Τα ετοιμόρροπα κτήρια, 1.600 στον αριθμό βρίσκονται σε κεντρικές οδούς και σε διάφορα στενάκια και στην Αιόλου και στη Σταδίου, γενικά στο κέντρο της Αθήνας.

Οι αιτίες που έχουν μείνει αυτά τα κτήρια, παραμελημμένα και έτοιμα για κατάρρευση είναι πολλές. Αρχικά, μπορεί να ανήκουν τα περισσότερα σε ιδιώτες ή σε ιδρύματα ενώ κάποια είναι και του Δημοσίου.

Σε αυτό παίζουν ρόλο τα οικονομικά, δηλαδή κάποιος ιδιώτης μπορεί να μην μπορεί να το συντηρήσει. Υπάρχει αδράνεια και αδιαφορία των ιδιοκτητών. Μία λύση είναι να παραχωρηθούν στον Δήμο για αξιοποίηση, προκειμένου αυτά τα κτήρια να συντηρηθούν και να μπορέσουν έτσι να έχουν μια συνέχεια, γιατί έτσι χάνεται και η πολιτιστική κληρονομιά της πόλης.

Με αυτόν τον τρόπο, όταν καταστρέφονται αυτά τα κτίρια 11.500 ιστορικά κτήρια από το 1830 έως το 1940, ένας πολύ μεγάλος αριθμός, παρ’ ότι χαρακτηρίζονται διατηρητέα, κάποια παραμένουν σε πολύ κακή κατάσταση. Σε αυτό φταίει και η καθυστέρηση που υπάρχει στο πρόγραμμα «Διατηρώ» αλλά και η χρονοβόρο διαδικασία αδειοδότησης από το Υπουργείο Πολιτισμού καθώς θέλει τρία χρόνια για να φτιαχτούν όλα αυτά τα χαρτιά προκειμένου να συντηρηθούν αυτά τα κτήρια και αυτή η αδράνεια έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια της αρχιτεκτονικής ταυτότητας της Αθήνας.

Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί

Εκτός από τα 1.600 εγκαταλελειμμένα κτίρια, υπάρχουν 3000 ακόμη διατηρητέα, μόνο στην Αθήνα και πολλά ανήκουν στο Δημόσιο.

Πανελλαδικά φτάνουν τις 20.000, με μόλις 1.000 να εποπτεύονται από το υπουργείο Πολιτισμού.

Να σημειωθεί πως χώρες όπως είναι η Ιταλία, διαθέτει 18 δισεκατομμύρια ευρώ για την αποκατάσταση της αρχιτεκτονικής τους κληρονομιάς, ενώ στην Ελλάδα η γραφειοκρατία αποτελεί αγκάθι.

H κ. Καβάλα μέλος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων Ανωτάτων Σχολών μίλησε στην εκπομπή «Σαββατοκύριακο από τις 5» του ΕΡΤnews και εξήγησε τι συμβαίνει με τα ετοιμόρροπα κτίρια στην Αθήνα: «Καταρχάς βρισκόμαστε σε ένα σημείο όπου και από τις δύο πλευρές του δρόμου υπάρχουν ετοιμόρροπα κτήρια. Η διαδικασία, όπως είπατε και εσείς νωρίτερα, όντως είναι χρονοβόρα γιατί εξαρτάται και από το είδος του κτιρίου και να περάσει και από τις απαραίτητες εγκρίσεις και να έρθει κάποιος συνάδελφος για την αυτοψία ώστε να χαρακτηριστεί επικίνδυνο και επικίνδυνος ετοιμόρροπο ένα κτήριο Και εκεί θέλω να εστιάσω, να διορθώσω κάτι αυτή τη στιγμή περίπου οι αιτήσεις στην Πολεοδομία του Δήμου της Αθήνας έρχονται περίπου δέκα την ημέρα.

