Ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν την έκανε αποδεκτή, «χαιρετίζοντας μια πράξη ευθύνης σε μια εποχή που το μεγαλύτερο μουσείο του κόσμου χρειάζεται ηρεμία και μια ισχυρή νέα ώθηση για την υλοποίηση σημαντικών έργων ασφάλειας και εκσυγχρονισμού, καθώς και του έργου “Λούβρο – Νέα Αναγέννηση”» ανέφερε σε ανακοίνωσή του το Μέγαρο των Ηλυσίων.

Ο Εμανουέλ Μακρόν «την ευχαρίστησε για το έργο και την αφοσίωσή της τα τελευταία χρόνια και, βασιζόμενος στην αναμφισβήτητη επιστημονική της εμπειρία, επιθυμούσε να της εμπιστευτεί μια αποστολή στο πλαίσιο της γαλλικής προεδρίας της G7 για τη συνεργασία μεταξύ των μεγάλων μουσείων των εμπλεκόμενων χωρών», ανέφερε στην ανακοίνωσή της η προεδρία.

Η παραίτηση της Λοράνς ντε Καρ έρχεται την παραμονή της ακρόασής της ενώπιον της κοινοβουλευτικής έρευνας για την ασφάλεια των μουσείων. Η ιστορικός τέχνης βρισκόταν στο τιμόνι του Λούβρου από τον Σεπτέμβριο του 2021, έχοντας διευθύνει, μεταξύ άλλων, το Μουσείο Ορσέ και το Μουσείο Ορανζερί.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι ληστές εγκατέλειψαν το σημείο μόλις 30 δευτερόλεπτα πριν φτάσουν οι αστυνομικοί και οι ιδιωτικοί φρουροί, γεγονός που σημαίνει πως ακόμη και η ελάχιστη βελτίωση στα πρωτόκολλα ασφάλειας θα μπορούσε να είχε αποτρέψει το πλήγμα. Όπως δήλωσε ο επικεφαλής της έρευνας, Νοέλ Κορμπέν, η χρήση πιο ανθεκτικού τζαμιού, η λειτουργία όλων των καμερών ή μια στοιχειώδης επιχειρησιακή συνοχή θα είχαν αλλάξει την έκβαση της επιχείρησης.

Σύμφωνα με τον Guardian, στην είσοδο από όπου εισέβαλαν οι δράστες λειτουργούσε μόνο η μία από τις δύο κάμερες, ενώ η αίθουσα ελέγχου δεν διέθετε τις απαραίτητες οθόνες ώστε οι υπεύθυνοι ασφαλείας να παρακολουθούν ταυτόχρονα τις κρίσιμες ζώνες. Επιπλέον, όταν σήμανε ο συναγερμός, η αστυνομία οδηγήθηκε για πολύτιμα λεπτά σε λάθος σημείο, με αποτέλεσμα να χαθεί οριστικά η ευκαιρία σύλληψης.

Ο πρόεδρος της αρμόδιας επιτροπής της Γερουσίας, Λοράν Λαφόν, χαρακτήρισε το εύρημα ως «συνολική αποτυχία του μουσείου και των εποπτικών αρχών».

Ο Κορμπέν αποκάλυψε ακόμη ότι η σημερινή διευθύντρια του Λούβρου, Λοράνς ντε Καρ, δεν είχε ποτέ ενημερωθεί για προηγούμενο λεπτομερή έλεγχο ασφαλείας που αφορούσε την ευαλωτότητα του μπαλκονιού προς τον Σηκουάνα – σημείο που οι ληστές χρησιμοποίησαν για να μπουν στο κτίριο. Οι σχετικές συστάσεις είχαν μείνει στα συρτάρια από την εποχή του πρώην διευθυντή, Ζαν-Λικ Μαρτινέζ.

Η αστυνομία εκτιμά ότι έχει εντοπίσει και συλλάβει τους τέσσερις συνεργούς της ληστείας, οι οποίοι διέφυγαν με μοτοσικλέτες έπειτα από μια εξαιρετικά γρήγορη επιχείρηση που διήρκεσε περίπου δέκα λεπτά. Τα κοσμήματα του στέμματος, αξίας 87 εκατ. ευρώ, δεν έχουν ακόμη ανακτηθεί.

Οι νέες αποκαλύψεις εντείνουν την πίεση στη διευθύντρια ντε Καρ, η οποία κλήθηκε –μαζί με τον προκάτοχό της– να καταθέσει ενώπιον της Γερουσίας. Παράλληλα, η Εθνοσυνέλευση διεξάγει τη δική της ανεξάρτητη έρευνα.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο είχε ήδη επισημάνει πρόσφατα ότι το Λούβρο υλοποιεί αναβαθμίσεις ασφαλείας με «απαράδεκτα αργούς ρυθμούς», δίνοντας προτεραιότητα σε προβεβλημένες πολιτιστικές δράσεις παρά στην ενίσχυση των συστημάτων φύλαξης.

Την ίδια στιγμή, οι εργαζόμενοι του μουσείου έχουν εξαγγείλει απεργία για τη Δευτέρα, ζητώντας να αντιμετωπιστεί η υποστελέχωση και ο αυξημένος συνωστισμός επισκεπτών, που πέρυσι άγγιξαν τα 8,7 εκατομμύρια.

