Στο επιστημονικό Forum, που διοργάνωσε το Ελληνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων του ΠΟΥ και η Ελληνική Εταιρεία Χημειοθεραπείας, με την υποστήριξη του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών, με αφορμή τη συμπλήρωση 10 χρόνων της «Πανελλήνιας Εκστρατείας Ενημέρωσης για την Ορθή Χρήση των Αντιβιοτικών και την Αξία των Εμβολίων», οι συμμετέχοντες επιστήμονες προειδοποίησαν ότι η μάχη με τα μικρόβια, βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο παγκοσμίως. Επισήμαναν τον αυξανόμενο κίνδυνο από τα superbugs (υπερμικρόβια) -που τρέφονται από τα αντιβιοτικά και αποτελέσουν άμεση απειλή για νέα φονική πανδημία. Η εκδήλωση έλαβε χώρα στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Εβδομάδας Ευαισθητοποίησης για τα Αντιβιοτικά και τη Μικροβιακή Αντοχή του ΠΟΥ (18-24 Νοεμβρίου).

Τα στοιχεία για την Ελλάδα συνεχίζουν να είναι απαισιόδοξα. Η χώρα μας για 14η χρονιά, συνεχίζει να έχει τη θλιβερή πρωτιά στην υπερκατανάλωση των αντιβιοτικών, καθώς και στην μικροβιακή αντοχή, τόσο στην κοινότητα όσο και στα νοσοκομεία, ανάμεσα σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Χαρακτηριστικά οι ειδικοί ανέφεραν ότι το 16% των πολιτών προμηθεύεται από το φαρμακείο αντιβιοτικά χωρίς συνταγή, ενώ το 50% των νοσοκομειακών λοιμώξεων μπορεί να προληφθεί με τη συστηματική εφαρμογή των μέτρων πρόληψης.

Οι Έλληνες πληρώνουν ακριβά αυτό το ρεκόρ, καθώς η χώρα μας είναι επίσης πρώτη στις απώλειες, με 2000 θανάτους από πολυανθεκτικά μικρόβια για το 2020, σε αντίθεση με τη Σουηδία, όπου με ισάριθμο πληθυσμό, ο αντίστοιχος αριθμός είναι 300 θάνατοι και καταδεικνύει ότι έχει ξεπεράσει το όριο πέρα από το οποίο τα αντιβιοτικά, από όπλο στα χέρια της επιστήμης, μπορούν να αποβούν μοιραία για την ανθρώπινη ζωή, χάνοντας τη δραστικότητά τους.

Τον κίνδυνο από τη κατάχρηση των αντιβιοτικών τόνισε ο Πρόεδρος του ΙΣΑ και του ΕΔΔΙΠΥΥ Γιώργος Πατούλης, ο οποίος μάλιστα, αναφέρθηκε σε δημοσίευση στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό Lancet, σύμφωνα με την οποία, εάν δεν λάβουμε από τώρα τα μέτρα μας έως το 2050, περισσότεροι από 39 εκατομμύρια άνθρωποι θα πεθάνουν από λοιμώξεις οφειλόμενες στα πολυανθεκτικά -στα αντιβιοτικά- μικρόβια και περίπου 169 εκατομμύρια άνθρωποι θα πεθάνουν από λοιμώξεις που συνευθύνονται τα πολυανθεκτικά μικρόβια.

Ο κ. Πατούλης μίλησε για τη διαμόρφωση μιας νέας κουλτούρας για τη χρηστή διαχείριση των αντιβιοτικών, τονίζοντας ότι έτσι θα καταφέρουμε να αλλάξουμε «τον αρνητικό πρωταθλητισμό της χώρας μας».

Πρόσθεσε ότι «σε αυτό τον πόλεμο με τα μικρόβια, απαιτούνται συντονισμένες παρεμβάσεις στην πολιτική των αντιβιοτικών, τόσο από την Πολιτεία όσο και από τον ιατρικό κόσμο και τη φαρμακοβιομηχανία. Στόχος είναι να ελαχιστοποιηθούν οι επιπτώσεις στην Υγεία, την Οικονομία και να κατανοήσουν οι πολίτες ότι το πιο αποτελεσματικό όπλο ενάντια στη μάχη με τη μικροβιακή αντοχή είναι η μείωση της αλόγιστης χρήσης των αντιβιοτικών, εφόσον έχει αποδειχθεί ότι με αυτό τον τρόπο τα μικρόβια ξαναγίνονται ευαίσθητα στα αντιβιοτικά, καθώς και η εφαρμογή της υγιεινής των χεριών».

