Σπύρος Σιδέρης

• Ο Οζέλ αναφερόμενος στη προχθεσινή επίσκεψη του διευθυντή της MİT στα κεντρικά γραφεία του CHP δήλωσε ότι ζήτησε την υποστήριξη των μυστικών υπηρεσιών από τη MİT ώστε να μην διεισδύσει η τρομοκρατική οργάνωση του αποβιώσαντος Γκιουλέν (FETÖ) ή άλλες τρομοκρατικές οργανώσεις στο CHP.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του CHP κατά τη διάρκεια της συνάντησης έγινε παρουσίαση τριών βασικών θεμάτων στον επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών.

Οι παρουσιάσεις περιλάμβαναν επίσης πληροφορίες σχετικά με άλλες ισλαμιστικές τρομοκρατικές οργανώσεις που συνδέονται με την DAESH, παρακλάδι του Ισλαμικού Κράτους. Τρεις διαφορετικοί εμπειρογνώμονες έκαναν τις παρουσιάσεις και ο Καλίν σύμφωνα με τον πρόεδρο του CHP συνέβαλε στο ενδιάμεσο των παρουσιάσεων.

Σύμφωνα με τον Οζέλ μετά από αυτές τις παρουσιάσεις, έκαναν 15 ερωτήσεις. «Λαμβάνουμε πολλές αιτήσεις στα γραφεία του CHP στο εξωτερικό. Ζητήσαμε την υποστήριξη των μυστικών υπηρεσιών από τη MİT για να αποτρέψουμε τη διείσδυση της FETÖ ή άλλων τρομοκρατικών οργανώσεων στο CHP κατά τη διαδικασία εγγραφής. Είπαν ότι θα μας βοηθήσουν με μεγάλη χαρά» δήλωσε ο Οζέλ στο Kübra Par της TV100.

Περιγράφοντας την επίσκεψη του επικεφαλής της Εθνικής Οργάνωσης Πληροφοριών (ΜΙΤ) Ιμπραχίμ Καλίν στα γραφεία του CHP την χαρακτήρισε ως «ιστορικής σημασίας».  

• «Ως CHP, είμαστε ο ισχυρότερος υποψήφιος για την κυβέρνηση και το πρώτο κόμμα στις τελευταίες εκλογές. Το γεγονός ότι η MİT ήρθε στο CHP, έκανε μια παρουσίαση και απάντησε στις ερωτήσεις του CHP είναι κάτι πολύτιμο, ανεξάρτητα από το περιεχόμενο. Αποδίδω σημασία σε αυτό» επισήμανε ο Οζέλ εξηγώντας έτσι ως λόγο της συνάντησης την εν δυνάμει κυβερνησιμότητα του κεμαλικού κόμματος.

«Πριν από τη συνάντηση, οι υπάλληλοι της MİT έλαβαν τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας στην αίθουσα συνεδριάσεων, έκαναν σάρωση για συσκευές παρακολούθησης και έθεσαν την αίθουσα υπό προστασία. Αυτή η μυστικότητα εφαρμόστηκε με ευαισθησία σύμφωνα με τις αρχές λειτουργίας της MİT. Συναντηθήκαμε στις 11.00, αλλά συμφωνήσαμε να το ανακοινώσουμε κατά τη διάρκεια της ημέρας» είπε επίσης ο Οζέλ περιγράφοντας την διαδικασία.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, παρουσιάστηκαν τρία κύρια θέματα και αφορούσαν το PKK, την οργάνωση FETO και την DAESH. Οι παρουσιάσεις περιλάμβαναν επίσης πληροφορίες σχετικά με άλλες ισλαμιστικές τρομοκρατικές οργανώσεις που συνδέονται με την DAESH.

Όπως εξήγησε ο Οζέλ ζητήσαν την υποστήριξη των μυστικών υπηρεσιών από την Εθνική Οργάνωση Πληροφοριών (MİT), ώστε να μην διεισδύσει η FETÖ ή άλλες τρομοκρατικές οργανώσεις στο CHP κατά τη διάρκεια της στρατολόγησης μελών.

