Ο καρκίνος αυτός αποτελεί τη συχνότερη μορφή συμπαγούς όγκου σε νέους άνδρες ηλικίας 15 έως 40 ετών, γεγονός που καθιστά την εγρήγορση σε αυτές τις ηλικιακές ομάδες επιβεβλημένη.

Το αισιόδοξο μήνυμα, ωστόσο, είναι ότι ο καρκίνος του όρχεος θεωρείται σήμερα το «success story» της σύγχρονης ογκολογίας. Με την έγκαιρη διάγνωση και τη σωστή θεραπευτική προσέγγιση, τα ποσοστά πλήρους ίασης είναι εξαιρετικά υψηλά.

Τι λένε οι ειδικοί για τους τύπους της νόσου

Σύμφωνα με τους ιατρούς της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» (Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ), τη Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγο – Ογκολόγο) και τον Θάνο Δημόπουλο (Καθηγητή Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας και τ. Πρύτανη του ΕΚΠΑ), η συντριπτική πλειονότητα αυτών των όγκων προέρχεται από τα γεννητικά κύτταρα (Germ Cell Tumors – GCTs).

Οι επιστήμονες διακρίνουν τη νόσο σε δύο βασικές κατηγορίες:

1.      Σεμινωματώδεις όγκους (Seminomas): Συνήθως αναπτύσσονται πιο αργά.

2.      Μη σεμινωματώδεις όγκους (NSGCTs): Μια πιο σύνθετη ομάδα που περιλαμβάνει τύπους όπως το εμβρυϊκό καρκίνωμα, τον όγκο λεκιθικού ασκού, το χοριοκαρκίνωμα και το τεράτωμα.

Παράγοντες κινδύνου και ύποπτα σημάδια

Η πρόληψη ξεκινά από τη γνώση του ιστορικού μας. Οι κυριότεροι επιβαρυντικοί παράγοντες είναι:

· Κρυψορχία: Όταν ο όρχις δεν έχει κατέβει κανονικά στο όσχεο (ειδικά αν η αποκατάσταση δεν έγινε σε πολύ μικρή ηλικία).

· Οικογενειακό ιστορικό: Συγγένεια πρώτου βαθμού με άτομο που νόσησε.

· Προσωπικό ιστορικό: Αν ο ασθενής έχει νοσήσει στο παρελθόν στον έναν όρχι.

· Σύνδρομο δυσγενεσίας των όρχεων.

Επιπλέον, η επιστημονική κοινότητα ερευνά περιβαλλοντικούς και ενδοκρινικούς παράγοντες, όπως η έκθεση του εμβρύου σε οιστρογόνα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Πώς εκδηλώνεται η νόσος;

Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο καρκίνος εμφανίζεται ως μια ανώδυνη σκληρή μάζα στον όρχι. Λιγότερο συχνά, ο άνδρας μπορεί να νιώσει ένα αίσθημα βάρους ή ήπιο πόνο. Σε πιο προχωρημένα στάδια, τα συμπτώματα μπορεί να αφορούν την περιοχή της κοιλιάς (λεμφαδένες) ή το στήθος (πνεύμονες), ανάλογα με τη διασπορά της νόσου.

Η διαγνωστική διαδρομή και η θεραπεία

Η διάγνωση είναι μια συνδυαστική διαδικασία που περιλαμβάνει:

1. Κλινική εξέταση από ουρολόγο.

2. Υπερηχογράφημα οσχέου υψηλής ευκρίνειας.

3.  Αιματολογικές εξετάσεις για ειδικούς καρκινικούς δείκτες: την άλφα-φετοπρωτεΐνη (AFP), τη β-χοριακή γοναδοτροπίνη (β-hCG) και τη γαλακτική αφυδρογονάση (LDH).

Η οριστική επιβεβαίωση δίνεται με την ιστολογική εξέταση μετά από τη ριζική βουβωνική ορχεκτομή, η οποία αποτελεί και το πρώτο ουσιαστικό βήμα της θεραπείας.

Από εκεί και πέρα, η στρατηγική εξατομικεύεται. Σε πρώιμα στάδια χαμηλού κινδύνου, μπορεί να επιλεγεί η ενεργός παρακολούθηση για να αποφευχθούν περιττές επεμβάσεις. Σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις, η χημειοθεραπεία (με βάση την πλατίνα, όπως το σχήμα BEP) είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της επιτυχίας, ενώ η ακτινοθεραπεία ή η χειρουργική αφαίρεση υπολειμματικής νόσου χρησιμοποιούνται όπου κρίνεται απαραίτητο.

Πρόγνωση και ποιότητα ζωής: Η επόμενη μέρα

Τα νέα είναι εξαιρετικά ενθαρρυντικά: η 5ετής επιβίωση ξεπερνά το 95% στα αρχικά στάδια και παραμένει πολύ υψηλή ακόμα και σε περιπτώσεις μεταστάσεων.

Ωστόσο, η μάχη δεν τελειώνει με την ολοκλήρωση της θεραπείας. Απαιτείται:

·         Εντατική παρακολούθηση: Τακτικός έλεγχος για τα πρώτα 2–3 χρόνια, όπου η πιθανότητα υποτροπής είναι μεγαλύτερη.

·         Προστασία της γονιμότητας: Επειδή η νόσος πλήττει άνδρες σε αναπαραγωγική ηλικία, η κρυοσυντήρηση σπέρματος πριν την έναρξη της θεραπείας είναι απαραίτητη και πρέπει να προτείνεται σε όλους.

·         Ορμονική ισορροπία: Παρακολούθηση για τυχόν ενδοκρινικές διαταραχές, όπως ο υπογοναδισμός.

Ο καρκίνος του όρχεος είναι μια ιάσιμη νόσος, αρκεί να μην την αγνοήσουμε. Η έγκαιρη διάγνωση, η εξειδικευμένη θεραπεία και η ολιστική φροντίδα που σέβεται την ποιότητα ζωής του ασθενούς, μετατρέπουν μια δύσκολη διάγνωση σε μια νικηφόρα μάχη. Αυτόν τον Απρίλιο, ας υπενθυμίσουμε σε κάθε νέο άνδρα ότι η πρόληψη και η αυτοεξέταση δεν είναι απλώς επιλογή, αλλά στάση ζωής.

Σπύρος Σιδέρης

Η δημοσκόπηση δείχνει ότι το νέο εκλογικό σώμα δεν εκφράζει απλώς δυσαρέσκεια ή φόβο, αλλά διαμορφώνει ήδη μια νέα πολιτική κανονικότητα, στην οποία οι έννοιες της ισχύος, της εθνικής συνοχής και της σκληρής αποτροπής αποκτούν κεντρική θέση.

Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση που δημοσίευσε η εφημερίδα «Maariv» και διενήργησε το Ινστιτούτο Ερευνών «Λάζαρ», η πλειοψηφία των νέων ηλικίας 18 έως 22 ετών αυτοπροσδιορίζεται ως δεξιά ή κεντροδεξιά, με το σχετικό ποσοστό να φθάνει στο 78%. Αντίθετα, μόλις ένα περιορισμένο τμήμα αυτής της ηλικιακής ομάδας τοποθετείται στον χώρο του κέντρου ή της αριστεράς, στοιχείο που διαφοροποιεί εντυπωσιακά τους νεότερους ψηφοφόρους από τις μεγαλύτερες ηλικίες. Η σημασία του ευρήματος είναι προφανής, καθώς πρόκειται για πολίτες που εισέρχονται τώρα για πρώτη φορά στην εκλογική διαδικασία και οι οποίοι ενδέχεται να συγκροτήσουν μια νέα, σταθερή εκλογική βάση με πιο έντονα συντηρητικά χαρακτηριστικά.

• Η δεξιά στροφή των νέων αποτυπώνεται ακόμη πιο καθαρά όταν εξετάζεται η απήχηση των κομμάτων και των πολιτικών προσωπικοτήτων. Ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, μία από τις πιο αμφιλεγόμενες φυσιογνωμίες της ισραηλινής πολιτικής ζωής, φαίνεται σχεδόν να διπλασιάζει τη δύναμή του μεταξύ των νέων, φθάνοντας σε επίπεδα που θα του εξασφάλιζαν 14 έδρες εάν ψήφιζε μόνο αυτή η ηλικιακή κατηγορία. Αντίστοιχα, ο υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς, ο οποίος σε πολλές άλλες δημοσκοπήσεις εμφανίζεται αποδυναμωμένος ή πολιτικά πιεσμένος, καταγράφει αξιοσημείωτη αντοχή στους νέους, συγκεντρώνοντας περίπου πέντε έδρες.

Την ίδια στιγμή, το Λικούντ υπό τον Μπενιαμίν Νετανιάχου όχι μόνο διατηρεί τις δυνάμεις του, αλλά εμφανίζεται και ελαφρώς ενισχυμένο σε αυτή τη γενιά. Το στοιχείο αυτό είναι ιδιαιτέρως σημαντικό, επειδή δείχνει ότι, παρά τη φθορά που έχει υποστεί ο Ισραηλινός πρωθυπουργός στο συνολικό πολιτικό σκηνικό, εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρή επιρροή στους νεότερους ψηφοφόρους. Αντίθετα, πρόσωπα της αντιπολίτευσης, όπως ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ και ο πρώην αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων Γκάντι Αϊζενκότ, φαίνεται να υποχωρούν. Η εικόνα αυτή υποδηλώνει ότι η αντιπολίτευση, παρά τη σχετική ενίσχυσή της στις γενικές μετρήσεις, δεν έχει κατορθώσει να αποκτήσει ουσιαστικό έρεισμα στη νεότερη γενιά.

Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι το εύρημα ότι, εάν οι εκλογές διεξάγονταν αποκλειστικά με τη συμμετοχή των νέων, η κυβερνητική συμμαχία του Νετανιάχου θα εξασφάλιζε καθαρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία με περίπου 63 έδρες, έναντι μόλις 48 για τα κόμματα της αντιπολίτευσης, ενώ και η εκπροσώπηση των αραβικών κομμάτων θα κατέγραφε μικρή κάμψη. Η διαφορά αυτή αποκλίνει αισθητά από την εικόνα που δίνουν οι γενικές δημοσκοπήσεις στο σύνολο του εκλογικού σώματος, όπου η αντιπολίτευση συχνά εμφανίζεται ενισχυμένη. Αυτό σημαίνει ότι η νέα γενιά μπορεί να λειτουργήσει ως καθοριστικός παράγοντας στις μελλοντικές πολιτικές εξελίξεις, ιδίως αν οι σημερινές τάσεις παγιωθούν.

• Σε επίπεδο πολιτικής ηγεσίας, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου αναδεικνύεται επίσης ως ο δημοφιλέστερος υποψήφιος για την πρωθυπουργία ανάμεσα στους νέους, συγκεντρώνοντας περίπου 35%, με σαφή διαφορά από τους αντιπάλους του. Ο Ναφτάλι Μπένετ ακολουθεί με σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά, ενώ άλλες προσωπικότητες, όπως ο Γιαΐρ Λαπίντ και ο Μπένι Γκαντς, εμφανίζονται με εξαιρετικά περιορισμένη επιρροή. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι, παρά τη φθορά του, ο Νετανιάχου παραμένει για μεγάλο μέρος της νέας γενιάς η πιο ισχυρή πολιτική αναφορά, κυρίως σε μια περίοδο κατά την οποία η ασφάλεια και η σταθερότητα κυριαρχούν στη δημόσια ατζέντα.

Η δημοσκόπηση φωτίζει επίσης μια σημαντική παράμετρο της αλλαγής που βρίσκεται σε εξέλιξη: την ενίσχυση της θρησκευτικής ταυτότητας των νέων μετά την 7η Οκτωβρίου 2023. Περισσότεροι από τους μισούς ερωτηθέντες δηλώνουν ότι η θρησκευτική τους πίστη έχει ενισχυθεί, ενώ αντίστοιχο ποσοστό αναφέρει μεγαλύτερη προσήλωση στις εβραϊκές παραδόσεις. Σε κοινωνίες που βιώνουν τραυματικά γεγονότα και παρατεταμένη ανασφάλεια, η επιστροφή σε πιο έντονες συλλογικές και θρησκευτικές αναφορές συχνά λειτουργεί ως μηχανισμός συνοχής. Στην περίπτωση του Ισραήλ, όμως, αυτή η εξέλιξη συνδέεται ευθέως και με την πολιτική κατεύθυνση της κοινωνίας.

• Παράλληλα, καταγράφονται υψηλά επίπεδα εθνικής υπερηφάνειας. Το 68% των νέων δηλώνει υπερήφανο που είναι Ισραηλινοί, ενώ η πλειοψηφία αξιολογεί θετικά τη ζωή στη χώρα, παρά το κλίμα πολέμου και αβεβαιότητας. Επιπλέον, ένα σημαντικό ποσοστό έχει ήδη υπηρετήσει στις εφεδρείες μετά την 7η Οκτωβρίου, και οι περισσότεροι δηλώνουν ότι θα ανταποκρίνονταν ξανά χωρίς δισταγμό σε ενδεχόμενη νέα κλήση. Πρόκειται για μια ένδειξη ότι η νέα γενιά συνδέει όλο και περισσότερο την προσωπική της ταυτότητα με την έννοια της εθνικής ευθύνης και της στρατιωτικής ετοιμότητας.

Συνολικά, η εικόνα που αναδύεται είναι σαφής: ο πόλεμος, η αίσθηση υπαρξιακής απειλής και η περιφερειακή αστάθεια έχουν λειτουργήσει ως καταλύτης για μια βαθύτερη δεξιά μετατόπιση στην ισραηλινή κοινωνία, με τη νέα γενιά να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της αλλαγής. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτή η γενιά θα διατηρήσει τις ίδιες πολιτικές στάσεις και τα επόμενα χρόνια ή αν πρόκειται για μια ισχυρή αλλά συγκυριακή αντίδραση στις δραματικές εξελίξεις της τελευταίας περιόδου. Προς το παρόν, πάντως, η δημοσκόπηση στέλνει ένα σαφές μήνυμα: το πολιτικό μέλλον του Ισραήλ ενδέχεται να είναι πιο δεξιό, πιο σκληρό και λιγότερο διατεθειμένο σε συμβιβασμούς από ό,τι στο παρελθόν.

Πρόκειται για ένα σημαντικό Πρόγραμμα που υλοποιείται στο πλαίσιο της συνεργασίας των Υπουργείων Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης και Εσωτερικών, με στόχο την ενθάρρυνση συμμετοχής των νέων στις πολιτιστικές και τουριστικές δραστηριότητες, καθώς και την ενίσχυση του εγχώριου πολιτιστικού και τουριστικού κλάδου.

Ειδικότερα, οι δικαιούχοι μπορούν να υποβάλουν την αίτηση τους είτε στο vouchers.gov.gr είτε μέσω ΚΕΠ έως και την 15η Μαΐου 2026. Με τον τρόπο αυτό, λαμβάνουν χωρίς εισοδηματικά κριτήρια μέσω ψηφιακής χρεωστικής κάρτας οικονομική ενίσχυση 150 ευρώ, την οποία μπορούν να αξιοποιήσουν για την πραγματοποίηση αγορών ή τη λήψη υπηρεσιών από επιχειρήσεις, που δραστηριοποιούνται στους τομείς του πολιτισμού, του τουρισμού και των μεταφορών.

Υπενθυμίζεται ότι η αίτηση υποβάλλεται άπαξ και δεν επανυποβάλλεται μετά και τη συμπλήρωση του 19ου έτους της ηλικίας του δικαιούχου. Ωστόσο, αν για τον οποιοδήποτε λόγο, ένας νέος δεν υποβάλει την αίτησή του όταν είναι 18 ετών, μπορεί να το πράξει όταν γίνει 19 ετών, λαμβάνοντας την ενίσχυση μόνο για το δεύτερο έτος και όχι αναδρομικά.

Μετά την υποβολή της αίτησης, το πιστωτικό ίδρυμα ή ο χρηματοπιστωτικός οργανισμός ενημερώνει τον δικαιούχο για την πρώτη ενεργοποίηση της κάρτας και την πίστωση του χρηματικού ποσού μέσω γραπτού μηνύματος (sms) ή μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail) με ενσωματωμένο σύνδεσμο για την ενεργοποίηση της ψηφιακής χρεωστικής κάρτας. Η πίστωση της ενίσχυσης γίνεται με τη μορφή ψηφιακής χρεωστικής κάρτας, η οποία θα αποσταλεί στα πιστωτικά ιδρύματα έως και την Παρασκευή 31 Μαΐου.

Σε κοινή ανακοίνωση την οποία εξέδωσαν τα υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εσωτερικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, επισημαίνεται πως ενδέχεται να υπάρξει καθυστέρηση 1-2 εργάσιμων ημερών έως να λάβουν την ενίσχυση οι δικαιούχοι. Η ψηφιακή χρεωστική κάρτα του δικαιούχου παραμένει ενεργοποιημένη για δύο (2) έτη από τον επόμενο μήνα της έκδοσής της.

Το Youth Pass αποτελεί ένα μόνιμο μέτρο ενίσχυσης των νέων. Στο πλαίσιο αυτό, η ειδική εφαρμογή θα δέχεται τις αιτήσεις των ενδιαφερομένων από την 1η Απριλίου έως και την 15η Μαΐου κάθε έτους. Η ενίσχυση για όλους τους δικαιούχους καταβάλλεται μια φορά ετησίως μέχρι την 31η Μαΐου κάθε έτους.

Η δράση του Youth Pass υλοποιείται από την Κοινωνία της Πληροφορίας (ΚτΠ Μ.Α.Ε.) µε χρηματοδότηση του Κρατικού Προϋπολογισμού. Η ανάπτυξη της πλατφόρμας πραγματοποιήθηκε από το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ Α.Ε. – GRNET), εποπτευόμενο φορέα του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, σε συνεργασία με τη  Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης.

