύπτει ότι το κυβερνών κόμμα του Ισραήλ εισέρχεται σε μια περίοδο αβεβαιότητας που θα μπορούσε να καθορίσει το μέλλον της χώρας.

Το ερώτημα που δεν τολμούσε κανείς να θέσει

Σύμφωνα με ισραηλινά δημοσιεύματα, υπουργοί, βουλευτές, κομματικά στελέχη και τοπικοί παράγοντες του Λικούντ συζητούν πλέον ανοιχτά το ενδεχόμενο πολιτικής αποχώρησης του Νετανιάχου, αλλά και το ποιος θα μπορούσε να αναλάβει την ηγεσία όταν έρθει εκείνη η στιγμή.

Ο 77χρονος πρωθυπουργός εξακολουθεί να αποτελεί τη σημαντικότερη προσωπικότητα της ισραηλινής Δεξιάς. Ωστόσο, για πρώτη φορά εδώ και χρόνια, η πολιτική κυριαρχία του δεν θεωρείται αυτονόητη.

Ο γνωστός Ισραηλινός πολιτικός σχολιαστής Μπαράκ Σέρι εκτιμά ότι η συζήτηση περί αποχώρησης του Νετανιάχου αποκτά πλέον πραγματική δυναμική. Όπως υποστηρίζει, συσσωρεύονται παράγοντες που επιβαρύνουν ταυτόχρονα τη θέση του πρωθυπουργού και δημιουργούν αβεβαιότητα για το επόμενο βήμα του.

Η σκιά της δίκης και η πολιτική φθορά

Το μεγαλύτερο βάρος εξακολουθεί να είναι η δικαστική του περιπέτεια.

Στο ισραηλινό πολιτικό σύστημα δεν λείπουν οι εκτιμήσεις ότι ο Νετανιάχου θα μπορούσε κάποια στιγμή να εξετάσει μια συμφωνία με τις δικαστικές αρχές, η οποία θα περιλάμβανε και αποχώρησή του από την ενεργό πολιτική ζωή.

Τα σενάρια αυτά ενισχύονται από τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, οι οποίες καταγράφουν φθορά τόσο για τον ίδιο όσο και για το Λικούντ. Αρκετές μετρήσεις δείχνουν ότι το σημερινό κυβερνητικό στρατόπεδο δυσκολεύεται να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία σε περίπτωση πρόωρων εκλογών.

Η προοπτική αυτή δημιουργεί ένα σύνθετο πολιτικό δίλημμα για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό. Μια εκλογική ήττα θα μπορούσε να αποδυναμώσει δραστικά τη διαπραγματευτική του θέση, ενώ μια συμφωνία πριν από μια εκλογική αναμέτρηση ενδέχεται να του προσφέρει ευνοϊκότερους όρους.

Για πρώτη φορά έπειτα από πολλά χρόνια, ο Νετανιάχου δεν βρίσκεται αντιμέτωπος μόνο με τους πολιτικούς του αντιπάλους, αλλά και με τα όρια του ίδιου του πολιτικού του χρόνου.

Ο εμφύλιος για τις προκριματικές εκλογές

Την ίδια στιγμή, μια σκληρή εσωκομματική αντιπαράθεση εξελίσσεται στο εσωτερικό του Λικούντ.

Η σύγκρουση αφορά τις επικείμενες προκριματικές εκλογές για την κατάρτιση των ψηφοδελτίων του κόμματος. Ο Νετανιάχου φέρεται να επιδιώκει μεγαλύτερο έλεγχο στη διαδικασία επιλογής των υποψηφίων, είτε μέσω ειδικής επιτροπής είτε μέσω ενός συστήματος που θα του επιτρέπει να τοποθετήσει προσωπικές επιλογές σε εκλόγιμες θέσεις.

Η πρόταση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις. Πολλά στελέχη θεωρούν ότι μια τέτοια κίνηση θα περιόριζε τον εσωκομματικό ανταγωνισμό και θα ενίσχυε περαιτέρω τον έλεγχο του πρωθυπουργού στον κομματικό μηχανισμό.

Η ένταση είναι τέτοια ώστε το ζήτημα έχει ήδη οδηγήσει σε προσφυγές, νομικές γνωμοδοτήσεις και δημόσιες αντιπαραθέσεις μεταξύ κορυφαίων στελεχών.