• «Ειδικά τώρα, που θα ανοίξουμε γραφεία για τις οργανώσεις του CHP σε πολλές πολιτείες των ΗΠΑ. Υπάρχει σοβαρός κίνδυνος εκεί. Υπάρχει επίσης απειλή από το PKK στη Γερμανία. Μια λέξη που λένε εκεί αποδίδεται στη συνέχεια στο κόμμα. Είναι πολύ επικίνδυνο από αυτή την άποψη. Ζητήσαμε βοήθεια στο θέμα αυτό και μας είπαν ότι θα μας βοηθήσουν με μεγάλη χαρά. Αυτό ήταν ένα καλό αποτέλεσμα για τη συνάντησής μας» τόνισε ο Οζέλ.

Οι σχέσεις μεταξύ του CHP και της MIT είχαν περάσει από χίλια κύματα το τελευταίο διάστημα, καθώς υπήρξε ένας ισχυρισμός ότι ο Μητροπολιτικός Δήμαρχος της Άγκυρας Μανσούρ Γιαβάς ήταν υπό παρακολούθηση από τη ΜΙΤ.

Όμως παραδόξως το θέμα αυτό δεν τέθηκε στην συνάντηση Οζέλ-Καλίν όπως έκανε ο πρόεδρος του CHP.

Κρυφή κρατήθηκε και η σύνθεση των συμμετεχόντων στη συνάντηση με τον Οζέλ να δηλώνει πως «Κρατάμε τα ονόματα αυτά εμπιστευτικά. Μπορώ να πω μόνο το όνομα της Γενικής μας Γραμματέως Σελίν Σαγέκ Μπέκε. Ακόμη και οι αντιπρόεδροι δεν γνωρίζουν ποιοι συμμετείχαν στη συνάντηση. Τους είπα: «Εάν αυτά τα ονόματα βγουν από εδώ, δεν θα τους δώσω άλλες αποστολές. Δίνουμε προσοχή στην προστασία της ιδιωτικής ζωής», είπε, εγείροντας ερωτηματικά για την τόση μυστικότητα γύρω από την συνάντηση.

Καθώς το CHP θεωρεί ότι βρίσκεται κοντά στο να αναλάβει την διακυβέρνηση της Τουρκίας, μετά από πάνω από δυο δεκαετίες ηγεμονίας του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, έχει ξεκινήσει μια προσπάθεια για την διείσδυση του κόμματος στο εξωτερικό, έναν χώρο που το ΑΚΡ κερδίζει συνεχώς με μεγάλη διαφορά στις εκλογές.

• Ο θάνατος του Φετουλάχ Γκιουλέν, πριν από λίγες βδομάδες, έχει ανοίξει την όρεξη του κεμαλικού κόμματος να προσεγγίσει ένα σημαντικό τμήμα των πάλαι ποτέ υποστηρικτών του Γκιουλέν αλλά που δεν έχουν τόσο στενές διασυνδέσεις με την οργάνωση που έχει χαρακτηριστεί τρομοκρατική στην Τουρκία.  

Όμως ο φόβος να διεισδύσουν στελέχη της οργάνωσης στο CHP και να πάρουν ως Δούρειος Ίππος την εξουσία μέσω του κόμματος και προς όφελος της οργάνωσης του Γκιουλέν, έχει κάνει επιφυλακτικά τα στελέχη του κεμαλικού κόμματος, που βλέπουν πλέον πολύ καθαρά το Προεδρικό Παλάτι.

Τώρα, όπως αναφέρει σε ανάλυσή του το αμερικανικό Forbes, η έδρα του Υπουργού Εξωτερικών βρίσκεται μπροστά του, παρουσιάζοντας μια κομβική ευκαιρία να αφήσει ανεξίτηλο σημάδι στην παγκόσμια σκηνή. Ο Φιντάν θα επικολλήσει τώρα το όνομά του στις εφημερίδες, υποστηρίζοντας τις ίδιες τις διαδικασίες που δρομολόγησε, γεφυρώνοντας το χάσμα μεταξύ της συλλογής πληροφοριών και της χάραξης πολιτικής. Σε προηγούμενο άρθρο , εξήγησα τους στρατηγικούς καθοριστικούς παράγοντες της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, οι οποίοι φέρουν την εκτεταμένη επιρροή του Φιντάν.

Για να είμαστε σαφείς, η αλλαγή στο αξίωμα δεν είναι απλώς μια μετάβαση από οπαδός καθιερωμένων διαδικασιών σε πρωτοπόρους πρωτότυπων ιδεών. Ο Φιντάν ήταν ήδη ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες εξωτερικής πολιτικής στην Τουρκία.

