Σύμφωνα με πληροφορίες που έγιναν γνωστές τη Μεγάλη Παρασκευή (10.04.2026) από την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας και τον Δήμο Διστόμου–Αράχοβας–Αντίκυρας, η εξέλιξη αυτή ανοίγει ουσιαστικά τον δρόμο για την καταβολή αποζημιώσεων στις οικογένειες των θυμάτων, εκτός αν υπάρξει νέα νομική κίνηση από τη Γερμανία στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης ή ενδεχόμενη νομοθετική παρέμβαση από την ιταλική κυβέρνηση.

Τη σημασία της απόφασης υπογράμμισε ο περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας Φάνης Σπανός, κάνοντας λόγο για μια «εξαιρετικά σημαντική είδηση» και ένα «στρατηγικό βήμα» σε έναν αγώνα δεκαετιών. Όπως ανέφερε σε ανάρτησή του, «απορρίφθηκε η προσφυγή του Γερμανικού Δημοσίου στο Συνταγματικό Δικαστήριο της Ιταλίας», σημειώνοντας παράλληλα πως «η προσπάθεια συνεχίζεται ως την τελική δικαίωση».

Η σφαγή του Διστόμου παραμένει μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες της ναζιστικής κατοχής στην Ελλάδα. Τον Ιούνιο του 1944, γερμανικές δυνάμεις προχώρησαν στη δολοφονία 218 κατοίκων του χωριού, μεταξύ των οποίων 45 παιδιά και 20 βρέφη, σε αντίποινα για τη δράση της αντίστασης στην περιοχή. Οι συγγενείς των θυμάτων προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη και το 2002 ο Άρειος Πάγος εξέδωσε τελεσίδικη απόφαση υπέρ τους, η οποία όμως δεν εκτελέστηκε ποτέ στην Ελλάδα λόγω των νομικών περιορισμών που απαιτούσαν ειδική άδεια για κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων ξένου κράτους.

Έκτοτε, η διεκδίκηση μεταφέρθηκε στην Ιταλία, όπου η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας κινήθηκε νομικά για λογαριασμό των συγγενών, επιδιώκοντας τη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων του γερμανικού Δημοσίου. Στο πλαίσιο αυτό έχουν αναφερθεί και απαιτήσεις που συνδέονται με γερμανικούς κρατικούς φορείς, όπως οι σιδηρόδρομοι.

Γιατί θεωρείται κρίσιμη η απόφαση

Η νέα απόφαση του ιταλικού Συνταγματικού Δικαστηρίου αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς επαναφέρει στο προσκήνιο τη δυνατότητα εκτέλεσης αποζημιώσεων σε διεθνές επίπεδο. Υπενθυμίζεται ότι το 2022 η κυβέρνηση Ντράγκι είχε δημιουργήσει ταμείο 61 εκατ. ευρώ για θύματα ναζιστικών εγκλημάτων, το οποίο όμως αφορούσε αποκλειστικά Ιταλούς πολίτες, αφήνοντας εκτός τους συγγενείς των θυμάτων του Διστόμου.

Αυτό το γεγονός, σύμφωνα με νομικές πηγές, ενίσχυσε τη θέση των προσφευγόντων, καθώς δεν είχε υπάρξει άλλη μορφή αποκατάστασης ή ικανοποίησης των αξιώσεών τους.

Παρά τη θετική εξέλιξη, η υπόθεση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Η διαδικασία μπορεί να ανακοπεί εάν η Γερμανία προσφύγει εκ νέου στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης ή αν υπάρξει νέα νομοθετική ρύθμιση από την ιταλική κυβέρνηση. Ωστόσο, προς το παρόν, η απόφαση αποτελεί ένα νέο σημαντικό κεφάλαιο σε μια πολυετή δικαστική και ηθική διεκδίκηση για δικαίωση των θυμάτων της σφαγής του Διστόμου.

Ο τόνος του βασανιστή της άτυχης κοπέλας παγώνει το αίμα. Στα chatroom τα οποία είναι γνωστά και στην Ελλάδα συμμετέχουν επτά άτομα, όμως έξι οθόνες είναι μαύρες. Τα περισσότερα αγόρια παρακολουθούν σιωπηλά, χωρίς να μιλούν. Μόνο το κορίτσι, το θύμα, είναι ορατό. Είναι μια όμορφη έφηβη με μακριά ξανθά μαλλιά. Κάθεται στο πάτωμα, κρατώντας με το ένα χέρι την αλογοουρά της και με το άλλο ένα μαύρο ψαλίδι. Κλαίει, ικετεύει, φαίνεται απελπισμένη, ζητά έναν συμβιβασμό. Όμως δεν υπάρχει κανένας.

Το πιο ανησυχητικό είναι πως το αγόρι που της δίνει τις εντολές φαίνεται να απολαμβάνει τη διαδικασία. «Έχεις 30 δευτερόλεπτα», της λέει. Εκείνη υπακούει. Ακούγεται ένα κοφτό «κλικ» και η αλογοουρά της πέφτει. Έπειτα της ζητούν να βάλει το κομμένο μαλλί στο στόμα της. Ο εξευτελισμός της είναι πλήρης.

Υπάρχουν κι άλλα βίντεο, πιο ωμά, με περισσότερο σεξουαλικό ή διεστραμμένο περιεχόμενο. Υπάρχουν και μαρτυρίες που μοιάζουν απίστευτες, όμως είναι αληθινές. Ένα κορίτσι εξαναγκάστηκε να κόψει το σώμα της και να αλειφθεί με το αίμα της σε μια τελετή που θύμιζε σατανιστικό ιεροτελεστικό, ενώ θεατές την παρακολουθούσαν. Άλλη έφηβη διατάχθηκε να σκοτώσει τη γάτα της μπροστά στην κάμερα. Είπε όχι, όμως τι είχε υποστεί μέχρι να βρει τη δύναμη να αρνηθεί;

• Η ομάδα 764 δημιουργήθηκε στη διάρκεια του lockdown από έναν 15χρονο από το Τέξας, τον Μπράντλεϊ Κάντενχαντ.

Περιγράφεται ως ένα επικίνδυνο chatroom, όπου κυρίως αγόρια στην εφηβική ηλικία εντοπίζουν ευάλωτα θύματα στο διαδίκτυο, τα προσεγγίζουν, τα εκμεταλλεύονται και τα βασανίζουν για «διασκέδαση».

Η μέθοδος δράσης τους βασίζεται στη συνεργασία πολλών μελών που ενθαρρύνουν την αυτοκαταστροφική συμπεριφορά, χρησιμοποιώντας συχνά τον εκβιασμό. Οι έφηβες, φοβούμενες ότι θα διαρρεύσουν προσωπικές τους φωτογραφίες, υπακούουν σε κάθε εντολή. Το ομαδικό στοιχείο είναι καθοριστικό, ενώ οι ευάλωτες κοπέλες νιώθουν αποδοχή από μια «παρέα», μέχρι να συνειδητοποιήσουν ότι είναι παγιδευμένες.

Η ομάδα 764 δρα πλέον παγκοσμίως και έχει συνδεθεί με δύο φόνους και πολυάριθμες αυτοκτονίες. Έχει αποτελέσει αντικείμενο έρευνας από το FBI και την Europol, ενώ στη Βρετανία, η Εθνική Υπηρεσία Εγκλήματος (NCA) την έχει χαρακτηρίσει ως μία από τις «πιο σοβαρές διαδικτυακές απειλές» που αντιμετωπίζει.

• Οι ερευνητές τονίζουν ότι η ομάδα συνδυάζει στοιχεία παιδικής εκμετάλλευσης, εκβιασμού, βίαιου εξτρεμισμού και ριζοσπαστικοποίησης, με έντονα νεοναζιστικά και σατανιστικά χαρακτηριστικά.

Τα μέλη της δεν έχουν φυσική έδρα. Επικοινωνούν μέσω κρυπτογραφημένων πλατφορμών όπως Telegram, Discord και Wire, ενώ στοχοποιούν τα θύματά τους ακόμα και σε mainstream μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η δράση της ομάδας στη Βρετανία επιβεβαιώθηκε τον Ιανουάριο του 2025, όταν ο 19χρονος Κάμερον Φίνιγκαν από το Χόρσαμ του Δυτικού Σάσεξ καταδικάστηκε σε έξι χρόνια φυλάκισης. Ο Φίνιγκαν, μέλος της 764, παραδέχτηκε την ενοχή του για προτροπή σε αυτοκτονία, κατοχή εγχειριδίου τρομοκρατίας και παιδικού πορνογραφικού υλικού.

Είχε ενθαρρύνει ένα νεαρό κορίτσι να αφαιρέσει τη ζωή της, δηλώνοντας πως ήθελε να το μεταδώσει ζωντανά, ώστε να το «αφιέρωσει στην 764». Επιπλέον, είχε στην κατοχή του ένα έγγραφο 11 σελίδων με οδηγίες για επιθέσεις με φορτηγά, καθώς και για σχεδιασμό μαζικών επιθέσεων με μαχαίρια και πυροβόλα όπλα.

Η δημοσιογράφος του BBC, Τζο Πάλμερ, που παρακολούθησε τη δίκη στο Old Bailey, περιγράφει πως δυσκολεύτηκε να συμβιβάσει την εικόνα του νεαρού, με παιδικό πρόσωπο, με τα εγκλήματα που παραδέχτηκε. Στο δικαστήριο, τα μάτια της έπεσαν στους γονείς του που φαίνονταν συντετριμμένοι και εκτός τόπου. Η μητέρα του κρατούσε το μπουφάν του, ελπίζοντας πως ίσως τον πάρουν πίσω στο σπίτι. Αυτό δεν συνέβη.

Η Πάλμερ αποφάσισε να ερευνήσει βαθύτερα την ομάδα 764. Έγραψε στους γονείς του Φίνιγκαν, χωρίς να περιμένει απάντηση, θεωρώντας πως η ιστορία τους έπρεπε να ειπωθεί. «Αυτή είναι η ιστορία που κάθε γονιός πρέπει να ακούσει και να κατανοήσει», είπε. «Δεν μιλάμε για περιθωριακό εξτρεμισμό, αλλά για πραγματικούς εφήβους, πραγματικές οικογένειες και μια απειλή που μεγαλώνει πίσω από τις κλειστές πόρτες των εφηβικών δωματίων».

Η ομάδα 764 στοχοποιεί κορίτσια ηλικίας 10 έως 17 ετών, εκμεταλλευόμενη την ευαλωτότητά τους. Μία μητέρα στις ΗΠΑ, που στο podcast αναφέρεται με το ψευδώνυμο Κριστίνα, αφηγείται πώς η 14χρονη κόρη της «κρατήθηκε όμηρος» από την ομάδα. Το κορίτσι, θύμα σεξουαλικής κακοποίησης, είχε αρχίσει να αυτοτραυματίζεται και να κάνει χρήση ουσιών, ενώ η μητέρα της νόμιζε πως έβρισκε στήριξη από «φίλους» στο διαδίκτυο. Αντίθετα, είχε παγιδευτεί. Οι δράστες την «κατέκλυσαν με αγάπη», απέσπασαν αποκαλυπτικές φωτογραφίες και στη συνέχεια την εκβίασαν, ωθώντας τη να πληγώνει τον εαυτό της όλο και περισσότερο.