Ο Νταβίντ Μπιτάν σηκώνει το γάντι

Κεντρικό πρόσωπο της εσωκομματικής αντίδρασης έχει αναδειχθεί ο βουλευτής Νταβίντ Μπιτάν, μία από τις πλέον επιδραστικές προσωπικότητες του Λικούντ.

Ο Μπιτάν έχει ταχθεί ανοιχτά κατά της κατάργησης των προκριματικών εκλογών, υποστηρίζοντας ότι δεν μπορούν να αλλάξουν οι κανόνες του παιχνιδιού ενώ η διαδικασία βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.

Όπως επισημαίνει, το ίδιο το Λικούντ οικοδομήθηκε πάνω στην εσωκομματική δημοκρατία και χωρίς αυτήν κινδυνεύει να χάσει ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της πολιτικής του ταυτότητας.

Η δημόσια διαφοροποίησή του έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποκαλύπτει ότι οι εσωτερικές ισορροπίες δεν είναι πλέον τόσο δεδομένες όσο στο παρελθόν.

Η μεγάλη μάχη της επόμενης ημέρας

Παρά τις φήμες, τις δημοσκοπήσεις και τις εσωτερικές τριβές, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου παραμένει ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης του Λικούντ. Κανένα από τα στελέχη που αναφέρονται ως πιθανοί διάδοχοι δεν διαθέτει σήμερα τη δική του πολιτική βαρύτητα ή την ικανότητα να συσπειρώσει το σύνολο της ισραηλινής Δεξιάς.

Ωστόσο, η ουσία των τελευταίων εξελίξεων βρίσκεται αλλού. Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, η πολιτική συζήτηση στο Ισραήλ δεν αφορά μόνο το πώς θα παραμείνει ο Νετανιάχου στην εξουσία, αλλά και το τι θα συμβεί όταν αποχωρήσει.

Και όταν ένα ερώτημα που θεωρούνταν απαγορευμένο μετατρέπεται σε αντικείμενο ανοιχτής πολιτικής συζήτησης, συνήθως σημαίνει ότι οι εξελίξεις έχουν ήδη ξεκινήσει. Είτε ο Νετανιάχου παραμείνει στην εξουσία είτε όχι, η μάχη για τη διαδοχή του φαίνεται ότι έχει ήδη αρχίσει στο εσωτερικό του Λικούντ — και ίσως αποδειχθεί η σημαντικότερη πολιτική αναμέτρηση στο Ισραήλ της επόμενης περιόδου.

«Η οδηγία μου και αυτή του Υπουργού Άμυνας προς τις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις είναι σαφής και δεν έχει αλλάξει», δήλωσε. «Οι μαχητές μας στο νότιο Λίβανο έχουν πλήρη ελευθερία δράσης για να αποτρέψουν οποιαδήποτε άμεση ή αναδυόμενη απειλή για αυτούς ή για τους κατοίκους του Βορρά», πρόσθεσε.

«Οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις δεν έχουν περιορισμούς σε αυτό το θέμα», είπε. «Στέκομαι στο πλευρό τους. ολόκληρο το έθνος στέκεται στο πλευρό τους», σημείωσε.

«Είμαι ακλόνητος ότι θα παραμείνουμε στη ζώνη ασφαλείας στο νότιο Λίβανο για όσο διάστημα χρειαστεί για να προστατεύσουμε τους κατοίκους του Βορρά και όλους τους πολίτες της χώρας», πρόσθεσε.

Σύμφωνα με το CNNi το Ισραήλ εξετάζει το ενδεχόμενο να ανακοινώσει μια «συμβολική» αποχώρηση από ορισμένα εδάφη στο νότιο Λίβανο στο πλαίσιο του επερχόμενου γύρου συνομιλιώνεπικαλούμενο μια ισραηλινή πηγή που γνωρίζει το θέμα.

Οι αποχωρήσεις θα περιλαμβάνουν την αποχώρηση δυνάμεων από μικρές περιοχές κατά μήκος της Κίτρινης Γραμμής.