Η διεθνής αντίληψη του Φιντάν

Κατά τη διάρκεια της θητείας μου ως δημοσιογράφος του BBC News, πρώην Ειδικός Σύμβουλος στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων του κοινοβουλίου του Ηνωμένου Βασιλείου και αναλυτής think-tank, γράφει στο Forbes ο Guney Yildiz, είχα το προνόμιο να αλληλεπιδράσω με μια σειρά από προσωπικότητες με επιρροή – αρχηγούς κρατών, ανώτερους αξιωματούχους πληροφοριών, υπουργούς, πολιτικούς – από όλο τον κόσμο. Πολλά από αυτά τα άτομα είχαν εργαστεί ή ασχοληθεί απευθείας με τον Φιντάν, οι δρόμοι τους διέσχιζαν σε διάφορες τοποθεσίες από το Πακιστάν στη Μέση Ανατολή, την Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Οι συζητήσεις αναπόφευκτα στράφηκαν προς την τουρκική εξωτερική πολιτική και τις ενέργειες της χώρας πέρα ​​από τα σύνορά της.

Σε αυτές τις συνομιλίες, υπογραμμιζόταν πάντα η σημασία της MIT, του αόρατου χεριού που καθοδηγεί τις παγκόσμιες ενέργειες της Τουρκίας. Όλα τα άτομα με τα οποία μίλησα αναγνώρισαν τη διάνοια και τη στρατηγική ανδρεία του Φιντάν, με μερικούς να τον αναφέρουν ακόμη και ως Δρ Φιντάν. Ο Fidan, με τις εκτεταμένες διεθνείς του διασυνδέσεις, ξεχώρισε ως ο κύριος σχεδιαστής της στρατηγικής πλοήγησης της Τουρκίας στον περίπλοκο κόσμο της παγκόσμιας πολιτικής. Ως εκ τούτου, η πρόσφατη πρόοδός του δεν αποτελεί έκπληξη, αλλά μάλλον μια επικύρωση των ικανοτήτων του, την οποία αναγνωρίζουν όσοι έχουν αλληλεπιδράσει μαζί του.

Ο διορισμός του Φιντάν ως υπουργού Εξωτερικών δείχνει ότι ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θέλει έναν πιο έμπειρο πράκτορα για να ηγηθεί της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας εν μέσω του κλιμακούμενου πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας και των περίπλοκων προσεγγίσεων στη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένης της ίδιας της Τουρκίας με τη Συρία.

Η άνοδος του Φιντάν θα μπορούσε επίσης να έχει εσωτερικές πολιτικές επιπτώσεις. Ένα μήνα πριν από τις εκλογές, έγραψα μια ανάλυση για το πώς το κουρδικό ζήτημα θα επηρεάσει τις εκλογές. Υποστήριξα ότι η πιθανή ανάδειξη του Φιντάν σε έναν ανώτερο πολιτικό ρόλο στη νέα κυβέρνηση θα μπορούσε να ενισχύσει τις προοπτικές της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει το PKK.

Ο προηγούμενος υπουργός Εξωτερικών, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, ήταν στενός σύμμαχος του Ερντογάν, αλλά δεν θεωρούνταν ιδιαίτερα ισχυρή ή ανεξάρτητη προσωπικότητα.

Αξιωματικοί της Intel σε πολιτικούς ρόλους αλλού

Ο Φιντάν δεν είναι ο πρώτος αρχηγός κατασκόπων που ακολουθεί το φθαρμένο μονοπάτι προς το πολιτικό αξίωμα. Χρειάζεται μόνο να θυμηθούμε την πορεία της καριέρας του σημερινού Ρώσου Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν, ο οποίος εργάστηκε ως αξιωματικός ξένων υπηρεσιών πληροφοριών της KGB, ή του πρώην προέδρου των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους, ο οποίος υπηρέτησε ως Διευθυντής της Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (CIA) (DCI). Πιο πρόσφατα, ο πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάικ Πομπέο, ο οποίος ήταν και ο ίδιος πρώην Διευθυντής της Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, πλοηγήθηκε στους μυστικούς διαδρόμους πληροφοριών στο ανοιχτό στάδιο της πολιτικής ηγεσίας. Ιστορικές προσωπικότητες όπως ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Sir Anthony Eden, είναι γνωστέςγια τη χρήση απόρρητων εκθέσεων πληροφοριών για τη διαμόρφωση της πολιτικής της Βρετανίας έναντι της ναζιστικής Γερμανίας και της φασιστικής Ιταλίας. Στο Ιράκ, ο πρώην διευθυντής της ιρακινής Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, Μουσταφά αλ-Καντίμι, ανέλαβε το ρόλο του πρωθυπουργού από το 2020 έως το 2022, ενώ ο Μασρούρ Μπαρζανί, ο πρωθυπουργός της Περιφερειακής Κυβέρνησης του Κουρδιστάν, διαθέτει επίσης ιστορικό πληροφοριών.

