«Η πρώτη σκέψη που θέλω να μοιραστώ μαζί σας είναι πόσο παρούσα είναι η Μυρσίνη Ζορμπά, μέσα στην απουσία της εδώ, αλλά και στην καθημερινή μας ζωή, στις καθημερινές μας σκέψεις και ανησυχίες και στους αγώνες μας. Η Μυρσίνη ήταν αφοσιωμένη σε όσους ήταν αποκλεισμένοι. Ήταν αφοσιωμένη στους πολλούς που στερούνται, όχι μόνο πρόσβαση σε αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης, αλλά και πρόσβαση στην γνώση, στον πλούτο του πολιτισμού, στην ελευθερία των ιδεών, σε μια ζωή που δεν συνιστά, απλώς, επιβίωση και ανταποκρίνεται στις δυνατότητες που έχει σήμερα η ανθρωπότητα, για ένα καλύτερο μέλλον», υπογράμμισε ο πρώην πρωθυπουργός και πρώην πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, κατά την παρέμβασή του.

Αναφερόμενος, πάντα, στην πορεία και το έργο της Μυρσίνης Ζορμπά, πρόσθεσε: «Έτσι το κοριτσάκι που πάγωνε στις λασπωμένες λακκούβες των Πετραλώνων, ζώντας στην φτώχεια, ενώ έβλεπε τον αριστερό πατέρα της και ένιωθε την κουρασμένη τρυφερότητα της μητέρας της να σημαδεύει τα πρώτα της βήματα, κατάφερε να ζήσει μια πλήρη ζωή, με μια ψυχή που ήταν πάντα ανοικτή και σε εγρήγορση. Αρνήθηκε να ξεχάσει, όπως άλλοι, από πού ξεκίνησε και σε κάθε στροφή της ζωής της, έλεγε ένα ηχηρό ναι στην συμμετοχή στην προοδευτική πολιτική, συχνά με κόστος και σοβαρούς κινδύνους».

Σε σχέση με την στήριξη του πολιτισμού από μέρους της πολιτικής και το κοινωνικό του έργο, ο Αλέξης Τσίπρας τόνισε: «παρόλο που γνωρίζαμε και αναγνωρίζαμε τον ρόλο του πολιτισμού και κάναμε σημαντικά βήμα προς τα εμπρός, δεν κάναμε, ως Ελληνική Αριστερά, αλλά και ως κυβέρνηση, τα βήματα που έπρεπε να κάνουμε. Διότι ακόμη και με ασφυκτικές συνθήκες λόγω των μνημονίων, με την πίεση των δανειστών να μας αναπνέει στο σβέρκο θα μπορούσαμε να είχαμε κάνει περισσότερα. Και -δυστυχώς- όταν η Μυρσίνη ανέλαβε την ευθύνη του υπουργείου Πολιτισμού, δεν της δόθηκε ο χρόνος για να ξεδιπλώσει πλήρως την θέλησή της, το σχέδιό της, το όραμά της. Όμως, παρά όλες τις δυσκολίες που αντιμετώπισε, έκανε σημαντικά βήματα. Η οπτική της Μυρσίνης για την δημοκρατία, τον πολιτισμό ως μέσο απελευθέρωσης δημιουργικών δυνάμεων, προώθησης της προοδευτικής αλλαγής της κοινωνίας, και αναζωογόνησης της δημοκρατίας στο σύνολό της, είναι πιο επίκαιρη σήμερα, όσο ποτέ.

Διότι γινόμαστε μάρτυρες της ερημοποίησης της δημοκρατίας και στις δυο πλευρές του Ατλαντικού. Του μαρασμού και της εμπορευματοποίησης του πολιτισμού. Καθώς παρακολουθούμε την διάκριση, την ανισότητα, την ανασφάλεια, τους πολέμους και την κατάργηση ακόμη και των τελευταίων προσχημάτων του διεθνούς δικαίου να χειροτερεύουν όλο και περισσότερο.

Καθώς παρακολουθούμε τα κράτη να μετατρέπονται σε ιδιωτικές εταιρίες των προέδρων και πρωθυπουργών που τα ελέγχουν. Η Μυρσίνη δεν είχε δεύτερες σκέψεις: η πολιτιστική και πολιτική αντίσταση ήταν ο δικός της δρόμος. Η στήριξη των δημιουργικών δυνάμεων της Ευρώπης και της Ελλάδας. Αυτός είναι και ο δικός μας δρόμος. Δεν πιστεύω ότι υπάρχει άλλος.

Στη Γλώσσα του πολέμου και τις δεκάδες χιλιάδες νεκρούς αμάχους που βλέπουμε στην Παλαιστίνη και σε άλλες συγκρούσεις.