Έχουμε αυτή τη στιγμή σε εκκρεμότητα 1.600 με 1.800 αιτήσεις για έλεγχο. Δυστυχώς όμως οι συνάδελφοι που υπηρετούν εκεί δεν επαρκούν. Δηλαδή είναι δύο μόνιμοι μηχανικοί και μία συμβασιούχος. Ένας από τους λόγους που χαρακτηριστικά σε όλες μα όλες τις πολεοδομίες της χώρας αυτή τη στιγμή υποστελέχωση είναι τραγικό. Αυτά είναι λοιπόν κάποια αποτελέσματα γιατί οι συνάδελφοι δυστυχώς δεν προλαβαίνουν να έρθουν να κάνουν αυτοψία και προφανώς αν δεν δοθούν ισχυρά οικονομικά κίνητρα στους συναδέλφους τους νεόδιορισμένους να αποδέχονται τη θέση του διορισμού τους, γιατί με 850 και 900 ευρώ το μήνα συνάδελφοι συγγνώμη, με δύο και τρία μεταπτυχιακά δεν αποδέχονται τη θέση διορισμού τους, αυτά είναι τα αποτελέσματα, ότι χρονοτριβούμε ακόμα περισσότερο. Οπότε είναι ένα ζήτημα το οποίο πρέπει όντως να επιληφθεί, όντως πρέπει η πολιτεία. Πολύ ωραία όλα αυτά που είπατε νωρίτερα».

Όσον αφορά, την επικινδυνότητά των κτηρίων τόνισε: «Θα πρέπει οπωσδήποτε να παίρνονται τα μέτρα ασφαλείας. Υπεύθυνος σε κάθε περίπτωση είναι ο ιδιοκτήτης του εκάστοτε ακινήτου. Όντως υπάρχει ένα πρόβλημα σε αυτό. Δηλαδή οι ιδιοκτήτες δεν επιλαμβάνονται για πάρα πολλούς λόγους και εφόσον δεν αντιλαμβάνονται οι ίδιοι, τότε είναι υποχρεωμένοι οι Δήμοι να παίρνουν τουλάχιστον προσωρινά μέτρα προστασίας και εφόσον κριθεί κάποιο κτίριο κατεδαφιστεί, τότε να προχωράμε στην κατεδάφιση του. Συγκεκριμένα για τον Δήμο της Αθήνας που γνωρίζω 1000% είναι αυτή τη στιγμή περίπου 40 προς κατεδάφιση και κάπου 10 τα οποία είναι και έρημο το ένα, μεταξύ των οποίων υπάρχουν και κάποια ετοιμόρροπα.

Λοιπόν, τα μέτρα προστασίας για τη δημόσια ασφάλεια από ότι βλέπετε είναι προσωρινού τύπου. Σε άλλες περιπτώσεις μπαίνει μία σκαλωσιά με μία σκάφη ώστε οποιοδήποτε κομμάτι να μην πέσει στο δρόμο».

Πληροφορίες αναφέρουν ότι έγιναν προσαγωγές, ενώ στο σημείο συγκεντρώθηκαν άτομα που διαμαρτύρονται για την επιχείρηση.

Στο συγκεκριμένο κτίριο υπήρχε επί σειρά ετών κατάληψη με την ονομασία «Libertatia». Τον Ιανουάριο του 2018 το κτίριο καταστράφηκε ολοσχερώς από πυρκαγιά και έκτοτε άτομα που ανήκουν στον ευρύτερο αντιεξουσιαστικό χώρο επιχειρούν, κατά καιρούς, την επισκευή του, εκτελώντας διάφορες εργασίες.

Ανάλογες αστυνομικές επιχειρήσεις έχουν γίνει στο ίδιο σημείο και κατά το παρελθόν, με πιο πρόσφατη αυτή τον Αύγουστο του 2020.

Είναι ξεκάθαρο σήμα μηδενικής ανοχής στην διαφορετική άποψη και σε κάθε φωνή κριτική και είναι προφανές ότι με τέτοιες εκδικητικές ενέργειες η υπουργός Πολιτισμού προσπαθεί να επιβάλει γενικό σιωπητήριο.