Ο πολύπλευρος ρόλος της MIT στο Ίδρυμα Ασφαλείας της Τουρκίας

Παρά τα πολυάριθμα παραδείγματα από όλο τον κόσμο, το άλμα από την ευφυΐα στην πολιτική δεν είναι πάντα εγγυημένη μια ήπια προσγείωση. Μερικοί ευδοκιμούν, άλλοι παραπαίουν και η διακύμανση μπορεί συχνά να εντοπιστεί στη μοναδικότητα των θεσμών από τους οποίους προκύπτουν. Στην Τουρκία, η εξουσία του MIT είναι απαράμιλλη, το πεδίο εφαρμογής του είναι τεράστιο και οι αρμοδιότητές του εκτεταμένες. Η σύγκριση με την Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών ή τις 19 υπηρεσίες πληροφοριών στις ΗΠΑ ή με την MI5, την MI6 ή την GHCQ στο Ηνωμένο Βασίλειο θα ήταν κακό. Το MIT επικαλύπτεται με αυτούς τους οργανισμούς στον πολύπλευρο ρόλο του. Η ανθεκτικότητά της απέναντι στη θεσμική κατάρρευση αλλού στην Τουρκία αποτελεί απόδειξη της δύναμής της, που προσωποποιείται στο Fidan.

Υπό τον Φιντάν και με την υποστήριξη του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, το MIT αύξησε τις δυνατότητες συλλογής πληροφοριών και ανάλυσης καθώς και τις επιχειρησιακές του ικανότητες και μεγάλωσε περισσότερο από τέσσερις φορές σε μέγεθος.

Ο στρατηγικός αντίκτυπος του Φιντάν στην τουρκική εξωτερική πολιτική

Στον κόσμο της στρατιωτικής διπλωματίας, η Τουρκία έχει βρει συχνά αναγνώριση μέσα από το φακό της τεχνολογίας των drone. Ωστόσο, η καρδιά αυτής της επιτυχίας χτυπά με τον ρυθμό της ευφυΐας. Είναι η πληροφορία, που συγκεντρώθηκε επιμελώς και χρησιμοποιήθηκε στρατηγικά από ανθρώπους όπως ο Φιντάν, που τροφοδοτεί αυτή τη στρατιωτική ισχύ. Χωρίς την πλούσια φλέβα πληροφοριών που παρέχει το MIT, η αποτελεσματικότητα των στρατιωτικών του εγχειρημάτων θα μειωνόταν σημαντικά. Ως πρώην αρχηγός πληροφοριών, ο Φιντάν έχει αφήσει τα ίχνη του σε διάφορα εδάφη, από τη Μέση Ανατολή έως την Ευρώπη, την Αφρική έως τη Ρωσία, συγκεντρώνοντας γνώσεις και διευρύνοντας την επιρροή του. Η άνοδός του ως Υπουργός Εξωτερικών, αν και όχι χωρίς προηγούμενες προκλήσεις, σηματοδοτεί ένα σημαντικό σημείο καμπής στην τουρκική εξωτερική πολιτική.

Ως αρχηγός πληροφοριών, ο Φιντάν ταξίδεψε εκτενώς στη Μέση Ανατολή, την Ευρώπη, την Αφρική και τη Ρωσία, αποκτώντας περισσότερη γνώση και επαφές. Δεν είναι η πρώτη του υποψηφιότητα για το γραφείο του Υπουργού Εξωτερικών, η προηγούμενη απόπειρά του ματαιώθηκε. Αλλά τώρα, ως Υπουργός Εξωτερικών, το αποδεδειγμένο ιστορικό και η εμπειρία του θα μπορούσαν να υλοποιηθούν πλήρως, με επιπτώσεις σε όλες τις πτυχές της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, από τη σύγκρουση Ρωσίας-Ουκρανίας έως τα συνεχιζόμενα προβλήματα μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας.