• Η Κριστίνα περιγράφει ότι μια μέρα βρήκε την κόρη της καλυμμένη με αίμα και ακαθαρσίες. Όταν προσπάθησε να της πάρει το τηλέφωνο, εκείνη αρνήθηκε:

«Κοιμόταν μαζί με αυτό». Ακόμη κι όταν αποσύνδεσε το διαδίκτυο, η κόρη της έσπασε δύο τοίχους για να βρει άλλο σήμα. Δεν αντιλαμβανόταν το μέγεθος του ελέγχου που ασκούσε πάνω της η ομάδα. Την είχαν πείσει πως δεν είχε καμία αξία χωρίς αυτούς. Την ανάγκασαν ακόμα και να ξυρίσει το κεφάλι της.

Η κόρη της σταμάτησε να κοιμάται και να τρώει. «Ως μητέρα ένιωθα μόνη, φοβισμένη, ανήμπορη, απελπισμένη», λέει. Τελικά, ήταν η ίδια κοπέλα που της ζητήθηκε να σκοτώσει τη γάτα της. «Την κρατούσε στην αγκαλιά της και τότε είπε “Τι στο καλό κάνω;”». Εκεί τελείωσε ο εφιάλτης. Όμως η ζημιά είχε γίνει. «Υπάρχουν 500 φωτογραφίες και βίντεο της κόρης μου που δεν θα ξεχάσω ποτέ. Με στοιχειώνουν», λέει η Κριστίνα.

• Η Πάλμερ επικοινώνησε και με τη μητέρα του Κάμερον Φίνιγκαν, η οποία μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας και στο podcast αναφέρεται ως Σάρα. Η γυναίκα δηλώνει πως θέλησε να μιλήσει «για να σταματήσει άλλους γονείς από το να κοιμούνται αμέριμνοι και να βρεθούν στον ίδιο εφιάλτη».

Δεν είχε ιδέα ότι, όταν ο γιος της έλεγε πως «παίζει παιχνίδια», στην πραγματικότητα επικοινωνούσε με το… καθαρό κακό. «Αυτό είναι το δικό μας λάθος», λέει και διερωτάται: «Πώς δεν το καταλάβαμε;».

Οι γονείς δεν ήξεραν τίποτα, μέχρι που, ένα βροχερό βράδυ του Μαρτίου 2024, το σπίτι τους περικυκλώθηκε από ένοπλους αστυνομικούς της αντιτρομοκρατικής. Ο Κάμερον, γνωστός διαδικτυακά ως Acid, ήταν τότε συνδεδεμένος και οι συνομιλητές του προσπαθούσαν να διαγράψουν στοιχεία. «Ήμασταν στην αυλή, με τις παντόφλες, και μας σημάδευαν με όπλα», θυμάται η μητέρα.

Πίστευε ότι πρόκειται για λάθος. Ο γιος της αγαπούσε τη φύση, το ψάρεμα και τα βιβλία για τα ζώα. Ωστόσο, τα παιδικά του χρόνια ήταν τραυματικά. Ο Φίνιγκαν είχε υιοθετηθεί στα έξι του και είχε υποστεί παραμέληση από τη βιολογική του οικογένεια. Είχε διαγνωστεί με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής (ΔΕΠΥ) και παρουσίαζε κατάθλιψη.

Όταν ήρθε το lockdown, στα 14 του, σταμάτησε να πηγαίνει σχολείο. Οι γονείς του πίστευαν ότι ήταν ασφαλής στο δωμάτιό του. «Σκεφτόμουν ότι δεν κάνει χρήση ναρκωτικών, δεν μπλέκει με την αστυνομία, ας είμαστε ευγνώμονες», λέει η Σάρα. Όμως εκείνος ήταν ήδη βυθισμένος στον ψηφιακό κόσμο της βίας.

Η Σάρα δεν προσπαθεί να δικαιολογήσει τον γιο της, αναγνωρίζει όμως ότι «συχνά οι κακοποιημένοι γίνονται κακοποιοί». Μόνο όταν εκείνος συνελήφθη, κατάλαβε το βάθος της εμπλοκής του. «Έκλαιγε απαρηγόρητος», λέει. «Ξύπναγα κάθε πρωί με έναν κόμπο στο στομάχι, ρωτώντας τον εαυτό μου τι θα μπορούσαμε να είχαμε κάνει διαφορετικά».

Η μητέρα του δεν είχε ακούσει ποτέ για την ομάδα 764. Και αυτό είναι το πιο ανησυχητικό ερώτημα: πόσοι γονείς έχουν;

• Το διεθνές κύκλωμα διαδικτυακής φρίκης άπλωσε τα «πλοκάμια» του και στην Ελλάδα με τις Αρχές να διεξάγουν έρευνες, ενώ, μόλις τον περασμένο μήνα, κρίθηκε προφυλακιστέος ένας 21χρονος Ελληνοαμερικανός για συμμετοχή στο δίκτυο «764».

Ο νεαρός κατηγορήθηκε για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση με έδρα τις ΗΠΑ, που δρούσε μέσω διαδικτύου με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση ανηλίκων και τη διακίνηση παιδικής πορνογραφίας σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η δικογραφία που σχηματίστηκε εις βάρος του στηρίζεται στα ευρήματα έρευνας των αμερικανικών διωκτικών αρχών, σύμφωνα με τα οποία, τα μέλη της εγκληματικής οργάνωσης προσέγγιζαν, μέσα από διαδικτυακή πλατφόρμα, ανυποψίαστα ανήλικα θύματα, προκειμένου να τα αναγκάσουν να «μοιραστούν» βίντεο με σκηνές βίας, αυτοτραυματισμούς, σεξουαλικές πράξεις, πορνογραφία κι άλλες αποτρόπαιες πράξεις.

Την έκδοση του νεαρού Ελληνοαμερικανού είχαν ζητήσει οι Αμερικανοί με ερυθρά αγγελία διεθνών αναζητήσεων. Ο ίδιος είχε συλληφθεί τον περασμένο Απρίλιο στη Θεσσαλονίκη, όπου ζει με την οικογένειά του, αλλά το Συμβούλιο Εφετών αποφάσισε να μην τον εκδώσει λόγω της ελληνικής ιθαγένειάς του. Ήδη όμως βρισκόταν σε εξέλιξη έρευνα των ελληνικών αρχών, στο πλαίσιο προκαταρκτικής έρευνας, για τις ίδιες πράξεις τις οποίες ο 21χρονος φέρεται να τέλεσε από τη χώρα μας, κι άρα υπήρχε δικαιοδοσία της ελληνικής δικαιοσύνης.

Μετά την περάτωση της έρευνας ασκήθηκε κακουργηματική δίωξη εις βάρος του, όπως και κατά του 18χρονου συνεργού του, και εκδόθηκαν τα εντάλματα σύλληψης για τα αδικήματα της ένταξης σε εγκληματική οργάνωση, της βαριάς σκοπούμενης σωματικής βλάβης αδύναμων ατόμων με έμμεση αυτουργία, κατά συρροή και από κοινού, της πορνογραφίας ανηλίκων και της εκδικητικής πορνογραφίας.

Ο 21 ετών κατηγορούμενος στην απολογία του αρνήθηκε το κατηγορητήριο. «Μπήκα στην εφαρμογή, αλλά δεν έχω καμία σχέση με τη συγκεκριμένη οργάνωση. Πήγα στο σπίτι του 18χρονου και πάτησα την εφαρμογή από τον δικό του υπολογιστή», φέρεται, μεταξύ άλλων, να είπε στην απολογία του. Εισαγγελέας και ανακριτής ομόφωνα του «έδειξαν» τον δρόμο για τις φυλακές.

Σε τελετή μνήμης που πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο Humboldt του Βερολίνου, η ένωση αποκάλυψε τον ρόλο του επαγγέλματος στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, από σαδιστικές εξαγωγές δοντιών χωρίς αναισθησία και ανθρώπινα πειράματα, μέχρι αναγκαστικές στειρώσεις και δολοφονίες κρατουμένων.

Ο πρόεδρος της DGZMK, Μάρτιν Χέντγκες, δήλωσε πως «έχουμε την ευθύνη να μαθαίνουμε από την Ιστορία και να παίρνουμε σαφή θέση απέναντι σε κάθε μορφή αντισημιτισμού, αποκλεισμού και περιφρόνησης προς την ανθρώπινη ζωή».

«Ο χρυσός των νεκρών» και η συστηματική συνεργασία

Σύμφωνα με ιστορικές έρευνες των τελευταίων ετών, οι οδοντίατροι της ναζιστικής Γερμανίας είχαν στενή συνεργασία με το καθεστώς, εφαρμόζοντας απάνθρωπες πρακτικές σε στρατόπεδα όπως το Άουσβιτς και το Νταχάου.

Η αφαίρεση χρυσών στεφάνων και σφραγισμάτων από τα πτώματα κρατουμένων αποτελούσε συστηματική πρακτική. Ο χρυσός επαναχρησιμοποιούνταν σε Γερμανούς ασθενείς ή έλιωνε για να χρηματοδοτήσει τον πόλεμο, μια μέθοδος που είχε υιοθετήσει ακόμη και ο προσωπικός οδοντίατρος του Χίτλερ.

Ο καθηγητής Ντόμινικ Γκρος, διευθυντής του Ινστιτούτου Ιστορίας και Ηθικής της Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Άαχεν, παρουσίασε συγκλονιστικά στοιχεία: πάνω από το 60% των καθηγητών και λέκτορων οδοντιατρικής στο Τρίτο Ράιχ ήταν μέλη του ναζιστικού κόμματος, όπως και οι οκτώ από τους εννέα προέδρους της DGZMK. Συνολικά, το 55% των οδοντιάτρων ήταν μέλη του κόμματος, ποσοστό υψηλότερο ακόμη και από εκείνο των γιατρών ή των εκπαιδευτικών.

Περισσότεροι από 300 οδοντίατροι υπηρέτησαν στα Waffen-SS, ενώ τουλάχιστον 100 συμμετείχαν άμεσα σε κλοπές χρυσού, θανατηφόρες επιλογές και βασανισμούς κρατουμένων.

Πειράματα, στειρώσεις και φρίκη χωρίς αναισθησία

Οδοντίατροι ήταν παρόντες στις ράμπες των στρατοπέδων, επιλέγοντας ποιοι νεοεισερχόμενοι θα οδηγούνταν στους θαλάμους αερίων και ποιοι θα εργάζονταν στα καταναγκαστικά έργα.

Ο Γκέοργκ Κόλντεβεϊ πραγματοποιούσε εξαγωγές δοντιών χωρίς αναισθησία, αφαιρώντας χρυσά σφραγίσματα από ζωντανούς και νεκρούς, ενώ ο Βίλι Γιέγκερ, με φιλοδοξία να γίνει χειρουργός, ακρωτηρίαζε κρατουμένους πριν τους σκοτώσει με θανατηφόρες ενέσεις.
Ο Γκρος αποκάλυψε επίσης πως οδοντίατροι και γναθοχειρουργοί επέβαλλαν αναγκαστικές στειρώσεις σε ασθενείς με σχιστίες ουρανίσκου ή χειλέων.