Προσθέτοντας στις ανησυχίες για την κατάσταση του μουσείου, το περασμένο Σαββατοκύριακο έγινε γνωστό ότι διαρροή νερού είχε προκαλέσει ζημιές σε 300–400 περιοδικά, βιβλία και έγγραφα του τμήματος Αιγυπτιακών Αρχαιοτήτων στα τέλη Νοεμβρίου.

Ο σύμβουλος ασφαλείας του υπουργείου Πολιτισμού, Γκι Τουμπιάν, δήλωσε «άφωνος» από το μέγεθος των αστοχιών: «Ήταν μια αλληλουχία λαθών που οδήγησαν στην καταστροφή — δεν περίμενα ποτέ ότι το Λούβρο θα είχε τόσα προβλήματα».

Την Κυριακή, οι κλέφτες εισέβαλαν στο παγκοσμίου φήμης μουσείο του Παρισιού χρησιμοποιώντας γερανό για να σπάσουν ένα παράθυρο στον επάνω όροφο, στη συνέχεια έκλεψαν γαλλικά κοσμήματα στέμματος αξίας περίπου 88 εκατομμυρίων ευρώ πριν δραπετεύσουν με μοτοσικλέτες.

«Παρά τις προσπάθειές μας, παρά τη σκληρή δουλειά μας κάθε μέρα, ηττηθήκαμε», δήλωσε η Λοράνς ντε Καρς, διευθύντρια του Λούβρου, σε επιτροπή της Γερουσίας. «Δεν εντοπίσαμε την άφιξη των κλεφτών αρκετά νωρίς», είπε, αποδίδοντας το γεγονός ότι δεν υπήρχαν αρκετές κάμερες έξω που να παρακολουθούν την περιοχή γύρω από το μουσείο.

Οι εξωτερικές κάμερες ασφαλείας δεν προσφέρουν πλήρη κάλυψη της πρόσοψης του μουσείου, είπε, προσθέτοντας ότι, ειδικότερα, το παράθυρο από το οποίο εισέβαλαν οι κλέφτες δεν παρακολουθούνταν από κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης. Η Ντε Καρς επέμεινε ότι είχε επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι η ασφάλεια του κτιρίου, ηλικίας αιώνων, βρισκόταν σε άθλια κατάσταση.

«Οι προειδοποιήσεις που είχα κάνει επαληθεύτηκαν φρικτά την περασμένη Κυριακή», είπε. Πρόσθεσε ότι υπέβαλε την παραίτησή της στην υπουργό Πολιτισμού Ρατσίντα Ντάτι, η οποία ωστόσο δεν έγινε δεκτή.

Ορισμένοι από τους γερουσιαστές σε αυτήν την ακρόαση εξέφρασαν την δυσπιστία τους για την περιορισμένη και ξεπερασμένη ασφάλεια στο Λούβρο. Γιατί υπήρχε μόνο μία κάμερα στον εξωτερικό τοίχο που έβλεπε στο ποτάμι και γιατί έδειχνε τη λάθος κατεύθυνση;

Αυτή η μοναδική αστοχία σήμαινε ότι το όχημα που μετέφερε τη συμμορία και τον γερανό δεν έγινε καθόλου αντιληπτό καθώς έφτανε στις παρυφές της Στοάς του Απόλλωνα. «Υπάρχει μια αδυναμία στο Λούβρο και το αναγνωρίζω απόλυτα», είπε η διευθύντρια του μουσείου στους γερουσιαστές. «Έχουμε αδυναμία στην περιμετρική μας κάλυψη».

Η αστυνομία κλήθηκε πέντε λεπτά αφότου έφτασαν οι κλέφτες

Ο Ντομινίκ Μπουφέν, επικεφαλής ασφαλείας του Λούβρου, μίλησε στην επιτροπή για τη διαδικασία ειδοποίησης της αστυνομίας.

Σύμφωνα με τον ίδιο, υπάρχουν δύο επιλογές διαθέσιμες για την κεντρική αίθουσα διοίκησης:

1. Μια ειδική τηλεφωνική γραμμή για την αστυνομία του Παρισιού
2. Πατώντας ένα κουμπί ασφαλείας (ο Μπουφέν λέει ότι αυτή η επιλογή δεν παρέχει καμία πληροφορία σχετικά με την τοποθεσία του προβλήματος)

Όπως είπε, μόλις ήχησε ο πρώτος συναγερμός την Κυριακή, το προσωπικό στην αίθουσα ελέγχου εντόπισε τη διάρρηξη και άρχισε να κοιτάζει τις ροές βίντεο.

Στη συνέχεια άρχισαν να λαμβάνουν κλήσεις μέσω ασυρμάτου που ανέφεραν τα γεγονότα και κάλεσαν το αστυνομικό τμήμα στις 09:35 τοπική ώρα.

Μόνο αφού έκλεισαν το τηλέφωνο πάτησαν το κουμπί ασφαλείας, διευκρίνισε.