Συνένωση διπλωματικής, πολιτικής και στρατιωτικής εμπειρίας

Με τον Χακάν Φιντάν στο τιμόνι, υπάρχει πιθανότητα το Υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας να ανακτήσει τον κεντρικό του ρόλο στην καθοδήγηση της εξωτερικής πολιτικής της χώρας, μια λειτουργία που προηγουμένως ασκούνταν κυρίως από την προεδρία και τις υπηρεσίες ασφαλείας. Η συνέργεια μεταξύ του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του Χακάν Φιντάν παρουσιάζει ένα εντυπωσιακό χαρτοφυλάκιο εμπειρογνωμοσύνης στην εξωτερική πολιτική στην Τουρκία, που εκτείνεται σε διπλωματικό, πολιτικό και στρατιωτικό πεδίο. Αυτός ο πλούτος εμπειρίας όχι μόνο τους δίνει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι της Δύσης, αλλά φωτίζει επίσης τις εμφανείς ελλείψεις στις δυτικές χώρες, όπου μια συνεκτική προσέγγιση της εξωτερικής πολιτικής φαίνεται να συγκεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό στη σφαίρα των υπηρεσιών πληροφοριών, οι οποίες συνδυάζουν πληροφορίες από ξένες και υπουργεία Άμυνας.

Τελικά, η επιτυχία του Φιντάν ως υπουργός Εξωτερικών θα εξαρτηθεί από την ικανότητά του να εξισορροπεί τα συμφέροντα της Τουρκίας με τα συμφέροντα των γειτόνων και των συμμάχων της. Θα χρειαστεί επίσης να διαχειριστεί την πολύπλοκη εσωτερική πολιτική της χώρας. Η συγχώνευση πληροφοριών και πολιτικής ηγεσίας στην Τουρκία υπό τον Φιντάν παρουσιάζει ένα νέο κεφάλαιο στην εξελισσόμενη εξωτερική πολιτική του έθνους, δυνητικά πρόκληση για φίλους και εχθρούς.

Η εφημερίδα Cumhuriyet απέρριψε επίσης αναφορές για τη σύλληψη του 49χρονου επικαλούμενη τον σύμβουλο Τύπου του Πεκέρ, Εμρέ Ολούρ.

Τα βίντεο και τα tweets του Τούρκου «νονού» (ο οποίος κάποτε υποστήριζε το κόμμα του Ερντογάν) στο YouTube, με τα οποία κατηγορεί παλιούς και σημερινούς κυβερνητικούς αξιωματούχους για διαφθορά και συνδέσεις με το οργανωμένο έγκλημα, έχουν προκαλέσει σοκ στην Τουρκία από τότε που άρχισαν να προβάλλονται, στις αρχές Μαΐου.

Ο Πεκέρ εγκατέλειψε την Τουρκία πέρυσι και εγκαταστάθηκε στα Βαλκάνια πριν μετεγκατασταθεί στο Ντουμπάι νωρίτερα φέτος. Την Τετάρτη ανακοίνωσε ότι αναγκάστηκε να μετακινηθεί για λόγους ασφαλείας, αλλά θα προσπαθούσε να δημοσιεύσει ένα νέο βίντεο την Κυριακή.

Ο αρχιμαφιόζος είπε ότι είχε διαρρεύσει η τοποθεσία του ξενοδοχείου του στο Ντουμπάι. Η διήμερη απουσία του από το διαδίκτυο προκάλεσε απορίες στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης σχετικά με το κατά πόσον έχει συλληφθεί από τη ΜΙΤ.

Ο Πεκέρ το Σάββατο είπε ότι δεν μπόρεσε να εξασφαλίσει «ένα ασφαλές περιβάλλον» για να συνεχίσει με τα βίντεο, τα οποία στοχεύουν στον ΥΠΕΣ Σουλεϊμάν Σόιλου και τον πρώην ΥΠΕΣ και αστυνομικό διευθυντή Μεχμέτ Αγάρ.

Πηγές που μίλησαν στο OdaTV, ανέφεραν ότι ενώ ο Πεκέρ δεν είχε ακόμη συλληφθεί, υπήρξε μια επιχείρηση εναντίον του με τη βοήθεια και drones από το Κατάρ!