Μετά τον πόλεμο, η σιωπή

Μετά το 1945, 15 οδοντίατροι καταδικάστηκαν σε θάνατο για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Η συντριπτική πλειονότητα όμως δεν τιμωρήθηκε ποτέ και συνέχισε να ασκεί το επάγγελμα κανονικά στη μεταπολεμική Γερμανία.

Η έρευνα που αποκάλυψε τα στοιχεία ολοκληρώθηκε το 2019, αλλά η τελετή μνήμης έγινε φέτος λόγω καθυστερήσεων που προκάλεσε η πανδημία.

Επιπλέον, τεκμηριώθηκε ότι εκατοντάδες Εβραίοι οδοντίατροι διώχθηκαν — τα δύο τρίτα κατέφυγαν στο εξωτερικό, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Παλαιστίνη και τη Βρετανία.

Η Γερμανική Ιατρική Ένωση είχε ζητήσει επισήμως συγγνώμη το 2012 για τη συμμετοχή των γιατρών στο Ολοκαύτωμα. Δώδεκα χρόνια αργότερα, οι οδοντίατροι κάνουν το ίδιο βήμα, αναγνωρίζοντας τον σκοτεινό ρόλο του κλάδου τους και επιχειρώντας, έστω καθυστερημένα, μια ηθική αποκατάσταση της Ιστορίας.

Ξένοι επισκέπτες που έφτασαν στη Θεσσαλονίκη από όλα τα μήκη και πλάτη της γης, αποδείχθηκαν πιο «ψαγμένοι» τουριστικά κι εκτός από τον Λευκό Πύργο, τη Νέα Παραλία και τα υπόλοιπα γνωστά αξιοθέατα επισκέφτηκαν το Σιδηροδρομικό Μουσείο, στη δυτική πλευρά της πόλης. Οι μεμονωμένοι ταξιδιώτες πριν την άφιξη τους «μελέτησαν» εξονυχιστικά τη Θεσσαλονίκη κι αποφάσισαν να βρεθούν στο συγκεκριμένο μουσείο ώστε να γνωρίσουν το σιδηροδρομικό παρελθόν και την ιστορία της πόλης μέσα από τις ράγες, τα βαγόνια και τα υπόλοιπα σημαντικά εκθέματα, όπως για παράδειγμα οι στολές, τα εισιτήρια, τα ρολόγια κ.α. 

Κι αν το Σιδηροδρομικό Μουσείο Θεσσαλονίκης δεν έχει μπει ακόμη στους «χάρτες» των ξένων ξεναγών, για επισκέψεις μεγάλων γκρουπ, ωστόσο χρόνο με το χρόνο καταγράφονται ολοένα και περισσότερες μεμονωμένες επισκέψεις από χώρες μακρινές όπως η Ιαπωνία, ο Καναδάς, και η Αμερική, αλλά και ευρωπαϊκές όπως η Γερμανία, η Κύπρος και άλλες. 

«Φέτος για πρώτη φορά, στο τέλος της χρονιάς, θα κάνουμε έναν απολογισμό πόσοι ξένοι τουρίστες μας επισκέφτηκαν. Κάπου μαθαίνουν για το Μουσείο και σιγά – σιγά έρχονται στο χώρο μας. Εμείς κάνουμε τις απαραίτητες ξεναγήσεις και τους ενημερώνουμε για όλη τη σιδηροδρομική ιστορία της Θεσσαλονίκης», δήλωσε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο πρόεδρος του Συλλόγου Φίλοι Σιδηροδρόμου Θεσσαλονίκης, Κωνσταντίνος Πάταρας.

Στα βαριά «όπλα» του Σιδηροδρομικού Μουσείου, πέρα από το βαγόνι του ‘Οριαν Εξπρές αλλά και τις ατμομηχανές, έρχονται να προστεθούν δύο ακόμη σημαντικά εκθέματα που θα «φωνάζουν» στους επισκέπτες το Ολοκαύτωμα των χιλιάδων Εβραίων πολιτών της Θεσσαλονίκης. Δύο βαγόνια – φορτάμαξες, από αυτά που χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά Εβραίων στα στρατόπεδα εξόντωσης του Γ’ Ράιχ, έχουν ήδη βρει στέγη στον προαύλιο χώρο του Μουσείου. Τα συγκεκριμένα βαγόνια εντοπίστηκαν διαλυμένα και κατεστραμμένα από τους ανθρώπους του σιδηροδρόμου κι ο 94χρονος, σήμερα, Σάββας Κοέν, τέως διευθυντής του ΟΣΕ, «λυγίζοντας» μπροστά στο βάρος της ιστορικής μνήμης ανέλαβε το κόστος της επισκευής τους .

Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν, τα δύο βαγόνια επισκευάστηκαν υπό την επίβλεψη τέως εργοδηγών του ΟΣΕ και το ερχόμενο Σάββατο, 27 Σεπτεμβρίου, στις 7:30 το απόγευμα, θα πραγματοποιηθεί στο χώρο του Σιδηροδρομικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, επί της οδού Νέα Μοναστηρίου 7Β, μια εκδήλωση για την «αποκάλυψή» τους στο κοινό. 

Μάλιστα, όπως αναφέρουν οι άνθρωποι του Μουσείου, αυτά είναι τα βαγόνια που οδήγησαν τους Εβραίους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης στο ‘Αουσβιτς, ενώ όσα υπάρχουν σήμερα στις ράγες του παλιού σταθμού, το σημείο όπου γίνονται εκδηλώσεις μνήμης, είναι μεταγενέστερα.

Ρεκόρ επισκέψεων από τα σχολεία

Κι ενώ οι μεμονωμένοι ξένοι επισκέπτες σταδιακά μαθαίνουν την ύπαρξη του Μουσείου, ο χώρος φαίνεται πως είναι ιδιαίτερα «δημοφιλής» για τους μαθητές και τις μαθήτριες όλων των σχολικών βαθμίδων, όχι μόνο της Θεσσαλονίκης, αλλά και γειτονικών περιοχών καθώς πολλοί από αυτούς έρχονται στην πόλη στο πλαίσιο των τριήμερων και πενθήμερων εκδρομών τους.
‘Οπως εξηγεί ο κ.Πάταρας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ, το μουσείο αποτελεί χώρο που επισκέπτονται τα σχολεία στο πλαίσιο των εκδρομών που επιλέγουν. «Κάθε χρόνο καταθέτουμε πρόγραμμα ξενάγησης στις Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης με το τι θα δουν τα παιδιά, τι θα συζητήσουμε για το τρένο, τον ασφαλέστερο τρόπο μεταφοράς, μοιράζουμε φυλλάδια για τις ισόπεδες διαβάσεις» συμπληρώνει.

Χάρη σε αυτές τις μαζικές ξεναγήσεις το Σιδηροδρομικό Μουσείο «αυξάνει» ολοένα τον αριθμό των επισκεπτών και ενώ πέρσι το επισκέφθηκαν περίπου 5.000 άτομα, εκτιμάται πως φέτος στο κλείσιμο της χρονιάς ο αριθμός θα ανέβει στις 6.000.

*Τη φωτογραφία παραχώρησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος του Συλλόγου Φίλοι Σιδηροδρόμου Θεσσαλονίκης, Κωνσταντίνος Πάταρας

Μίλησε σε μια εκδήλωση προς τιμήν του Κερκ, συνιδρυτή της Turning Point USA, ο οποίος δολοφονήθηκε σε πανεπιστημιακή εκδήλωση συζήτησης στη Γιούτα νωρίτερα αυτόν τον μήνα.

Αποτίοντας φόρο τιμής στη χήρα του Κερκ, Έρικα, ο Μίλερ είπε: «Την ημέρα που πέθανε ο Τσάρλι, οι άγγελοι έκλαψαν, αλλά αυτά τα δάκρυα είχαν μετατραπεί σε φωτιά στις καρδιές μας. Και αυτή η φωτιά καίει με μια δίκαιη οργή που οι εχθροί μας δεν μπορούν να κατανοήσουν ή να κατανοήσουν. Αλλά βλέπω την Έρικα, τη δύναμή της και το θάρρος της».

«Μου θυμίζει μια διάσημη έκφραση: Η καταιγίδα ψιθυρίζει στον πολεμιστή ότι δεν μπορείς να αντέξεις τη δύναμή μου και ο πολεμιστής ψιθυρίζει πίσω: “Είμαι η καταιγίδα“.

Η Έρικα είναι η καταιγίδα. Εμείς είμαστε η καταιγίδα. Και οι εχθροί μας δεν μπορούν να κατανοήσουν τη δύναμή μας, την αποφασιστικότητά μας, την αποφασιστικότητά μας, το πάθος μας».

Σχολιαστές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ανέφεραν ότι έμοιαζε με την ομιλία του Γκέμπελς στο Βερολίνο, η οποία εκφωνήθηκε ένα χρόνο πριν οι Ναζί ανέλθουν στην εξουσία στη Γερμανία.

Σε εκείνη την ομιλία, ο Γκέμπελς – ο οποίος έδωσε τον τίτλο «Η καταιγίδα έρχεται» – είπε: «Δεν σκεφτόμαστε πλέον με όρους κοινωνικής τάξης. Δεν είμαστε εργάτες ή μεσαία τάξη. Δεν είμαστε πρώτα απ’ όλα Προτεστάντες ή Καθολικοί. Δεν ρωτάμε για καταγωγή ή κοινωνική τάξη. Μαζί μοιραζόμαστε τα λόγια του ποιητή: «Λαέ, ξεσηκωθείτε και δημιουργήστε καταιγίδα, ξεσπάστε!».

Σε άλλο σημείο της ομιλίας του, ο Μίλερ απευθύνθηκε στους υποστηρικτές του ως απογόνους εκείνων που έχτισαν τους μεγάλους κλασικούς πολιτισμούς της Αθήνας και της Ρώμης, προσθέτοντας: «Η Έρικα στέκεται στους ώμους χιλιάδων χρόνων πολεμιστών, γυναικών, που δημιούργησαν οικογένειες, δημιούργησαν πόλεις, δημιούργησαν βιομηχανία, δημιούργησαν πολιτισμό, που μας έβγαλαν από τις σπηλιές και το σκοτάδι στο φως».

Στην ομιλία του το 1932, ο Γκέμπελς απευθύνθηκε στους Ναζί που συγκεντρώθηκαν στο Λούστγκαρτεν του Βερολίνου ως «μάρτυρες, οικοδόμους, φορείς της ιδέας και της κοσμοθεωρίας μας».

