Ο Νίκος Μπελογιάννης γεννήθηκε στις 27 Οκτωβρίου του 1915 στην Αμαλιάδα. Από μαθητής του Γυμνασίου βρέθηκε στο δημοκρατικό κίνημα. Σπούδασε νομικά, αλλά δεν τέλειωσε τις σπουδές του, διότι αποβλήθηκε από το Πανεπιστήμιο με απόφαση της Συγκλήτου για τη δράση του «εναντίον της κοσμογονίας του Κονδύλη».

Έγινε μέλος του ΚΚΕ το 1934. Από τότε, πέρασε από πολλές δοκιμασίες. Φυλακές, εξορίες, βασανιστήρια στην Ασφάλεια Πατρών, τρομοκρατία στα ιταλικά στρατόπεδα. Στα χρόνια της ναζιστικής κατοχής ήταν καπετάνιος μεραρχίας του ΕΛΑΣ στην Πελοπόννησο και μέλος του Γραφείου Περιοχής Πελοποννήσου του ΚΚΕ. Στον εμφύλιο, ο Νίκος Μπελογιάννης ήταν πολιτικός επίτροπος μεραρχίας του Δημοκρατικού Στρατού. Παράλληλα με την καθοδηγητική του δουλειά, έγραψε άρθρα και μελέτες που αφορούσαν στην ελληνική ιστορία και στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας.

Περίπου ένα χρόνο μετά τη λήξη του εμφυλίου πολέμου, ο Νίκος Μπελογιάννης και 93 ακόμη σύντροφοί του -μεταξύ των οποίων ο δημοσιογράφος Στάθης Δρομάζος, ο Στέργιος Γραμμένος και η Έλλη Ιωαννίδου- συλλαμβάνονται και στις 22 Οκτωβρίου 1951 οδηγούνται σε δίκη. Κατηγορούνται για απόπειρα ανασυγκρότησης του Κομουνιστικού Κόμματος Ελλάδος (ΚΚΕ), το οποίο -βάση του Αναγκαστικού Νόμου 509/1947- θεωρείται παράνομο, προδοτικό και ξενοκίνητο κόμμα, που δρα ενάντια στην εδαφική ακεραιότητα της Ελλάδας.

Στις 15 Νοεμβρίου ο πρόεδρος του έκτακτου στρατοδικείου Αντισυνταγματάρχης Ανδρέας Σταυρόπουλος ανακοινώνει την ετυμηγορία, πλαισιωμένος από τους στρατοδίκες Γεώργιο Παπαδόπουλο (τον μετέπειτα δικτάτορα), Ν. Κομιάνο, Γ. Κοράκη, και Θ. Κυριακόπουλο. Ο Νίκος Μπελογιάννης είναι μεταξύ των καταδικασθέντων σε θάνατο. Η απόφαση προκαλεί διεθνή κατακραυγή, ενώ στο εσωτερικό της χώρας το πολιτικό κλίμα φορτίζεται και πάλι επικίνδυνα.

Τρεις μήνες μετά, στις 15 Φεβρουαρίου 1952, η δίκη επαναλαμβάνεται. Δεσπόζουσα μορφή, ο 37χρονος Μπελογιάννης, ο οποίος παρακολουθεί την όλη διαδικασία μ’ ένα κόκκινο γαρύφαλλο στο χέρι, άψογα ντυμένος και με περισσή ευπρέπεια και ψυχραιμία. Την 1η Μαρτίου ο πρόεδρος του Στρατοδικείου Σίμος ανακοινώνει την ετυμηγορία… Εις θάνατον καταδικάζονται ο Νίκος Μπελογιάννης και επτά ακόμη κατηγορούμενοι.