Ο κ. Μπερτσιμάς, 58 ετών σήμερα, πού μίλησε στην Καθημερινή είναι ένας από τους διακεκριμένους ακαδημαϊκούς των ΗΠΑ. Είναι καθηγητής Επιχειρησιακής Eρευνας και αναπληρωτής κοσμήτωρ στη Σχολή Ανάλυσης Επιχειρήσεων (Associate Dean of Business Analytics) του MIT στη Βοστώνη. Μεταξύ 2012-2016 ήταν πρόεδρος του Συμβουλίου Ιδρύματος (Σ.Ι.) του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Δεν διατηρεί τις καλύτερες αναμνήσεις. Oμως, εκείνο που σήμερα προέχει είναι οι προβλέψεις του Delphi.  

– Πώς αποφασίσατε να αναπτύξετε το μοντέλο Delphi;
– Oταν επιβλήθηκε το lockdown στη Βοστώνη στις 16 Μαρτίου σκέφτηκα πώς θα μπορούσα να βοηθήσω με αυτά που γνωρίζω. Eχω μια σπουδαία ομάδα από 25 διδακτορικούς φοιτητές και πέντε που φοιτούν σε επίπεδο master. Πρόκειται για φοιτητές από όλο τον κόσμο. Ελληνικής καταγωγής μέλη της ομάδας covid-analytics είναι η Αγνή Ορφανουδάκη, απόφοιτος του Οικονομικού Πανεπιστημίου, ο Τεντ Παπαλεξόπουλος, απόφοιτος του Γέιλ και ο Βασίλης Διγαλάκης, απόφοιτος από το Πολυτεχνείο Κρήτης στα Χανιά. Ολοι μαζί συνεργαστήκαμε και αναπτύξαμε ένα μοντέλο για να δούμε πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα ώς τις 15 Ιουνίου. Πρόσφατα βελτιώσαμε το μοντέλο με την εισαγωγή δεδομένων για τα μέτρα που λαμβάνουν οι κυβερνήσεις και επεκτείναμε τις προβλέψεις ώς τον Σεπτέμβριο.

– Είστε αισιόδοξος;
– Η αισιοδοξία εξαρτάται από τη χώρα ή την Πολιτεία στις ΗΠΑ. Στην Ελλάδα τα πράγματα πηγαίνουν καλά. Δεν προβλέπουμε ιδιαίτερη αύξηση των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων μέσα στο καλοκαίρι ακόμα και χωρίς τη λήψη μέτρων. Για αμερικανικές Πολιτείες όπως το Τέξας βέβαια, που έκλεισαν αργά την οικονομία και την άνοιξαν νωρίς, δεν είμαι αισιόδοξος. Ο ιός είναι πολύ μεταδοτικός και εύκολα μπορεί να ξεφύγει. Βεβαία, όλα εξαρτώνται από την εκδήλωση δεύτερου κύματος.

– Η άρση των μέτρων δεν ενθαρρύνει τη μετάδοση μέσα στο καλοκαίρι;
– Oλα θα εξαρτηθούν από τα τεστ και στη συνέχεια από την ιχνηλάτηση των επαφών όσων βρεθούν θετικοί. Η Σιγκαπούρη και το Χονγκ Κονγκ αυτό έκαναν και συγκράτησαν τη μόλυνση. Στην Ελλάδα αντιδράσαμε σωστά, αλλά ήμασταν και τυχεροί.

Ωστόσο, στη Σιγκαπούρη άνοιξαν λίγο την οικονομία και τώρα έχουν δεύτερο κύμα. Στην Ελλάδα δέκα νέοι ασθενείς την ημέρα δεν είναι μεγάλος αριθμός. Σκεφτείτε όμως: Τι θα συμβεί αν ένας ασθενής έλθει σε επαφή με άλλους δέκα και ο καθένας από τους δέκα με άλλους δέκα; Σε κάθε χώρα το πράγμα μπορεί να ξεφύγει.

– Μπορεί οι ασυμπτωματικοί φορείς να είναι 50-80 φορές περισσότεροι από τους φορείς με συμπτώματα;
– Ο αριθμός των ασυμπτωματικών διαφέρει από χώρα σε χώρα, αλλά δεν μπορεί να είναι τόσο μεγάλος. Στη Νέα Υόρκη μπορεί ακόμα και 20%-25% του πληθυσμού να είναι ασυμπτωματικοί, αλλά στην Ελλάδα είναι σίγουρα πολύ λιγότεροι.