Ο μελλοντικός επικεφαλής της προπαγάνδας του Τρίτου Ράιχ επικαλέστηκε τη μνήμη του δολοφονημένου ναζί Χορστ Βέσελ – έχοντας κατά τη στιγμή του θανάτου του δύο χρόνια νωρίτερα αποδώσει τη δολοφονία του σε «εκφυλισμένους κομμουνιστές υποανθρώπους» – παραθέτοντας τα λόγια του ακτιβιστή του δρόμου που είχε προβλέψει ότι «η ημέρα της ελευθερίας και της ευημερίας έρχεται» υπό την φασιστική κυριαρχία.

Ο Γκέμπελς είπε: «Έτσι έγραψε ο νεκρός σύντροφός μας Χορστ Βέσελ, και εμείς εκπληρώνουμε την προφητεία του. Οι άλλοι μπορεί να μας λένε ψέματα, να μας συκοφαντούν και να μας περιφρονούν – οι πολιτικές τους μέρες είναι μετρημένες».

«Ο Αδόλφος Χίτλερ χτυπά τις πύλες της εξουσίας και στη γροθιά του ενώνονται οι γροθιές εκατομμυρίων εργατών και αγροτών. Η εποχή της ντροπής και της ατιμίας έχει σχεδόν τελειώσει».

Ο Μίλερ είπε: «Νόμιζες ότι μπορούσες να σκοτώσεις τον Τσάρλι Κερκ. Τον έκανες αθάνατο. Και τώρα εκατομμύρια θα συνεχίσουν την κληρονομιά του».

«Και θα αφιερώσουμε το υπόλοιπο της ζωής μας στην ολοκλήρωση των σκοπών για τους οποίους ο Τσάρλι έδωσε την τελευταία του δόση αφοσίωσης. Δεν μπορείτε να μας νικήσετε.»

Συνοψίζοντας την ομιλία του, ο Γκέμπελς είχε πει: «Δεν θα επιτρέψουμε στη Γερμανία να βυθιστεί στην ντροπή. Θα δώσουμε πίσω στη Γερμανία έναν λόγο ύπαρξής της, ένα νόημα στη ζωή. Γι’ αυτό είστε εδώ εσείς, άνδρες και γυναίκες, ένας στρατός 200.000 ανδρών».

Ο Μίλερ κατέληξε: «Στον αδερφό μου Τσάρλι. Ξέρω ότι μας κοιτάς αυτή τη στιγμή. Ξέρω ότι παρακολουθείς την Έρικα αυτή τη στιγμή. Ξέρω ότι παρακολουθείς τα παιδιά σου αυτή τη στιγμή. Και σου υπόσχομαι φίλε μου, σου υπόσχομαι αδερφέ μου, ότι θα αποδείξουμε ότι είμαστε άξιοι της θυσίας σου».

«Θα αποδείξουμε ότι αξίζουμε τον χρόνο μας στη γη. Θα σας κάνουμε περήφανους. Θα ολοκληρώσουμε τη δουλειά. Θα νικήσουμε τις δυνάμεις του σκότους και του κακού».

«Και θα υπερασπιζόμαστε κάθε μέρα ό,τι είναι αληθινό, ό,τι είναι όμορφο, ό,τι είναι καλό. Και θα πετύχουμε τη νίκη για τα παιδιά μας, για τις οικογένειές μας, για τον πολιτισμό μας και για κάθε πατριώτη που στέκεται στο πλευρό μας».

Ο Σουηδός οικονομολόγος Άντερς Άσλουντ έγραψε στο Twitter: «Ο Στίβεν Μίλερ είναι ο Γκέμπελς. Αυτό ακούγεται σαν την ομιλία του Γκέμπελς στην κηδεία του Χορστ Βέσελ το 1930».

Ο Τζάστιν Μπράναν, πρόεδρος του τμήματος οικονομικών στο Δημοτικό Συμβούλιο της Νέας Υόρκης, μοιράστηκε την ομιλία προσθέτοντας: «Πέρα από το γκροτέσκο. Ο Μίλερ είναι ένας μεγαλομανής, χριστιανός εθνικιστής, του οποίου η οργή διαψεύδει κάθε έννοια θλίψης».

«Μετέτρεψε μια κηδεία σε συγκέντρωση για τον πόλεμο του Τραμπ κατά της “αριστεράς”. Ακόμα και οι εχθροί του Κερκ αντιμετωπίζουν τον θάνατό του με περισσότερο σεβασμό από αυτό!»

Ένας άλλος χρήστης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης πρόσθεσε: «Ειλικρινά αναρωτιέμαι πόσες ομιλίες του Γκέμπελς έχει μελετήσει ο Στίβεν Μίλερ στο σπίτι για να τον μιμηθεί τόσο πειστικά».

Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά από αμερικανικά και βρετανικά μέσα ενημέρωσης η αστυνομία της Αργεντινής μετά από μία φωτογραφία για αγοροπωλησία ακινήτου βρέθηκαν μπροστά σ΄έναν κλεμμένο πίνακα. Επρόκειτο για τον πίνακα του Τζιουζέπε Βιτόρε Γκισλάντι που φιλοτεχνήθηκε το 1743 με τίτλο «Πορτρέτο μιας Κυρίας». Αλλά όταν έφτασαν, οι ερευνητές συνειδητοποίησαν ότι ο πίνακας είχε εξαφανιστεί – και στη θέση του κρεμόταν ένα μεγάλο κομμάτι κεντήματος που φαινόταν να είχε εγκατασταθεί πρόσφατα.

Τότε διαπίστωσαν ότι το σπίτι που πωλούνταν ανήκε στην κόρη του Φρίντριχ Κάντγκιν, αξιωματικού των SS, ο οποίος τα μαύρα χρόνια του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου είχε κλέψει τον πίνακα από το σπίτι μίας Εβραίας συλλέκτριας. Ο Κάντγκιν, με το παρατσούκλι «φίδι του κατώτερου είδους» είχε χρηματοδοτήσει την πολεμική προσπάθεια του Τρίτου Ράιχ μέσω της κλοπής έργων τέχνης και διαμαντιών από Εβραίους εμπόρους στην Ολλανδία. Υπήρξε βοηθός του αρχηγού της Luftwaffe, Χέρμαν Γκέρινγκ. Κατέφυγε στην Ελβετία το 1945 και στη συνέχεια μετακόμισε στη Βραζιλία και την Αργεντινή, όπου έγινε επιτυχημένος επιχειρηματίας πριν από τον θάνατό του το 1979.
Οι ερευνητές έσπευσαν για να κατασχέσουν τον έξοχο πίνακα κάνοντας έφοδο στο σπίτι της κόρης του Πατρίσια, στην παραθαλάσσια πόλη Μαρ ντελ Πλάτα κοντά στο Μπουένος Άιρες την περασμένη Δευτέρα.

Σύμφωνα με τη dailymail, εξαιτίας του Περόν πάνω από 250.000 γερμανόφωνοι ήρθαν στην Αργεντινή μετά το τέλος του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου, μεταξύ των οποίων και πάρα πολλοί Ναζί. Ανάμεσα στους πλέον διαβόητους εγκληματίες πολέμου που βρήκαν καταφύγιο στην Αργεντινή ήταν ο Άντολφ Άιχμαν – ο κύριος αρχιτέκτονας του Ολοκαυτώματος – και ο γιατρός του στρατοπέδου θανάτου του Άουσβιτς, Γιόζεφ Μένγκελε.

Οι ερευνητές παρατήρησαν έναν γάντζο και σημάδια στον τοίχο, γεγονός που υποδηλώνει ότι ένας πίνακας σε κορνίζα είχε αφαιρεθεί πρόσφατα. Οι διωκτικές αρχές κατάσχεσαν κινητά τηλέφωνα και δύο μη καταχωρημένα πυροβόλα όπλα, καθώς και σχέδια, χαρακτικά και έγγραφα από τη δεκαετία του 1940 που θα μπορούσαν να προωθήσουν την έρευνα αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει προσαχθεί η κόρη του αξιωματικού των Ναζί, Πατρίτσια.

Θεόκριτος Αργυριάδης

Ο λαός ήθελε έναν ισχυρό ηγέτη. Ήθελε έναν ισχυρό ηγέτη που θα ήταν διατεθειμένος να σπάσει κανόνες. Ο Χίτλερ λοιπόν. Ο μοχθηρός ηγέτης των ναζιστών που σκόρπισε τον θάνατο, στην ανάγκη του να νιώσει δυνατός. Ένας ανθρωπάκος, γεμάτος ανασφάλειες αλλά και τόσο πανούργος που έγινε δικτάτορας με την βούλα του συντάγματος και τον νόμων. Με εκλογές, χωρίς αιματοχυσία, ανέλαβε τα ηνία της Γερμανίας και έμελλε να γράψει με μελανό χρώμα τις σελίδες της ιστορίας.

Το υπόβαθρο που ανέβασε τον Χίτλερ στην εξουσία

Μετά την επιστροφή του ως τραυματίας βετεράνος από τον καταστροφικό πόλεμο των χαρακωμάτων του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Χίτλερ και άλλοι πατριώτες Γερμανοί αισθάνθηκαν εξοργισμένοι και ταπεινωμένοι από τους αυστηρούς όρους της Συνθήκης των Βερσαλλιών, την οποία οι Σύμμαχοι υποχρέωσαν την νέα γερμανική κυβέρνηση, τη Δημοκρατία της Βαϊμάρης, να αποδεχτεί μαζί με την υποχρέωση να πληρώσει 33 δισεκατομμύρια δολάρια ως αποζημιώσεις πολέμου.

Η Γερμανία επίσης αναγκάστηκε να παραχωρήσει τις πολύτιμες αποικίες της και να παραδώσει εδάφη αξίας στη Γαλλία και την Πολωνία. Ο γερμανικός στρατός συρρικνώθηκε δραστικά και η χώρα απαγορεύτηκε να έχει υποβρύχια ή αεροπορία. «Θα στύψουμε το γερμανικό λεμόνι μέχρι να τσιρίξουν οι σπόροι!» εξήγησε ένας Βρετανός αξιωματούχος.

Η πληρωμή των καταστρεπτικών αποζημιώσεων αποσταθεροποίησε την οικονομία, προκαλώντας καταστρεπτικό πληθωρισμό. Μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1923, τέσσερα δισεκατομμύρια γερμανικές μάρκες ισοδυναμούσαν με ένα αμερικανικό δολάριο. Οι καταναλωτές χρειάζονταν μια καρότσα για να μεταφέρουν αρκετά χαρτονομίσματα για να αγοράσουν μια φραντζόλα ψωμί.

Ο Χίτλερ, ένας συναρπαστικός δημόσιος ομιλητής, απευθύνθηκε σε πολιτικές συγκεντρώσεις στο Μόναχο καλώντας για μια νέα γερμανική τάξη που θα αντικαθιστούσε τη δημοκρατική κυβέρνηση που θεωρούσε ανίκανη και αναποτελεσματική. Αυτή η Νέα Τάξη ξεχώριζε από ένα αυταρχικό πολιτικό σύστημα βασισμένο σε μια δομή ηγεσίας, όπου η εξουσία ασκούνταν από έναν υπέρτατο εθνικό ηγέτη.