Στη γλώσσα του πολέμου, της δημοκρατικής παρακμής, του φόβου και των κάθε είδους διάκρισης, που πολλαπλασιάζονται από τους ολιγάρχες που ελέγχουν τα μέσα ενημέρωσης και τα κοινωνικά δίκτυα, πρέπει να απαντήσουμε με την γλώσσα της αλληλεγγύης, της ανθρωπιάς, της δημοκρατίας και της δικαιοσύνης.

Να οργανώσουμε με όλα τα μέσα που έχουμε στην διάθεσή μας την αντίσταση στην δυστοπία που δημιουργείται, να απευθυνθούμε στους πολλούς με κάθε δυνατό τρόπο, να υπερασπιστούμε αξίες που κράτησαν όρθια την ανθρωπότητα τον προηγούμενο αιώνα. Όταν η κουλτούρα του σκότους, επιχείρησε να σύρει τον κόσμο στην άβυσσο Αυτή είναι, κατά την γνώμη μου, το καλύτερο αφιέρωμα στο έργο και στην ζωή της Μυρσίνης Ζορμπά σήμερα. Και στο δίλημμα ο πολιτισμός των πολλών έναντι στην βαρβαρότητα των λίγων, που επανέρχεται με δραματικό τρόπο στις ημέρες μας, η απάντησή μας δεν μπορεί να είναι άλλη από την απάντηση της δικής μας Μυρσίνης. Σε αυτή την πολύ δύσκολη περίοδο, όπου βλέπουμε την άκρα δεξιά να γίνεται όλο και πιο ισχυρή από ποτέ και στις δυο πλευρές του Ατλαντικού, το μέλλον των δημοκρατιών μας, είναι ένας αγώνας για τον πολιτισμό»

Το τελευταίο κείμενο της Μυρσίνης

«Η λέξη που ταιριάζει σε αυτόν τον σύντομο ορίζοντά μου είναι η ανυπαρξία. Δεν περιγράφεται, γιατί είναι ένας ου τόπος, ου χρόνος. Την περασμένη εβδομάδα στη συζήτηση με τον γιατρό κατάλαβα ότι διακόπτουμε τις χημειοθεραπείες, δεν είχαν αποτέλεσμα, και ότι δεν υπάρχουν εναλλακτικές. Επομένως η ανυπαρξία είναι αυτό που εκφράζει καλύτερα, που διατυπώνει με μεγαλύτερη ακρίβεια αυτό που έρχεται. Βέβαια όλο το διάστημα, εδώ και έναν χρόνο, μέσα από τη συμπίεση, που διαρκώς μεγαλώνει, τον χρόνο που η κλεψύδρα του αδειάζει, διογκώνεται ο φόβος, που στην αρχή είχε μερικές χαραμάδες, κάποιες ελπίδες, μερικά ίσως πιθανόν, και σιγά σιγά ο φόβος καταλαμβάνει όλον τον υπάρχοντα χρόνο και είναι τόσο απόλυτος που πια δεν φοβάσαι, γιατί δεν υπάρχει μέσα σε αυτό κάτι που να κινείται, να έχει μία ροή. Υπάρχει μόνο αυτό που ζεις και που από τη μία μεριά είναι σκοτεινό και δυσοίωνο, μια δυστοπία, από την άλλη είναι η πραγματική ζωή, αυτό το κάθε μέρα, που το επιμελείσαι, το φροντίζεις. Το φαγητό, το διάβασμα, ο καιρός έξω από το παράθυρο, τα ωραία λουλούδια, οι φίλοι, οι επικοινωνίες οι συζητήσεις, τα ενδιαφέροντα πάνω απ’ όλα, η δύναμη των ιδεών που δεν σταματάει να υπάρχει και που καταφέρνει να εξακτινωθεί πέρα από χρόνο. Επομένως υπάρχουν οι δύο πλευρές και η ζωή είναι αυτή που κερδίζει την καθημερινότητα, οπότε αυτός ο συμπαγής όγκος του φόβου μένει εκεί, παγωμένος και παγιωμένος και σου επιτρέπει να ζήσεις αυτό που ζεις. Πιο πέρα, σηκώνοντας το βλέμμα, η ανυπαρξία είναι το πιο ρεαλιστικό… Είναι λίγο αστείο βέβαια, καμία ανυπαρξία δεν είναι ρεαλιστική, παρά μόνο άμα τη βλέπεις απ’ έξω και εγώ τη βλέπω από πολύ κοντά πια.»

Πέρασε στην ανυπαρξία πριν από λίγο.

Μυρσίνη Ζορμπά

Η Μυρσίνη Ζορμπά, διετέλεσε Υπουργός Πολιτισμού (Αυγ. 2018-Ιουλ.2019), Ευρωβουλευτής (2000-2004), πρώτη διευθύντρια του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου (1995-1999) και εκδότρια (εκδόσεις «Οδυσσέας» 1973-1992).