– Πώς λειτουργεί το μοντέλο;
– Ασχολούμαστε με το επίπεδο υγείας (level of health). Αντλούμε στοιχεία για τη θνησιμότητα και τα υποκείμενα νοσήματα και με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης προχωράμε σε προβλέψεις με βάση πιθανότητες. Πρόκειται για παρεμφερές μοντέλο με εκείνο που χρησιμοποιείται από τις υπηρεσίες υγείας για την αξιολόγηση της κατάστασης ασθενών από το τηλέφωνο ή για την καλύτερη διανομή των αναπνευστήρων στα νοσοκομεία μιας χώρας. Τελικά, πολλοί αναπνευστήρες δεν χρειάστηκαν, αλλά ίσως χρειαστούν εφόσον εκδηλωθεί δεύτερο κύμα.

– Εκτιμάτε ότι θα εκδηλωθεί δεύτερο κύμα; 
– Η δύσκολη περίοδος είναι τώρα επειδή δεν έχουμε στα χέρια μας θεραπείες και εμβόλιο. Γι’ αυτό το άνοιγμα της οικονομίας πρέπει να γίνεται πολύ προσεκτικά. Στην πανδημία του 1918 το 70% των κρουσμάτων εκδηλώθηκε στο δεύτερο κύμα από Σεπτέμβριο ώς Ιανουάριο.

– Η τεχνητή νοημοσύνη (machine learning) μπορεί να συμβάλει στη μείωση του χρόνου ανάπτυξης του εμβολίου; 
– Ολοι αξιοποιούμε την τεχνητή νοημοσύνη. Το δικό μας μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης που επικεντρώνεται στην πρόβλεψη των μολύνσεων συνδυάζει στοιχεία από 10.000 ασθενείς παγκοσμίως και παράγει προβλέψεις. Αλλοι συνάδελφοι ασχολούνται με την πρόβλεψη της συμπεριφοράς φαρμακευτικών μορίων απέναντι στον κορωνοϊό με βάση τη συμπεριφορά τους που έχει καταγραφεί στο παρελθόν απέναντι σε άλλους ιούς. Κοντά στη Βοστώνη βρίσκεται η εταιρεία Moderna που ασχολείται με την ανάπτυξη εμβολίου και είναι πολύ σοβαρή εταιρεία με πολύ σοβαρούς ανθρώπους. 

– Εσείς θα κάνετε το εμβόλιο από τους πρώτους ή θα περιμένετε για να δείτε μήπως όσοι το κάνουν πρώτοι αναπτύξουν παρενέργειες;
– Ενα εμβόλιο θα έχει την έγκριση του Αμερικανικού Οργανισμού Φαρμάκων (FDA). Μαζί με την έγκριση θα δοθεί στη δημοσιότητα η επιστημονική μελέτη, την οποία θα διαβάσω. Πάντως, o FDA δεν πρόκειται να εγκρίνει εμβόλια που θα είναι επικίνδυνα.

– Εχει φτάσει ο πολιτισμός μας στο όριό του;  Πιστεύετε ότι το μέλλον θα είναι γεμάτο εμπόδια από νέες επιδημίες ή τις παρενέργειες της κλιματικής κρίσης;
– Οι πανδημίες δεν είναι καινούργιο φαινόμενο. Πριν από 100 χρόνια χάσαμε 70 εκατομμύρια ανθρώπους (σ.σ. από την ισπανική γρίπη) όταν ο παγκόσμιος πληθυσμός ήταν 2 δισεκατομμύρια. Χάσαμε δηλαδή το 5%-10% του πληθυσμού. Οι επιδημίες είναι κάτι εγγενές στη γη και θα συνεχίσουν να υφίστανται. Ο  μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η κλιματική κρίση. Μεταξύ άλλων, ασχολούμαι με προβλέψεις για τις φυσικές καταστροφές. Πάρτε για παράδειγμα τους τυφώνες. Εχω συγκεντρώσει δεδομένα 170 χρόνων. Δεν είμαι κινδυνολόγος, αλλά βλέπω ότι η συχνότητα και η ένταση των τυφώνων έχουν αυξηθεί πάρα πολύ. Η σημερινή αμερικανική κυβέρνηση δεν έχει πάρει τόσο σοβαρά όσο θα έπρεπε αυτή την αυξανόμενη τάση. 

Σε ό,τι αφορά τον κορωνοϊό, στην Ελλάδα η επιστήμη είχε τον πρώτο λόγο

«Το να εμπνέεις τους νέους για να αλλάξουν την ανθρωπότητα είναι κάτι που εμένα προσωπικά μου δίνει μεγάλη ικανοποίηση», λέει ο κ. Μπερτσιμάς (στη φωτ. με την επιστημονική ομάδα του).