Στεκόμαστε δίπλα στον ΣΕΑ, δίπλα στους ανθρώπους του πολιτισμού. Η απόφαση Μενδώνη για την έξωση του ΣΕΑ πρέπει να ακυρωθεί.​

Τι ενοχλεί την Μενδώνη;

Περίπτωση α:

Ο δήμαρχος Βόλου Α. Μπέος (εκλεκτός της ΝΔ) προχώρησε σε μια χυδαία επίθεση προς την προϊσταμένη Νεότερων Μνημείων Θεσσαλίας Ρ. Γεωργίου. Μίλησε για αυτήν με χυδαίους χαρακτηρισμούς επειδή η τελευταία προσπαθεί απλά να κάνει την δουλειά της και να υπερασπιστεί την νομιμότητα.

Καμιά αντίδραση δεν υπήρξε από την ηγεσία του υπουργείου.

Περίπτωση β:

Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων φιλοξενεί στα γραφεία του μια δημόσια εκδήλωση για το ναυάγιο στην Πύλο που συγκλόνισε όλο τον κόσμο. Όσα ακούστηκαν στην εκδήλωση ανέδειξαν πολιτικές ευθύνες τόσο σε Ευρωπαϊκό όσο και σε ελληνικό επίπεδο.

Η απάντηση του υπουργείου ήταν να ανακαλέσει την άδεια παραχώρησης του κτηρίου στον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων.

Η επίθεση στον ΣΕΑ είναι επίθεση στο δικαίωμα κριτικής και στην ελευθερία της πολιτικής και συνδικαλιστικής οργάνωσης. Είναι μια βαθιά αυταρχική και αντιδραστική κίνηση που οφείλουμε όλοι και όλες να ανατρέψουμε.

Το αφιέρωμα περιλαμβάνει δράσεις και εκδηλώσεις βασισμένες στο εμβληματικό έργο «Έζησα την Αθήνα της Μπελ Επόκ» (εκδόσεις Polaris) του πολιτικού και θεατρικού συγγραφέα Μίλτου Λιδωρίκη. Οι τέσσερεις σε αριθμό περιηγήσεις- ξεναγήσεις στην Αθήνα, με δωρεάν συμμετοχή, θα πραγματοποιηθούν σε συνεργασία με το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής, υπό την επιστημονική επιμέλεια και καθοδήγηση του αρχιτέκτονα Παναγιώτη Τουρνικιώτη. Αποτελούν μία περιήγηση στην Αθήνα της Μπελ Επόκ όπως την έζησε ο Μίλτος Λιδωρίκης, ένα ταξίδι στην ατμόσφαιρα της εποχής που περιέγραψε με ζωντάνια και ενθουσιασμό ο θεατρικός συγγραφέας και πολιτικός της εποχής εκείνης.

Με ορμητήριο το πατρικό του σπίτι, στην οδό Πανεπιστημίου, ο Μίλτος Λιδωρίκης μάς μεταφέρει στους δρόμους, τα καφενεία και τα κοσμικά σαλόνια μια πόλης που ξεχειλίζει από ζωή και απλώνεται από την Αιόλου και την Ομόνοια ως το Σύνταγμα. Σε αυτά τα γεωγραφικά όρια θα περπατήσουν όλοι οι συμμετέχοντες, αναζητώντας τα ίχνη του περασμένου χρόνου στα κτήρια που έχουν απομείνει και σε ένα-δύο σαλόνια που έχουν κρατήσει ζωντανή την πολύχρωμη ατμόσφαιρα.