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1949, σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών (1968-1972)και ολοκλήρωσε το μεταπτυχιακό της στη Φιλοσοφία του Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Ρώμης ως υπότροφος της Ιταλικής Κυβέρνησης (1973-74). Η διδακτορική της διατριβή έχει τίτλο «Η κρατική πολιτική για το βιβλίο» (Πάντειο Πανεπιστήμιο, 1992).Δίδαξε θεωρία και πολιτική του πολιτισμού στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (1992-1995 και 2005-2007) και στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο (2006-2012). Ίδρυσε την εθελοντική οργάνωση «Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού» (2004) με ιδιαίτερη δραστηριότητα στα προσφυγόπουλα, για τα οποία δημιούργησε και το πρώτο σχολείο το καλοκαίρι του 2015. Το 2022 το Πανεπιστήμιο Ρώμης La Sapienza την τίμησε ως διακεκριμένη απόφοιτό του και έδωσε το όνομά της στο Laboratorio di Studi Neogreci του Τμήματος Ευρωπαϊκών, Αμερικανικών και Διαπολιτισμικών Σπουδών.

Αντιστάθηκε στη δικτατορία ως μέλος του ΠΑΜ, της Ελληνοευρωπαϊκής Κίνησης Νέων και της πρώτης έκδοσης του Αντί. Υπήρξε συνιδρύτρια του εκδοτικού οίκου Οδυσσέας (1973), μετέφρασε και έκανε γνωστά στην Ελλάδα τα έργα του Γκράμσι. Στη Μεταπολίτευση ήταν μέλος του ΚΚΕ εσωτερικού, της Κ.Ε. της ΕΑΡ (1987) και της κίνησης «Πολιτεία». Το 2000-2004 εξελέγη μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, με το ΠΑΣΟΚ, και συμμετείχε στην Ευρωπαϊκή Σοσιαλιστική Ομάδα και στην Επιτροπή Πολιτισμού του Ευρωκοινοβουλίου. Το 2009-2015 διαδέχτηκε τον Νίκο Θέμελη ως διευθύντρια του πολιτικού γραφείου του πρώην Πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη. Το 2018 κλήθηκε από τον Αλέξη Τσίπρα να αναλάβει Υπουργός Πολιτισμού.

Είναι συγγραφέας του βιβλίου Πολιτική του Πολιτισμού – Ευρώπη και Ελλάδα στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα (Πατάκης 2014) και Ανδρέας Παπανδρέου, πολιτισμικό πορτρέτο ( Πεδίο 2019). Το συγγραφικό της έργο περιλαμβάνει άρθρα σε ξένα και ελληνικά επιστημονικά περιοδικά, καθώς επίσης στον ελληνικό περιοδικό και ημερήσιο τύπο. Ετοιμάζεται για έκδοση: Σημειώσεις από την Εποχή των Προσδοκιών.

Η Μυρσίνη Ζορμπά ήταν μια γυναίκα που ήθελε να αλλάξει τον κόσμο, όπως πολλές και πολλοί της γενιάς της. Ήθελε όμως να τον αλλάξει με τα βιβλία, γιατί πίστευε ότι τα βιβλία είναι σαν τα ρόδια. Τα ανοίγεις και ξεπηδούν ιδέες και συναισθήματα. Τα βιβλία είναι πόρτες για να ανοίξεις και να δεις τον κόσμο. Όλη της η ζωή ήταν ευθυγραμμισμένη σε αυτή την ιδέα. Και ως εκδότρια, και ως δημιουργός του ΕΚΕΒΙ, την ενδιέφερε πώς τα βιβλία, η ανάγνωση, οι ιδέες και ο πολιτισμός θα φτάσουν εκεί που συνήθως δεν φτάνουν. Στις μειονεκτούσες περιοχές και στα ευάλωτα στρώματα. Πίστευε ότι οι κοινωνικές ανισότητες και το κοινωνικό στίγμα διευρύνονται και παγιώνονται εξαιτίας της άνισης πρόσβασης στον κόσμο των ιδεών και της τέχνης. Η διευρυμένη πρόσβαση και η συμμετοχή στα πολιτισμικά δρώμενα ήταν και η κεντρική ιδέα όλων των παρεμβάσεών της, από την Ευρωβουλή, το δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού, ως τη θητεία της στο Υπουργείο Πολιτισμού. Το όραμά της διατυπώθηκε σε δυο λέξεις: Πολιτισμική Δημοκρατία. Αυτές οι δυο λέξεις θα συνοδεύουν το όνομά της στη μνήμη μας.

Και από τον προσωπικό λογαριασμό του συζύγου της, Αντώνη Λιάκου: