Κατά την επίσκεψή της στην Αμφίπολη, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη μίλησε για το έργο στην Αμφίπολη και παρέδωσε στο κοινό δύο σημαντικά έργα: την αποκατεστημένη Αρχαία Ξύλινη Γέφυρα στον Στρυμόνα και τις νέες υποδομές προσβασιμότητας για άτομα με αναπηρία στην Ακρόπολη, το Αρχαίο Γυμνάσιο και το Βόρειο Τείχος.

Οι παρεμβάσεις αυτές, όπως εξήγησε, αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου επενδυτικού σχεδίου που ξεπερνά τα 20 εκατομμύρια ευρώ και στοχεύει στην προστασία, ανάδειξη και καλύτερη αξιοποίηση των μνημείων της Αμφίπολης.

Ο Τύμβος Καστά αποκτά ξανά τη μορφή που του αξίζει

Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στον παγκοσμίως γνωστό Τύμβο Καστά, όπου οι εργασίες έχουν πλέον φτάσει σε κρίσιμο στάδιο. Έχει ολοκληρωθεί η αποκάλυψη του μαρμάρινου περιβόλου μήκους 497 μέτρων, ενώ αποκαθίσταται σταδιακά η αρχική γεωμετρία του μνημείου και του περιβάλλοντος χώρου. Παράλληλα, ολοκληρώθηκαν οι βασικές εργασίες στερέωσης στο εσωτερικό του ταφικού μνημείου, επιτρέποντας πλέον την πλήρη ανάγνωση της αρχιτεκτονικής του.

Κατά την υπουργό Πολιτισμού, ξεχωριστή σημασία έχει η επανατοποθέτηση της μνημειακής μαρμάρινης θύρας του μακεδονικού τάφου, ένα έργο υψηλών τεχνικών απαιτήσεων που χαρακτηρίζεται ως σημαντικό επιστημονικό επίτευγμα.

Το επόμενο διάστημα θα ακολουθήσουν εργασίες διαμόρφωσης του δαπέδου, συμπληρώσεων στην τοιχοποιία και ολοκλήρωσης της μελέτης για την ασφαλή πρόσβαση των επισκεπτών, χωρίς να αλλοιώνεται η αυθεντικότητα του μνημείου. Παράλληλα, στις αρχές Σεπτεμβρίου αναμένεται να ξεκινήσει η κατασκευή του νέου μουσειακού κελύφους, το οποίο θα φιλοξενεί τη μόνιμη έκθεση και σύγχρονες ψηφιακές εφαρμογές, με στόχο ο Τύμβος Καστά να ανοίξει τις πύλες του στο κοινό το 2028.

«Η Αμφίπολη δεν είναι μόνο ο Τύμβος Καστά»

Η ανάδειξη της Αμφίπολης δεν περιορίζεται στο παγκοσμίως γνωστό ταφικό μνημείο. Σημαντική θέση στο πρόγραμμα αποκατάστασης κατέχει και η Αρχαία Ξύλινη Γέφυρα στον Στρυμόνα, ένα μοναδικό σωζόμενο δείγμα αρχαίας ξύλινης μηχανικής, με ιστορία που ξεκινά ήδη από τον 6ο αιώνα π.Χ. Η γέφυρα συνδεόταν άμεσα με τις οχυρώσεις της πόλης και, σύμφωνα με τον Θουκυδίδη, από εκεί πέρασε ο Σπαρτιάτης στρατηγός Βρασίδας κατά την κατάληψη της Αμφίπολης το 424 π.Χ. Σήμερα προστατεύεται από νέο στέγαστρο, ενώ ψηφιακές εφαρμογές επιτρέπουν στους επισκέπτες να γνωρίσουν την ιστορία και τη λειτουργία της μέσα στους αιώνες.

Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με το ΥΠΠΟ, ολοκληρώθηκαν έργα που καθιστούν τον αρχαιολογικό χώρο περισσότερο προσβάσιμο σε όλους. Δημιουργήθηκαν νέες διαδρομές για άτομα με κινητικές δυσκολίες και προβλήματα όρασης, εγκαταστάθηκαν αναβατόρια, υποδομές εξυπηρέτησης, πινακίδες Braille και χώροι στάθμευσης για ΑμεΑ, επιτρέποντας την ισότιμη πρόσβαση στα σημαντικότερα μνημεία της Αμφίπολης.

Η συνολική παρέμβαση, κατά την υπουργό Πολιτισμού, φιλοδοξεί να αναδείξει την Αμφίπολη ως έναν ενιαίο αρχαιολογικό προορισμό διεθνούς κύρους. Έναν τόπο με αδιάλειπτη ιστορική παρουσία από τους αρχαϊκούς και κλασικούς χρόνους έως τη βυζαντινή περίοδο, που συνδέθηκε με κορυφαίες προσωπικότητες της αρχαιότητας και διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην ιστορία του ελληνικού κόσμου. Με την ολοκλήρωση των έργων, η Αμφίπολη αναμένεται να αποκτήσει τη θέση που της αρμόζει στον παγκόσμιο πολιτιστικό χάρτη, προσφέροντας στους επισκέπτες μια ολοκληρωμένη εμπειρία που συνδυάζει την ιστορία, την επιστημονική γνώση και τις σύγχρονες υποδομές.

Αυτοψία στο μνημείο

Στις αυτοψίες και στην απόδοση των μνημείων στο κοινό, την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη συνόδευσαν ο Αντιπεριφερειάρχης Σερρών Παναγιώτης Σπυρόπουλος, ο Δήμαρχος Αμφίπολης Στέργιος Φραστανλής και, από πλευράς Υπουργείου Πολιτισμού, η Γενική Γραμματέας Πολιτισμού Ολυμπία Βικάτου, η αναπληρώτρια Γενική Διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Κρυσταλλία Μαντζανά, ο Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων Θεμιστοκλής Βλαχούλης, η Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Συντήρησης Αρχαίων και Νεότερων Μνημείων Μαρία Μερτζάνη, η Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Σερρών Δημητρία Μαλαμίδου, ο Τμηματάρχης της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων και βασικός μελετητής του Τύμβου Μιχάλης Λεφαντζής, καθώς και λοιπά υπηρεσιακά στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού.

Όπως ανακοίνωσε η δημοτική Αρχή, οι εργασίες αποκατάστασης ολοκληρώθηκαν και «το Δημοτικό Συμβούλιο της πόλης μας είχε αποδεχτεί την προσφορά της ΚΟ Αττικής του ΚΚΕ να αναλάβει τα έξοδα αποκατάστασης του Μνημείου, όπως και έγινε».

Όπως ανακοινώνει το ΥΠΠΟ η απόφαση αυτή ελήφθη λόγω της ιδιαίτερης ιστορικής αξίας της, ως τεκμήριο διαμόρφωσης αντιλήψεων και στάσεων με εργαλείο την εικόνα, από την πλευρά των προπαγανδιστικών μηχανισμών των στρατευμάτων Κατοχής, στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με το Υπουργείο Πολιτισμού:

Οι φωτογραφίες εμφανίστηκαν στον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών e-bay.de, το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου. Φερόμενος ιδιοκτήτης είναι ο συλλέκτης Tim de Craene, που ειδικεύεται στα αναμνηστικά και εν γένει τεκμήρια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μέσω της εταιρίας του, Crain’s Militaria, τις προσέφερε για πώληση.

Η εμφάνισή τους σε ελληνικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και αργότερα και σε μέσα ενημέρωσης, δημιούργησε έντονο ενδιαφέρον, από πολλές πλευρές. Ο συλλέκτης, το πρωί της Δευτέρας 16.2, απέσυρε τις δώδεκα φωτογραφίες από τον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών.