Ο διεθνούς φήμης Λοιμωξιολόγος, ειδικός στην καταπολέμηση της Μικροβιακής Αντοχής, Καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Uppsala, Otto Cars, τόνισε ότι «η μικροβιακή αντοχή είναι πλέον ορατή παγκόσμια απειλή και πρέπει να χρησιμοποιήσουμε μια «νέα γλώσσα» για να πείσουμε την κοινότητα να αλλάξει νοοτροπία». Ο Σουηδός καθηγητής υπογράμμισε ότι απαιτείται, με ευθύνη της Πολιτείας, εθνικό σχέδιο δράσεων με σταθερή οικονομική υποστήριξη για την Επιτήρηση των Αντιβιοτικών.

Από την πλευρά της η ομ. Καθηγήτρια Παθολογίας-Λοιμώξεων ΕΚΠΑ και επ. Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Χημειοθεραπείας, κα Ελένη Γιαμαρέλλου επισήμανε ότι η αντοχή των νοσοκομειακών μικροβίων στα ισχυρότερα μέχρι σήμερα αντιβιοτικά, όπως οι καρβαπενέμες, έχει ξεπεράσει στη χώρα μας, σύμφωνα με το σύστημα Whonet, το 50% για την Κλεμψιέλα και υπερβαίνει το 90% για το Ασινετομπάκτερ στις ΜΕΘ. Η καθηγήτρια τόνισε επίσης ότι, σύμφωνα και με τον ΠΟΥ, η υγιεινή των χεριών -με αντισηπτικό που περιέχει 70% οινόπνευμα- αποτελεί το απλούστερο και σημαντικότερο μέτρο για την πρόληψη των νοσοκομειακών λοιμώξεων και της διασποράς των πολυανθεκτικών μικροβίων και υπογράμμισε ότι απαιτείται συνεχής εκπαίδευση, τόσο στην κοινότητα όσο και στους επαγγελματίες υγείας, για τις λοιμώξεις και την Αντιμικροβιακή Θεραπεία, τουλάχιστον ανά τρία έτη.

Η κυρία Γιαμαρέλλου παρουσίασε επίσης ένα πλέγμα προτάσεων και άμεσα εφαρμόσιμων λύσεων, που έχουν δοκιμαστεί και αποδώσει σημαντικά σε παγκόσμιο επίπεδο, μεταξύ των οποίων κυριαρχούν:

1. Το Περιοριστικό Συνταγολόγιο, για αντιβιοτικά που η χορήγησή τους απαιτεί έγκριση από το Λοιμωξιολόγο.

2. Η στρατηγική μέθοδος του «HANDSHAKE STEWARDSHIP», με θεαματική μείωση της αντοχής που υπερβαίνει το 50%. Πρόκειται για ένα καινοτόμο σχέδιο δράσης για τη διαχείριση των αντιβιοτικών στα νοσοκομεία, που συγκροτείται από Λοιμωξιολόγο πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης (ως Leader), Κλινικό Φαρμακοποιό, επίσης πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης και Νοσηλευτή Ελέγχου Λοιμώξεων.

Ως «νέο Αρμαγεδώνα» χαρακτήρισαν τη Μικροβιακή Αντοχή οι επιστήμονες και εξέφρασαν την ανησυχία τους διότι, παρά την υποχρεωτική συνταγογράφηση στην κοινότητα, ένα ποσοστό 16% προμηθεύεται από το φαρμακείο αντιβιοτικά χωρίς συνταγή, ενώ το 32% εξακολουθεί να φυλάσσει αντιβιοτικά στο σπίτι για «ώρα ανάγκης». Στα νοσοκομεία, η κατανάλωση των αντιβιοτικών στις ΜΕΘ είναι 10 φορές υψηλότερη σε σχέση με τους θαλάμους και η ευαισθησία στις λοιμώξεις 5 έως 10 φορές μεγαλύτερη σε σχέση με το υπόλοιπο νοσοκομείο και την κοινότητα.

Οι επιστήμονες ανέλυσαν τα μέτρα για την πρόληψη των λοιμώξεων και της μικροβιακής αντοχής. Τόνισαν ότι τα εμβόλια σώζουν ζωές προλαμβάνοντας τις λοιμώξεις, τη νοσηρότητα, τη θνητότητα και τη χρήση των αντιβιοτικών και μειώνοντας τη Μικροβιακή Αντοχή. Αντιθέτως, οι ιογενείς λοιμώξεις παραμένουν μία από τις κύριες αιτίες κατάχρησης των αντιβιοτικών, ενώ έχει αποδειχθεί ότι η χρήση τους είναι αναποτελεσματική. Παρά τα υψηλά ποσοστά της Μικροβιακής Αντοχής, η συμμόρφωση των οδηγιών παραμένει χαμηλή. Περίπου το 80% των αντιβιοτικών συνταγογραφούνται σε πρωτοβάθμιο επίπεδο, αυξάνοντας την αντοχή πάνω από 25% στην κοινότητα.