Βάσει εκθέσεων των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, οι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι το Ισραήλ εμφανίζεται αποφασισμένο να συνεχίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο – παρά την εκεχειρία που ανακοινώθηκε νωρίτερα σήμερα από τις δύο πλευρές. Μια τέτοια εξέλιξη, σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, θα μπορούσε να επιβαρύνει σημαντικά τις ήδη εύθραυστες σχέσεις ΗΠΑ και Ιράν, καθώς η Τεχεράνη επιμένει στον πλήρη τερματισμό των εχθροπραξιών στο λιβανικό έδαφος ως βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε διπλωματική πρόοδο.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ενδεχόμενη περαιτέρω κλιμάκωση της ισραηλινής στρατιωτικής εκστρατείας στον Λίβανο δεν θα απειλούσε μόνο το πλαίσιο της συμφωνίας που υπεγράφη μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν προχθές, Τετάρτη, αλλά θα μπορούσε να προκαλέσει και σοβαρή ρήξη στις σχέσεις Νετανιάχου – Τραμπ, οι οποίες έχουν υπάρξει καθοριστικές για την πολιτική πορεία του Ισραηλινού Πρωθυπουργού.

Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ, σε δηλώσεις του από τη Γαλλία, όπου βρέθηκε για τη σύνοδο της G7, είχε αναφέρει ότι υπάρχει «μικρή διαφωνία για τον Λίβανο» με τον Νετανιάχου, σημειώνοντας πως έχει ζητήσει από τον Ισραηλινό ηγέτη να μην «γκρεμίζει ένα κτίριο κάθε φορά που μπαίνει κάποιος από τη Χεζμπολάχ».

Η νέα έκθεση των αμερικανικών υπηρεσιών εκτιμά επίσης ότι, εν όψει των εκλογών του φθινοπώρου στο Ισραήλ, η πολιτική επιβίωση του Νετανιάχου συνδέεται άμεσα με την ανάγκη να διατηρήσει στρατιωτική παρουσία στον Λίβανο και να κλιμακώσει τις επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ. Όπως σημειώνεται, οποιαδήποτε απόσυρση δυνάμεων ή παύση επιχειρήσεων θα μπορούσε να εκληφθεί ως πολιτική ή προσωπική ήττα στο εσωτερικό.

Παράλληλα, η έκθεση εστιάζει στη δυσαρέσκεια του Ισραήλ για τους όρους του μνημονίου κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, καθώς Ισραηλινοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι αποδυναμώνουν την πολιτική «μέγιστης πίεσης» προς την Τεχεράνη. Από την πλευρά της Ουάσινγκτον, κυβερνητικοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι οι όροι της συμφωνίας δεν περιορίζουν το δικαίωμα του Ισραήλ να απαντά σε επιθέσεις της Χεζμπολάχ, τονίζοντας ωστόσο ότι η προτεραιότητα είναι η ολοκλήρωση της συμφωνίας και η αποτροπή παγκόσμιας οικονομικής κρίσης μέσω της επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ.

Στο εσωτερικό του Ισραήλ, η κοινή γνώμη εμφανίζεται σε μεγάλο βαθμό υπέρ της κλιμάκωσης των επιχειρήσεων κατά της Χεζμπολάχ. Παράλληλα, αναλυτές εκτιμούν ότι οποιαδήποτε στρατιωτική υπαναχώρηση θα μπορούσε να ερμηνευθεί από τους ψηφοφόρους ως ήττα, ενισχύοντας τις πολιτικές πιέσεις προς την κυβέρνηση Νετανιάχου.

Τέλος, η έκθεση προειδοποιεί ότι ακόμη και χωρίς περαιτέρω κλιμάκωση, η άρνηση του Ισραήλ να αποσύρει τις δυνάμεις του από τον νότιο Λίβανο θα μπορούσε να υπονομεύσει τη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν. Όπως σημείωσε Αμερικανός αξιωματούχος, η παραμονή στρατευμάτων συνιστά «συνταγή αποσταθεροποίησης», καθώς αυξάνει τον κίνδυνο νέας ανάφλεξης μεταξύ ισραηλινού στρατού και Χεζμπολάχ.

Όπως αναφέρει σε ανάλυσή του το BBC, το μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψαν ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο Πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν περιγράφει τις πολιτικές, στρατιωτικές και οικονομικές συνέπειες της απερίσκεπτης απόφασης να επιτεθεί στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.