Ωστόσο, παραμένει προς πώληση το σύνολο της συλλογής που είχε δημιουργήσει ο τότε Υπολοχαγός της Βέρμαχτ, Χέρμαν Χόιερ (Hermann Heuer). Ο Χόιερ, το 1943-1944 υπηρετούσε στο στρατόπεδο της Μαλακάσας, αλλά είχε λάβει εντολή να παρακολουθήσει ή και να συνδράμει -δεν είναι ξεκάθαρο- στην εκτέλεση των 200 Ελλήνων κρατουμένων που μεταφέρθηκαν από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, την Πρωτομαγιά του 1944. Η συλλογή των φωτογραφιών του, από περιοχές της κατεχόμενης Ευρώπης (Βέλγιο, Γαλλία, αλλά και Ελλάδα) όπου υπηρέτησε, βρέθηκε στα χέρια του συλλέκτη Tim de Craene.

Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε:

“Οι 12 φωτογραφίες που είδαν το φως της δημοσιότητας και απεικονίζουν Έλληνες πατριώτες, πριν από την εκτέλεσή τους στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944, αποτελούν εξόχως σημαντικά τεκμήρια της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Οι φωτογραφίες της συλλογής δίνουν «πρόσωπο» στις ιστορικές μαρτυρίες για το ήθος και τον πατριωτισμό τους, λίγες στιγμές πριν από την εκτέλεσή τους και για αυτό είναι ανεκτίμητες. Αλλά και οι υπόλοιπες φωτογραφίες είναι πολύ σημαντικές, καθώς επιτρέπουν να πλαισιώσουμε το δράμα της κατεχόμενης Ελλάδας και με το βλέμμα του κατακτητή. Ο μηχανισμός προπαγάνδας που έστησε ο Γιόζεφ Γκέμπελς αξιοποίησε την αιχμή της τεχνολογίας ενημέρωσης της εποχής του – τον κινηματογράφο και την φωτογραφία – για να δημιουργήσει σκηνοθετημένα τεκμήρια “επιτυχίας” και διάδοσης της, ως εργαλείο επιρροής.

Από την στιγμή, που το Υπουργείο Πολιτισμού ενημερώθηκε, δώσαμε τις σχετικές οδηγίες για τη δυνητική απόκτηση των συγκεκριμένων φωτογραφιών. Η αρμόδια Διεύθυνση Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς επικοινώνησε άμεσα με τον συλλέκτη και εμπειρογνώμονες μεταβαίνουν την Παρασκευή στην έδρα του, στο Έβεργκεμ του Βελγίου, ώστε να διαπιστώσουν εκ του σύνεγγυς τη συλλογή και να συνομιλήσουν μαζί του. Με την σημερινή κήρυξη της συλλογής ως μνημείο, το Υπουργείο Πολιτισμού αποκτά το έρεισμα για να την διεκδικήσει και να την αποκτήσει εκ μέρους του ελληνικού κράτους”.

Η Δημοτική Αρχή σε ανακοίνωσή της σημειώνει ότι θα προβεί στην αποκατάσταση των φθορών και θα πρωτοστατήσει με όλες της τις δυνάμεις στην ανάδειξη και αναβάθμιση του ιστορικού αυτού τόπου, κόντρα σε όλους όσους εμποδίζουν την απόδοση της ιστορικής μνήμης.