Για υποβολή της αίτησης και περισσότερες πληροφορίες για τη διαδικασία: https://vouchers.gov.gr/youthpass

Γενικότερα για την ανεργία πρόσφατα από το προσυνέδριο της ΝΔ στα Ιωάννινα η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, ανέφερε: «Στοιχεία δύο ημερών: Ανεργία στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων 18 ετών, στο 7,5%. Το δεύτερο χαμηλότερο ποσοστό που είχε ποτέ η χώρα μας, που ήταν το 7,3%. 563.000 που δεν δούλευαν το 2019 σήμερα έχουν δουλειά. Σήμερα η ανεργία είναι πιο χαμηλή από Φινλανδία, Σουηδία, Ισπανία και Γαλλία».

Η ανεργία στην ηλικιακή ομάδα 15 έως 24 ετών

Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και της Eurostat, η ανεργία στην ηλικιακή ομάδα 15 έως 24 ετών στην πατρίδα μας διαμορφώθηκε τον περσινό Δεκέμβριο στο 13%, δηλαδή 9,3 μονάδες χαμηλότερα σε σύγκριση με τον τελευταίο μήνα του 2024, ενώ στην ΕΕ μετρήθηκε στο 14,7%.

Τα εν λόγω στοιχεία δημοσιεύτηκαν στα τέλη Ιανουαρίου, όμως από περαιτέρω ανάλυση των χρονοσειρών των δύο στατιστικών υπηρεσιών προκύπτει ότι είναι η πρώτη φορά από τότε που άρχισε η συλλογή δεδομένων τον Ιανουάριο του 2000, δηλαδή τα τελευταία 26 χρόνια, που η Ελλάδα πετυχαίνει καλύτερη επίδοση από τον μέσο όρο των 27 κρατών μελών της ενωμένης Ευρώπης.

Πρόκειται για γεγονός που ουσιαστικά πιστοποιεί την ταχεία ανάκαμψη της απασχόλησης στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια και την απορρόφηση νέων στην αγορά εργασίας, μολονότι την περίοδο της οικονομικής κρίσης το χάσμα σε βάρος της χώρας μας ανήλθε ακόμα και στις 37,5 μονάδες.

Η μεγάλη πρόοδος αποτυπώνεται και στο σύστημα ΕΡΓΑΝΗ, καθώς μεταξύ 2019 και 2025 οι ιδιωτικοί υπάλληλοι έως 24 ετών αυξήθηκαν κατά 64.900 άτομα. Αν αναλογιστεί κανείς ότι το ίδιο διάστημα δημιουργήθηκαν 563.000 νέες θέσεις εργασίας στον ιδιωτικό τομέα, αυτό σημαίνει ότι το 11,5% των προσληφθέντων ήταν νέοι εργαζόμενοι.

Το ιστορικό της ελληνικής «επιστροφής»

Το ναδίρ καταγράφηκε τον Μάιο του 2013, όταν η νεανική ανεργία στην Ελλάδα έφτασε στο 62,5%, έναντι 25% στην ΕΕ. Ο δείκτης για τη χώρα μας παρέμεινε πάνω από το 40% έως τα μέσα του 2018 , απότοκο της παρατεταμένης αβεβαιότητας και του χαμηλού ρυθμού ανάπτυξης, με την Ελλάδα να κατατάσσεται συνεχώς είτε τελευταία είτε προτελευταία μεταξύ των μελών της ΕΕ, με μόνο «ανταγωνιστή» την Ισπανία.

Από το καλοκαίρι του 2019, όταν το ποσοστό της ανεργίας των νέων κυμαινόταν μεταξύ 37% και 38%, άρχισε μία αισθητή βελτίωση, όμως το ξέσπασμα της πανδημίας «πάγωσε» την οικονομική δραστηριότητα. Από τα τέλη του 2022 ωστόσο, όταν οι συνέπειες της υγειονομικής κρίσης άρχισαν να αποκλιμακώνονται, η νεανική ανεργία πήρε και πάλι την κατιούσα.

Με την οικονομία να ανακάμπτει και τις επενδύσεις να έχουν σημαντικό μερίδιο στο μείγμα, το ποσοστό των ανέργων 15 μέχρι 24 ετών έπεσε κάτω από το «φράγμα» του 20% το 2024. Η δυναμική αυτή συνεχίστηκε το 2025, ειδικά στα τέλη του έτους, καθώς τους τελευταίους μόλις τρεις μήνες ο δείκτης υποχώρησε κατά σχεδόν οκτώ μονάδες. Παρά τις εποχικές διακυμάνσεις που υπάρχουν στην αγορά εργασίας, είναι σαφές ότι η συρρίκνωση της ανεργίας στις ηλικίες έως 24 ετών ήταν βαθιά και συστηματική.

Τι οδήγησε στη μείωση της ανεργίας

Μελετητές και παράγοντες της αγοράς επισήμαναν ότι, πέραν της αναπτυξιακής δυναμικής της οικονομίας, ένα πλέγμα πολιτικών έχει συνδράμει στην τόνωση της απασχόλησης των νέων, ιδιαίτερα η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 5,4 μονάδες σωρευτικά από το 2019 και η ευρεία εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας εργασίας, μέσω της οποίας δηλώνονται εργατοώρες που μέχρι πρότινος ήταν «μαύρες». Οι ίδιες πηγές τόνισαν πως οι νέοι εργαζόμενοι είναι συχνά οι πιο ευάλωτοι σε κακές εργοδοτικές πρακτικές, όπως οι αδήλωτες υπερωρίες.

Δύο πηγές προσέθεσαν ότι στα τέλη του περασμένου έτους θετική επίδραση στις προσλήψεις είχαν και οι φοροελαφρύνσεις που εξαγγέλθηκαν στη ΔΕΘ, οι οποίες είναι ιδιαίτερα ευνοϊκές για απασχολούμενους έως 25 ετών, καθώς εγγυώνται μηδενική φορολόγηση για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ.

Ανώτερο στέλεχος στον κλάδο του λιανεμπορίου στάθηκε επίσης στην ταχύτητα με την οποία αποκλιμακώθηκε η νεανική ανεργία στην Ελλάδα, προσθέτοντας ότι οι «ουλές» στην αγορά εργασίας συνήθως απαιτούν περισσότερο χρόνο ώστε να θεραπευτούν.

Η σύγκριση με την Ισπανία

Η ραγδαία μείωση των νέων ανέργων στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια αντικατοπτρίζεται στη σύγκριση με την Ισπανία. Μολονότι οι δύο χώρες ήταν «συνοδοιπόροι» την περίοδο της οικονομικής κρίσης, από το 2023 η Ελλάδα «προσπέρασε» καθαρά τους Ίβηρες. Ενδεικτικό είναι πως τον περασμένο Δεκέμβριο η νεανική ανεργία στην Ισπανία μετρήθηκε στο 23,4%, δηλαδή περισσότερες από 10 μονάδες χειρότερα από ό,τι στη χώρα μας.

Σε βίντεο που ανήρτησε, ο κ. Πιερρακάκης τονίζει ότι, από σήμερα, οι φορολογικές ελαφρύνσεις που ανακοινώθηκαν από τον πρωθυπουργό στη ΔΕΘ, αποτυπώνονται πλέον στους μισθούς που καταβλήθηκαν σήμερα, σε περίπου 1 εκατομμύριο εργαζομένους του ιδιωτικού τομέα. «Για τους πολύτεκνους, μηδενίσαμε τον φόρο. Για τους νέους κάτω των 25 ετών, μηδενίσαμε τον φόρο. Ένας πολύτεκνος που παίρνει 1.800 ευρώ μισθό τον μήνα, σήμερα θα δει 300 ευρώ αύξηση στον λογαριασμό του» αναφέρει ο υπουργός, σε επιλεγμένα αποσπάσματα από την συνέντευξη που έδωσε σήμερα στον τηλεοπτικό σταθμό ΣΚΑΙ.

«Δεν έρχομαι να σας πω ότι με κάποιο μαγικό τρόπο λύθηκαν όλα τα προβλήματα. Οι εποχές ενός νόμου, ενός άρθρου και όλα αυτά τα πράγματα νομίζω πέρασαν -με ακριβά δίδακτρα. Είτε είναι ένα κράτος, είτε είναι μια οικογένεια, είτε είναι οποιοσδήποτε προϋπολογισμός μιας επιχείρησης, ξέρουμε όλοι ότι έχουμε περιορισμούς. Κάνεις το καλύτερο δυνατό; Ξέρεις τι κάνεις; Από αυτό θα κριθούμε» τονίζει.

Ο κύριος Πιερρακάκης σχολιάζοντας την πολιτική κατάσταση, στην ανάρτησή του υπογραμμίζει: «δεν πιστεύω ότι το πεπρωμένο αυτής της χώρας θα γραφτεί από τα κόμματα διαμαρτυρίας, γιατί δεν γράφτηκε ποτέ. Θα γραφτεί από τα κόμματα διακυβέρνησης. Και θα γραφτεί από αυτό που αυτά θα έχουν να πουν και, κυρίως, από αυτό που θα έχουν να κάνουν. Γιατί και τα πολλά λόγια κόσμος δεν τα έχει πλέον ανάγκη».