Οι κλέφτες έφτασαν στις 09:30 τοπική ώρα, λίγο αφότου το μουσείο άνοιξε τις πόρτες του για τους επισκέπτες. Μέχρι τις 09:38, είχαν ήδη επιστρέψει στο πεζοδρόμιο προτού διαφύγουν με σκούτερ που περίμεναν απ’ έξω.

Τα μέλη του προσωπικού του μουσείου δεν γνωρίζουν ποια είναι η κατάσταση μέσα σ’ αυτό επειδή έχουν σταματήσει να εργάζονται εκεί από τις 15 Απριλίου που ξέσπασε ξαφνικά η σύγκρουση και οι αστυνομικοί που φρουρούσαν την εγκατάσταση αποχώρησαν, είπε ο Αμπντελατίφ.

Το μουσείο στεγάζεται σε ένα μεγάλο κτίριο στην όχθη του Νείλου στο κέντρο του Χαρτούμ, κοντά στην κεντρική τράπεζα της χώρας, σε μια περιοχή όπου σημειώνονται μερικές από τις σφοδρότερες μάχες.

Ανάμεσα στα χιλιάδες ανεκτίμητα εκθέματά του είναι μούμιες που χρονολογούνται από το 2.500 π.Χ. και είναι από τις παλαιότερες και πιο σημαντικές από αρχαιολογικής πλευράς στον κόσμο.

Το μουσείο περιέχει επίσης αγάλματα, κεραμικά και αρχαίες τοιχογραφίες, καθώς και τεχνουργήματα που χρονολογούνται από τη λίθινη εποχή μέχρι και τις εποχές του χριστιανισμού και του ισλάμ, δήλωσε ο πρώην διευθυντής Χατίμ Αλνούρ.

Η Ροξάν Τριού, μέλος γαλλικής αρχαιολογικής ομάδας που εργαζόταν στο Σουδάν, είπε πως η ίδια και συνάδελφοί της παρακολουθούν δορυφορικές φωτογραφίες του μουσείου και είχαν ήδη δει πιθανά σημάδια ότι είχε γίνει ζημιά εκεί πριν από την Παρασκευή, με ενδείξεις για φωτιά. «Δεν γνωρίζουμε την έκταση των ζημιών στο εσωτερικό», είπε.

Οι μάχες συνεχίσθηκαν αυτή την εβδομάδα στο Σουδάν παρά τις επανειλημμένες εκεχειρίες, ανάμεσα στις οποίες μία που επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΠΑ, την οποία είχαν προσυπογράψει και οι δύο πλευρές. Η τελευταία που είχε ανακοινωθεί, πρόκειται να εκπνεύσει απόψε.

Λίγες ημέρες μετά την υπογραφή του πρωτοκόλλου της δωρεάς, τα τρία θραύσματα από τη βόρεια ζωφόρο, το δυτικό αέτωμα και τη νότια μετόπη του Παρθενώνα επέστρεψαν στην Αθήνα, στο Μουσείο της Ακρόπολης όπου και πραγματοποιήθηκε, σήμερα το απόγευμα, η επίσημη τελετής υποδοχής και ενσωμάτωσης τους.

«Η ηρωική απόφαση του Προκαθημένου της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας να δωρίσει έναν θησαυρό που μπορεί να μην φαίνεται μεγάλος, αλλά είναι μέγιστο δώρο προς όλους μας, είναι κάτι που μας αφήνει υπόχρεους. Εκτιμούμε ιδιαιτέρως την απόφαση της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας για την προσφορά, προς το ταπεινό πρόσωπο μου, των θραυσμάτων, τα οποία και εμείς εξίσου πρόθυμα παραχωρήσαμε στο ελληνικό κράτος, για να εκτεθούν στο Μουσείο της Ακρόπολης» δήλωσε συγκινημένος ο αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος αφού καλωσόριζε, μαζί με τον διευθυντή του Μουσείου της Ακρόπολης, Νίκο Σταμπολίδη, τα μέλη της αντιπροσωπείας από το Βατικανό, τους σεβασμιώτατους, μονσινιόρ Μπράιαν Φάρελ και μονσινιόρ Αντρέα Παλμιέρι, γραμματέα και υπογραμματέα του Ποντιφικού Συμβουλίου για την προώθηση της Χριστιανικής Ενότητος, καθώς και την καθηγήτρια Μπάρμπαρα Τζάτα, διευθύντρια Μουσείων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Βατικανού, εξέφρασε τη μεγάλη του χαρά και συγκίνηση.

Για μια μοναδικής σημασίας και σπουδαιότητος πνευματική και φιλάδελφο χειρονομία της Αυτού Αγιότητος του Πάπα Φραγκίσκου προς τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερώνυμο, που δείχνει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο πώς ο πολιτισμός μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στο διάλογο, στην ειρήνη, στη συμφιλίωση των κοινοτήτων, στην αδελφοσύνη των λαών έκανε λόγο η υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη: «Πρόκειται για μια χειρονομία με έντονο θρησκευτικό, αλλά και πολιτικό συμβολισμό, ο οποίος αντανακλά την βαθιά ηθική πεποίθηση ότι το ίδιο το χάσκον και ακρωτηριασμένο μνημείο αξιώνει την επιστροφή των αρχιτεκτονικών γλυπτών μελών του, προκειμένου να επανακτήσει την ενιαία και αδιαίρετη φυσική, αισθητική και νοηματική του οντότητα».