Το ανθρώπινο κόστος είναι ήδη εμφανές. Χιλιάδες άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους, πολλοί από τους οποίους είναι άμαχοι, στο Ιράν και στο Λίβανο.

Στρατηγική ήττα

Οι ΗΠΑ, και κατ’ επέκταση το Ισραήλ, υπέστησαν στρατηγική ήττα. Το καθεστώς της Τεχεράνης αντιμετώπισε τον χειρότερο εφιάλτη του: Μια κοινή στρατιωτική επιχείρηση με στόχο την εξουδετέρωση ή την καταστροφή του από τις ΗΠΑ, την ισχυρότερη δύναμη του κόσμου, και το Ισραήλ, την υπερδύναμη της Μέσης Ανατολής. Το καθεστώς δεν απλώς επέζησε. Έχει ενισχυθεί.

Η στρατηγική του να αποκλείσει το Στενό του Ορμούζ, και μαζί με αυτό το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και άλλων ζωτικών στοιχείων της παγκόσμιας οικονομίας, ανάγκασε τον Τραμπ να συμφωνήσει σε μια σειρά παραχωρήσεων που εξόργισαν και ανησύχησαν τα αμερικάνικα «γεράκια» του Ιράν και την ισραηλινή κυβέρνηση.

Το μνημόνιο κατανόησης – ή MOU – απαιτεί τον τερματισμό του πολέμου στο Λίβανο. Το Ισραήλ δηλώνει ότι αυτό δεν μπορεί να συμβεί. Θέλει ελεύθερο πεδίο δράσης στο Λίβανο, και το ζήτημα αυτό έχει τη δυνατότητα να προκαλέσει ακόμη πιο έντονη ρήξη μεταξύ του Ισραήλ και των ΗΠΑ, και να παίξει το παιχνίδι των Ιρανών που αντιτίθενται σε οποιαδήποτε συμφωνία με τους Αμερικανούς.

Σε αντάλλαγμα για την επαναλειτουργία του Στενού, σύμφωνα με το κείμενο του Μνημονίου Συνεργασίας, οι ΗΠΑ θα άρουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, θα άρουν τις κυρώσεις επιτρέποντας στο Ιράν να αποκομίσει δισεκατομμύρια δολάρια από τις εξαγωγές πετρελαίου και θα ξεκινήσουν τη διαδικασία επιστροφής επιπλέον δισεκατομμυρίων στο Ιράν μέσω της αποδέσμευσης των περιουσιακών στοιχείων που διατηρούσε στο εξωτερικό.

Δύσκολες διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά

Αυτό θα γίνει πριν ξεκινήσουν τις δύσκολες διαπραγματεύσεις για μια πυρηνική συμφωνία. Αυτό είναι το τίμημα για την επιστροφή στην κατάσταση που επικρατούσε στις 27 Φεβρουαρίου, μια ημέρα πριν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκινήσουν τον πόλεμο. Εκείνη την ημέρα, το Στενό του Ορμούζ ήταν ανοιχτό για τη ναυτιλία και οι Αμερικανοί και Ιρανοί διαπραγματευτές συζητούσαν μια πυρηνική συμφωνία.

Η υπογραφή του Μνημονίου Συνεργασίας σημαίνει ότι οι διαπραγματευτές θα επιστρέψουν στη δουλειά τους και τα πλοία θα μπορούν να διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Τζο Μπάιντεν, Άντονι Μπλίνκεν, δημοσίευσε στο X: «Το μόνο “επίτευγμα” της εκεχειρίας είναι η πιθανή επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ – το οποίο ήταν ανοιχτό πριν ξεκινήσει ο πόλεμος. Και, όπως φαίνεται, θα πληρώσουμε το Ιράν για να το κάνει αυτό».

Το ερώτημα για το ποιος ακριβώς ήταν ο σκοπός αυτού του πολέμου είναι αναπόφευκτο και δεν θα εξαφανιστεί. Πρόκειται για τη χειρότερη μέχρι στιγμής γκάφα του Τραμπ στην εξωτερική πολιτική.

Ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου

Μπορεί επίσης να σηματοδοτήσει το τέλος της μακράς πολιτικής καριέρας του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Αντιμετωπίζει εκλογές τον Οκτώβριο και θα κληθεί να λογοδοτήσει ενώπιον των Ισραηλινών ψηφοφόρων για τον ρόλο του στις αποτυχίες στον τομέα της ασφάλειας, τις χειρότερες στην ιστορία του Ισραήλ, οι οποίες σήμαιναν ότι ο περιβόητος στρατός και οι υπηρεσίες πληροφοριών της χώρας απέτυχαν να εντοπίσουν το σχέδιο της Χαμάς να εισβάλει στο Ισραήλ από τη Γάζα στις 7 Οκτωβρίου 2023. Η σκληροπυρηνική στρατιωτική πολιτική του Νετανιάχου και η απόρριψη της διπλωματίας είχαν ως στόχο, τουλάχιστον εν μέρει, να αποκαταστήσουν τη φήμη του ως «κύριου Ασφάλειας» του Ισραήλ.

Η Τεχεράνη είχε πάντα επίγνωση της δυνητικής ισχύος που θα είχε το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ. Το ίδιο ίσχυε και για τον αμερικανικό στρατό, τους διπλωμάτες και τους κατασκόπους της χώρας.

Ωστόσο, ο πρώην Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, ένας προσεκτικός, ηλικιωμένος άνδρας, επέλεξε να μην αναλάβει τον κίνδυνο να χρησιμοποιήσει το Στενό ως όπλο.

Αφού το Ισραήλ τον σκότωσε, μαζί με τους στενότερους συμβούλους του, στις πρώτες βομβιστικές επιδρομές του πολέμου, οι διάδοχοί του πίστεψαν, ορθώς, ότι βρισκόντουσαν σε μια κατάσταση ζώης και θανάτου και δεν δίστασαν να κλείσουν το Στενό.

Έχουν ανακαλύψει τη δύναμη που προσφέρει ο έλεγχος ενός παγκόσμιου οικονομικού στραγγαλισμού. Πρόκειται για ένα πολύ πιο αποτελεσματικό όπλο, και πολύ φθηνότερο, από το δίκτυο συμμάχων και αντιπροσώπων που χρειάστηκαν δεκαετίες και δισεκατομμύρια για να χτίσουν στη Μέση Ανατολή.

Με εξαίρεση το καθεστώς Άσαντ στη Συρία, το οποίο κατέρρευσε στα τέλη του 2024, ο λεγόμενος «άξονας της αντίστασης» του Ιράν επιβιώνει, αλλά οριακά. Ωστόσο, έχει υποστεί τόσο μεγάλη ζημιά από το Ισραήλ, ώστε το αν μπορεί να «αντισταθεί» αποτελεί πλέον αμφισβητήσιμο ζήτημα.

Το Ιράν έχει επίσης επενδύσει τεράστια ποσά σε ένα πυρηνικό πρόγραμμα, για το οποίο συνεχίζει να αρνείται ότι είχε ως στόχο την κατασκευή όπλου, αλλά το οποίο αναμφίβολα έδωσε στην Τεχεράνη μια επιλογή και ένα μέσο απειλής. Προκάλεσε όμως έναν πόλεμο που, παρά την επιβίωση του καθεστώτος, έχει προκαλέσει τεράστια ζημιά στο Ιράν.

Το κλείσιμο του Στενού, αντίθετα, ήταν εύκολο και είχε άμεσο και καταστροφικό αντίκτυπο, μεταφέροντας τον πόνο στα αραβικά πετρελαιοπαραγωγά κράτη και σε μεγάλο μέρος του υπόλοιπου κόσμου.

Επιπόλαιες και λανθασμένες υποθέσεις

Η ισχύς των αμερικανικών και ισραηλινών αεροπορικών δυνάμεων σημείωσε μια σειρά τακτικών νικών. Ωστόσο, αυτές δεν αρκούσαν για να αποφευχθεί μια στρατηγική ήττα. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η στρατηγική των ΗΠΑ και του Ισραήλ για την αλλαγή του καθεστώτος βασιζόταν σε μια σειρά από επιπόλαιες και λανθασμένες υποθέσεις.