Στη νέα Γερμανία, όλοι οι πολίτες θα υπηρετούσαν ανιδιοτελώς το κράτος, ή Volk (Έθνος), η δημοκρατία θα καταργούνταν και τα ατομικά δικαιώματα θα θυσιάζονταν για το καλό του κράτους του Φύρερ. Ο τελικός στόχος του Ναζιστικού Κόμματος ήταν να καταλάβει την εξουσία μέσω του κοινοβουλευτικού συστήματος της Γερμανίας, να εγκαθιδρύσει τον Χίτλερ ως δικτάτορα και να δημιουργήσει μια κοινότητα φυλετικά καθαρών Γερμανών, πιστών στον Φύρερ τους, που θα τους οδηγούσε σε μια εκστρατεία φυλετικού καθαρισμού και παγκόσμιας κατάκτησης.

Ο Χίτλερ απέδωσε την αδυναμία της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης στην επιρροή των Εβραίων και των κομμουνιστικών μειονοτήτων της Γερμανίας, τους οποίους ισχυριζόταν ότι προσπαθούσαν να καταλάβουν τη χώρα. “Υπάρχουν μόνο δύο δυνατότητες,” είπε σε ένα ακροατήριο στο Μόναχο το 1922. “Είτε η νίκη της Άριας φυλής, είτε η εξόντωση της Άριας φυλής και η νίκη του Εβραίου“. Ο νεαρός Χίτλερ έβλεπε την ιστορία ως μια διαδικασία φυλετικού αγώνα, με την ισχυρότερη φυλή—τη φυλή των Άριων—να επικρατεί τελικά με τη δύναμη των όπλων. “Η ανθρωπότητα έχει μεγαλουργήσει στον αιώνιο πόλεμο,” έγραψε ο Χίτλερ. “Θα εκφυλιστεί στην αιώνια ειρήνη.”

Οι Εβραίοι αντιπροσώπευαν για τους Ναζί ό,τι θεωρούσαν αηδιαστικό:

• τον χρηματοπιστωτικό καπιταλισμό (ο οποίος, κατά τους Ναζί, ελέγχονταν από ισχυρούς Εβραίους χρηματιστές),
• τον διεθνισμό του κομμουνισμού (ο Καρλ Μαρξ ήταν Γερμανός Εβραίος και η ηγεσία του Γερμανικού Κομμουνιστικού Κόμματος ήταν σε μεγάλο βαθμό Εβραϊκή),
• και τα σύγχρονα πολιτιστικά κινήματα όπως η ψυχανάλυση και η μουσική swing.

Ο Χίτλερ ήταν ο ιδεολόγος καθώς και ο κύριος οργανωτής του Ναζιστικού Κόμματος. Μέχρι το 1921, το κόμμα είχε μια εφημερίδα, μια επίσημη σημαία και έναν ιδιωτικό στρατό – τους Sturmabteilung (ελληνικά: Τάγματα Εφοδού) – που αποτελούνταν σε μεγάλο βαθμό από άνεργους και απογοητευμένους βετεράνους του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μέχρι το 1923, τα Τάγματα Εφόδου είχαν αυξηθεί σε 15.000 άνδρες και είχαν πρόσβαση σε κρυφές αποθήκες όπλων. Εκείνο το έτος, ο Χίτλερ και ο ήρωας του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, στρατηγός Έριχ Λούντεντορφ, προσπάθησαν να ανατρέψουν την εκλεγμένη περιφερειακή κυβέρνηση της Βαυαρίας με ένα πραξικόπημα γνωστό ως Putsch στο Beer Hall.

Ο γερμανικός στρατός συνέτριψε την εξέγερση και ο Χίτλερ πέρασε ένα χρόνο στη φυλακή – σε χαλαρό περιορισμό. Μετά την απελευθέρωση από τη φυλακή, ο Χίτλερ υποσχέθηκε να εργαστεί εντός του κοινοβουλευτικού συστήματος για να αποφύγει την επανάληψη του οπισθοδρομικού πλήγματος στο Beer Hall. Στη δεκαετία του 1920, ωστόσο, το Ναζιστικό Κόμμα ήταν ακόμα μια περιθωριακή ομάδα υπερεξτρεμιστών με μικρή πολιτική δύναμη. Έλαβε μόνο το 2,6% των ψήφων στις εκλογές του Ράιχσταγκ του 1928.

Όμως η παγκόσμια οικονομική ύφεση και η αυξανόμενη δύναμη των εργατικών συνδικάτων και των κομμουνιστών έπεισαν όλο και περισσότερους Γερμανούς να στραφούν στο Ναζιστικό Κόμμα. Οι Ναζί τρέφονταν με χρεοκοπίες τραπεζών και ανεργία – απόδειξη, είπε ο Χίτλερ, της αναποτελεσματικότητας της δημοκρατικής κυβέρνησης. Ο Χίτλερ δεσμεύτηκε να αποκαταστήσει την ευημερία, να δημιουργήσει πολιτική τάξη (συντρίβοντας τις βιομηχανικές απεργίες και τις διαδηλώσεις στους δρόμους από κομμουνιστές και σοσιαλιστές), να εξαλείψει την επιρροή των Εβραίων χρηματοδοτών και να κάνει την πατρίδα για άλλη μια φορά παγκόσμια δύναμη. 

Μέχρι το 1932, οι Ναζί ήταν το μεγαλύτερο πολιτικό κόμμα στο Ράιχσταγκ…

Η αρχή της ναζιστικής θηριωδίας…

Ενενήντα δύο χρόνια πριν, αυτόν τον μήνα, τη Δευτέρα το πρωί, 30 Ιανουαρίου 1933, ο Άντολφ Χίτλερ διορίστηκε 15ος καγκελάριος της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης. Σε μια από τις πιο εκπληκτικές πολιτικές μεταμορφώσεις στην ιστορία της δημοκρατίας, ο Χίτλερ ξεκίνησε να καταστρέφει ένα συνταγματικό κράτος μέσω συνταγματικών μέσων. Ακολουθεί μια βήμα-βήμα αναφορά για το πώς ο Χίτλερ αποδυνάμωσε και στη συνέχεια κατέρριψε τις δημοκρατικές δομές και διαδικασίες της χώρας του σε λιγότερο από δύο μήνες – συγκεκριμένα, σε έναν μήνα, τρεις εβδομάδες, δύο ημέρες, οκτώ ώρες και 40 λεπτά. Τα λεπτά, όπως θα δούμε, είχαν σημασία.

Ο Χανς Φρανκ υπηρέτησε ως προσωπικός δικηγόρος και κύριος νομικός στρατηγός του Χίτλερ κατά τα πρώτα χρόνια του ναζιστικού κινήματος. Ενώ αργότερα περίμενε την εκτέλεσή του στη Νυρεμβέργη για τη συμμετοχή του στις ναζιστικές θηριωδίες, ο Φρανκ σχολίασε την αξιοσημείωτη ικανότητα του Χίτλερ να ανιχνεύει «την ενδεχόμενη αδυναμία που κρύβεται σε κάθε τυπική μορφή του νόμου» και να εκμεταλλεύεται στυγνά αυτή την αδυναμία.

Μετά την αποτυχία του Πραξικοπήματος της Μπυραρίας του Νοεμβρίου 1923, ο Χίτλερ είχε παραιτηθεί από την απόπειρα ανατροπής της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης με βίαια μέσα, αλλά όχι από τη δέσμευσή του να καταστρέψει το δημοκρατικό σύστημα της χώρας, μια απόφαση που επανέλαβε σε έναν όρκο νομιμότητας μπροστά στο Συνταγματικό Δικαστήριο τον Σεπτέμβριο του 1930.

Επικαλούμενος το Άρθρο 1 του συντάγματος της Βαϊμάρης, το οποίο δήλωνε ότι η κυβέρνηση είναι έκφραση της θέλησης του λαού, ο Χίτλερ ενημέρωσε το δικαστήριο ότι μόλις πετύχαινε την εξουσία μέσω νόμιμων μέσων, είχε την πρόθεση να διαμορφώσει την κυβέρνηση όπως εκείνος το θεωρούσε σωστό. Ήταν μια απίστευτα προκλητική δήλωση.

• «Άρα, μέσω συνταγματικών μέσων;» ρώτησε ο πρόεδρος του δικαστηρίου.
• «Ακριβώς!» απάντησε ο Χίτλερ.

Μέχρι τον Ιανουάριο του 1933, οι αδυναμίες της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης – του συντάγματος των 181 άρθρων, το οποίο καθόριζε τις δομές και τις διαδικασίες για τα 18 ομοσπονδιακά κράτη της – ήταν τόσο εμφανείς όσο και άφθονες. Έχοντας περάσει μια δεκαετία στην αντιπολιτευτική πολιτική, ο Χίτλερ γνώριζε από πρώτο χέρι πόσο εύκολα μια φιλόδοξη πολιτική ατζέντα μπορούσε να επικρατήσει. Είχε καταφέρει να ενσωματώσει ή να εξουδετερώσει δεξιούς αντιπάλους και να παραλύσει τις νομοθετικές διαδικασίες για χρόνια, και για τους τελευταίους οκτώ μήνες, είχε παίξει παρεμποδιστική πολιτική, βοηθώντας στην ανατροπή τριών καγκελαρίων και δύο φορές αναγκάζοντας τον πρόεδρο να διαλύσει το Ράιχσταγκ (κτίριο που στεγάζει το Γερμανικό ομοσπονδιακό κοινοβούλιο) και να καλέσει σε νέες εκλογές.

Τα πρώτα φασιστικά βήματα στην εξουσία 

Όταν ο Χίτλερ έγινε καγκελάριος, ήθελε να αποτρέψει άλλους από το να του κάνουν ό,τι είχε κάνει εκείνος σε αυτούς. Αν και το ποσοστό ψήφων του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος του είχε αυξηθεί – στις εκλογές του Σεπτεμβρίου 1930, μετά την οικονομική κρίση του 1929, είχαν αυξήσει τη συμμετοχή τους στο Ράιχσταγκ σχεδόν εννέα φορές, από 12 αντιπροσώπους σε 107, και στις εκλογές του Ιουλίου του 1932, είχαν διπλασιάσει τη δύναμή τους με 230 έδρες- ήταν ακόμη πολύ μακριά από την πλειοψηφία. Οι έδρες τους αντιστοιχούσαν μόλις στο 37% του νομοθετικού σώματος, και η μεγαλύτερη δεξιά συμμαχία στην οποία ανήκε το Ναζιστικό Κόμμα έλεγχε μόλις το 51% του Ράιχσταγκ, αλλά ο Χίτλερ πίστευε ότι έπρεπε να ασκήσει απόλυτη εξουσία: «Το 37% αντιπροσωπεύει το 75% του 51%», ισχυρίστηκε σε έναν Αμερικανό δημοσιογράφο, εννοώντας ότι η κατοχή της σχετικής πλειοψηφίας ενός απλού ποσοστού ήταν αρκετή για να του δώσει απόλυτη εξουσία.