Η υπουργός αναφέρθηκε επίσης και στην «καθοριστική», όπως την χαρακτήρισε, συμβολή του Οικουμενικού Πατριάρχη κκ. Βαρθολομαίου στην πραγματοποίηση της δωρεάς. «Ο Πατριάρχης, πριν διατυπωθεί το επίσημο αίτημα του Μουσείου της Ακρόπολης, παρακάλεσε ο ίδιος, επρέσβευσε προς τον Πάπα, έστειλε απεσταλμένο στο Βατικανό τον Γέροντα Χαλκηδόνος, και ο Ποντίφικας ανταποκρίθηκε στην παράκλησή του. Έτσι, εκδήλωσε την ειλικρινή του επιθυμία να ακολουθήσει τον δρόμο της οικουμενικής αλήθειας».

Από την πλευρά του ο Επίσκοπος Μπράιαν Φάρελ, αφού μετέφερε τους χαιρετισμούς του Πάπα Φραγκίσκου, αποκάλυψε. «Είναι αλήθεια ότι δεν μπορούσε κανείς να αναλογιστεί πόση ικανοποίηση θα προσέφερε στον ελληνικό λαό αυτή η πρωτοβουλία και είμαστε βαθιά συγκινημένοι που συμμετέχουμε σε αυτό το ιστορικό γεγονός».

Η γενναιόδωρη απόφαση του πάπα Φραγκίσκου να δωρίσει στην Ελλάδα, μέσω του αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Ιερώνυμου, τα τρία πολύτιμα θραύσματα, «ως ουσιαστική απόδειξη της ειλικρινούς επιθυμίας για συνέχιση της οικουμενικής πορείας για την μαρτυρία της αλήθειας» δημοσιοποιήθηκε στα μέσα του περασμένου Δεκεμβρίου.

Το πρώτο θραύσμα ανήκει σε άλογο του τέθριππου της Αθηνάς, το δεύτερο είναι μια κεφαλή εφήβου και αποτυπώνει πρόσωπο των γλυπτών που βρισκόταν έξω από το σηκό του ναού και έφερε άρτο, που προσέφεραν κατά τα Παναθήναια ενώ το τρίτο αφορά σε μια ανδρική κεφαλή με γένια, η οποία ανήκει στη νότια μετόπη, όπου απεικονιζόταν η Κενταυρομαχία.

Ολόκληρη η ομιλία της Λίνας Μενδώνη

«Είναι ιδιαίτερα μεγάλη η τιμή και η χαρά μας, που μαζί σας, υποδεχόμαστε σήμερα, εδώ, στην αίθουσα του Παρθενώνα, στο Μουσείο της Ακρόπολης, τους Σεβασμιώτατους Monsignor Brian Farrell και Monsignor Andrea Palmieri, Γραμματέα και υπογραμματέα του Ποντιφικού Συμβουλίου για την προώθηση της Χριστιανικής Ενότητος, καθώς και την καθηγήτρια Barbara Jatta, Διευθύντρια Μουσείων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Βατικανού, εις εκπλήρωση και ολοκλήρωση της δωρεάς του Πάπα Φραγκίσκου προς την Εκκλησιαστική Αρχή της Ελλάδας, των τριών θραυσμάτων από τη ζωφόρο, τη μετόπη και το αέτωμα του Παρθενώνα, τα οποία φυλάσσονταν, από τον 19ο αιώνα, στις πολύτιμες συλλογές των Μουσείων του Βατικανού.

Η μοναδικής σημασίας και σπουδαιότητος πνευματική και φιλάδελφος χειρονομία της Αυτού Αγιότητος του Πάπα Φραγκίσκου προς τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερώνυμο, δείχνει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο πώς ο πολιτισμός μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στο διάλογο, στην ειρήνη, στη συμφιλίωση των κοινοτήτων, στην αδελφοσύνη των λαών.

Οπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο Καρδινάλιος Fernando Vérgez Alzaga, πρόεδρος του Κυβερνείου του Κράτους της πόλης του Βατικανού, ο άνθρωπος που ανέλαβε να διεκπεραιώσει την επιθυμία του Ποντίφικα, πριν 15 μέρες στην τελετή υπογραφής του πρωτοκόλλου της δωρεάς «η πιο σημαντική αξία αυτής της πράξης είναι, να δούμε για άλλη μια φορά, πώς οι συλλογές τέχνης του Πάπα, γίνονται προνομιακό σημείο φιλίας μεταξύ λαών, θρησκειών, Εκκλησιών, ξεπερνώντας όλα τα εμπόδια».

Γνωρίζοντας τα όσα προηγήθηκαν της ιστορικής απόφασης του Πάπα Φραγκίσκου, επιτρέψτε μου να επισημάνω πόσο καθοριστική ήταν η συμβολή του Οικουμενικού Πατριάρχη κκ. Βαρθολομαίου. Οι ευχαριστίες μας στο πρόσωπό του είναι ευγνώμονες και διαρκείς.