Αναφέρθηκε στη μείωση του πληθυσμού, στις επιπτώσεις της γήρανσης στην οικονομία, στην Παιδεία, στην Υγεία και στο ασφαλιστικό, αλλά και στη νέα στρατηγική που παρουσίασε η κυβέρνηση: από τη μεγάλη φορολογική μεταρρύθμιση με κίνητρα για οικογένειες και νέους, μέχρι τα μέτρα στέγασης, την εξάλειψη του ΕΝΦΙΑ στα μικρά χωριά και τις παρεμβάσεις που ενισχύουν την αγορά εργασίας. Παράλληλα, συνέδεσε το δημογραφικό με την παραγωγικότητα και τις επενδύσεις, τονίζοντας ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε ανοδική πορεία, αλλά χρειάζεται σταθερό σχέδιο για να καλύψει την ευρωπαϊκή απόσταση και να παραμείνει ανθεκτική στις προκλήσεις της επόμενης δεκαετίας.

Ολόκληρη η ομιλία του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών

«Κυρίες και κύριοι, καλή σας ημέρα. Με δεδομένο τα όσα ανέφερε πριν και ο Πρωθυπουργός, παίρνω τη σκυτάλη για να υπογραμμίσω κάποια από εκείνα τα οποία τόνισε, αλλά και επιδιώκοντας να τα τοποθετήσετε σε ένα ευρύτερα ιστορικό πλαίσιο τόσο για τη χώρα μας όσο και για την Ευρώπη.

Ξεκινώντας από την προφανή καταγραφή, την προφανή αποτύπωση ότι το δημογραφικό συνιστά μια υπαρξιακή πρόκληση για τη χώρα μας. Η αλήθεια είναι ότι υπάρχουν προβλήματα, ζητήματα, προκλήσεις τις οποίες δυσκολευόμαστε να τις αντιληφθούμε στο χώρο και στο χρόνο κατά τον οποίο έρχονται μπροστά μας, ακριβώς λόγω του μηχανισμού εξέλιξής τους. Είτε πρόκειται για την κλιματική κρίση, είτε πρόκειται για την κρίση χρέους και το πώς συσσωρεύεις χρέος μέσα στο χρόνο και οι επιπτώσεις του έρχονται να σε συναντήσουν μετά, είτε πρόκειται για το δημογραφικό, τα προβλήματα αυτά, οι προκλήσεις αυτές εκτυλίσσονται, αλλά οι επιπτώσεις τους βιώνονται στο πεδίο.

Και αρκεί κανείς να δει, αρκεί κανείς να μελετήσει τα στοιχεία από μελέτες δημογραφικών προβλέψεων, για να διαπιστώσει ότι στην Ελλάδα αντιμετωπίζουμε ήδη αυτή την πρόκληση. Για πρώτη φορά μεταπολεμικά ο πληθυσμός μειώθηκε. Στην Ευρώπη εγώ θα έλεγα ευρύτερα αντιμετωπίζουμε αυτή την πρόκληση.

Το είπε ο Πρωθυπουργός πριν, αναφέρθηκαν και οι προλαλήσαντες, σε καμία χώρα της Ευρώπης δεν έχουμε αναπλήρωση του πληθυσμού, δεν έχουμε το replacement rate, δεν είμαστε στα 2-2,1 παιδιά ανά ζευγάρι, είμαστε σε όλες τις χώρες κάτω από αυτόν τον αριθμό. Με τα καλύτερα δημογραφικά, ενδεχομένως, να τα έχουν χώρες όπως η Γαλλία, ενδεχομένως κάποιες χρονιές η Ρουμανία και η Βουλγαρία, σίγουρα όχι εμείς. Αλλά όλες, εν πάση περιπτώσει, κάτω από το 2.

Αυτό από μόνο του αντανακλά ότι ευρύτερα για την Ευρώπη θα μπορούσε κανείς να πει ότι δεν είναι απλώς και μόνο μία γηραιά Ήπειρος, είναι μία γηράσκουσα Ήπειρος. Και είναι μια πρόκληση ευρύτερα αυτό, όχι μόνο επειδή αυτή καθαυτή η μείωση του πληθυσμού από μόνη της είναι πρόβλημα όσο το ότι οι επιπτώσεις έρχονται και ακουμπούν το σύνολο των πτυχών της πολιτικής, είτε πρόκειται για την οικονομική πολιτική, είτε πρόκειται για την παιδεία είτε πρόκειται για τις προκλήσεις και τις πιέσεις στα συστήματα υγείας, είτε πρόκειται για το ασφαλιστικό. Σε αυτές τις προκλήσεις και τις επιπτώσεις πρέπει τα κράτη να ανταποκριθούν. Και αυτό το οποίο επιδιώκουμε να κάνουμε εμείς είναι ακριβώς να δείξουμε αυτή τη διάσταση, αυτό το βαθμό ανταπόκρισης.

Θυμάμαι δημογραφικές μελέτες από την εποχή που ήμουν στη diaNEOsis οι οποίες κάνουν προβολή του πληθυσμού σε σενάρια τα οποία λένε ότι θα φτάσουμε τα 8,5 εκατομμύρια πληθυσμού το 2050. Αυτό από μόνο του αντανακλά ότι το πρόβλημα είναι μπροστά μας.

Και, ήδη, αν το συσχετίσει κανείς αυτό με οικονομικές μελέτες αν δει κανείς, για παράδειγμα, τον 20ο αιώνα, οι χώρες οι οποίες είχαν πολύ ψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης τον 20ο αιώνα ήταν εκείνες οι οποίες είχαν αύξηση στον οικονομικά ενεργό πληθυσμό. Στην Ελλάδα έχουμε μείωση και στον οικονομικά ενεργό πληθυσμό και στον συνολικό πληθυσμό. Οπότε αυτή είναι μια πάρα πολύ σημαντική πρόκληση.

Αναφέρθηκε πριν ο Πρωθυπουργός στο σύνολο των οικονομικών μας επιλογών, σε σχέση με το δημογραφικό, και νομίζω ότι παρατηρήσατε ότι για πρώτη φορά στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης αναπτύχθηκε μια συμπαγής στρατηγική με μια ενιαία φιλοσοφία η οποία είχε το δημογραφικό στον πυρήνα της. Περιλάμβανε όλες τις πτυχές οι οποίες συζητήθηκαν πριν:

•Μηδενισμός φόρου στα κατώτατα κλιμάκια για οικογένειες πολυτέκνων με τέσσερα παιδιά και πάνω. Εγώ να πω ότι στα υπόλοιπα κλιμάκια υπάρχει η φιλοσοφία ότι ο συντελεστής πέφτει δύο μονάδες ανά παιδί. Άρα, υπάρχει μια διάσταση αναλογικότητας για τις οικογένειες με πέντε παιδιά, με έξι παιδιά, με επτά παιδιά. Ταυτοχρόνως, επειδή δημογραφικό δεν είναι μόνο αμιγώς η διάσταση των γεννήσεων, είναι κυρίαρχα, αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Είναι ένα σύνολο πραγμάτων, ένα σύνολο παραμέτρων.
•Είδατε ότι ανακοινώσαμε την εξάλειψη του ΕΝΦΙΑ σε βάθος διετίας σε οικισμούς κάτω των 1.500 κατοίκων, γιατί η διάσταση της περιφέρειας είναι επίσης κυρίαρχη στη δημογραφική εξίσωση.
•Είδατε ότι αντιστοίχως μηδενίζουμε το φόρο στα νέα παιδιά που μπαίνουν στην αγορά εργασίας στο κατώτερο κλιμάκιο και τον μειώνουμε για νέους και νέες κάτω των 30 ετών. Όλο αυτό είχε και έχει μια πάρα πολύ συμπαγή λογική. Ο κόσμος ακόμη, το διαπιστώνουμε αυτό στην πράξη, δεν το έχει δει να εφαρμόζεται άρα έχει αντιληφθεί το μέτρο, αλλά θα βιώσει το μέτρο από τον Ιανουάριο.

Ήδη αυτή την εβδομάδα εφαρμόζουμε τα μέτρα που ανακοινώσαμε ως οικονομικό επιτελείο, ως κυβέρνηση, την Τρίτη του Πάσχα: Την υποστήριξη με 250 ευρώ στους συνταξιούχους, την επιστροφή ενός ενοικίου στο 80% των ενοικιαστών, τα μέτρα που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ που συνιστούν, ουσιαστικά, μια φορολογική μεταρρύθμιση για το δημογραφικό και τη μεσαία τάξη θα έρθουν να εφαρμοστούν από τις αρχές Ιανουαρίου.

Και θα τις δουν οι πολίτες που είναι μισθωτοί ως αυξήσεις στο μισθό τους και στους λογαριασμούς τους. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες θα τις δουν λίγο αργότερα, στην εκκαθάριση.

Είναι η μεγαλύτερη μείωση φόρων που έχει γίνει στη Μεταπολίτευση και έχει μια πάρα πολύ συμπαγή λογική σε σχέση με την πρόκληση που έχουμε μπροστά μας.