Αναλυτικά η ανακοίνωση:

Η Δημοτική Αρχή καταδικάζει τις υλικές φθορές που προκλήθηκαν στο Μνημείο των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή, στη μοναδική μαρμάρινη πλάκα που ανέφερε το γεγονός της εκτέλεσης την Πρωτομαγιά του 1944. Η κίνηση αυτή έγινε λίγες ώρες μετά τη δημοσίευση των ιστορικών φωτογραφιών που έχουν προκαλέσει ρίγος συγκίνησης για την ηρωική παλικαρίσια στάση των 200 κομμουνιστών ηρώων οι οποίοι στάθηκαν όρθιοι στο εκτελεστικό απόσπασμα. Η ιστορική μνήμη δε σβήνει όσο κι αν ενοχλεί κάποιους! Η Δημοτική Αρχή θα προβεί στην αποκατάσταση των φθορών και θα πρωτοστατήσει με όλες της τις δυνάμεις στην ανάδειξη και αναβάθμιση του ιστορικού αυτού τόπου, κόντρα σε όλους όσους εμποδίζουν την απόδοση της ιστορικής μνήμης.

Νωρίτερα ο δήμαρχος Καισαριανής Ηλίας Σταμέλος σχολιάζοντας τις συγκλονιστικές φωτογραφίες σημείωσε:

«Οι φωτογραφίες που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας από τον αιματοβαμμένο ηρωικό τόπο του Θυσιαστηρίου της Λευτεριάς και φαίνεται να αφορούν τους 200 κομμουνιστές που εκτελέστηκαν την Πρωτομαγιά του 1944 από τις δυνάμεις της ναζιστικής Γερμανίας, σκορπίζουν ρίγη συγκίνησης.

Με κομμένη την ανάσα και βαθιά συγκινημένοι υποκλινόμαστε στο μεγαλείο της δύναμης των 200 ηρώων που με απόλυτη συνείδηση δεν διαπραγματεύτηκαν την πίστη τους στο δίκιο και τη λευτεριά του λαού μας και έδωσαν την ίδια τους τη ζωή. Στάθηκαν όρθιοι, με το κεφάλι ψηλά και με βλέμμα καθαρό μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα.

Ο αγώνας τους μας εμπνέει. Οι 200 κομμουνιστές αποτελούν φάρο για εμάς, χρέος και παράδειγμα για να ορθώσουμε σήμερα το ανάστημά μας στο καθήκον που μας προτάσσει η ιστορία. Οι φωτογραφίες αυτές δεν μπορούν να θεωρούνται εμπόρευμα και η αξία τους δεν μετριέται σε χρήμα. Δεν επιτρέπεται να ανήκουν σε ιδιωτικές συλλογές. Είναι ιστορικά τεκμήρια και ντοκουμέντα ανεκτίμητης αξίας για τον τόπο και τον λαό μας.

Από την πρώτη στιγμή δημοσιοποίησης των φωτογραφιών δεχόμαστε δεκάδες μηνύματα από κατοίκους της Καισαριανής και απογόνους του ηρωικού αγώνα της περιόδου.

Ζητάμε εδώ και τώρα με ευθύνη του κράτους τα ντοκουμέντα αυτά να αποκτηθούν και να αποδοθούν εκεί που ανήκουν, στο μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης του Δήμου Καισαριανής, στον Δήμο Χαϊδαρίου, καθώς και στο ΚΚΕ που μέσα από τις γραμμές του αγωνίστηκαν και έπεσαν με υψωμένη τη γροθιά τους, για να έχει πρόσβαση ο λαός και η νεολαία μας.

Τον χώρο του Θυσιαστηρίου της Λευτεριάς επιδιώκουμε να αναδείξουμε, φωτίζοντας τις χρυσές σελίδες των αγώνων του λαού μας και σε αυτό τον δρόμο η Δημοτική Αρχή Καισαριανής μαζί με τον λαό θα προσπεράσουν κάθε εμπόδιο».