Τα ξημερώματα της Κυριακής 30 Μαρτίου, ο βασιλικός επίτροπος συνταγματάρχης Αθανασούλας ανακοινώνει στους Μπελογιάννη, Καλούμενο, Αργυριάδη και Μπάτση ότι η αίτηση χάριτος που υπέβαλαν απορρίφθηκε. Λίγο αργότερα οδηγούνται στο Γουδί, όπου και εκτελούνται δια τυφεκισμού στις 4:12 π.μ. Στο άκουσμα των πυροβολισμών, ο πρωθυπουργός Νικόλαος Πλαστήρας κυριολεκτικά καταρρέει. Όλη η κινητοποίηση εντός και εκτός Ελλάδας δεν κατάφερε να αποτρέψει το γεγονός.

Τα άσχημα μαντάτα ταξιδεύουν γρήγορα μέχρι το στρατόπεδο συγκέντρωσης πολιτικών κρατουμένων στον Αϊ Στράτη, όπου ζει εξόριστος ο Γιάννης Ρίτσος. Την ίδια μέρα θα γράψει το ποίημα Ο Άνθρωπος με το Γαρύφαλλο:

Σήμερα το στρατόπεδο σωπαίνει.

Σήμερα ο ήλιος τρέμει αγκιστρωμένος στη σιωπή

όπως τρέμει το σακάκι του σκοτωμένου στο συρματόπλεγμα.

Σήμερα ο κόσμος είναι λυπημένος.

Ξεκρέμασαν μια μεγάλη καμπάνα και την ακούμπησαν στη γη.

Μες στο χαλκό της καρδιοχτυπά η ειρήνη.

Σιωπή. Ακούστε τούτη την καμπάνα.

Σιωπή. Οι λαοί περνούν σηκώνοντας στους ώμους τους

το μέγα φέρετρο του Μπελογιάννη.

«Έχω βαθιά και τη συγκίνηση και τη συνειδητοποίηση ότι είμαστε και είμαι ελάχιστος μπροστά στο ανάστημα αυτού του ανθρώπου που είναι πίσω μου, του Νίκου Μπελογιάννη, ο οποίος αγωνίστηκε για τις ιδέες του, για την ελευθερία της πατρίδας του, για τη δικαιοσύνη, για τη δημοκρατία, την ισονομία, την ισοπολιτεία» δήλωσε ο Στέφανος Κασσελάκης από το μουσείο και συμπλήρωσε:

«Και το μόνο το οποίο αισθάνομαι αυτή τη στιγμή είναι η σύγχρονη Αριστερά -εκείνη που έχει στο DNA της να κυβερνήσει για να αλλάξει τον τόπο για το καλό των πιο αδύναμων συμπολιτών μας, για το καλό της δημοκρατίας και των θεσμών- έχουμε λοιπόν την ευθύνη κι εμείς να σηκώσουμε ανάστημα και να αγωνιστούμε απέναντι στις δύσκολες συνθήκες που βιώνει αυτή τη στιγμή η κοινωνία μας, όπως είναι η καταστρατήγηση του κράτους δικαίου, η καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των ατομικών ελευθεριών -είτε αυτό λέγεται παρακολουθήσεις είτε αυτό λέγεται Τέμπη είτε προπαγάνδα».

Ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης υπογράμμισε ότι «οι προκλήσεις είναι παρόμοιες. Άλλο περιτύλιγμα, με προφανώς μια άλλη συνθήκη του 2024, αλλά οι προκλήσεις ομοιοκαταλήγουν με την ιστορία που υπήρχε τότε, για την οποία αγωνίστηκε “ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο”. Άρα λοιπόν, εγώ δεσμεύομαι στον κόσμο της Αριστεράς, στον κόσμο του ΣΥΡΙΖΑ. Κι είμαι τόσο υπερήφανος που ο ΣΥΡΙΖΑ πρωτοστάτησε ως κυβέρνηση ώστε αυτό εδώ το μουσείο να ολοκληρωθεί. Και σε όλο τον δημοκρατικό κόσμο να σταθούμε αντάξιοι στην ιστορία του Μπελογιάννη και των αγωνιστών της δημοκρατίας μας, για να μπορέσει αυτός ο τόπος να αισθανθεί υπερήφανος για το μέλλον που θα αφήσει στα παιδιά του».