Τώρα, απαντώ μόνος μου σε κάτι το οποίο νομίζω είναι προφανές για όλες και για όλους. Λύνει αυτή η φορολογική μεταρρύθμιση το δημογραφικό πρόβλημα; Σε καμία περίπτωση. Κανείς δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί κάτι τέτοιο. Αλλά νομίζω ότι θα ήταν απολύτως παράδοξο να μην έχεις ένα φορολογικό σύστημα το οποίο να αναγνωρίζει αυτό το πρόβλημα, να αναγνωρίζει αυτή την πρόκληση, ειδικά όταν τη βιώνεις στο πεδίο. Έπρεπε, δηλαδή – αυτή ήταν η απόφαση του Πρωθυπουργού, αυτή ήταν η εισήγηση του Οικονομικού Επιτελείου – να γίνει μια φορολογική μεταρρύθμιση στην Ελλάδα η οποία να αναγνωρίζει αυτή την υπαρξιακή πρόκληση που έχουμε μπροστά μας. Αυτό, λοιπόν, ξεκινάει να εφαρμόζεται – το παρουσιάζουμε αυτή τη στιγμή – συνολικότερα το σύνολο των μέτρων, τη συνολική λογική αυτής της φορολογικής μεταρρύθμισης και σε άλλες χώρες της Ευρώπης. Και διαπιστώνουμε ότι παίρνει πολύ θετικά σχόλια ακριβώς επειδή λίγο πολύ το ίδιο πρόβλημα το βιώνουν όλοι σε διαφορετικές κλίμακες. Άρα, είναι κάτι το οποίο θα το δούμε ήδη να έχει εφαρμοστεί σε κάποιες χώρες, ήδη να υπάρχει προνομιακή φορολογική μεταχείριση της οικογένειας, π.χ., στη Γαλλία, αλλά σε άλλες αυτό να μην έχει γίνει ακόμα.

Θεωρούμε ότι είναι ένα μέτρο το οποίο θα πιάσει και θεωρούμε ότι αυτή η λογική που θα ξεκινήσουμε να τη μεταβολίζουμε από τον Ιανουάριο, είναι μια λογική στην οποία θα συνεχίσουμε. Ακριβώς επειδή το μέγεθος του προβλήματος, η κλίμακα της πρόκλησης, είναι πάρα πολύ μεγάλη.

Έχοντας πει αυτό, φυσικά δεν αρκεί ένα μέτρο, δεν αρκεί μία φορολογική μεταρρύθμιση. Χρειάζεται να γίνουν πολλά. Είναι σπουδαίο ότι δημιουργήθηκε ένα Υπουργείο το οποίο έχει αυτή τη στόχευση. Είναι σπουδαίο ότι υπάρχει μια συνολικότερη πολιτική.

Ο Πρόεδρος της Βουλής πριν ανέφερε ότι πρέπει να αναζητηθούν συναινέσεις, να υπάρξει ειδική επιτροπή της Βουλής, να την ενεργοποιήσει πάλι. Έχουμε ήδη εφαρμόσει πολλά από αυτά τα μέτρα. Τα μέτρα για τους βρεφονηπιακούς σταθμούς, αλλαγές που πρέπει να γίνουν στην Παιδεία. Ακόμη όταν φτιάχνει κανείς τα κτίρια των σχολείων, όλο το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας της χώρας, όλα αυτά είναι κομμάτια του παζλ στα οποία πρέπει να έρθεις και να επενδύσεις ως πολιτεία. Είτε πρόκειται για θέματα που αφορούν στη στέγη, με προγράμματα όπως το «Σπίτι μου 1», το «Σπίτι μου 2», είτε πρόκειται για μέτρα όπως οι «Νταντάδες της Γειτονιάς», είτε πρόκειται για τη συνολικότερη στήριξη και λογική της οικογένειας με καλύτερους θεσμούς οι οποίοι έρχονται να ευθυγραμμίσουν την Ελλάδα με το συνολικότερο ευρωπαϊκό πλαίσιο ισορροπίας, εργασίας και ιδιωτικής ζωής. Όπως αυτά τα μέτρα τα οποία έχουμε ήδη ενσωματώσει στο ελληνικό θεσμικό πλαίσιο εδώ και χρόνια.

Γίνονται, δηλαδή, πολλά πράγματα ταυτόχρονα προς αυτήν την κατεύθυνση για να δούμε μία βελτίωση. Από εκεί και πέρα, όμως, υπάρχει η εμπειρική παρατήρηση, ότι τι παρατηρεί κανείς; Παρατηρεί χώρες οι οποίες έχουν οικονομικό προφίλ και οικονομικές προκλήσεις, όπως αυτές που είχε η Ελλάδα μεταπολεμικά, να έχουν μεγάλο δίκτυο γονιμότητας. Και βλέπουμε χώρες οι οποίες είναι εξαιρετικά ανεπτυγμένες και με πολύ καλά οικονομικά, να έχουν πολύ χαμηλό δίκτυο γονιμότητας. Γιατί είναι και μια λογική κουλτούρας, τρόπου ζωής, αντίληψης για το πως ο θεσμός της οικογένειας οφείλει να λειτουργήσει σε σχέση και με τις προσδοκίες που έχει κάθε οικογένεια για τον εαυτό της.

Αυτό το οποίο εμείς οφείλουμε να κάνουμε τι είναι ως πολιτεία και εμείς και τα άλλα ευρωπαϊκά κράτη; Βασικά, να αφαιρέσουμε όλα τα εμπόδια που μπορούμε. Δηλαδή, να διευκολύνουμε τα νέα ζευγάρια να είναι σε θέση να λάβουν εύκολα την απόφαση να κάνουν ένα παιδί ακόμα. Γι’ αυτό και εστιάζουμε σε όλες αυτές τις παραμέτρους. Από το να κάνουμε το φορολογικό σύστημα πιο ευέλικτο και πιο φιλικό στις οικογένειες, από το να κάνουμε το σύστημα φορολογίας πιο φιλικό στα νέα παιδιά που θέλουν να μπουν στην αγορά εργασίας, μέχρι το να υπάρχουν δωρεάν βρεφονηπιακοί σταθμοί με πλήρη κάλυψη σε όλη την Ελλάδα – και εγώ θα σας έλεγα συνολικά σε όλη την Ευρώπη. Όλα αυτά είναι σε μια διαδρομή για να γίνουν και γίνονται καλύτερα κάθε χρόνο.

Από εκεί και πέρα, όμως, αντιλαμβανόμαστε πλήρως ότι πρέπει να κάνουμε και πολλά άλλα πράγματα για να βελτιώσουμε αυτήν την εξίσωση. Ανέφερα πριν ότι το πρόβλημα είναι πανευρωπαϊκό. Σίγουρα χρειαζόμαστε να δημιουργήσουμε θετική ώθηση στην οικονομία, ακριβώς επειδή – αν δει κανείς τι έχουμε μπροστά μας – έχουμε δύο προκλήσεις οικονομικές. Η μία και γράφεται πολύ συχνά για αυτήν είναι το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης, το οποίο θα είναι μια πρόκληση για όλη την Ευρώπη. Η Ελλάδα έχει ρυθμό ανάπτυξης 2,4% στην πρόβλεψη για τον Προϋπολογισμό του 2026. Η προστιθέμενη αξία της φορολογικής μεταρρύθμισης που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός στη ΔΕΘ είναι 0,6% σε αυτό το 2,4%.

Ένα άλλο κομμάτι έχει να κάνει με το Ταμείο Ανάκαμψης, όπως ανέφερα. Οι επενδύσεις στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί. Τις πήραμε κάπου στο 11% στον όρο επενδύσεις προς ΑΕΠ το 2019. Ο Προϋπολογισμός του ‘26 προβλέπει 17,7%, πάμε καλά. Παραμένουμε κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η μία λοιπόν πρόκληση θα είναι ο τίτλος «Μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, τι;. Και η δεύτερη πρόκληση… έχει να κάνει με τη μείωση του πληθυσμού και με τη δημογραφική πρόκληση την οποία βλέπουμε μπροστά μας σε σχέση με την προβολή για το ρυθμό ανάπτυξης για τα επόμενα χρόνια. Και εμείς και οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Και προσθέτω σε αυτό και μια τρίτη πρόκληση της διεθνούς αβεβαιότητας. Οι προκλήσεις εντείνονται. Αυτά τα λέω σε ένα πλαίσιο όπου, για παράδειγμα, στο Βερολίνο που βρισκόμουν χθες και προχθές, η Ελλάδα αντιμετωπίζεται ως μια χώρα με έντονο το χαρακτηριστικό της επιτυχίας τόσο στην οικονομική όσο και στη μεταρρυθμιστική της πολιτική με ρυθμό ανάπτυξης πολύ παραπάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Άρα, υπάρχει αίσθηση ότι τα πηγαίνουμε καλά διεθνώς. Φυσικά μπορούμε να τα πάμε καλύτερα. Φυσικά να γνωρίζουμε πλήρως ότι υπάρχουν στοιχήματα που ακόμη δεν έχουν κερδηθεί και πρέπει να κερδηθούν και συμπολίτες μας που πρέπει να στηριχθούν παραπάνω. Ακριβώς, επειδή, οι προκλήσεις για τους ίδιους και για τις οικογένειές τους είναι μεγάλες. Αλλά από εκεί και πέρα κανείς δεν μπορεί να αφαιρέσει τον χαρακτηρισμό της επιτυχίας από τη διαδρομή των τελευταίων ετών, που βασικά είναι μια επιτυχία του ελληνικού λαού συνολικότερα, έπειτα από μια δεκαετία οικονομικών κρίσεων τις οποίες τώρα βλέπουμε άλλα ευρωπαϊκά κράτη να βιώνουν και να καλούνται να απαντήσουν σε αυτές. Γιατί, όπως είπε ο Πρωθυπουργός, στη δική μας περίπτωση υπάρχει δημοσιονομικός χώρος για να κάνουμε πρόσθετες πολιτικές. Σε άλλες χώρες της Ευρώπης, αυτή τη στιγμή, υπάρχουν δυσκολίες για να περάσουν τους προϋπολογισμούς από τα κοινοβούλια. Ακριβώς, επειδή οι προϋπολογισμοί αυτοί έχουν έντονο το χαρακτήρα της λιτότητας. Κι εγώ θα σας πω σε πολύ πιο light εκδοχή, βιώνουν διλήμματα όπως αυτά που εμείς σε πολύ σκληρές εκδοχές βιώσαμε τη δύσκολη δεκαετία της κρίσης.