Αρβανίτης: Καμία ανοχή στη φασιστική βεβήλωση

Ο βανδαλισμός στο Μνημείο των 200 εκτελεσθέντων Κομμουνιστών στην Καισαριανή είναι συνειδητή πολιτική πράξη μίσους και ιστορικής άρνησης αναφέρει σε ανάρτησή του ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Κώστας Αρβανίτης και συνεχίζει:

“Οι δολιοφθορές και η βεβήλωση στη μαρμάρινη πλάκα που μνημονεύει την εκτέλεση των 200 Κομμουνιστών την Πρωτομαγιά του 1944, λίγες μόλις ώρες μετά τη δημοσίευση των ιστορικών φωτογραφιών που συγκλόνισαν, αποκαλύπτουν τον φόβο των απογόνων των συνεργατών των ναζί, δωσίλογων και ταγματασφαλιτών στην σκληρή ιστορική αλήθεια.

Το Μνημείο των 200 Κομμουνιστών είναι τόπος θυσίας, αγώνα και αξιοπρέπειας.

Είναι ζωντανή υπενθύμιση ότι κάποιοι στάθηκαν όρθιοι απέναντι στον φασισμό και γι’ αυτό παραμένουν στόχος του.

Η ιστορική μνήμη δεν σβήνεται.

Η Αριστερά με τον λαό όπως τότε έτσι και σήμερα θα τσακίσει τον φασισμό.

Ενότητα. Ενότητα. Ενότητα.

«Μια μέρα που η μνήμη του Άλκη μάς θυμίζει με τον πιο σκληρό τρόπο πού οδηγεί το τυφλό μίσος και η οπαδική βία, άγνωστοι χούλιγκαν βανδάλισαν το γήπεδο του Απόλλωνα Καλαμαριάς και τα γκράφιτι γύρω από αυτό.

”Μια πράξη ντροπής”

Μια πράξη που προσβάλλει την πόλη μας, τον αθλητισμό και τις αξίες μας», σχολιάζει σε σχετική ανάρτηση η δήμαρχος Καλαμαριάς, Χρύσα Αράπογλου.

«Η βεβήλωση μνημείων και χώρων μνήμης δεν αποτελεί έκφραση αντιπαράθεσης ή οπαδικής ταυτότητας, αλλά πράξη ασέβειας και έλλειψης στοιχειώδους ανθρώπινης αξιοπρέπειας», σημειώνει από την πλευρά του σε ανακοίνωσή του, ο Μ.Γ.Σ.Κ. “Ο Απόλλων”, ο οποίος προανήγγειλε πως θα κινηθεί νομικά.

«Ο σύλλογος θα κινηθεί νομικά κατά συγκεκριμένων ηθικών αυτουργών για το συγκεκριμένο περιστατικό και καλεί όλους να επιδείξουν υπευθυνότητα, ψυχραιμία και σεβασμό, προστατεύοντας χώρους που αποτελούν κομμάτι της συλλογικής μας μνήμης και ιστορίας», σημειώνεται.

«Τη νύχτα της 24ης Ιανουαρίου, χώροι εντός του Εθνικού Αποθέματος Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου, που είναι μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, υπέστησαν ζημιές έπειτα από μαζική επίθεση ρωσικών πυραύλων και drones εναντίον του Κιέβου», υπογράμμισε το υπουργείο σε ανακοίνωσή του.

Kyiv Pechersk Lavra was damaged by the Russian attack on Kyiv on January 24th – for the first time since WWII.

Windows and doors were blown out, some decorations damaged. Lavra is on the UNESCO Heritage list.

Russia believes the Lavra to be the center of "Russian Orthodoxy" and… https://t.co/IYUd3ALVLd pic.twitter.com/qFPFBZKk8E

— Anton Gerashchenko (@Gerashchenko_en) January 26, 2026

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η πρόσοψη, πόρτες και παράθυρα δύο κτιρίων, συμπεριλαμβανομένης μιας εκκλησίας, επλήγησαν και σύντομα θα πραγματοποιηθεί τεχνική επιθεώρηση για την «αξιολόγηση των δομών τους».

Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής το 2022, «1.640 μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς και 2.446 χώροι πολιτιστικής υποδομής έχουν υποστεί ζημιές», σημείωσε το υπουργείο.

