Toυ Νίκου Βέττα, Γενικός Διευθυντής ΙΟΒΕ και Καθηγητής Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Και στα δυο αυτά κρίσιμα ερωτήματα η εικόνα είναι μεικτή. Στο εξωτερικό μέτωπο, υπάρχει επιβράδυνση των οικονομιών, όμως η ύφεση που εύλογα ανησυχούσε ως ενδεχόμενο μετά την κατακόρυφη άνοδο των επιτοκίων για να τιθασεύει ο πληθωρισμός φαίνεται πως έχει αποφευχθεί. Ενώ στο ζήτημα της ποιοτικής αναβάθμισης της οικονομίας, έχουν γίνει σημαντικά βήματα προόδου, χωρίς όμως να έχει φτάσει στο επιθυμητό επίπεδο ανταγωνιστικότητας που θα διασφαλίζει ισχυρή ανάπτυξη.

Μεικτή είναι και η εικόνα σε επιμέρους πιο πρόσφατες εξελίξεις, όπου θετικές και αρνητικές επισημάνσεις συνυπάρχουν. Στην πλευρά των ανησυχητικών εξελίξεων, η μη αναβάθμιση του αξιόχρεου του ελληνικού δημοσίου από τη Moody’s υπενθυμίζει πώς η εξομάλυνση των σχέσεων με τις διεθνείς αγορές δεν συμβαίνει ευθύγραμμα ούτε αυτόματα. Τα πρόσφατα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν σχετική επιβράδυνση της οικονομίας και υποβιβάζουν τον εκτιμώμενο ρυθμό μεγέθυνσης. Τα επίσημα δεδομένα προκαλούν επίσης ερωτήματα για την πορεία των επενδύσεων, όπως και τη χρηματοδότησή τους. Στην μείωση της ανεργίας υπάρχει μια επιβράδυνση. Στο οικονομικό κλίμα, που μετράται μηνιαίως από το ΙΟΒΕ για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, υπάρχει πρόσφατα μια κόπωση και η καταναλωτική εμπιστοσύνη είναι ασθενής.

Παράλληλα όμως, οι θετικές εξελίξεις και σημάδια είναι πολλές. Η επίδραση του Ταμείου Ανάπτυξης διαγράφεται σημαντική σε κρίσιμες πλευρές της οικονομίας, τόσο όσον αφορά τη διευκόλυνση της χρηματοδότησης, όσο και μεταρρυθμιστικές αλλαγές που περιλαμβάνει. Καταγράφεται βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, που σε ορισμένες μετρήσεις όπως στην πρόσφατη του Economist, είναι έντονη. Το κόστος χρηματοδότησης της χώρας σταδιακά συγκλίνει προς αυτό άλλων οικονομιών της Ευρώπης, και το σχετικό spread μειώνεται. Tο οικονομικό κλίμα κινήθηκε ευνοϊκότερα από τον μέσο όρο της Ευρώπης κατά τη διάρκεια όλου του προηγούμενου έτους και η οικονομία βρίσκεται σε θετικότερο κύκλο.

Συνοψίζοντας τα ευνοϊκά και τα ανησυχητικά σημάδια, πρέπει κανείς να αναγνωρίσει ότι η οικονομία μας κινείται σαφώς θετικά, αλλά ακόμη απέχει από το επιθυμητό επίπεδο. Κατά τις τελευταίες δεκαετίες, η ελληνική οικονομία υποβιβάστηκε σε σχέση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές και υστερεί στις περισσότερες διαστάσεις, ιδίως την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα προϊόντων και υπηρεσιών, τα πραγματικά εισοδήματα και το κοινωνικό κράτος.  Ταυτόχρονα, παραμένουν τρεις ισχυροί μελλοντικοί κίνδυνοι, το βάρος του δημοσίου χρέους, η ηλικιακή συρρίκνωση και γήρανση και η κρίσιμη εξάρτηση από τις ευρωπαϊκές εξελίξεις.