Υπέθεσαν ότι η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη θα προκαλούσε την κατάρρευση του καθεστώτος. Ωστόσο, για σχεδόν μισό αιώνα, οι θεσμοί της Ισλαμικής Δημοκρατίας έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε να αντιστέκονται στις προσπάθειες καταστροφής τους.

Δεν ήταν όπως η Βενεζουέλα, η οποία κατέρρευσε όταν ο ηγέτης της απήχθη και παραπέμφθηκε σε δίκη στις ΗΠΑ. Το ιρανικό καθεστώς είναι αναμφίβολα διεφθαρμένο και εξαιρετικά καταπιεστικό – οι δυνάμεις του σκότωσαν χιλιάδες διαδηλωτές στους δρόμους του Ιράν τον Ιανουάριο – αλλά βασίζεται επίσης στην ιδεολογία, στις θρησκευτικές πεποιθήσεις και σε μια αντίληψη για την εθνική ασφάλεια, το μαρτύριο και την επιβίωση που προέκυψε από τον καταστροφικό πόλεμο με το Ιράκ του Σαντάμ Χουσεΐν τη δεκαετία του 1980.

Όταν ξέσπασε ο πόλεμος, ο Πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι το καθεστώς της Τεχεράνης θα πέσει. Είπε στον ιρανικό λαό να προετοιμαστεί για μια ευκαιρία που παρουσιάζεται μία φορά σε κάθε γενιά, ώστε να ανακτήσει τη χώρα του. Λίγο αργότερα, ζήτησε την άνευ όρων παράδοσή του.

Ο Νετανιάχου, ο οποίος είχε προσπαθήσει επανειλημμένα και χωρίς επιτυχία να πείσει τους προκατόχους του Τραμπ στον Λευκό Οίκο να κηρύξουν πόλεμο κατά του Ιράν, χρησιμοποίησε βιβλική γλώσσα για να συνοψίσει το τεράστιο μέγεθος αυτού που πίστευε ότι επρόκειτο να συμβεί: « Αυτή η συμμαχία δυνάμεων μας επιτρέπει να κάνουμε αυτό που λαχταρούσα να κάνω εδώ και 40 χρόνια: να συντρίψουμε το καθεστώς της τρομοκρατίας».

Κανένας δεν έχει εκπληρώσει τις υποσχέσεις

Το μνημόνιο κατανόησης δεν αποτελεί τελική συμφωνία. Πρόκειται για μια συμφωνία για τη διεξαγωγή συνομιλιών σχετικά με το μεγαλύτερο ζήτημα που τους χωρίζει: Tο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Ωστόσο, περιλαμβάνει εξαρχής σημαντικά κίνητρα για το Ιράν. Εάν οι συνομιλίες προχωρήσουν, οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι θα άρουν τις κυρώσεις.

Όλα εξαρτώνται από την επιτυχία των 60 ημερών διαπραγματεύσεων για μια πυρηνική συμφωνία, οι οποίες μπορούν να παραταθούν και πιθανότατα θα παραταθούν, καθώς τα ζητήματα είναι πολύπλοκα. Κανείς από τους δύο δεν εμπιστεύεται τον άλλον. Πολλά μπορούν να πάνε στραβά. Οι σκληροπυρηνικοί στην Ουάσινγκτον, την Τεχεράνη και το Ισραήλ δεν θέλουν η συμφωνία να πετύχει.

Το Ιράν ενδέχεται να υπερβάλει, υιοθετώντας ακραίες θέσεις στις επικείμενες διαπραγματεύσεις και ενδεχομένως να θέσει σε κίνδυνο τα οικονομικά οφέλη που θα μπορούσαν να σώσουν την καταρρακωμένη οικονομία του.

Ωστόσο, αυτή η συμφωνία είναι κατά πολύ καλύτερη από έναν πόλεμο που έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους και απειλεί με παγκόσμια οικονομική ύφεση.

Εάν επιτευχθεί πυρηνική συμφωνία, προς ικανοποίηση τόσο των ΗΠΑ όσο και του Ιράν, και εάν αμφότερες οι πλευρές τηρήσουν τις υποσχέσεις τους, η Μέση Ανατολή θα μπορούσε να μεταμορφωθεί. Πρόκειται για ένα μεγάλο «αν», που βρίσκεται στο τέλος μιας μακράς και δύσκολης διαπραγμάτευσης.