Ωστόσο, γνώριζε ότι σε ένα πολυκομματικό πολιτικό σύστημα, με συνεχείς συμμαχίες, οι πολιτικοί υπολογισμοί του δεν ήταν τόσο απλοί. Πίστευε ότι ένας νόμος εξουσιοδότησης ήταν κρίσιμος για την πολιτική του επιβίωση. Ωστόσο, η ψήφιση ενός τέτοιου νόμου – ο οποίος θα κατεδάφιζε τη διάκριση των εξουσιών, θα παραχωρούσε στην εκτελεστική εξουσία του Χίτλερ την αρμοδιότητα να νομοθετεί χωρίς έγκριση του κοινοβουλίου, και θα του επέτρεπε να κυβερνά με διατάγματα, παρακάμπτοντας τα δημοκρατικά θεσμικά όργανα και το σύνταγμα – απαιτούσε την υποστήριξη των δύο τρίτων της πλειοψηφίας στο διχασμένο Ράιχσταγκ.

Η διαδικασία αποδείχθηκε ακόμα πιο δύσκολη από ό,τι είχε προβλεφθεί. Ο Χίτλερ διαπίστωσε ότι οι δικτατορικές του προθέσεις εμποδίζονταν μέσα στις πρώτες έξι ώρες από την ανάληψη της καγκελαρίας του. Στις 11:30 το πρωί εκείνης της Δευτέρας, έδωσε τον όρκο να υπερασπιστεί το σύνταγμα, έπειτα πέρασε απέναντι στο ξενοδοχείο Κάιζερχοφ για να γευματίσει, και στη συνέχεια επέστρεψε στην Καγκελαρία του Ράιχ για μια ομαδική φωτογραφία με το «Κυβερνητικό Συμβούλιο του Χίτλερ», ακολουθούμενη από την πρώτη του επίσημη συνάντηση με τους εννέα υπουργούς του, ακριβώς στις 5 το απόγευμα.

Ο Χίτλερ άνοιξε τη συνάντηση με καυχησιολογία, λέγοντας ότι εκατομμύρια Γερμανοί είχαν υποδεχθεί την καγκελαρία του με «ευφροσύνη», και στη συνέχεια παρουσίασε τα σχέδιά του για την απομάκρυνση βασικών κυβερνητικών αξιωματούχων και την αντικατάστασή τους με πιστούς υποστηρικτές του. Σε αυτό το σημείο, στράφηκε στο κύριο θέμα της ατζέντας του: τον νόμο εξουσιοδότησης που, όπως ισχυρίστηκε, θα του έδινε τον χρόνο (τέσσερα χρόνια, σύμφωνα με τις διατάξεις του σχεδίου του νόμου) και την εξουσία που απαιτούνταν για να εκπληρώσει τις υποσχέσεις της εκστρατείας του:

• να αναζωογονήσει την οικονομία,
• να μειώσει την ανεργία,
• να αυξήσει τις στρατιωτικές δαπάνες,
• να αποσυρθεί από τις διεθνείς συνθήκες,
• να καθαρίσει τη χώρα από ξένους που ισχυριζόταν ότι «δηλητηρίαζαν» το αίμα του έθνους,
• και να πάρει εκδίκηση από τους πολιτικούς του αντιπάλους. 

Όταν ο Χίτλερ αναρωτήθηκε αν ο στρατός θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να καταστείλει οποιαδήποτε δημόσια αναταραχή, ο υπουργός Άμυνας Βέρνερ φον Μπλόμπεργκ απέρριψε την ιδέα αμέσως, παρατηρώντας ότι «ένας στρατιώτης εκπαιδεύεται να βλέπει έναν εξωτερικό εχθρό ως τον μοναδικό του πιθανό αντίπαλο». Ως αξιωματικός καριέρας, ο Μπλόμπεργκ δεν μπορούσε να φανταστεί Γερμανούς στρατιώτες να διατάσσονται να πυροβολούν Γερμανούς πολίτες στους γερμανικούς δρόμους για την υπεράσπιση της κυβέρνησης του Χίτλερ (ή οποιουδήποτε άλλου Γερμανού).

Ο Χίτλερ είχε εκλεγεί με την υπόσχεση να «αποστραγγίσει τον κοινοβουλευτικό βάλτο», για να βρεθεί τώρα να καταβυθίζεται σε μια κινούμενη άμμο κομματικών πολιτικών και να προσκρούει στους συνταγματικούς φραγμούς. Αντί να αναγνωρίσει την αντίσταση ή τις δυσάρεστες αλήθειες, αντέδρασε όπως συνήθως έκανε όταν βρισκόταν αντιμέτωπος με αντίθετες απόψεις ή δυσκολίες: τις αγνόησε και επέμεινε με μεγαλύτερη επιμονή.

Η πυρκαγιά του Ράιχσταγκ και η καταστολή της αντιπολίτευσης

Στις 27 Φεβρουαρίου 1933, η Ράιχσταγκ πήρε φωτιά. Αν και οι συνθήκες της πυρκαγιάς παραμένουν θέμα συζήτησης, το Ναζιστικό καθεστώς έριξε αμέσως την ευθύνη στους Κομμουνιστές, χρησιμοποιώντας το γεγονός ως πρόφαση για την εφαρμογή κατασταλτικών μέτρων.

Ο πρόεδρος Πολ φον Χίντενμπουργκ, υπό την πίεση του Χίτλερ, υπέγραψε το Διάταγμα της Πυρκαγιάς της Ράιχσταγκ στις 28 Φεβρουαρίου.

Αυτό το διάταγμα ανέστειλε θεμελιώδη δικαιώματα όπως η ελευθερία του Τύπου, της έκφρασης και της συνάθροισης, και επέτρεψε μαζικές συλλήψεις χωρίς δίκη.

Στις επόμενες εβδομάδες, χιλιάδες κομμουνιστές, σοσιαλδημοκράτες και πολιτικοί αντίπαλοι συνελήφθησαν ή εξαναγκάστηκαν σε εξορία.

Εκλογική χειραγώγηση και το πρώτο στρατόπεδο συγκέντρωσης

Στις 5 Μαρτίου 1933, η Γερμανία διεξήγαγε εκλογές σε ένα κλίμα εκφοβισμού και βίας. Οι Ναζί κέρδισαν το 44% των ψήφων, μια σημαντική αύξηση, αλλά εξακολουθούσε να είναι ανεπαρκές για την απόλυτη πλειοψηφία. Ωστόσο, με την απαγόρευση των Κομμουνιστών και την ακύρωση των εδρών τους, ο Χίτλερ απέκτησε τον απαραίτητο έλεγχο της Ράιχσταγκ.

Στις 23 Μαρτίου 1933, η Ράιχσταγκ ενέκρινε το Νόμο Εξουσιοδότησης, ο οποίος έδινε στον Χίτλερ δικτατορικές εξουσίες.

Αυτός ο νόμος, που κατέστρεφε επισήμως τις δημοκρατικές δομές της Βαϊμάρης, κατέστη δυνατόν χάρη στη χειραγώγηση του πολιτικού συστήματος και στον εκφοβισμό των παρόντων βουλευτών.

Με πλήρη έλεγχο της κυβέρνησης, ο Χίτλερ ξεκίνησε μια εκστρατεία συστηματικής καταπίεσης. Πολιτικοί αντίπαλοι συλλαμβάνονταν και αποστέλλονταν σε στρατόπεδα όπως το Νταχάου, το οποίο ιδρύθηκε τον Μάρτιο του 1933.

Ταυτόχρονα, το καθεστώς άρχισε να συγκεντρώνει την εξουσία στο Βερολίνο και να εξαλείφει την αυτονομία των ομόσπονδων κρατών.

Ο Χέρμαν Γκέρινγκ, ως υπουργός Εσωτερικών της Πρωσίας, αναδιοργάνωσε την κρατική αστυνομία και χρησιμοποίησε τα τάγματα εφόδου με τα καφέ κοστούμια ως βοηθητική δύναμη για να καταπνίξει οποιαδήποτε μορφή διαφωνίας.

Η προπαγάνδα και ο συμβολισμός της εξουσίας

Στις 21 Μαρτίου 1933, ο Χίτλερ χρησιμοποίησε την λεγόμενη “Ημέρα του Πότσνταμ” ως εργαλείο προπαγάνδας για να κερδίσει την υποστήριξη των συντηρητικών ελίτ και να προβάλει μια εικόνα εθνικής ενότητας.

Ντυμένος σοβαρά, εμφανίστηκε δίπλα στον Πρόεδρο Χίντενμπουργκ, ο οποίος φορούσε την στρατιωτική του στολή, σε μια εκδήλωση που είχε σκοπό να συμβολίσει τη συνέχεια μεταξύ του παλιού καθεστώτος και του νέου.

Λίγο αργότερα, ο Γιόζεφ Γκέμπελς διορίστηκε Υπουργός Προπαγάνδας, εδραιώνοντας τον έλεγχο του καθεστώτος πάνω στα ΜΜΕ και εξαλείφοντας οποιοδήποτε κατάλοιπο ελεύθερου Τύπου.

Μπορούσε να αλλάξει το ρου της ιστορίας;

Αν και η άνοδος του Χίτλερ θεωρείται τώρα αναπόφευκτη, οι ιστορικοί επισημαίνουν ότι αρκετές κρίσιμες αποφάσεις θα μπορούσαν να είχαν αλλάξει την πορεία της ιστορίας.

Η αρχική απροθυμία του Χίντενμπουργκ να τον διορίσει καγκελάριο, στρατηγικά λάθη από τα κόμματα της αντιπολίτευσης και η έλλειψη συνοχής μεταξύ των συντηρητικών διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην ευκολία του Χίτλερ να φτάσει στην εξουσία.

Η περίπτωση του Χίτλερ είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς ένας εχθρός του δημοκρατικού συστήματος μπορεί να χρησιμοποιήσει τους ίδιους τους νομικούς μηχανισμούς του για να το καταστρέψει.

Η άνοδός του και η εδραίωση της εξουσίας του σε λιγότερο από δύο μήνες υπογραμμίζουν τη σημασία της προστασίας των δημοκρατικών θεσμών από εκείνους που επιδιώκουν να τους αποδομήσουν.

Απαντώντας εμμέσως ο Μασκ έγραψε:

“Ειλικρινά, χρειάζονται καλύτερα βρώμικα κόλπα.

Η επίθεση «όλοι είναι ο Χίτλερ» είναι τόσο κουρασμένη”.

Frankly, they need better dirty tricks.

The “everyone is Hitler” attack is sooo tired 😴 https://t.co/9fIqS5mWA0

— Elon Musk (@elonmusk) January 21, 2025

«Μπορούμε να σταματήσουμε να αποκαλούμε τους ανθρώπους Ναζί; Δεν λειτούργησε την προεκλογική περίοδο, δεν λειτουργεί και τώρα, είναι κουραστικό, βαρετό και παλιό. Δεν περνάει πια, οι άνθρωποι δεν σοκάρονται από αυτό» έγραψε ένας χρήστης του Χ με τον Έλον Μασκ να απαντά από κάτω «ναι, αυτό ακριβώς».

Ωστόσο η «σκόνη» που έχει ήδη σηκωθεί είναι μεγάλη με μέσα ενημέρωσης από το Ισραήλ, όπως η Haaretz να γράφει για «έναν ρωμαϊκό χαιρετισμό, έναν φασιστικό χαιρετισμό που κυρίως σχετίζεται με τη Ναζιστική Γερμανία».