Το συμπέρασμα όσον αφορά την οικονομική πολιτική είναι πως από μόνη της η αποτελεσματική διαχείριση πόρων και κατανομή του οφέλους από την τρέχουσα μεγέθυνση δεν διασφαλίζει και ευνοϊκή συνέχεια. Η διεύρυνση της βάσης των επενδύσεων τόσο κλαδικά όσο και χρηματοδοτικά είναι κρίσιμη προϋπόθεση. Το άνοιγμα της οικονομίας ώστε να διευκολύνονται νέες δραστηριότητες και η συνεχής ενσωμάτωση νέας επιχειρηματικότητας και εργασίας αποτελεί κλειδί. Η σταθερότητα κανόνων στην αγορά και η δραστική απλούστευση διαδικασιών στον δημόσιο τομέα είναι συνθήκες για να υπάρχει παραγωγή υψηλής αξίας. Συνολικά, ένας υψηλός πήχης φιλοδοξιών και συνεχιζόμενες παρεμβάσεις πολιτικής που θα αναβαθμίζουν τη δομή της οικονομίας είναι αναγκαίος ώστε και η μελλοντική πορεία της χώρας να είναι συστηματικά θετική.

Τον Χριστόφορο Πισσαρίδη και το Νίκο Βέττα. Το υπουργικό συμβούλιο που συνεδρίασε στα τέλη εκείνου του μήνα ενέκρινε τη σύσταση Επιτροπής για την Αναπτυξιακή Στρατηγική της χώρας, με επικεφαλής τον Νομπελίστα Οικονομολόγο, καθηγητή του LSE και του Πανεπιστημίου Κύπρου, κ. Πισσαρίδη και αναπληρωτή του τον καθηγητή του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και Γενικό Διευθυντή του ΙΟΒΕ, κ. Βέττα.

Η σκέψη είναι παλαιότερη αλλά δρομολογείται τώρα με συγκεκριμένο αντικείμενο μετά την πρόταση της Κομισιόν.

Τα υπόλοιπα μέλη της επιτροπής είναι εκπρόσωποι φορέων του Δημοσίου και της αγοράς, ενώ κατά περίσταση χρησιμοποιούνται ως σύμβουλοι τεχνοκράτες, για ζητήματα που αφορούν τους θεσμούς της οικονομίας και επιμέρους δεδομένα και κανόνες, αλλά και για την εκπόνηση ειδικών μελετών.

Ειδικότερα, μέλη της με συντονιστικό ρόλο είναι οι Δημήτρης Βαγιανός (καθηγητής στο LSE) και Κωσταντίνος Μεγήρ (καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Yale). Στην Επιτροπή συμβάλουν επίσης, με συμβουλευτικό ρόλο, οι παρακάτω ειδικοί, σε θέματα που αφορούν επιμέρους πλευρές, θεσμούς και δεδομένα της ελληνικής οικονομίας:
Κυριάκος Ανδρέου (Advisory leader – PwC)
Κωσταντίνος Αρκολάκης (Yale)
Μανόλης Γαλενιανός (London Holloway)
Χρήστος Γκενάκος (Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και Cambridge)
Svetoslav Danchev (IOBE)
Αρίστος Δοξιάδης (Big Pi Ventures)
Νίκος Καραμούζης (Πρόεδρος – Grant Thornton)
Φοίβη Κουντούρη (Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών)
Αλέξανδρος Κρητικός (DIW)
Δάφνη Νικολίτσα (Πανεπιστήμιο Κρήτης)
Διομήδης Σπινέλλης (Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών)
Πάνος Τσακλόγλου (Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών).
Με βάση τον αρχικό προγραμματισμό, το Σεπτέμβριο του 2020 η επιτροπή έπρεπε να παραδώσει την τελική της έκθεση για την αναπτυξιακή στρατηγική.