Όμως, παρ’ όλα αυτά, οι προκλήσεις είναι μπροστά μας και ο μόνος τρόπος για να απαντήσουμε σε αυτές, είναι μια πάρα πολύ συγκεκριμένη ιδέα για το ποια είναι η Ελλάδα που θέλουμε, για το πώς πρέπει το οικονομικό μοντέλο ανάπτυξης της χώρας μας να συνεχίσει να μετασχηματίζεται για να μπορέσει να αντισταθμίσει τους αρνητικούς ανέμους στην παγκόσμια οικονομία, αλλά και τις εσωτερικές προκλήσεις. Ένα κομμάτι έχει να κάνει με μια ευρύτερη ευρωπαϊκή στρατηγική αφαίρεσης εμποδίων ανάμεσα στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αυτό που «κωδικά» στην Ευρώπη λένε η Έκθεση Ντράγκι.

Βασικά, όμως, η θεμελιώδης πρόκληση είναι η πρόκληση της παραγωγικότητας. Όπως δημιουργούμε επιτροπές, θεσμούς, στρατηγικές για το κομμάτι το οποίο αφορά το δημογραφικό ζήτημα της χώρας μας, τη δημογραφική πρόκληση της χώρας μας. Αντιστοίχως όσο αυξάνουμε τις εξαγωγές μας ως οικονομία, όσο αυξάνουμε τις επενδύσεις μας ως οικονομία, όσο παράγουμε πλεονάσματα, όσο αποκλιμακώνουμε το χρέος μας και όσο, ναι, η ανεργία βρίσκεται στο πιο χαμηλό της σημείο από το 2008.

Ταυτοχρόνως πρέπει να καταλάβουμε ότι η παραγωγικότητα είναι στον πυρήνα της δημογραφικής εξίσωσης και εκεί είναι μονόδρομος να υλοποιήσουμε στρατηγικές οι οποίες την αυξάνουν. Τόσο σε ό,τι αφορά το σύνολο της οικονομίας όσο σε ό,τι αφορά και κάθε επιχείρηση στοχευμένα. Αυτή είναι και για εμένα και για εμάς η θεμελιώδης προστιθέμενη αξία που μπορούμε να έχουμε σαν οικονομικό επιτελείο τα επόμενα χρόνια. Και αυτό είναι το άλλο μεγάλο παράλληλο ερώτημα στο οποίο πρέπει να απαντήσουμε μαζί με τις αμιγώς δημογραφικές προκλήσεις και με δεδομένο ότι πράγματι το πρόβλημα είναι μπροστά μας.

Νομίζω ότι από το σύνολο των στρατηγικών, των πολιτικών, των επιλογών που έχετε δει ότι γίνονται από αυτή την κυβέρνηση τα τελευταία χρόνια, πρώτον ξέρουμε να θέτουμε τα σωστά ερωτήματα. Δεύτερον, ξέρουμε να βελτιώνουμε τους εαυτούς μας διαρκώς εκεί που χρειάζεται και απαιτείται. Και τρίτον, ξέρουμε πάρα πολύ καλά το τι πρέπει να κάνουμε για να συνεχίσουμε να συγκλίνουμε με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Γιατί στο τέλος της ημέρας το 2019 σε επίπεδο εισοδήματος σε όρους PPP (Purchasing Power Parity), όπως λέμε, ήμασταν στο 62% του ευρωπαϊκού μέσου όρου του εισοδήματος και σήμερα είμαστε στο 70%.

Έχουμε βελτιώσει τους εαυτούς μας, αλλά ακόμη δεν είμαστε εκεί που θέλουμε και μπορούμε και σας διαβεβαιώ ότι μπορούμε. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ.»

Νίκος Γιαννόπουλος

Στην Ελλάδα τα ποσοστά των ανθρώπων που βιώνουν εργασιακή απογοήτευση και εξουθένωση (σωματική και ψυχολογική) είναι εντυπωσιακά μεγάλα.

Σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία, πάνω από το 55% των εργαζομένων βιώνουν επαγγελματική εξουθένωση (burnout), με σωματικά συμπτώματα που περιλαμβάνουν αδυναμία, ζαλάδες και έντονο άγχος, ενώ μόνο το 35% δηλώνει ότι μπορεί να ανακάμψει εύκολα.

Τα δεδομένα που έχουμε στη διάθεσή μας είναι πρόσφατα, συλλέχθηκαν το τρέχον έτος.

Σύμφωνα με πανελλαδική έρευνα από το Εργαστήριο Πειραματικής Ψυχολογίας του ΕΚΠΑ σε δείγμα 4.475 εργαζομένων προκύπτει ότι ιδιαίτερα επιβαρυμένες είναι οι γυναίκες και οι νεότερες ηλικιακά ομάδες (Generation Z).

Παράλληλα, το 79% των ερωτώμενων δηλώνει ότι πλέον δίνει μεγάλη σημασία στην ψυχική υγεία και ευεξία, ενώ το 69% είναι έτοιμο να ζητήσει επαγγελματική βοήθεια ψυχικής υγείας. Δείγμα του ότι η σχετική συζήτηση στην κοινωνία έχει ωριμάσει αλλά και του ότι το πρόβλημα εμφανίζεται συχνά.

Την ίδια ώρα μελέτη της Ελληνικής Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών (INE/ΓΣΕΕ) για τη Generation Z δείχνει ότι το 60% βιώνει burnout, το 46% θεωρεί ότι η δουλειά βλάπτει την υγεία του, και μόνο το 21% έχει ισορροπία εργασίας-ζωής. 

Οι νέοι βιώνουν ανασφάλεια λόγω των υπερβολικών ωρών εργασίας και περιορισμένη προστασία με σημαντική ψυχική κόπωση και αποξένωση από την εργασία τους.

Γίνεται έτσι ξεκάθαρο ότι το πρόβλημα αφορά κυρίως τη νέα γενιά, των χαμηλών μισθών, της εργασιακής επισφάλειας, και, προφανώς, της κρίσης, που με διάφορες μορφές εξελίσσεται στην Ελλάδα τα τελευταία 15 χρόνια τουλάχιστον.

Τα ευρήματα διεθνών μελετών είναι ανάλογης σημασίας αφού δείχνουν παρόμοια ποσοστά burnout σε νέα ηλικιακά γκρουπ, με αυξανόμενα περιστατικά άγχους, κατάθλιψης και εξουθένωσης, ιδιαίτερα σε κλάδους όπως η υγεία, η εκπαίδευση και η τεχνολογία.

Έρευνες από οργανισμούς όπως το Pew Research Center και η Gallup δείχνουν πως η Generation Z βιώνει υψηλά επίπεδα ψυχικής κόπωσης, άγχους και μειωμένης δέσμευσης στην εργασία, με αυξημένα ποσοστά ανεργίας και επαγγελματικής αστάθειας.

Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, η δέσμευση στην εργασία της Gen Z έχει μειωθεί από το 40% στο 35% από το 2020 ως το 2024, ενώ το burnout έλαβε μεγαλύτερη διάσταση μετά την πανδημία COVID-19.

Οι διεθνείς μελέτες υπογραμμίζουν επίσης την ανάγκη για βελτίωση της ψυχικής υγείας και υποστήριξης των νέων εργαζομένων, με προτάσεις για πιο ευέλικτες συνθήκες εργασίας και ενίσχυση της συλλογικής προστασίας.

Burnout: Πως γίνεται αντιληπτό

Το πρόβλημα, παγκοσμίων διαστάσεων όπως έχετε αντιληφθεί, δεν πρέπει να σε καμία περίπτωση να υποτιμηθεί.