Για να μας θυμίζει την υπέρτατη θυσία τους στον αγώνα για να κερδίσει το δίκιο του λαού. 70 χρόνια μετά, εδώ στην Αμαλιάδα, σ’ αυτή τη μικρή πόλη της Ηλείας, όπου ο Μπελογιάννης γεννήθηκε και έκανε τα πρώτα του αγωνιστικά βήματα, τιμάμε τη μνήμη του, καθώς και τη μνήμη των συντρόφων του» τόνισε ο γ.γ. της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, στην ομιλία του στη σημερινή εκδήλωση στην Αμαλιάδα για τα 70 χρόνια από την εκτέλεση του Νίκου Μπελογιάννη.

«Ο Μπελογιάννης κατέχει μια ξεχωριστή θέση ανάμεσα στους αλύγιστους της ταξικής πάλης, γιατί έκανε το καθήκον του από την πρώτη, έως την τελευταία στιγμή της ζωής του. Μέχρι τη στιγμή που αυτός και οι σύντροφοί του στάθηκαν όρθιοι μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα που έστησαν οι δολοφόνοι του: Η κεφαλαιοκρατία της Ελλάδας, το Παλάτι, οι Αμερικάνοι, η κυβέρνηση του «κεντρώου» Πλαστήρα.

Ήξερε τι τον περίμενε, ήξερε ότι μπορούσε, αν ήθελε, να κερδίσει τη ζωή του, με μια δήλωση αποκήρυξης του ΚΚΕ και των ιδεών του, αλλά έφτασε συνειδητά μέχρι την υπέρτατη θυσία. Γιατί αγαπούσε την εργατική τάξη, το λαό, είχε ακλόνητη πίστη στο κόμμα και στην πάλη για μια κοινωνία απαλλαγμένη από την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Όπως είπε και ο ίδιος στο στρατοδικείο: ‘Για το σκοπό αυτό αγωνιζόμαστε και όταν χρειαστεί θυσιάζουμε και τη ζωή μας’» πρόσθεσε ο Δ. Κουτσούμπας.

Όπως ανέφερε στη συνέχεια «ο Μπελογιάννης και τα χιλιάδες παραδείγματα των αγωνιστών, διάλεξαν το στρατόπεδο των λαών. Αυτή την επιλογή έχουμε κάνει και εμείς, σήμερα που τα «σκιάζει όλα η φοβέρα» του ιμπεριαλιστικού πολέμου. Διαλέγουμε το στρατόπεδο των λαών, και όχι το στρατόπεδο των ιμπεριαλιστών – πραγματικών ληστών – που λύνουν τις διαφορές τους πάνω στο λαό της Ουκρανίας».

Μίλησε για τις διαφορές και αντιθέσεις που οξύνονται εδώ και πάνω από μια δεκαετία στην Ουκρανία και επισήμανε: «Αυτές οι αντιθέσεις δεν έχουν να κάνουν μόνο, ούτε με το ότι η Ρωσία παραβιάζει την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας, όπου εστιάζουν οι ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και η ΕΕ, ούτε με την αποναζιστικοποίηση της Ουκρανίας και το σεβασμό των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, όπου εστιάζει η Ρωσία.

Έχουν, πρώτα από όλα, να κάνουν με το μοίρασμα των αγορών, του ορυκτού πλούτου, της ενέργειας, των εδαφών και του εργατικού δυναμικού, των αγωγών και των δικτύων μεταφοράς εμπορευμάτων».