Ημερομηνίες διεξαγωγής των ξεναγήσεων:

Πέμπτη 15 Ιουνίου, 17:00-19:00

Δευτέρα 19 Ιουνίου, 17:00-19:00

Τετάρτη 21 Ιουνίου, 11:00-13:00

Τετάρτη 28 Ιουνίου, 17:00-19:00

Η συμμετοχή στις ξεναγήσεις είναι δωρεάν, ενώ είναι απαραίτητη η κράτηση θέσης ηλεκτρονικά στο https://opandaxenagiseis.gr/ από την Πέμπτη 8 Ιουνίου 2023. Μέγιστος αριθμός συμμετεχόντων/ ξενάγηση: 50 άτομα

Διάρκεια έκθεσης φωτογραφίας: 7/6 – 10/9/2023

Η είσοδος για το κοινό είναι ελεύθερη.

Ώρες λειτουργίας: Τρίτη – Παρασκευή 11:00 – 19:00

Σάββατο – Κυριακή 10:00 – 15:00, Δευτέρα κλειστά

Πολιτιστικό Κέντρο «Μελίνα Δήμου Αθηναίων:

Ηρακλειδών 66 και Θεσσαλονίκης – Θησείο, στάση Μετρό Κεραμεικός. Τ: 210 3414466

Το αφιέρωμα στην εποχή της Μπελ Επόκ περιλαμβάνει επίσης έκθεση φωτογραφίας στο Πολιτιστικό Κέντρο «Μελίνα» Δήμου Αθηναίων, σε συνεργασία με τις “Διεθνείς Σχέσεις Πολιτισμού” που εγκαινιάστηκε από τον δήμαρχο Αθηναίων Κώστα Μπακογιάννη την περασμένη εβδομάδα, ενώ προηγήθηκε η υλοποίηση πέντε εφαρμοσμένων εργαστηρίων κινουμένων σχεδίων με θέμα την Αθήνα της Μπελ Επόκ στα Κέντρα Δημιουργικής Μάθησης Δήμου Αθηναίων από το ANIMASYROS Διεθνές Φεστιβάλ Κινουμένων Σχεδίων, όπου αξιοποιήθηκε η μακρά εμπειρία του στην ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων για ετερόκλητα κοινά, καθώς και το ευρύ δίκτυό του από καταξιωμένους ανιμέιτορ.

Εθελοντικά, μηχανικοί του νησιού ξεκίνησαν πριν από αρκετό καιρό την καταγραφή των επικίνδυνων κτιρίων και ερειπίων και με την ολοκλήρωση της έρευνας ανακοίνωσαν στους κατοίκους της Ερμούπολης πως το 10% των ιδιοκτησιών εμπεριέχουν επικίνδυνο κτίριο. Από τις περίπου 5000 ιδιοκτησίες εντοπίστηκαν 482 κτίρια με πολύ σοβαρές φθορές, εκ των οποίων τα 211 είναι άκρως επικίνδυνα με χαρακτηριστικό «κόκκινο» χρώμα.

«Βρεθήκαμε με εκατοντάδες επικίνδυνα και ερείπια εντός Ερμούπολης. Δεν γνωρίζω εάν υπάρχει άλλη πόλη στην Ελλάδα, τόσο μεγάλης κλίμακας, με τέτοιο ποσοστό ερειπίων κι επικίνδυνων κτισμάτων», ανέφερε στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο πρόεδρος του Συλλόγου Μελετητών Μηχανικών Νομού Κυκλάδων Μηνάς Μπουγιούρης.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο, επικίνδυνα είναι τα κτίρια που έχουν ελλιπή ή και καθόλου συντήρηση, όπως επίσης και τα κτίρια που έχει παρέλθει ο χρόνος ζωής τους. «Η καταγραφή μας δείχνει με εύγλωττο τρόπο ότι υφίσταται κτίρια ευάλωτα, στο κέντρο της πόλης, ακόμη και στις πιο μικρές δράσεις σεισμού, ανεμοπίεσης ή και θερμοκρασιακών μεταβολών», είπε χαρακτηριστικά.

