Τη λειτουργία του περικαλλούς βυζαντινού ναού της Κωνσταντινούπολης ως μουσουλμανικό τέμενος εγκαινίασε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, την περασμένη Δευτέρα, σε ειδική τελετή στην οποία είχε συνδεθεί απ’ ευθείας από το προεδρικό μέγαρο μέσω τηλεδιάσκεψης.

Στον περιορισμένο χώρο του καθολικού του ναού χωρούν λίγοι προσκυνητές, με αποτέλεσμα αρκετοί που ήρθαν για προσευχή κατέλαβαν τον εξωτερικό χώρο γύρω από το μνημείο. Ο εσωτερικός χώρος είχε ήδη γεμίσει μισή ώρα πριν από την προσευχή.

Η Μονή της Χώρας έχει ενταχθεί στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Φιλοξενεί τα πλέον περίτεχνα βυζαντινά ψηφιδωτά που διασώζονται στην Κωνσταντινούπολη, μαζί με την Αγία Σοφία και τη Μονή της Παμμακάριστου, η οποία επίσης λειτουργεί ως τζαμί.

Το τζαμί λειτουργεί στο πρότυπο της Αγίας Σοφίας. Tα ψηφιδωτά στους τοίχους στον χώρο της προσευχής καλύφθηκαν, ενώ καθορίστηκε περιοχή που θα την επισκέπτονται οι τουρίστες με ξεναγό.

Η εκκλησία του Αγίου Σωτήρος εν τη Χώρα, το καθολικό του πάλαι ποτέ μοναστικού συγκροτήματος, χρονολογείται από τον 6ο μ.Χ. αιώνα, ενώ τα μοναδικά ψηφιδωτά και τοιχογραφίες της φιλοτεχνήθηκαν τον 14ο αιώνα, από το 1305 έως το 1320, επί βασιλείας Παλαιολόγων.

Η Μονή της Χώρας μετατράπηκε σε τζαμί το 1511, 58 χρόνια μετά την ‘Αλωση της Πόλης, και με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της Τουρκίας το 1945 έγινε μουσείο. Μετά την απόφαση αυτή ειδικοί από τις Ηνωμένες Πολιτείες εκτέλεσαν ένα τεράστιο έργο αποκατάστασης και συντήρησης των ψηφιδωτών και νωπογραφιών, ξηλώνοντας τους σοβάδες που τα κάλυπταν. Οι εργασίες ξεκίνησαν το 1948 και ολοκληρώθηκαν δέκα χρόνια αργότερα το 1958. Το 2019 το Συμβούλιο της Επικρατείας (Danistay) της Τουρκίας ακύρωσε την απόφαση του 1945 και ένα χρόνο αργότερα, ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ανακοίνωσε ότι το μνημείο θα λειτουργήσει και πάλι ως τζαμί

Ο κ. Δούκας είναι ο πρώτος αξιωματούχος από την Ελλάδα που επισκέπτεται την Κωνσταντινούπολη μετά τη μετατροπή της Μονής της Χώρας σε τζαμί. Ερωτηθείς σχετικά δήλωσε ότι μας πονάει πολύ και μας στεναχωρεί πολύ που η Μόνη της Χώρας έχει μετατραπεί σε τζαμί.

Όπως είπε, «είναι ένα μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO. Ανήκει σε όλη την ανθρωπότητα και στόχος είναι να ενώνει την ανθρωπότητα και όχι να τη χωρίζει».

«Η Μονή της Χώρας είναι μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της Unesco και ανήκει σε όλη την ανθρωπότητα.»

Από τη συνάντησή μου με τον Παναγιώτατο Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο στην Κωνσταντινούπολη. pic.twitter.com/CewYryTqC7

— Haris Doukas (@h_doukas) May 7, 2024

Καταλήγοντας ο κ. Δούκας τόνισε ότι «υπάρχουν πρότυπα και κανόνες για το πώς κάνεις προστατεύει αυτά τα μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς που οφείλουν όλα τα κράτη να τηρούν.

Αναφορικά με τη συνάντησή του με τον κ.κ. Βαρθολομαίο, ο δήμαρχος Αθηναίων δήλωσε προτού αναχωρήσει από το Φανάρι:

«Xαίρομαι πάρα πολύ που γνώρισα από κοντά τον Οικουμενικό Πατριάρχη και βεβαίως συζητήσαμε αναλυτικά για τις πολλές σπουδαίες δράσεις του θρησκευτικές, τις δράσεις του για την προώθηση της ειρήνης σε μία εποχή μάλιστα που έχουμε δύο πολέμους που μας συνταράσσουν και βεβαίως και τα πολλά κοινά μας ενδιαφέροντα, που έχουν να κάνουν με την οικολογία και το περιβάλλον, όπου ο Πατριάρχης ήταν από τους πρωτοπόρους στα θέματα της αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης, με πολύ σπουδαίες δράσεις, με βιβλία, με λόγους και με κοινές δραστηριότητες με άλλους ηγέτες και έτσι είχα τη χαρά να συζητήσω μαζί του όλες τις εμπειρίες και να μου δώσει και πάρα πολλά βιβλία και λόγους να μελετήσω αναλυτικά, γιατί εδώ και 30 χρόνια πρωτοπορεί και σε αυτό τον τομέα της δημόσιας δράσης. Χαίρομαι πάρα πολύ γιατί θα μπορέσω να μιλήσω και στο μέλλον να σχεδιάσουμε πράγματα μαζί».

Η ανακοίνωση:

«H απόφαση των Τουρκικών Αρχών για την έναρξη της λειτουργίας της Μονής της Χώρας ως μουσουλμανικού τεμένους συνιστά πρόκληση για τη διεθνή κοινότητα καθώς αλλοιώνει και προσβάλλει τον χαρακτήρα της ως μνημείου παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO ανήκον στην ανθρωπότητα.

Η διατήρηση του οικουμενικού χαρακτήρα μνημείων και η τήρηση των διεθνών προτύπων προστασίας της θρησκευτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί σαφή διεθνή υποχρέωση που δεσμεύει όλα τα κράτη».