Όταν ο όποιος ιστορικός αποκτήσει στο μέλλον πρόσβαση στα προσωπικά αρχεία των δύο Προκαθημένων θα μπορέσει να αποδώσει τις λεπτομέρειες.

Ο Πατριάρχης, πριν διατυπωθεί το επίσημο αίτημα του Μουσείου της Ακρόπολης, παρακάλεσε ο ίδιος, επρέσβευσε προς τον Πάπα, έστειλε απεσταλμένο στο Βατικανό τον Γέροντα Χαλκηδόνος, και ο Ποντίφικας ανταποκρίθηκε στην παράκλησή του. Ετσι, εκδήλωσε την ειλικρινή του επιθυμία να ακολουθήσει τον δρόμο της οικουμενικής αλήθειας.

Πρόκειται για μια χειρονομία με έντονο θρησκευτικό, αλλά και πολιτικό συμβολισμό, ο οποίος αντανακλά την βαθιά ηθική πεποίθηση ότι το ίδιο το χάσκον και ακρωτηριασμένο μνημείο αξιώνει την επιστροφή των αρχιτεκτονικών γλυπτών μελών του, προκειμένου να επανακτήσει την ενιαία και αδιαίρετη φυσική, αισθητική και νοηματική του οντότητα.

Το δημιούργημα του Φειδία, ο γλυπτός διάκοσμος του Παρθενώνα, εκπέμπει ασύγκριτη δύναμη, τελειότητα και ομορφιά. Αυτή τη μοναδική σύνθεση της Δημιουργίας, της Ελευθερίας, της Δημοκρατίας η Ανθρωπότητα δικαιούται να δει στην ολότητά της.

Περίπου 10 μήνες πριν, η Ανεξάρτητη Περιφερειακή Κυβέρνηση της Σικελίας και το Υπουργείο Πολιτισμού της Ιταλικής Δημοκρατίας είχαν προβεί σε μια ανάλογη κίνηση, επίσης υψηλής αξίας και συμβολισμού, αποδίδοντας στην Αθήνα ες αεί το θραύσμα Fagan, το οποίο έχει επανενωθεί στη ζωφόρο. Οι πρωτεργάτες αυτής της πρωτοβουλίας, ο Περιφερειακός Σύμβουλος Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Σικελικής Ταυτότητας Αλμπέρτο Σαμονά και η Διευθύντρια του Αρχαιολογικού Μουσείου A. Salinas του Παλέρμο Δρ Caterina Greco είναι σήμερα μαζί μας τιμώντας τον πνευματικό και φιλάδελφο χαρακτήρα της παπικής χειρονομίας προς την Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδος.

Οι δύο αυτές πρωτοβουλίες, οι δύο αυτές πράξεις, δείχνουν τον δρόμο προς πάσα κατεύθυνση. Πως μπορούν να επανενωθούν στον Παρθενώνα τα αναπόσπαστα μέλη του, επουλώνοντας τα τραύματα που βάρβαρα χέρια προκάλεσαν πολλά χρόνια πριν.

Η ευγνωμοσύνη μας προς τον Πάπα Φραγκίσκο για την ιστορική και γενναιόδωρη απόφασή του είναι διαρκής και για πάντα.

Τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο κκ. Ιερώνυμο ευχαριστούμε από καρδιάς για τον ενθουσιασμό και την απόλυτη σύμπραξή του στην επανένωση των τριών θραυσμάτων με τα παρθενώνeια γλυπτά του Μουσείου της Ακρόπολης.

Η χειρονομία του Ποντίφικα έρχεται αρωγός στο δίκαιο και ηθικό αίτημα σύμπαντος του ελληνικού λαού, αλλά και στην εργώδη προσπάθεια της Ελληνικής Κυβέρνησης και προσωπικά του Πρωθυπουργού, για οριστική επιστροφή και επανένωση του συνόλου των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Αθήνα.

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Η ερώτηση έχει προφανή απάντηση. Και το γεγονός πως επί περίπου δέκα μέρες η κυβέρνηση δεν είχε τοποθετηθεί έναντι όσων δημοσιεύονται στο Λονδίνο δημιούργησε εύλογες απορίες και υποψίες. Ακόμα και στην πρόσφατη ανακοίνωση της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη, ουδεμία αναφορά γίνεται περί των μυστικών συνομιλιών που αποκαλύφθηκαν από τον βρετανικό Τύπο.

Αλλά και ο κ. Γεραπετρίτης, ο οποίος φέρεται εξ αυτών που διεξάγουν τις μυστικές συνομιλίες, δεν είχε πει κάτι τόσο καιρό. Όσα είπε, δε, με καθυστέρηση εγείρουν ερωτήματα: α. γιατί οι συνομιλίες δεν διεξάγονται μουσείο (Ακροπόλεως) με (Βρετανικό) μουσείο, αλλά μεταξύ του πρωθυπουργού και του στενού συνεργάτη του υπουργού Επικρατείας με τον πρόεδρο του British Museum Τζωρτζ Όσμπορν, υπερφιλόδοξο πρώην υπουργό Οικονομικών- όπως γράφουν οι βρετανικές εφημερίδες; β. γιατί παρακάμφθηκε η βρετανική κυβέρνηση, η οποία -εκ του βρετανικού νόμου- θα αναλάβει την πρωτοβουλία να φέρει το θέμα -εάν υπάρξει συμφωνία- του επαναπατρισμού των Γλυπτών στο Κοινοβούλιο; γ. τι ακριβώς έχει συζητηθεί έως τώρα; δ. είναι ακριβείς οι αποκαλύψεις των μέσων ενημέρωσης στο Ηνωμένο Βασίλειο περί “δανεισμού” και ανταλλαγής με άλλες αρχαιότητες που βρίσκονται στα ελληνικά μουσεία;