«Η ιστορία του φασισμού μπροστά στα μάτια μας. Ήταν ένας ναζιστικός χαιρετισμός και μάλιστα ένας επιθετικός χαιρετισμός» σχολίασε η καθηγήτρια Ιστορίας στο πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, Ρουθ Μπεν-Γκιάτ.

Την ίδια ώρα, όπως μετέδωσε το Rolling Stone, λογαριασμοί ακροδεξιών στα social media πανηγύρισαν για την κίνηση του Μασκ. «Δεν με νοιάζει αν ήταν λάθος. Θα απολαύσω το δράμα που εκτυλίσσεται» έγραψε στο Telegram ο επικεφαλής της νεοναζιστικής ομάδας Blood Tribe, με τον επικεφαλής της ακροδεξιάς πλατφόρμας Gab να προσθέτει «θαυμάσια πράγματα συμβαίνουν σήμερα».

Στο βίντεο ωστόσο που ανέβασε η ομάδα του Μασκ στον λογαριασμό του στο Χ, η συγκεκριμένη σκηνή έχει «κοπεί» και, αντί για τον αμφιλεγόμενο χαιρετισμό του Μασκ, εμφανίζονται θεατές να τον χειροκροτούν.

pic.twitter.com/hH6i7xYy60

— Elon Musk (@elonmusk) January 20, 2025

ΔΕΙΤΕ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ:

Για την ιστορικό Κλερ Όμπιν, ειδική στο ζήτημα του ναζισμού στις ΗΠΑ, δεν υπάρχει αμφιβολία: ο Ίλον Μασκ έκανε όντως το «ζιγκ χάιλ», τον ναζιστικό χαιρετισμό, σχολίασε μέσω X.

«Δεν πήρε πολύ», σχολίασε δηκτικά επίσης μέσω X ο Δημοκρατικός βουλευτής Τζίμι Γκόμες, παραθέτοντας άλλη ανάρτηση με τη φωτογραφία του πλουσιότερου ανθρώπου στον πλανήτη καθώς κάνει τον χαιρετισμό επί σκηνής.

Άλλη ιστορικός ειδικευμένη στον φασισμό, η Ρουθ Μπεν-Γκιάτ, επίσης τόνισε μέσω X πως «αυτός ήταν όντως ναζιστικός χαιρετισμός, πολύ πολεμοχαρής».

Ορισμένες ξένες εφημερίδες, όπως η ισραηλινή Haaretz ή η βρετανική Guardian, σημείωσαν πως ο Αμερικανός επιχειρηματίας «φάνηκε» να κάνει «φασιστικό» ή «φασιστικού στιλ» χαιρετισμό.

«Φαίνεται πως το κράταγε μέσα του καιρό κι επιτέλους μπόρεσε να το κάνει», σχολίασε η Δημοκρατική βουλεύτρια Κόρι Μπους, επίσης μέσω X.

Φαίνεται «λες κι έκανε πρόβες μπροστά στον καθρέφτη για να βρει την ακριβή γωνία», πρόσθεσε ειρωνικά.

Το περιοδικό Wired επισήμανε πως πολλές προσωπικότητες της άκρας δεξιάς δεν έκρυψαν τη χαρά τους για τη χειρονομία αυτή, όπως ο σχολιαστής Έβαν Κίλγκορ, πως εξήρε την «απίστευτη» κίνηση του κ. Μασκ.

Το τελευταίο διάστημα ο Ίλον Μασκ πολλαπλασίασε τις δηλώσεις υποστήριξης στο γερμανικό ακροδεξιό κόμμα AfD, στην ακροδεξιά πρωθυπουργό της Ιταλίας Τζόρτζα Μελόνι, καθώς και στο βρετανικό αντιμεταναστευτικό κόμμα Reform UK.

«Ο Ίλον Μασκ γνώριζε ακριβώς τι έκανε με τον φασιστικό ρωμαϊκό χαιρετισμό του στην εκδήλωση του Τραμπ σήμερα — που εγγράφεται στο πλαίσιο της ρητής υποστήριξής του σε πολιτικές και κόμματα της άκρας δεξιάς», τόνισε η Έιμι Σπιτάλνικ, επικεφαλής της αμερικανικής εβραϊκής οργάνωσης JCPA.

«Κατά κάποιο τρόπο, βρεθήκαμε να συζητάμε αν ένας ναζιστικός χαιρετισμός στη συγκέντρωση του Τραμπ ήταν όντως ναζιστικός χαιρετισμός, μόλις οκτώ ώρες μετά την έναρξη της δεύτερης προεδρίας Τραμπ. Ακριβώς έτσι λειτουργεί ο φασισμός», συμπλήρωσε η ίδια.

Αλλά για τον Μπράντον Γκαλάμπος, 29χρονο πάστορα που ήταν παρών στην εκδήλωση, η χειρονομία του μεγιστάνα της τεχνολογίας έμοιαζε «χιουμοριστική».

«Είναι πολύ παράξενος και χρησιμοποιεί πολύ τον σαρκασμό», είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο. «Προφανώς η αριστερά (…) θα πει πως είναι ναζί ή ό,τι νά’ναι, όμως νομίζω πως ήταν απλά χιουμοριστικός ο τρόπος που το έκανε».

Η οργάνωση ADL, που αγωνίζεται εναντίον του αντισημιτισμού και έχει καταφερθεί στο παρελθόν εναντίον του πλουσιότερου ανθρώπου στην υφήλιο, αυτή τη φορά φάνηκε να τον υπερασπίζεται. «Μοιάζει σαν ο Ίλον Μασκ να έκανε άγαρμπη χειρονομία σε στιγμή ενθουσιασμού, όχι ναζιστικό χαιρετισμό», εκτίμησε μέσω X.

Η βουλεύτρια των Δημοκρατικών Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτές αντέδρασε ορισμένα στην τοποθέτηση αυτή της ADL. «Υπερασπίζεστε ένα ‘χάιλ Χίτλερ’ που έγινε επανειλημμένα», σφυροκόπησε.

«Ο κόσμος μπορεί επισήμως να σταματήσει να στρέφεται σε εσάς ως πηγή αξιόπιστης πληροφόρησης», πρόσθεσε η πολιτικός της αριστερής πτέρυγας των Δημοκρατικών.

Για τον ιστορικό Άαρον Άστορ, ο χαιρετισμός του πολυδισεκατομμυριούχου δεν ήταν ναζιστικός.

«Έχω επικρίνει τον Ίλον Μασκ επανειλημμένα, επειδή αφήνει τους νεοναζί να λερώνουν αυτή την πλατφόρμα, ανέφερε μέσω X, προτού συμπληρώσει «όμως αυτός δεν είναι ναζιστικός χαιρετισμός. Αυτός είναι ένας αυτιστικός, κοινωνικά αδέξιος άνθρωπος που λέει στο πλήθος ‘σας ευχαριστώ από την καρδιά μου’».

Ο Ίλον Μασκ είχε αποκαλύψει το 2021 πως πάσχει από το σύνδρομο Άσπεργκερ, μορφή αυτισμού.

Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ορισμένοι χρήστες συνδέουν το καθεστώς στη Συρία με τους Γερμανούς Εθνικοσοσιαλιστές του Αδόλφου Χίτλερ και ιδίως με τον Αλόις Μπρούνερ, ο οποίος λέγεται ότι διέφυγε στη Συρία μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Μπρούνερ θεωρείται δεξί χέρι του Αδόλφου Άιχμαν, ενορχηστρωτή της εξόντωσης έξι εκατομμυρίων Εβραίων.

Ο αξιωματούχος των SS, ο οποίος καταδικάστηκε ερήμην σε θάνατο στη Γαλλία το 1953, ήρθε σύμφωνα με πληροφορίες στη Συρία το 1954. Σε αυτόν αποδίδεται το βασανιστήριο της λεγόμενης «γερμανικής καρέκλας», με το οποίο έσπαγαν τη σπονδυλική στήλη όσων αρνούνταν να μιλήσουν.

Ευπρόσδεκτοι οι ναζί στη Συρία

Δεν ήταν ωστόσο το μόνο μέλος των SS ή της Βέρμαχτ που βρήκε καταφύγιο στη Συρία, δηλώνει στην DW η Νούρα Τσαλάτι από το Πανεπιστήμιο της Ερφούρτης, η οποία έχει ερευνήσει τις σχέσεις μεταξύ της ανατολικογερμανικής Στάζι και των συριακών μυστικών υπηρεσιών: «Οι πρώην αξιωματούχοι της Βέρμαχτ ήταν παραπάνω από ευπρόσδεκτοι στις ένοπλες δυνάμεις της Συρίας, διότι: δεν είχαν αποικιοκρατικό παρελθόν στη Μέση Ανατολή, ήταν έμπειροι στη διεξαγωγή πολέμων και συμμετείχαν στη δολοφονία των Εβραίων».

Alois Brunner, the Nazi war criminal at home in Assad’s Syria – Grégoire SAUVAGE – France 24 2024/12/12 https://t.co/ZgjWHWzRCX

— 薮内新太 (@yabooarat) December 14, 2024

Η τότε συριακή ηγεσία δεν είχε στην υπηρεσία της μόνο ναζί. Είχε σχέσεις και με τη Στάζι, τη μυστική υπηρεσία εσωτερικής ασφαλείας της Γερμανικής Λαοκρατικής Δημοκρατίας. Η επαφή αυτή ταίριαζε τότε στη λογική του Ψυχρού Πολέμου, με το κυβερνών κόμμα Μπάαθ να προσεγγίζει ολοένα και περισσότερο το αποκαλούμενο Ανατολικό Μπλοκ της Σοβιετικής Ένωσης και των κρατών-δορυφόρων της.

Οι αποδείξεις για τις σχέσεις Άσαντ και Στάζι είναι δύσκολο να βρεθούν, μιας και το ανατολικογερμανικό καθεστώς κατέστρεψε τους σχετικούς φακέλους, όταν διαλύθηκε η μυστική υπηρεσία το 1989: «Η συριακή μυστική υπηρεσία ήταν το όργανο καταπίεσης και βασανιστηρίων του καθεστώτος Άσαντ. Οι ναζί ειδικεύονταν στα βασανιστήρια, ενώ η Στάζι στην ψυχολογική τρομοκρατία. Έχουμε λοιπόν να κάνουμε με ένα καθεστώς και ένα σύμπλεγμα μυστικών υπηρεσιών που συνδύαζε ό,τι χειρότερο από δύο κόσμους».