Αν και εσείς νιώθετε ότι είστε κοντά στην επαγγελματική εξουθένωση προσέξτε τα εξής:

Τα πρώτα σημάδια burnout περιλαμβάνουν συναισθηματική και σωματική κόπωση, αίσθημα χαμηλής ενέργειας που δεν ανακουφίζεται με τον ύπνο, απώλεια κινήτρου και ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που παλαιότερα ήταν ευχάριστες, καθώς επίσης συναισθηματική αποσύνδεση ή «μούδιασμα» και αίσθημα απελπισίας.

Συχνά συνοδεύονται,όπως τονίστηκε και παραπάνω, από πονοκεφάλους, μυϊκή ένταση, διαταραχές ύπνου και άγχος που σχετίζεται με το εργασιακό περιβάλλον. Μπορεί επίσης να παρατηρηθεί αυξημένη ευερεθιστότητα, εκρήξεις θυμού ή απομόνωση από κοινωνικές επαφές.

Είναι σημαντικό να ζητήσετε βοήθεια όταν τα συμπτώματα γίνουν χρόνιο πρόβλημα και αρχίζουν να επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργία, την εργασία και τις προσωπικές σχέσεις.

Αν νιώθετε συνεχή εξάντληση, αίσθημα ανικανότητας, αυξημένο στρες, ή αν παρατηρείτε τα παραπάνω σημάδια σε συνδυασμό με ανάγκη απόσυρσης και αδυναμία διαχείρισης των καθηκόντων, καλό είναι να απευθυνθείτε σε έναν γιατρό ή ψυχολόγο.

Παράλληλα, αν είστε υπάλληλος, καλό θα ήταν να μιλήσετε με τον εργοδότη σας. 

Παρότι το συνολικό ποσοστό ανεργίας έμεινε σχεδόν σταθερό σε σχέση με τον Αύγουστο, η διαφορά στα ποσοστά μεταξύ των δύο φύλων παραμένει ιδιαίτερα υψηλή.

Στην Ελλάδα, η ανεργία των γυναικών υπερβαίνει κατά περισσότερο από τρεις ποσοστιαίες μονάδες εκείνη των ανδρών, ένα από τα μεγαλύτερα τέτοια χάσματα στον ΟΟΣΑ. Η ανεργία των νέων παραμένει επίσης σημαντική ανησυχία, ακολουθώντας τις γενικότερες ευρωπαϊκές τάσεις, με τους νέους εργαζόμενους να αντιμετωπίζουν σημαντικά υψηλότερη ανεργία σε σχέση με τους μεγαλύτερους σε ηλικία.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία για την ανεργία που έδωσε την Πέμπτη το μεσημέρι στη δημοσιότητα ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ):

–          Η συνολική ανεργία στην Ελλάδα ήταν τον Σεπτέμβριο 8,2% από 8,9% τον Ιανουάριο και 10,1% στο σύνολο του 2024. Η ανεργία στην περιοχή της ζώνης του ευρώ ήταν τον Σεπτέμβριο 6,3%

–          Η ανεργία στις γυναίκες ήταν στην Ελλάδα τον Σεπτέμβριο 10,9% (6,5% στην ευρωζώνη) και στους άνδρες 6% (6,2% στην ευρωζώνης)

–          Στους νέους 15-24 ετών η ανεργία στην Ελλάδα ήταν 18,5% (14,4% στην ευρωζώνη) και στους άνω των 24 ετών 7,7% (5,5% στην ευρωζώνη)

Παρά τις συνεχιζόμενες οικονομικές μεταρρυθμίσεις και την σταδιακή ανάκαμψη από την κρίση χρέους, οι προκλήσεις στην ελληνική αγορά εργασίας εντείνονται από δομικά προβλήματα. Η μακροχρόνια ανεργία και οι περιορισμένες ευκαιρίες για τους νέους συνεχίζουν να υφίστανται, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για στοχευμένες πολιτικές που προάγουν την ένταξη στην εργασία και την ισότητα των φύλων. Οι αναλυτές προτείνουν ότι η ενίσχυση της επαγγελματικής κατάρτισης, η αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας και η στήριξη των προγραμμάτων απασχόλησης των νέων θα μπορούσαν να μετριάσουν αυτά τα χάσματα.

Στις υπόλοιπες χώρες του ΟΟΣΑ, τα ποσοστά ανεργίας παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό σταθερά τον Σεπτέμβριο του 2025. Από τις 32 χώρες με διαθέσιμα στοιχεία, οι 24 δεν κατέγραψαν αλλαγή σε σχέση με τον Αύγουστο, ενώ τέσσερις παρουσίασαν μικρή αύξηση και άλλες τέσσερις σημείωσαν μείωση. Η Νότια Κορέα, η Ιαπωνία, το Μεξικό, η Τσεχία και το Ισραήλ συνεχίζουν να καταγράφουν εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά ανεργίας, στο 3% ή χαμηλότερα, με τη Νότια Κορέα να φτάνει σε ιστορικό χαμηλό 2,5%. Αντιθέτως, η Ισπανία παραμένει η μόνη χώρα του ΟΟΣΑ με διψήφιο ποσοστό ανεργίας, αναδεικνύοντας τις συνεχιζόμενες περιφερειακές ανισότητες.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την ευρωζώνη, τα συνολικά ποσοστά ανεργίας παρέμειναν αμετάβλητα στο 6,0% και 6,3%, αντίστοιχα. Οι περισσότερες χώρες της ευρωζώνης παρουσίασαν σταθερότητα, ενώ το Λουξεμβούργο και η Σλοβενία κατέγραψαν αύξηση, και η Φινλανδία και η Αυστρία μείωση, κυρίως λόγω της μείωσης της ανεργίας στις γυναίκες άνω των 25 ετών. Εκτός ευρωζώνης, η Ουγγαρία και η Αυστραλία παρουσίασαν μικρές αυξήσεις, επηρεασμένες από διαφορετικές ηλικιακές ομάδες, ενώ ο Καναδάς κατέγραψε μικρή μείωση στο 6,9% τον Οκτώβριο, δείχνοντας θετική τάση στη Βόρεια Αμερική.

Η έκθεση του ΟΟΣΑ επισημαίνει επίσης το συνεχές χάσμα μεταξύ ανεργίας των νέων και των ενηλίκων, με τους νεότερους εργαζόμενους να αντιμετωπίζουν σταθερά υψηλότερη ανεργία. Ενώ χώρες όπως το Ισραήλ και η Ιαπωνία διατηρούν μικρότερα χάσματα κάτω από 1,5 ποσοστιαία μονάδα, το Λουξεμβούργο, η Ισπανία και η Κολομβία καταγράφουν διαφορές πάνω από 15 μονάδες, υπογραμμίζοντας την άνιση ανάκαμψη της αγοράς εργασίας στον ΟΟΣΑ.

@kyriakosmitsotakis_

Στηρίζουμε τους νέους με πράξεις, όχι με μεγάλα λόγια.

♬ original sound – Kyriakos Mitsotakis

«Λοιπόν, μάλλον οι νέοι με τους οποίους μιλήσαμε δεν είχαν καλή ενημέρωση γι’ αυτά τα οποία τους αφορούν. Την Παρασκευή τα μέτρα της ΔΕΘ ψηφίστηκαν στη Βουλή. Πάμε να τα δούμε μαζί, απλά και κατανοητά. Αυτά που αφορούν τους νέους. Ένα από τα σημαντικότερα μέτρα που ψηφίσαμε είναι ο μηδενισμός. Επαναλαμβάνω ο μηδενισμός του φόρου εισοδήματος στους νέους ως 25 ετών με εισόδημα έως 20.000 ευρώ. Να δώσω δύο παραδείγματα για να γίνει ακόμα πιο ξεκάθαρο. Ένας νέος με 980 ευρώ καθαρό εισόδημα τον μήνα θα έχει πλέον μηδενικό φόρο. Επαναλαμβάνω, μηδενικό. Αυτό σημαίνει ότι από τον Ιανουάριο ο καθαρός μισθός του θα αυξηθεί κατά 91 ευρώ και από τα 980 ευρώ θα πάει στα 1.071 καθαρά. Δηλαδή σε ετήσια βάση το όφελός του θα είναι σχεδόν 1.300 ευρώ. Πάνω από ένα επιπλέον μισθό τον χρόνο» είπε ο κ. Μητσοτάκης.

«Αντίστοιχα, νέος ελεύθερος επαγγελματίας 25 ετών με ετήσιο καθαρό εισόδημα 13.000 ευρώ και αυτός θα έχει μηδενικό φόρο, βάζοντας στην τσέπη του επιπλέον 2.000 ευρώ ετησίως. Οι νέοι δεν στηρίζονται με μεγάλα λόγια αλλά με πράξεις. Γιατί σας θέλουμε πρωταγωνιστές σε μια Ελλάδα που αλλάζει» συμπλήρωσε στο βίντεό του ο πρωθυπουργός.