Η Λαύρα των Σπηλαίων, διάσημη για τους χρυσούς τρούλους της, απασχόλησε τα μέσα ενημέρωσης τα τελευταία χρόνια μετά την εκδίωξη των μοναχών του μοναστηριού, οι οποίοι κατηγορήθηκαν για δεσμούς με τη Μόσχα.

Ο ηγούμενός της τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό και στη συνέχεια φυλακίστηκε για λίγο πριν αφεθεί ελεύθερος με εγγύηση.

Οι αεροπορικές επιδρομές του Σαββάτου το βράδυ άφησαν τουλάχιστον έναν νεκρό και 27 τραυματίες, ενώ αντιπροσωπείες της Ουκρανίας, της Ρωσίας και των ΗΠΑ βρίσκονταν στο Άμπου Ντάμπι για συνομιλίες με στόχο τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Η πλάκα μπήκε με πρωτοβουλία του Σοροπτιμιστικού Ομίλου «Βυζάντιο» Θεσσαλονίκης, υπό την αιγίδα του δήμου Θεσσαλονίκης, στη μνήμη των γυναικών που κακοποιήθηκαν και έχασαν τη ζωή τους από τους συντρόφους τους.

Όμως, λίγες ημέρες αργότερα άγνωστοι αφαίρεσαν και απομάκρυναν την πλάκα μαζί με τα στηρίγματα από το σημείο όπου ήταν τοποθετημένη, ανάμεσα στα αγάλματα του Μεγάλου Αλεξάνδρου και του Κωνσταντίνου Καραμανλή.

Παράλληλα η πρώην πρόεδρος του Σοροπτιμιστικού Συλλόγου Ελλάδος, Μαίρη Σαμαρτζίδου ανέφερε πως, μέσα στο επόμενο διάστημα με τη στήριξη της δημοτικής αρχής η μαρμάρινη πλάκα θα τοποθετηθεί ξανά στο ίδιο σημείο.

Η κ.Σαμαρτζίδου τόνισε: «Υπάρχουν κάποιοι μισογύνηδες, μυστικοί αρουραίοι της νύχτας που εξαφάνισαν την πλάκα που τοποθετήσαμε στη μνήμη των κακοποιημένων γυναικών και των θυμάτων των γυναικοκτονιών» και κατέληξε λέγοντας πως η επόμενη θα έχει γραμμένο το μήνυμα τόσο στα ελληνικά, όσο και στα αγγλικά.

Πρόκειται για 23 άτομα που συνελήφθησαν στην Πλατεία Συντάγματος κατά τη διάρκεια παρέμβασής τους μπροστά από το μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη, προκειμένου να διαμαρτυρηθούν για την τροπολογία που ψηφίστηκε μετά την υπόθεση Ρούτσι, η οποία απαγορεύει τις διαδηλώσεις μπροστά από τον χώρο του μνημείου.

Η ποινική δίωξη, σύμφωνα με το news247.gr αφορά στα πλημμελήματα της παραβίασης του νέου νόμου για το Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη, της βίας κατά υπαλλήλων και της άρνησης δακτυλοσκόπησης. Οι κατηγορούμενοι αναμένεται να δικαστούν με τη διαδικασία του Αυτόφωρου Μονομελούς Πλημμελειοδικείου.

Ο Δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, δήλωσε: «Ο “Δρομέας” του Κώστα Βαρώτσου είναι ένα εμβληματικό τοπόσημο για την πόλη. Κάθε δύο χρόνια περίπου προχωράμε στην πολύ εξειδικευμένη εργασία του καθαρισμού του με την Kärcher και τους ευχαριστούμε πάρα πολύ. Είναι μια σπουδαία προσπάθεια, γιατί διατηρούμε ένα σύμβολο. Διατηρούμε τα μνημεία της Αθήνας λαμπερά. Είναι η ιστορία και η μνήμη της πόλης».