Οι προτάσεις των επιστημόνων

Οι επιστήμονες τόνισαν ότι είμαστε όλοι συνυπεύθυνοι και πρέπει να αλλάξει η νοοτροπία της αλόγιστης υπερκατανάλωσης αντιβιοτικών, που ευθύνεται κατά κύριο λόγο για τη μικροβιακή αντοχή.

Για το σκοπό αυτό απαιτείται:

• Ενημέρωση των Ελλήνων πολιτών για την ορθολογική χρήση των αντιβιοτικών από τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού.

• Τακτική υποχρεωτική μετεκπαίδευση των νοσοκομειακών και γενικών ιατρών.

• Παρεμβάσεις της Πολιτείας, με το διορισμό στα 3βάθμια νοσοκομεία Λοιμωξιολόγων ιατρών πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης, ώστε να ελαττωθεί η αντοχή μέσω του περιορισμού της υπερκατανάλωσης αντιβιοτικών, για τη μείωση των ενδονοσοκομειακών λοιμώξεων.

• Εντατικοποίηση των εμβολιασμών.

• Εφαρμογή της υγιεινής των χεριών.

Σε μια νέα μελέτη, που αποκαλύπτει η έγκυρη επιστημονική επιθεώρηση livescience, ερευνητές από την Κινεζική Ακαδημία Επιστημών πήραν δείγματα πάγου από 21 παγετώνες στο Θιβετιανό Οροπέδιο – μια περιοχή μεγάλου υψομέτρου στην Ασία που σφηνώνεται μεταξύ της οροσειράς των Ιμαλαΐων στα νότια και της ερήμου Taklamakan στα βόρεια. Στη συνέχεια, η ομάδα ανέλυσε την αλληλουχία του DNA των μικροσκοπικών οργανισμών που ήταν κλειδωμένοι μέσα στον πάγο, δημιουργώντας μια τεράστια βάση δεδομένων γονιδιωμάτων μικροβίων που ονόμασαν κατάλογο Γονιδιώματος και Γονιδίου του Θιβετιανού Παγετώνα (TG2G). Είναι η πρώτη φορά που μια μικροβιακή κοινότητα κρυμμένη μέσα σε έναν παγετώνα αναλύεται γενετικά.

Η ομάδα βρήκε 968 μικροβιακά είδη παγωμένα μέσα στον πάγο — κυρίως βακτήρια , αλλά και φύκια, αρχαία και μύκητες, ανέφεραν οι ερευνητές στις 27 Ιουνίου στο περιοδικό Nature Biotechnology .(ανοίγει σε νέα καρτέλα). Αλλά ίσως το πιο εκπληκτικό είναι ότι περίπου το 98% αυτών των ειδών ήταν εντελώς νέα στην επιστήμη. Αυτό το επίπεδο μικροβιακής ποικιλότητας ήταν απροσδόκητο λόγω των προκλήσεων που σχετίζονται με τη ζωή μέσα σε παγετώνες, είπαν οι ερευνητές. «Παρά τις ακραίες περιβαλλοντικές συνθήκες, όπως οι χαμηλές θερμοκρασίες, τα υψηλά επίπεδα ηλιακής ακτινοβολίας, οι περιοδικοί κύκλοι ψύξης-απόψυξης και ο περιορισμός των θρεπτικών ουσιών, οι επιφάνειες των παγετώνων υποστηρίζουν μια ποικιλία ζωής», έγραψαν οι συγγραφείς της μελέτης.

Δεν είναι η πρώτη φορά που οι επιστήμονες ανακαλύπτουν μια εκπληκτική αφθονία μικροβίων που ζουν στους θιβετιανούς παγετώνες. Τον Ιανουάριο του 2020, μια ομάδα που ανέλυσε πυρήνες πάγου από έναν μόνο παγετώνα ανακάλυψε 33 διαφορετικές ομάδες ιών που ζούσαν μέσα στον πάγο , 28 από τους οποίους δεν είχαν δει ποτέ πριν.