«Η κουλτούρα της αποδοχής και η παραπληροφόρηση γύρω από την κάνναβη έχουν δημιουργήσει μια επικίνδυνη σύγχυση, ειδικά ανάμεσα στους νέους, ακόμη και στο πρόσφατο παράδειγμα της Πάτρας. Πολλοί νέοι, ιδίως, θεωρούν τη χρήση της ως αθώα συνήθεια», σημειώνει ο ΕΟΠΑΕ.

Τονίζει ότι το σύστημα των ενδοκανναβινοειδών είναι ένα βιολογικό ρυθμιστικό σύστημα, το οποίο παίζει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της ομοιόστασης του οργανισμού, δηλαδή στην ισορροπία και τη σταθερότητα των φυσιολογικών λειτουργιών. Εμπλέκεται σε λειτουργίες, όπως η διάθεση και τα συναισθήματα (ιδίως η ευχαρίστηση/ανταμοιβή), η όρεξη, ο μεταβολισμός, ο καρδιακός και αναπνευστικός ρυθμός, το επίπεδο εγρήγορσης, η μνήμη, η μάθηση, η αντίληψη του πόνου, φλεγμονώδεις αντιδράσεις, θερμορύθμιση. Τα ενδοκανναβινοειδή είναι ουσίες που παράγει φυσικά το σώμα και μοιάζουν χημικά με τα φυτικά κανναβινοειδή (όπως η τετραϋδροκανναβινόλη -THC και η κανναβιδιόλη -CBD).

Η χρήση προϊόντων από το φυτό της κάνναβης γίνεται από διάφορους πολιτισμούς για ψυχοδραστικούς και θεραπευτικούς σκοπούς. Το φυτό της κάνναβης περιέχει μια σημαντική ποικιλία από ουσίες αυτής της κατηγορίας, σημαντικότερες των οποίων είναι η THC που δρα στο ΚΝΣ και στους υποδοχείς του οργανισμού CB1 και είναι επομένως ψυχοδραστική και η CBD, που δρα στους υποδοχείς CB2 που βρίσκονται στην περιφέρεια του σώματος και δεν είναι ψυχοδραστική.

Τα ημισυνθετικά κανναβινοειδή προέρχονται από χημική επεξεργασία ουσιών εξαγόμενων από την κάνναβη. Είναι πιο ισχυρά από τη φυσική κάνναβη και οι κίνδυνοι που συνεπάγονται είναι σαφώς αυξημένοι, συμπεριλαμβανομένων των οξέων ψυχωσικών επεισοδίων, του συγχυτικού παραληρήματος και του κώματος.

Τα συνθετικά κανναβινοειδή είναι προϊόντα αποκλειστικά χημικής σύνθεσης με πολλές (δεκάδες) φορές πιο ισχυρή δράση στους υποδοχείς CB1 σε σχέση με τη φυτική κάνναβη. Είναι πάνω από 100 οι διαφορετικές χημικές ουσίες που έχουν ταυτοποιηθεί και κυκλοφορούν με διάφορα ονόματα, όπως bonsai, skunk, spice, black mamba κ.λπ. Φέρουν υψηλότατoυς κινδύνους τόσο ψυχοπαθολογικής (όπως τα οξέα ψυχωσικά επεισόδια), όσο και σωματικής φύσεως (στη διεθνή βιβλιογραφία έχουν περιγραφεί καρδιακές αρρυθμίες, σπασμοί, αναπνευστική καταστολή, κώμα αλλά και αρκετοί θάνατοι).

Η χρήση κανναβινοειδών μπορεί να έχει άμεσες (βραχυχρόνιες) και μακροχρόνιες συνέπειες, οι οποίες είναι εντονότερες στους έφηβους απ’ ό,τι στους ενηλίκους, γιατί στην εφηβεία δεν έχει ολοκληρωθεί η αναπτυξιακή ωρίμανση του εγκεφάλου.

«H επιστημονική αλήθεια επομένως αποδεικνύεται διαφορετική: η χρήση κάνναβης από ανηλίκους αποτελεί σοβαρό ζήτημα δημόσιας υγείας που δεν επιδέχεται εφησυχασμό. Ο εγκέφαλος των εφήβων βρίσκεται σε κρίσιμη φάση ωρίμανσης. Η τετραϋδροκανναβινόλη (THC), δραστική ουσία της κάνναβης, μπορεί να διαταράξει τους μηχανισμούς που ρυθμίζουν την ομαλή νευρολογική ανάπτυξη, με μακροχρόνιες συνέπειες.

Η συστηματική έκθεση στην ουσία συνδέεται με εξασθένηση μνήμης, προσοχής και συγκέντρωσης. Αυτό οδηγεί σε πτώση στις σχολικές επιδόσεις, δυσκολία στην αντιμετώπιση προκλήσεων και περιορισμένη ικανότητα λήψης κρίσιμων αποφάσεων. Η πρώιμη χρήση μπορεί να προκαλέσει επίσης μακροχρόνια έκπτωση των πνευματικών ικανοτήτων. Επιπλέον, η κάνναβη αυξάνει τον κίνδυνο για ψυχικές διαταραχές, όπως ψύχωση και σχιζοφρένεια, ενώ συνδέεται με κατάθλιψη και αυτοκτονικό ιδεασμό. Συχνά συνοδεύεται από απώλεια κινήτρου για τη ζωή, έντονη απάθεια και κοινωνική απομόνωση», τονίζει ο ΕΟΠΑΕ.

Ανησυχητική η κατάσταση στην Ελλάδα – Δεν είναι αθώα η χρήση της κάνναβης

Σύμφωνα με την πανευρωπαϊκή έρευνα στον μαθητικό πληθυσμό για το αλκοόλ και τα άλλα ναρκωτικά – ESPAD (2024), η εικόνα που προκύπτει για την Ελλάδα είναι ανησυχητική. Η κάνναβη παραμένει η πιο διαδεδομένη παράνομη ουσία. Πάνω από τους μισούς εφήβους θεωρούν ότι η δοκιμή κάνναβης είναι ακίνδυνη, γεγονός που δείχνει πόσο έχει εδραιωθεί η λανθασμένη αντίληψη περί «αθώας» χρήσης. Παράλληλα, ένας στους τρεις δηλώνει ότι μπορεί να βρει κάνναβη εύκολα, κάτι που υπογραμμίζει την αυξημένη διαθεσιμότητα της ουσίας. Η χρήση της ουσίας στους νέους επίσης δεν είναι αμελητέα: ένας στους εννέα έχει δοκιμάσει κάνναβη έστω και μία φορά στη ζωή του ενώ κάποιοι εξ αυτών αναφέρουν ότι έχουν βρεθεί σε τμήμα επειγόντων περιστατικών λόγω χρήσης κάνναβης ή άλλων ουσιών.

«Όλα τα στοιχεία αυτά υπογραμμίζουν την ανάγκη για υπεύθυνη ενημέρωση και δράση. Η πρόληψη πρέπει να βασίζεται σε επιστημονικά τεκμηριωμένες πρακτικές και να υλοποιείται μέσα από συντονισμένες παρεμβάσεις. Οι νέοι χρειάζονται έγκαιρη και έγκυρη ενημέρωση από τις αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε να καταρριφθούν οι μύθοι και να προστατευθεί η υγιής ανάπτυξή τους». Ο Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων παρέχει υπηρεσίες για την αντιμετώπιση και τη διαχείριση της εξάρτησης από κάνναβη και στον νεανικό πληθυσμό. Απώτερος στόχος είναι η απομάκρυνση από την εξαρτητική συμπεριφορά και την εξάρτηση από την κάνναβη ενδυναμώνοντας την προσωπικότητα και ευαισθητοποιώντας εντατικά επί του θέματος. Η σωστή πληροφόρηση δεν είναι επιλογή, αλλά κοινωνική ευθύνη.

Αναφορά της Ελλαδας στην Οριζόντια Ομάδα για τα Ναρκωτικά της ΕΕ στα καναβιδοειδή

Μάλιστα στην πρόσφατη σύνοδο της Οριζόντιας Ομάδας για τα Ναρκωτικά του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 4 Νοεμβρίου 2025, στην συζήτηση που πραγματοποιήθηκε για τους ατμιστές, τα βρώσιμα και άλλα παρόμοια προϊόντα που περιέχουν ψυχοδραστικές ουσίες, ο εκπρόσωπος της Ελλάδας και εθνικός συντονιστής για τις Εξαρτήσεις κ. Θεοχάρης υπερτόνισε την ανάγκη για καθολική και οριζόντια εφαρμογή ελέγχου των συνθετικών καναβιδοειδών σε όλα τα κράτη της ΕΕ.

«Είναι αναγκαία η διατομεακή συνεργασία και με άλλες ομάδες εργασίας της ΕΕ. Η πρόταση του Εκπρόσωπου της Ελλάδας στην Οριζόντια Ομάδα για τα Ναρκωτικά ήταν να υπάρξει εντατικοποίηση δράσεων, αλλά και δημιουργία ενός συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης (EWS) στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμπεριλαμβάνοντας το αντικείμενο αυτό», κατέληξε ο κ. Θεοχάρης.