– Eχετε ασχοληθεί με την επιστήμη των πιθανοτήτων στην παροχή υπηρεσιών υγείας, στις μεταφορές, στα χρηματοοικονομικά. Ποια είναι η εικόνα σας για τον κόσμο του 2030; 
– Θα γίνει κάτι που πιστεύω εδώ και 30 χρόνια. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται θα είναι πιο λογικές. Θα βασίζονται στα δεδομένα και όχι στις απόψεις. Hδη γίνεται. Για παράδειγμα, σε ό,τι αφορά τον κορωνοϊό, νομίζω ότι στην Ελλάδα η επιστήμη είχε τον πρώτο λόγο. Επίσης στον κόσμο του αύριο θα κυριαρχήσει η εξατομίκευση. Σήμερα η θεραπεία και η φροντίδα στην ιατρική δεν είναι εξατομικευμένες. Αυτό θα αλλάξει. Ακόμα, χάρη στα δεδομένα θα χτυπηθούν η φτώχεια και ο λιμός. Πιστεύω ότι χάρη στα δεδομένα οι αποφάσεις μπορούν να λαμβάνονται αντικειμενικά και άρα σωστά.
 

– Ανησυχείτε για τη Δημοκρατία σε έναν οργουελικό κόσμο που οι κυβερνήσεις θα συλλέγουν διαρκώς δεδομένα;
– Oλες οι τεχνολογίες μπορεί να χρησιμοποιηθούν με θετικό ή με επιβλαβή τρόπο. Η συλλογή και επεξεργασία των δεδομένων θα επηρεάσει τον κόσμο θετικά υπό την προϋπόθεση ότι οι κυβερνήσεις θα φροντίζουν για τη διασφάλιση της ιδιωτικότητας.
 

– Στην ακαδημαϊκή ιστοσελίδα σας γράφετε για τους στόχους και τις αξίες σας. Θεωρείτε σημαντικό στη ζωή να αυξάνουμε τη γνώση μας για το πώς λειτουργεί ο κόσμος και να συμβάλουμε στη βελτίωση της ανθρώπινης κατάστασης. Επισημαίνετε ότι αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσα από την επιστήμη και την έρευνα γιατί, όπως λέτε, η έρευνα μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. 
– Το πιστεύω ακλόνητα. Και έχω εμπειρία σε αυτό.

– Μα όσο κι αν αλλάξει ο κόσμος, κάποτε θα τελειώσει. Η ζωή θα τελειώσει. Το ίδιο το σύμπαν θα τελειώσει. Γιατί λοιπόν να προσπαθούμε;
– Στο μικρό χρονικό διάστημα που βρισκόμαστε στη ζωή μπορούμε να αποφασίσουμε να βελτιώνουμε κάποια πράγματα για να προχωρήσουν οι επόμενοι ένα βήμα πιο πέρα. Νομίζω ότι μια τέτοια απόφαση βρίσκεται στη σωστή κατεύθυνση.

– Τι σημασία έχει αφού όλα θα τελειώσουν;
Και ποια είναι η εναλλακτική λύση; Να μείνουμε σπίτι και να μην κάνουμε τίποτα; Εγώ περνάω το 95% της ζωής μου με νέους ανθρώπους 20-30 ετών. Το να εμπνέεις τους νέους για να αλλάξουν την ανθρωπότητα είναι κάτι που εμένα προσωπικά μου δίνει μεγάλη ικανοποίηση. Σκοπός της ζωής είναι να κάνεις πράγματα που σου δίνουν χαρά και ευτυχία. Αυτό που κάνω αυξάνει την ευτυχία.

– Eχετε γράψει για τη σημασία των υψηλών στόχων και της θετικής ενέργειας για την επίτευξή τους.
– Πραγματικά, αυτό που κάνει τη διαφορά στη ζωή είναι η θετική ενέργεια. Αν δεν έχεις θετική ενέργεια, αν δεν πιστεύεις ότι κάτι θα δουλέψει, δεν θα δουλέψει.

– Είχατε πάντα θετική ενέργεια;
– Πάντα είχα, δεν ξέρω από πού είχα επηρεαστεί, ίσως από τους γονείς μου. Πάντως η θετική ενέργεια κάνει τη μεγάλη διαφορά.  

Πηγή: kathimerini.gr