Στα παραπάνω πρέπει να προστεθεί και το ότι, οι συνομιλίες που επιβεβαίωσε ο υπουργός Επικρατείας με καθυστέρηση διεξήχθησαν μετά την άρνηση του Βρετανού πρωθυπουργού Ρίτσι Σούνακ (στην συνάντησή του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη), πιθανώς και την γνωστοποίηση της αδυναμίας εμπλοκής του στην υπόθεση από τον βασιλιά Κάρολο.

Στην ουσία τώρα: η ανακοίνωση της κ. Μενδώνη (μετά το μπαράζ του βρετανικού Τύπου) ότι δεν νοείται αναγνώριση “νομής, κατοχής και κυριότητας” των Γλυπτών στο Βρετανικό μουσείο, είναι, αναμφίβολα, μια καθαρή θέση και συντονίζεται πλήρως με την πάγια εθνική θέση.

Άρα, τίποτε άλλο δεν θα έπρεπε και δεν θα μπορούσαν να συζητούν με την βρετανική πλευρά (έστω και με τον προαναφερθέντα παράδοξο τρόπο) ο πρωθυπουργός και ο υπουργός Επικρατείας.

Κανένα σενάριο μακροχρόνιου δανεισμού ή ανταλλαγής δεν θα μπορούσε να είναι ηθικά αποδεκτό, όπως επίμονα επισημαίνουν επί τέσσερις και πλέον δεκαετίες η Μελίνα Μερκούρη, κυβερνήσεις, Πρόεδροι Δημοκρατίας (οι δύο σχετικές ομιλίες του Προκόπη Παυλόπουλου είναι σαφείς), αρχαιολόγοι, ιστορικοί και εγνωσμένου κύρους καθηγητές πανεπιστημίου.

Αλλά και η ίδια η συνείδηση του έθνους που κατηγορηματικά θεωρεί “κόκκινη γραμμή” ότι κάτι που είναι προϊόν κλοπής (Έλγιν) δεν μπορεί να δανειστεί, μόνο να επιστραφεί ως δωρεά (όπως έγινε με το θραύσμα Fagan και τις αρχαιότητες που επιστρέφονται από τη συλλογή του Βατικανού) και με πλήρη αναγνώριση της κυριότητας στην Ελλάδα. Θα μπορούσαμε να απαιτήσουμε και μία συγγνώμη, αλλά, ας πούμε ότι παρέλκει…

Όλοι θέλουμε να δούμε τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Μουσείο της Ακρόπολης. Και η κυβέρνηση που θα επιτύχει -με βάση όλα τα παραπάνω- μία τέτοια συμφωνία, 200 χρόνια μετά, θα επιβραβευθεί ιστορικά. Όμως αυτή η ιστορική επιβράβευση δεν πρέπει να γίνει αντικείμενο ψηφοθηρίας και επίδειξης πατριωτισμού σε προεκλογικό χρόνο. Ούτε αντικείμενο πολιτικής πόλωσης. Και σε αυτό τον βωμό δεν δικαιούται κανείς να κάνει εκπτώσεις.

Όσος μιθριδατισμός κι αν έχει επικρατήσει σε μεγάλο τμήμα της κοινωνίας μας, ο επαναπατρισμός και η επανένωση των Γλυπτών δεν μπορεί να συμβεί όπως να΄ναι. Δεν μπορεί να γίνει με όρους περιοδεύοντος θιάσου αλλά μόνο με αυτό που ορίζει η έννοια της επανένωσης. Οριστικά, αμετάκλητα, και με ελληνική κυριότητα.

Γι αυτό επιβάλεται πλήρης διαφάνεια. Αλλά και για έναν πρόσθετο λόγο: αυτό που κατανοούμε πολλοί στην Ελλάδα, ήτοι την πίεση της προεκλογικής συγκυρίας και την ανάγκη ενός ακόμα επικοινωνιακού πυροτεχνήματος, την κατανοούν πλήρως και στο Λονδίνο. Δεν είναι κουτοί. Ίσως έτσι εξηγείται η πυκνότητα, η ένταση και οι λεπτομέρειες των βρετανικών δημοσιευμάτων. Προπαγανδίζουν την επιστροφή ως δήθεν προσφορά στον παγκόσμιο πολιτισμό και βρετανική γαλαντομία, ενώ πίσω από τις γραμμές επιδιώκεται μία συμφωνία που κρύβει διαβόλους στις λεπτομέρειες. Δηλαδή, την έμμεση αποδοχή εκ μέρους μας της βρετανικής κυριότητας.