Η Γερμανία έπρεπε να πληρώσει τα περισσότερα για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όμως, το αρχικό σύνολο εξακολουθεί να είναι ασαφές –ίσως γιατί οι συμμαχικές χώρες απαίτησαν διαφορετικές μορφές αποζημίωσης στις διάφορες συνεδριάσεις που πραγματοποιήθηκαν ώστε να συζητηθεί η Ευρώπη μετά τον πόλεμο. Πιστεύεται πως αρχικώς οι σύμμαχοι υπέδειξαν ότι η Γερμανία χρωστούσε έως και 320 δισ. δολάρια σε κατατεθειμένα αιτήματα αποζημιώσεων – ποσό που σύντομα κατάλαβαν ότι δεν θα μπορούσε να αποπληρωθεί από τη Γερμανία την περίοδο εκείνη, ιδιαίτερα λόγω και του πρόσθετου χρέους από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Σε συνέδριο για το Γερμανικό Εξωτερικό Χρέος που πραγματοποιήθηκε στο Λονδίνο το 1952, τα μεταπολεμικά χρέη της Γερμανίας απομειώθηκαν στα περίπου 7 δισ. γερμανικά μάρκα (περίπου 3 δισ. δολάρια με τις σημερινές ισοτιμίες) από 16,2 δισ. γερμανικά μάρκα, ενώ τα προπολεμικά χρέη της μειώθηκαν σε 7,3 δισ. γερμανικά μάρκα.
Επιπλέον, η Γερμανία έπρεπε να παραχωρήσει την εξουσία της χώρας και να διαιρεθεί αρχικά σε τέσσερις ζώνες που θα εξουσίαζαν οι σύμμαχοι, οι οποίες θα ήταν αποστρατικοποιημένες και από τις οποίες θα αφαιρούνταν όλος ο οπλισμός.

Στο Συνέδριο του Πότσδαμ -ένα από τα συνέδρια των συμμάχων- αναφέρθηκε πως «η αποπληρωμή των επανορθώσεων θα πρέπει να αφήνει αρκετούς πόρους ώστε να μπορούν οι Γερμανοί να ζήσουν χωρίς εξωτερική βοήθεια».

Στις 14 Ιανουαρίου 1946, στη Συνδιάσκεψη Ειρήνης που πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι, δημιουργήθηκαν δύο μορφές επανορθώσεων για τους συμμάχους, σε μερίδια: η μία αφορούσε όλες τις επανορθώσεις, περιλαμβανομένων και των κεφαλαίων και η δεύτερη τον «βιομηχανικό και άλλο κεφαλαιακό εξοπλισμό». Η Βρετανία, οι ΗΠΑ, η Γαλλία και η Γιουγκοσλαβία ήταν οι μεγαλύτεροι μέτοχοι.

Επιπλέον, η Γερμανία υπέγραψε συμφωνία στις 10 Σεπτεμβρίου 1952, επιβεβαιώνοντας πως η Δυτική Γερμανία θα συμφωνούσε να πληρώσει 3 δισ. γερμανικά μάρκα στο Ισραήλ σε δόσεις και 450 εκατ. γερμανικά μάρκα στο Παγκόσμιο Εβραϊκό Κογκρέσο, ομοσπονδία που εκπροσωπεί τις εβραϊκές κοινότητες, σε διάστημα 12 ετών.

Αν και παραμένει ασαφές πόσα χρωστούσε αρχικά η Γερμανία και πόσα πρέπει να πληρώσει τώρα -δεδομένων των τόκων επί του αρχικού δανείου και των χωρών που υποστηρίζουν ότι δεν έχουν πάρει αρκετά- ένας συγγραφέας έχει διακινδυνεύσει μια εκτίμηση: σύμφωνα με τον Pablo De Grieff, συγγραφέα του βιβλίου «The Handbook of Reparations», μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 1965 η Γερμανία είχε καταβάλει 4,5 δισ. δολάρια, τα οποία αυξήθηκαν συνολικά σε άνω των 38,6 δισ. δολα. μέχρι το 2000.

Στην Ελλάδα το 80% της εγχώριας βιομηχανίας καταστράφηκε, όπως επίσης και το 28% των υποδομών.

Η πραγματική τραγωδία ωστόσο είναι ότι εκατοντάδες χιλιάδες άμαχοι έχασαν τη ζωή τους, καθώς τα χρόνια της κατοχής πέθαναν 273.000 – 747.000 Έλληνες, ή το 3,7-10,2% του προπολεμικού πληθυσμού.

Επιπλέον, το 1942, η Ελληνική Κεντρική Τράπεζα αναγκάστηκε από το κατοχικό καθεστώς να δανείσει 476 εκατομμύρια Ράιχσμαρκ με επιτόκιο 0% στη ναζιστική Γερμανία.

Μετά τον πόλεμο, η Ελλάδα έλαβε το μερίδιό της από τις αποζημιώσεις που κατέβαλε η Γερμανία στους Συμμάχους.

Αρχικά είχε αποφασιστεί να δοθούν στην Ελλάδα 7,181 δισ. δολάρια. Στο τέλος, πάντως, η Ελλάδα έλαβε αποζημιώσεις με τη μορφή χρημάτων και βιομηχανικών αγαθών αξίας περίπου μόλις 25 εκατομμυρίων δολαρίων.

Το 1960, η Γερμανία υπέγραψε συνθήκη με την ελληνική κυβέρνηση για αποζημίωση των οικογενειών θυμάτων, η οποία ανήλθε σε 115 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα.

Οι μεταγενέστερες ελληνικές κυβερνήσεις επιμένουν ότι αυτή ήταν μόνο μια προκαταβολή και ότι πρέπει να γίνουν περαιτέρω πληρωμές.

Τον Απρίλιο του 2015, η Ελλάδα αξιολόγησε τις πολεμικές αποζημιώσεις σε 278,7 δισ. ευρώ, που ισοδυναμούν με 389 δισ. ευρώ το 2022.

Η γερμανική κυβέρνηση απάντησε τότε ότι το ζήτημα επιλύθηκε το 1990, όταν η Δυτική και η Ανατολική Γερμανία υπέγραψαν τη Συνθήκη για τον Τελικό Διακανονισμό με τις πρώην συμμαχικές χώρες των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας και της Σοβιετικής Ένωσης.

Ποιος άλλος χρωστάει

Υπάρχουν και άλλες χώρες που έπρεπε να πληρώσουν αποζημιώσεις στο πλαίσιο της Συνθήκης των Παρισίων το 1947 (η οποία ήταν το αποτέλεσμα της Συνδιάσκεψης Ειρήνης των Παρισίων που πραγματοποιήθηκε το 1946).

Η Ιταλία (360 εκατ. δολάρια) ήταν μία από τις βασικές χώρες του Άξονα, με τη Γερμανία και την Ιαπωνία. Στο πλαίσιο της ειρηνευτικής Συνθήκης, έπρεπε να πληρώσει 125 εκατ. δολάρια στη Γιουγκοσλαβία, 105 εκατ. δολάρια στην Ελλάδα, 100 εκατ. δολάρια στη Σοβιετική Ένωση, 25 εκατ. δολάρια στην Αιθιοπία και 5 εκατ. δολάρια στην Αλβανία.

Η Φινλανδία (300 εκατ. δολάρια) είναι η μόνη χώρα από αυτές που απαίτησαν να πληρώσουν αποζημιώσεις από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο που πλήρωσε πλήρως τον λογαριασμό της, στέλνοντας 300 εκατ. δολάρια στη Σοβιετική Ένωση το 1952.

Η Ουγγαρία (300 εκατ. δολάρια), στο πλαίσιο της ειρηνευτικής Συνθήκης, απαιτήθηκε να πληρώσει 200 εκατ. δολάρια στη Σοβιετική Ένωση και 100 εκατ. δολάρια στην Τσεχοσλοβακία και τη Γιουγκοσλαβία.

Η Ρουμανία (300 εκατ. δολάρια), στο πλαίσιο της ειρηνευτικής συνθήκης, έπρεπε να πληρώσει 300 εκατ. δολάρια στη Σοβιετική Ένωση, για ζημιές που προκάλεσε με τις «στρατιωτικές επιχειρήσεις» της. Σύμφωνα με τη Συνθήκη, το ποσό θα καταβαλλόταν «σε διάστημα οκτώ ετών από τις 12 Σεπτεμβρίου 1944, υπό τη μορφή εμπορευμάτων».

Η Βουλγαρία (70 εκατ. δολάρια) κλήθηκε να καταβάλει 45 εκατ. δολάρια στην Ελλάδα και 25 εκατ. δολάρια στη Γιουγκοσλαβία. Το πλήρες ποσό των 70 εκατ. δολαρίων, σύμφωνα με τη Συνθήκη, θα καταβαλλόταν «σε είδος από τα προϊόντα των κατασκευαστικών και μεταλλευτικών βιομηχανιών και από αγροτικά προϊόντα σε διάστημα οκτώ ετών».

Το ολοκαύτωμα στην Κάνδανο

Το καλοκαίρι του 1941 διαδραματίστηκαν τραγικές στιγμές στην Κρήτη, όταν χύθηκε το πρώτο αίμα αμάχων στο όνομα των γερμανικών αντιποίνων.  Κοντομαρί, Κακόπετρος, Κάνδανος ήταν τα πρώτα χωριά που αιματοκύλισαν οι Γερμανοί. Η Κάνδανος είναι ένα μεγάλο χωριό στον δρόμο προς τον νότο του νομού Χανίων….

Εκεί ήθελαν να φτάσουν οι Γερμανοί για να εξοντώσουν τις συμμαχικές δυνάμεις που αναζητούσαν διέξοδο προς τη Μέση Ανατολή. Οι κάτοικοι της Κανδάνου πήραν τη γενναία απόφαση να αντισταθούν με ό,τι μέσα διέθεταν και να εμποδίσουν τους Γερμανούς να περάσουν από το χωριό. Στην πρώτη μάχη στα Φλώρια σκοτώθηκαν συνολικά 17 αλεξιπτωτιστές, ανάμεσά τους και ο επικεφαλής του αποσπάσματος, ανθυπολοχαγός Χέλερ…

Η πιο σκληρή μάχη δόθηκε για 24 ώρες στο Καντανιώτικο φαράγγι. Εκεί σκοτώθηκαν 25 ακόμα. Οι κάτοικοι πολεμούσαν με τα λάφυρα των προηγούμενων αναμετρήσεων. Όταν όμως είδαν ότι οι Γερμανοί επέστρεφαν ενισχυμένοι έλαβαν την εντολή να αποσυρθούν προσωρινά στα βουνά. Οι Γερμανοί κατόρθωσαν να διασχίσουν το φαράγγι και να φτάσουν στον τελικό τους προορισμό, που ήταν το λιμάνι της Παλαιόχωρας….

Λίγες μέρες αργότερα επέστρεψαν στην έρημη Κάνδανο. Εκτέλεσαν επί τόπου 6 ηλικιωμένους και στις 3 Ιουνίου, άρχισαν τη συστηματική καταστροφή….

Η Κάνδανος κατέχει μια δραματική πρωτιά στην ιστορία, καθώς είναι το μέρος όπου για πρώτη φορά ελήφθη απόφαση για εκθεμελίωση ολόκληρου οικισμού .

Για να σφραγίσουν το έγκλημά τους, οι κατακτητές τοποθέτησαν τις περίφημες πινακίδες οι οποίες σώζονται μέχρι σήμερα για να μας θυμίζουν ότι από αυτόν τον τόπο πέρασαν οι Ναζί….