«Aυτά είναι συστατικά στοιχεία της εποχής του μονοπωλιακού καπιταλισμού, δηλαδή του ιμπεριαλισμού» είπε ο Δ. Κουτσούμπας, σημειώνοντας ότι «έχουμε πλέον περάσει για τα καλά, σε περίοδο νέου ξαναμοιράσματος του κόσμου από τα ιμπεριαλιστικά κράτη και κέντρα. Ένα ξαναμοίρασμα, όπου βρίσκει έδαφος η συνέχιση της ίδιας αντιδραστικής πολιτικής στην οικονομία, στην κοινωνία συνολικά, με πιο βίαια μέσα, με στρατιωτικά πολεμικά μέσα, δηλαδή με ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις και ιμπεριαλιστικούς πολέμους».

Ανέφερε επίσης, ότι «η κυβέρνηση της ΝΔ, ο ΣΥΡΙΖΑ και τα άλλα κόμματα, κάνουν ότι δεν ξέρουν ότι ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος δεν προέκυψε πριν λίγες βδομάδες, με την απαράδεκτη και καταδικαστέα ρώσικη εισβολή» αλλά «προετοιμάζεται χρόνια τώρα, με το σχέδιο περικύκλωσης της Ρωσίας που έχει μπει σε εφαρμογή με συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων, με προσέλκυση χωρών στο ΝΑΤΟ, με το πραξικόπημα στην Ουκρανία το ΄14 και τη στήριξη φασιστικών οργανώσεων, γεγονότα απ’ τα οποία προέκυψε και η αντιδραστική κυβέρνηση του Ζελένσκι που ετοιμάζονται σε ρόλο μαριονέτας να χειροκροτήσουν στη Βουλή».

«Όλοι τους, από την κυβέρνηση της ΝΔ μέχρι τους δήθεν προοδευτικούς του ΣΥΡΙΖΑ και του ΚΙΝΑΛ, ετοιμάζονται να χειροκροτήσουν τον επικεφαλής μιας αντιδραστικής κυβέρνησης, που στηρίζεται από τις ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – ΕΕ, και ευθύνεται, όπως και η Ρωσία, για το δράμα του λαού της Ουκρανίας» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Μίλησε για τις πρόσφατες αποφάσεις της Συνόδου του ΝΑΤΟ, τις οποίες χαρακτήρισε «πολεμικό ανακοινωθέν προς τους λαούς» και οι οποίες «μαρτυρούν την κλιμάκωση του ιμπεριαλιστικού πολέμου στην Ουκρανία, ανάμεσα στις ΗΠΑ, ΝΑΤΟ, ΕΕ και τη Ρωσία».

«Αυτές οι πολεμικές αποφάσεις έχουν την έγκριση της ελληνικής κυβέρνησης, αλλά και όλων των άλλων κομμάτων του ΣΥΡΙΖΑ, του ΚΙΝΑΛ» πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι «η Ελλάδα, με ευθύνη όλων των κυβερνήσεων, εμπλέκεται στον πόλεμο και στους ανταγωνισμούς που λύνονται ένοπλα στην Ουκρανία». Είπε οτι «τα επιχειρήματα και τα προσχήματα της κυβέρνησης για την επιλογή κλιμάκωσης της εμπλοκής της Ελλάδας στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, είναι επικίνδυνα και αποπροσανατολιστικά και πρέπει να απορριφθούν».

«Είναι ψέμα ότι ‘θωρακιζόμαστε από την τουρκική απειλή’, γιατί αέρα στα πανιά των τουρκικών αμφισβητήσεων και της αναθεώρησης, δίνουν οι ίδιοι οι ΝΑΤΟικοί, και τώρα δέχονται να έχει ο Ερντογάν ρόλο ‘διαμεσολαβητή’ ανάμεσα στην Ουκρανία και τη Ρωσία. Έχουν αρχίσει να μιλούν για ‘ΝΑΤΟικό έδαφος’ και ‘ΝΑΤΟϊκές θάλασσες’, στρώνοντας το έδαφος για τα σχέδια συνεκμετάλλευσης σε βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας και σε βάρος του Κυπριακού» τόνισε.