Στο πλευρό της κυβέρνησης, λοιπόν, αλλά με διαύγεια και ευλαβική τήρηση της εθνικής θέσης που συμπαγώς αναφέρεται και στην σχετική τοποθέτηση της Unesco…

Σε τούτα εδώ τα μάρμαρα
κακιά σκουριά δεν πιάνει
μηδέ αλυσίδα στου Ρωμιού
και στ’ αγεριού το πόδι

Εδώ το φως εδώ ο γιαλός
χρυσές γαλάζιες γλώσσες
στα βράχια ελάφια πελεκάν
τα σίδερα μασάνε

Γιάννης Ρίτσος

Ο «Ιανός» που προέρχεται από την Ελλάδα, θεωρείται η γηραιότερη χελώνα του είδους της στον κόσμο. Έχει δύο καρδιές, δύο ζευγάρια πνεύμονες και δύο ξεχωριστές προσωπικότητες. Το αυγό της εκκολάφτηκε στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Γενεύης το 1997 και πήρε το όνομά της από τον διπρόσωπο Ρωμαίο θεών των ενάρξεων και των μεταβάσεων. Το σπανιότατο ερπετό δεν θα μπορούσε για πολύ να επιβιώσει στην άγρια φύση, καθώς η ιδιαιτερότητά του δεν τού επιτρέπει να τραβήξει τα κεφάλια του στο καβούκι ώστε να βρει καταφύγιο από τα αρπακτικά.

Η Αντζέλικα Μπουργκουάν και η ομάδα της στο ελβετικό μουσείο φροντίζουν να καλύπτουν κάθε της ανάγκη. Η «Ιανός» τρέφεται αποκλειστικά με βιολογικές σαλάτες ενώ καθημερινά απολαμβάνει το μασάζ που τής κάνουν, καθώς και τα μπάνια με πράσινο τσάι και χαμομήλι. Ασκείται κάνοντας καθημερινά τις βόλτες της, ενίοτε υπό τους ήχους μουσικής, ενώ κάνει και skateboard- με ένα σανιδάκι που κατασκευάστηκε ειδικά γι’ αυτήν. «Νομίζω ότι ο λόγος που είναι ακόμα εδώ σήμερα είναι η φροντίδα και η αφοσίωσή μας», αναφέρει η Μπουργκουάν στο Reuters.

Ο Ιανός χρήζει απαιτητικής φροντίδας ενώ βρίσκεται υπό συνεχή επιτήρηση για την περίπτωση που αναποδογυρίσει, καθώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να αποβεί μοιραίο. Το 2020 υποβλήθηκε σε επέμβαση για αφαίρεση πέτρας από την ουροδόχο κύστη του. Τα κεφάλια του χρειάζονται τακτική θεραπεία με βαζελίνη καθώς μπορεί να πονάνε όταν τρίβονται μεταξύ τους.

Εκτός από διπλά όργανα, ο «Ιανός» έχει και διπλή προσωπικότητα – γεγονός που τού δημιουργεί και διαφορετικές διαθέσεις οι οποίες μπορεί και να τον οδηγήσουν σε σύγκρουση. Μπορεί, για παράδειγμα, να μην ξέρει προς ποια κατεύθυνση να περπατήσει. Όπως επισημαίνει η Μπουργκουάν, «Το δεξί κεφάλι είναι πιο περίεργο, πιο ξύπνιο, έχει πολύ πιο δυνατή προσωπικότητα. Το αριστερό κεφάλι είναι πιο παθητικό και του αρέσει να τρώει».

«Τον Ιούλιο του 2020 ήρθαμε εδώ με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, ο οποίος υποσχέθηκε ότι την επόμενη χρονιά θα ήταν εκτεθειμένες οι τοιχογραφίες στο Μουσείο Προϊστορικής Θήρας, οι οποίες ήταν και αυτές «φυλακισμένες» στις αποθήκες. Κάναμε αυτό που είπαμε. Πέρυσι αποδόθηκαν οι τοιχογραφίες του Ακρωτηρίου. Είπαμε τότε ότι το αρχαιολογικό μουσείο, το οποίο έπρεπε να ακολουθήσει σύγχρονες μουσειακές προδιαγραφές, θα ανακαινιστεί πλήρως. Βρήκαμε την αμέριστη συμπαράσταση του δημάρχου και του Δήμου, ο οποίος μέσω Προγραμματικής Σύμβασης χρηματοδοτεί το έργο της αποκατάστασης του μουσείου.

Σύμφωνα με τον προγραμματισμό που κάναμε το 2020, η Σαντορίνη το 2023 θα έχει και τα δύο της μουσεία αποκατεστημένα. Μαζί με το Ακρωτήρι και με μία σειρά άλλων παρεμβάσεων που γίνονται στο νησί από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, η Σαντορίνη εγγράφεται πλέον ως ένας πολύ δυνατός πολιτιστικός προορισμός της Μεσογείου», συμπλήρωσε η υπουργός στον χαιρετισμό της.