Η Αντιδήμαρχος Καθαριότητας και Ανακύκλωσης, Ρωξάνη Μπέη, τόνισε: «Σήμερα προχωρήσαμε στον καθαρισμό ενός γλυπτού που κοσμεί το κέντρο της Αθήνας και απαιτεί πολύ λεπτό χειρισμό. Οι εργασίες στον “Δρομέα”, με τη βοήθεια της Kärcher διήρκησαν πάρα πολλές ώρες και εξελίχθηκαν σε τρεις διαφορετικές φάσεις. Όλη η διαδικασία είναι περιβαλλοντικά φιλική. Εργαζόμαστε για καθαρές γειτονιές και καθαρά μνημεία».

Ο καθαρισμός πραγματοποιήθηκε με σύγχρονο εξοπλισμό υψηλής ακρίβειας που παρείχε η Kärcher, ενώ ο Δήμος Αθηναίων συνέδραμε με παροχή νερού, ρεύματος, πρόσβασης και περίφραξης του χώρου για την ασφάλεια του κοινού και την προστασία του πρασίνου.

Αναλυτικά οι τρεις φάσεις:

• Απορρύπανση με ειδικό αλκαλικό διάλυμα (RM31)
• Ξέπλυμα με ζεστό νερό υπό πίεση (60°C)
• Τελικό ξέπλυμα με απιονισμένο νερό για αποφυγή λεκέδων από άλατα

Συγγενείς και κάτοικοι συγκεντρώθηκαν το πρωί στον Ιερό Ναό Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης για το ετήσιο μνημόσυνο των θυμάτων. Αμέσως μετά, στην πλατεία Κοροπούλη και Στρατηγού Ρόκα, έγιναν τα αποκαλυπτήρια του μνημείου που αφιερώνεται στις «25 Αδικοχαμένες Ψυχές».

Με τα πρόσωπα σφιγμένα από τον πόνο και πολλούς να κρατούν τις φωτογραφίες των αγαπημένων τους ή απλά έναν λουλούδι, οι οικογένειες των θυμάτων ανανέωσαν την υπόσχεσή τους ότι δεν θα σταματήσουν να αγωνίζονται για δικαίωση, παρά την πρόσφατη δικαστική απόφαση.

Όπως ανέφερε και ο Σύλλογος Πληγέντων, με πρόεδρο τον Αναστάσιο Μπερέτα (ο οποίος έχασε τον πατέρα του στην τραγωδία), τα θύματα ήταν «θύματα της αδιαφορίας και της ανικανότητας ενός κράτους που δεν στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων».

Οι μνήμες της 15ης Νοεμβρίου 2017 παραμένουν νωπές, με τις περιγραφές των κατοίκων να συγκλονίζουν.

«Ο σύζυγός μου, Λιολιόπουλος Χρήστος, πήγαινε για δουλειά και πνίγηκε πάνω στο βουνό. Παρασύρθηκε μέχρι το λιμάνι της Ελευσίνας και από εκεί ανασύρθηκε νεκρός», ανέφερε η Χριστίνα Σεραφίνα, σύζυγος ενός εκ των θυμάτων.

Μια άλλη κάτοικος της περιοχής περιέγραψε τις στιγμές του τρόμου: «Ο θόρυβος ήταν απ’ το νερό που ερχόταν και έφερνε φερτά υλικά. Κάδους, ό,τι μπορείτε να φανταστείτε. Αυτοκίνητα, μέχρι και ένα ψόφιο άλογο πέρασε μπροστά απ’ το σπίτι. Τη μαμά δεν προλάβαμε, γιατί άνοιξε η πόρτα, την έβγαλε από το μεντρεσέ και μπήκε μέσα ένα 80 ύψος νερού».

Η πένθιμη εκδήλωση ολοκληρώθηκε με τους συγγενείς να αφήνουν 25 μαύρα μπαλόνια να ανέβουν στον ουρανό, ένα για κάθε ψυχή που χάθηκε.