Τόνισε δε πως επικίνδυνα είναι αρκετά νεώτερα κτίρια των τελευταίων δεκαετιών, που παρουσιάζουν πρόβλημα οξείδωσης σιδήρου οπλισμού ή και ενανθράκωσης σκυροδέματος, ειδικά οι εξώστες αυτών, αλλά και τα οικόπεδα που δεν καθαρίζονται και έχουν μετατραπεί σε εστίες μόλυνσης.

Τα αποτελέσματα της καταγραφής, αλλά και προτάσεις για να ανασχεθεί η κατάσταση παραδόθηκαν στη δημοτική αρχή της Σύρου και -μεταξύ άλλων- ζητείται αλλαγή του πλαισίου αδειοδότησης διαδικασίας, χρηματοδοτικά προγράμματα, γραφείο συνεχούς ενασχόλησης και προώθησης προτάσεων εκ μέρους του δήμου ή και της Περιφέρειας, φοροαπαλλαγές, διευκολύνσεις από την πλευρά του δήμου.

Διαδικτυακή καμπάνια για να σωθούν τα διατηρητέα

Σε μία προσπάθεια να γίνει γνωστό το πρόβλημα και να διασωθεί ένας μεγάλος αριθμός κτιρίων ο οικονομολόγος Χάρης Βεκρής δημιούργησε τη σελίδα στο Facebook, με τον τίτλο «Τα νεοκλασικά της Σύρου εκπέμπουν SOS» που ήδη μετράει 4000 μέλη.

Με αφορμή τη μελέτη των μηχανικών που «σκάναραν» την Ερμούπολη, ο κ. Βεκρής ανέφερε πως «τώρα ξέρουμε σε τι κατάσταση είναι κάθε κτίριο στην πόλη. Είμαστε μία μεγάλη δύναμη τεχνοκρατών και πολιτών, από κάτω προς τα πάνω, που θέλει τόσο πολύ να διατηρήσει αυτόν τον πλούτο του νησιού, τον οποίο βρήκαμε από τις προηγούμενες γενιές».

Ο λόγος που ο κ. Βεκρής οδηγήθηκε στη δημιουργία της συγκεκριμένης σελίδας ήταν όταν αντιλήφθηκε πως στη γειτονιά του είχε τέσσερα κτίρια διατηρητέα, αλλά ερείπια και επικίνδυνα, από τα οποία έπεσαν ένας τοίχος και ένα κομμάτι από μπαλκόνι.

Το αισιόδοξο της υπόθεσης είναι ότι υπάρχουν αρκετοί ενδιαφερόμενοι να τα αγοράσουν, ωστόσο για την αποκατάσταση τους απαιτείται επίσπευση των διαδικασιών. «Από τα τέσσερα αυτά κτίρια τα δύο έχουν πουληθεί και βρίσκονται στη διαδικασία αδειοδότησης από το υπουργείο Πολιτισμού. Το θέμα είναι να εκδίδονται γρήγορα οι άδειες για να προλαβαίνουν να φτιάχνονται και όχι να καταρρεύσουν, να χαθούν τα κτίρια και να κινδυνεύσουν και άνθρωποι που θα περνούν από κάτω. Πιστεύω ότι το ενδιαφέρον έχει μεγαλώσει για την αγορά διατηρητέων στο νησί, αλλά πρέπει να βρεθεί λύση για γρηγορότερη αδειοδότηση», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Βεκρής.

Ήδη στον ελεύθερο χώρο που βρίσκεται στη συμβολή των οδών Σίνα και Βησσαρίωνος έχουν ξεκινήσει οι γεωτρήσεις για την αξιοποίηση της γεωθερμίας. Η πρώτη γεώτρηση έχει ολοκληρωθεί και θα ακολουθήσουν άλλες 17, σε βάθος 100 μέτρων στις οποίες θα τοποθετηθούν σωλήνες με υγρό που θα εξασφαλίζει την ψύξη του κτιρίου το καλοκαίρι και τη θέρμανση το χειμώνα, αξιοποιώντας σε συνδυασμό με αντλίες θερμότητας τη σταθερή θερμοκρασία του υπεδάφους καθ΄όλη τη διάρκεια του έτους.