Ο δήμαρχος Θήρας Αντώνης Σιγάλας σημείωσε ότι «οφείλουμε να επισημάνουμε τη συνέπεια και την αποτελεσματικότητα της υπουργού Λίνας Μενδώνη ως προς την τήρηση των δεσμεύσεων που αναλαμβάνει και να την ευχαριστήσουμε για τη συνεργασία και την προσφορά της στο νησί μας. Ο Δήμος Θήρας, δίνοντας προτεραιότητα στην προστασία, ανάδειξη και αξιοποίηση του πολιτιστικού αποθέματος του νησιού, έχει συνάψει Προγραμματική Σύμβαση με το υπουργείο Πολιτισμού, την οποία χρηματοδοτεί με 630.000 ευρώ. Υποέργο της Σύμβασης, με χρηματοδότηση 300.000 ευρώ αφορά τις εργασίες για την έκθεση της Κόρης της Θήρας στο Αρχαιολογικό Μουσείο».

Η Κόρη της Θήρας, άγαλμα του 7ου αιώνα π.Χ., ήρθε στο φως, τον Νοέμβριο 2000, κατά τη διάρκεια σωστικής ανασκαφικής έρευνας στο νεκροταφείο της αρχαίας πόλης της Θήρας, στη νοτιοανατολική Σελλάδα, από τον Θηραίο αρχαιολόγο Χαράλαμπο Σιγάλα. Η υπερφυσικού μεγέθους αρχαϊκή κόρη από λευκό ναξιώτικο μάρμαρο, ύψους 2,48μ. με τον σύμφυτο γόμφο ένθεσης στην βάση του, είναι σχεδόν ακέραιη. Το γλυπτό, από το οποίο λείπει μόνο η άκρη της μύτης και ο βραχίονας του λυγισμένου δεξιού χεριού, που ακουμπά στο στήθος, αποτελεί ένα από τα λιγοστά έργα της μεγάλης, σε λίθο, περίοπτης πρώιμης ελληνικής πλαστικής που διασώθηκαν μέχρι τις μέρες μας.

Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου παρέστη σήμερα στα εγκαίνια της περιοδικής έκθεσης της «Κόρης της Θήρας» στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Σαντορίνης και εξήρε την Εφορεία Κυκλάδων, το υπουργείο και τον δήμο γι’ αυτό το σημαντικό έργο που αποδίδεται σήμερα στο κοινό.

Όπως δήλωσε η κ. Σακελλαροπούλου: «Χθες βρέθηκα, με ιδιαίτερη συγκίνηση, στα εγκαίνια του εξαιρετικού έργου αποκατάστασης της Επισκοπής στη Σίκινο. Σήμερα, ανταποκρινόμενη πρόθυμα, με χαρά μπορώ να πω, στην πρόταση του δημάρχου Θήρας και της υπουργού Πολιτισμού, βρίσκομαι εδώ, στη Σαντορίνη, όπου, 22 χρόνια μετά την ανακάλυψή του, εκτίθεται για πρώτη φορά στο κοινό το εξαιρετικής ομορφιάς άγαλμα της Αρχαϊκής Περιόδου “Κόρη της Θήρας”».

Παράλληλα, τόνισε: «Η σημασία που έχει το Αιγαίο, οι Κυκλάδες, αλλά και ο πολιτισμός, όχι μόνο είναι κεφάλαιο για τον τόπο μας, αλλά έχει τη φοβερή δύναμη να θεραπεύει την αγωνία της ψυχής μας, ιδιαίτερα σε δύσκολες περιόδους. Θα ήθελα για άλλη μία φορά να συγχαρώ την Εφορεία Κυκλάδων, το υπουργείο και τον δήμο γι’ αυτό το σημαντικό έργο που αποδίδεται σήμερα στο κοινό».
Στη συνέχεια, η κυρία Σακελλαρόπουλου επισκέφθηκε το Μουσείο Προϊστορικής Θήρας και ξεναγήθηκε στην έκθεση «Θηραϊκές τοιχογραφίες-Ο θησαυρός του Προϊστορικού Αιγαίου».

Ο πρωθυπουργός ξεναγήθηκε στη μόνιμη συλλογή του μουσείου μαζί με πέντε μαθητές από το Σκαγιοπούλειο Ορφανοτροφείο, κάποιοι από τους οποίους επισκέπτονταν για πρώτη φορά την Αθήνα.

Η ξενάγηση έγινε από τον Υφυπουργό αρμόδιο για Θέματα Σύγχρονου Πολιτισμού, Νικόλα Γιατρομανωλάκη, συνοδεία της Υφυπουργού αρμόδιας για Θέματα Πρόνοιας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Δόμνας Μιχαηλίδου, και του Προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου του Μουσείου, Γιώργου Παπαναστασίου.

Στο τέλος της επίσκεψης ο πρωθυπουργός έδωσε στα πέντε παιδιά αναμνηστικά δώρα από το Μουσείο και οι νεαροί μαθητές του είπαν ότι θα ολοκληρώσουν την επίσκεψή τους στην Αθήνα με επίσκεψη στην Ακρόπολη.

Μετά την ολοκλήρωση της ξενάγησης ο Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήθηκε με την νέα Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Μουσείου, την διεθνώς αναγνωρισμένη επιμελήτρια, ιστορικό τέχνης και μουσειολόγο Κατερίνα Γρέγου.