«Ο αγώνας για να σταματήσει η συμμετοχή, η εμπλοκή της Ελλάδας στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, συναντιέται με τον αγώνα του λαού για άμεσα μέτρα υπεράσπιστης του εργατικού-λαϊκού εισοδήματος από την ακρίβεια και την ενεργειακή φτώχεια» είπε, καταθέτοντας συγκεκριμένο πλαίσιο τέτοιων μέτρων.

Μίλησε για την στήριξη των φτωχών αγροτών, την άμεση αποζημίωση των πληγέντρων από τις πρόσφατες καταστροφές, ενώ για τον αυτοκινητόδρομο Πάτρας-Πύργου, κάλεσε την κυβέρνηση «να αφήσει τις φιέστες: το μόνο που θέλει ο λαός της Ηλείας είναι έναν ασφαλή αυτοκινητόδρομο, που βέβαια δεν θα τον πληρώνει ακριβά με διόδια για να κερδίζουν ξανά οι μεγαλοκαρχαρίες».

«Το κόκκινο γαρύφαλλο που έπεσε από τα χέρια του εκτελεσμένου Νίκου Μπελογιάννη και των συντρόφων του, το σήκωσε το Κόμμα του το ΚΚΕ και το κρατάει κόκκινο σε όλες τις μεγάλες μάχες» τόνισε ο Δ. Κουτσούμπας και επισήμανε:

«Το κόκκινο γαρύφαλλο του Μπελογιάννη και των συντρόφων του το τσαλαπάτησαν, όσοι την περίοδο της ήττας και της υποχώρησης, πρόσφεραν πολύτιμες υπηρεσίες στον αντίπαλο, ποδοπάτησαν ιδανικά του κομμουνιστικού και εργατικού κινήματος. Και σήμερα με ένα ψεύτικο προοδευτικό προσωπείο βάζουν τις αγωνίες του λαού στη ζυγαριά του αστικού πολιτικού συστήματος που μαγειρεύει νέα κυβερνητικά σχήματα, πότε με τον έναν, πότε με τον άλλον, πότε και με τους δύο.

ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ και ΚΙΝΑΛ βάζουν στη ζυγαριά του συστήματος τις αγωνίες του λαού μας να ζει χωρίς φτώχεια, ανεργία, να τα βγάλει πέρα με την ακρίβεια, να μην βρεθεί στον κυκλώνα του πολέμου […] Μόνο που η ελπίδα, η προοπτική για το λαό μας, δεν βρίσκεται στη μία ή στην άλλη αντιλαϊκή κυβέρνηση, αλλά απέναντι από αυτές και το σύστημά τους. Βρίσκεται στο δρόμο της ανατροπής με το ΚΚΕ. Και εκεί στο δρόμο της ανατροπής ανθίζουν ξανά τα κόκκινα γαρίφαλα, στα χέρια αγωνιστών, άξιων συνεχιστών και δεν θα μαραθούν ποτέ…» κατέληξε στην ομιλία του ο γ.γ. της ΚΕ του ΚΚΕ.

Ήταν χημικός μηχανικός, γιος του ιδεολόγου και αγωνιστή της αριστεράς, Νίκου Μπελογιάννη, που είχε εκτελεστεί το 1952 στο Γουδή, και της Έλλης Παππά, δημοσιογράφου και συγγραφέα, ανιψιός επίσης της εμβληματικής Διδώς Σωτηρίου.

Γεννήθηκε στη φυλακή το 1951. Έναν χρόνο αργότερα εκτελέστηκε ο πατέρας του, ο «Άνθρωπος με το γαρύφαλλο», Νίκος Μπελογιάννης ενώ η μητέρα του Έλλη Παππά αποφυλακίστηκε το 1964. Ο ίδιος μεγάλωσε με την θεία του, Δ. Σωτηρίου.