Όπως υπογραμμίζει ο κ. Ζερεφός, είναι η πρώτη φορά που εισάγεται η γεωθερμία σε κεντρικό κτίριο της πρωτεύουσας. «Σε συνδυασμό με την αντικατάσταση των κουφωμάτων, οι ενεργειακές παρεμβάσεις εξασφαλίζουν μηδενική ενεργειακή κατανάλωση, μηδενικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και πλήρη ενεργειακή αυτονομία για ένα ιστορικό κτίριο της Αθήνας» συμπληρώνει.

Σύμφωνα με την ιστοσελίδα της Ακαδημίας: «Tο μέγαρο της Aκαδημίας Aθηνών αποτελεί το ένα από τα μέρη της “αρχιτεκτονικής τριλογίας”, Eθνική Bιβλιοθήκη – Πανεπιστήμιο – Aκαδημία, που σχεδίασε το 1859 ο Δανός αρχιτέκτονας Theophil Hansen (1813-1891), νεότερος αδελφός του αρχιτέκτονα του Πανεπιστημίου Christian Hansen. Θεωρείται το σημαντικότερο έργο του Hansen, και, κατά τη γνώμη των ειδικών, είναι το ωραιότερο νεοκλασικό οικοδόμημα του κόσμου. Πηγή της έμπνευσης του αρχιτέκτονα ήταν η κλασική αρχιτεκτονική του αθηναϊκού 5ου αιώνα, όπως εμφανίζεται με τα μνημεία της Aκροπόλεως».

Σύμφωνα με την ίδια ιστοσελίδα, οι υπηρεσίες της Ακαδημίας εγκαταστάθηκαν εκεί το 1926, οπότε οι ποιητές Γεώργιος Δροσίνης και Kωστής Παλαμάς ήρθαν αντιμέτωποι με … προβλήματα ενεργειακής φύσεως. Όπως περιγράφει ο Γενικός Γραμματέας της Ακαδημίας Σίμος Mενάρδος σχετικά με την κατάσταση του κτιρίου κατά την παραλαβή του «Ότε κατά πρώτον συνήλθαμεν ο κ. πρόεδρος [Φωκίων Nέγρης], οι δύο ποιηταί [Γεώργιος Δροσίνης, Kωστής Παλαμάς] και ο τότε πρύτανις [Σίμος Mενάρδος], κρατούντες αντίτυπα του Kανονισμού, δια να παραλάβωμεν παρά του κ. Yπουργού [Δημήτριος Aιγινήτης] το μαρμάρινον οικοδόμημα, εμανθάναμεν παρά του κ. Bλαχογιάννη, του τέως φρουρού, κάτι το απροσδόκητον. Ότι η στέγη στάζει, και ότι κυριώτατον φωτιστικόν και θερμαντικόν μέσον είχε το μέγαρον την ζωγραφιστήν εκείνην δάδα του Προμηθέως. Περί δε του κήπου αρκεί να λεχθή ότι μόλις ανακάλυψε δύο ανθούς ο κ. Δροσίνης».

Η πυρκαγιά στον Κολωνό ξέσπασε από άγνωστη μέχρι στιγμής αιτία, στις 03.56 σήμερα, Σάββατο, ενώ στο κτίσμα, στο οποίο δε διαμένει κανείς, γίνονταν εργασίες, και υπήρχαν σκαλωσιές στο εξωτερικό του.

Λίγο μετά τις 7 το πρωί η φωτιά επεκτάθηκε και στο διπλανό κτίριο, το οποίο επίσης δεν κατοικείται, με τις δυνάμεις της Πυροσβεστικής να καταβάλουν προσπάθειες για την κατάσβεσή της.