Η εκπληκτική μικροβιακή ποικιλομορφία εντός των παγετώνων, σε συνδυασμό με την αύξηση του λιώσιμου πάγου των παγετώνων λόγω της κλιματικής αλλαγής, ενισχύει τις πιθανότητες δυνητικά επικίνδυνα μικρόβια -πιθανότατα βακτήρια- να διαφύγουν και να προκαλέσουν όλεθρο, είπαν οι ερευνητές. «Παγιδευμένα στον πάγο παθογόνα μικρόβια θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε τοπικές επιδημίες και ακόμη και πανδημίες» εάν απελευθερωθούν στο περιβάλλον, έγραψαν οι συγγραφείς.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι ορισμένα από τα νεοανακαλυφθέντα βακτήρια θα μπορούσαν να είναι πολύ επικίνδυνα για τον άνθρωπο και άλλους οργανισμούς. Η ομάδα εντόπισε 27.000 πιθανούς λοιμογόνους παράγοντες – μόρια που βοηθούν τα βακτήρια να εισβάλουν και να αποικίσουν πιθανούς ξενιστές – στον κατάλογο TG2G. Οι ερευνητές προειδοποίησαν ότι περίπου το 47% αυτών των παραγόντων λοιμογόνου δράσης δεν έχουν παρατηρηθεί ποτέ πριν, και επομένως δεν υπάρχει τρόπος να γνωρίζουμε πόσο επιβλαβή μπορεί να είναι τα βακτήρια.

Ερευνητές της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό βιοτεχνολογίας ”Nature Biotechnology”, σύμφωνα με το Live Science, μελέτησαν δείγματα πάγων από 21 παγετώνες του Οροπεδίου του Θιβέτ, μιας περιοχής μεγάλου υψομέτρου ανάμεσα στην οροσειρά των Ιμαλαΐων στα νότια και στην έρημο Τακλαμακάν στα βόρεια. Η έρευνα αποκάλυψε 968 άγνωστα μέχρι σήμερα είδη μικροβίων και η ανάλυση των γονιδιωμάτων τους έδειξε ότι μερικά τουλάχιστον από αυτά έχουν τη δυνατότητα να πυροδοτήσουν νέες πανδημίες, σε περίπτωση που ένα γρήγορο λιώσιμο των πάγων, λόγω της ανόδου της θερμοκρασίας εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, τα απελευθερώσει από την παγωμένη “φυλακή” τους.

Είναι η πρώτη φορά που αναλύεται πλήρως (γενετική αλληλούχιση) το γονιδίωμα μικροβιακών κοινοτήτων κρυμμένων μέσα σε αρχαίους παγετώνες. Τα μικρόβια που βρέθηκαν, είναι κυρίως βακτήρια, αλλά επίσης αρχαιοβακτήρια, μύκητες κ.α. Το 98% είναι τελείως άγνωστα για τους επιστήμονες, ενώ η μεγάλη μικροβιακή βιοποικιλότητα μέσα στους πάγους εξέπληξε τους ερευνητές.

Οι Κινέζοι επιστήμονες δεν είναι βέβαιοι ακριβώς πόσο παλαιά είναι μερικά από αυτά τα μικρόβια των παγετώνων. Προηγούμενες μελέτες πάντως έχουν δείξει πάντως ότι είναι δυνατό να αναζωογονηθούν μικρόβια παγιδευμένα προ τουλάχιστον 10.000 ετών. Μια προηγούμενη έρευνα του 2020 είχε αναλύσει πυρήνες πάγου από έναν μόνο θιβετανικό παγετώνα και είχε ανακαλύψει 33 διαφορετικές ομάδες ιών μέσα στους πάγους, εκ των οποίων 28 δεν είχαν ποτέ παρατηρηθεί έως τότε.

Η ποικιλία των “παγωμένων” μικροοργανισμών, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη τήξη των παγετώνων λόγω κλιματικής αλλαγής, αυξάνει τις πιθανότητες δυνητικά επικίνδυνα μικρόβια – κυρίως βακτήρια – να δραπετεύσουν και να σπείρουν άγνωστες αρρώστιες στη Γη, “οδηγώντας σε τοπικές επιδημίες ή ακόμη και πανδημίες’, σύμφωνα με τους ερευνητές. Υπάρχουν ήδη ενδείξεις πως μερικά από αυτά τα άγνωστα βακτήρια μπορεί να αποδειχθούν άκρως επικίνδυνα για τους ανθρώπους και όχι μόνο.

Ακόμη κι αν τελικά αυτά τα παθογόνα βακτήρια δεν επιβιώσουν για πολύ χρόνο μετά την απελευθέρωση τους από τους παγετώνες τους, μπορεί παρόλα αυτά να προκαλέσουν προβλήματα, σύμφωνα με τους ερευνητές, επειδή τα βακτήρια έχουν τη μοναδική ικανότητα να ανταλλάσσουν μεγάλα τμήματα του DNA τους με άλλα βακτήρια. Έτσι, ακόμη κι αν τα βακτήρια των πάγων πεθάνουν λίγο μετά τη δραπέτευση τους, μπορεί να έχουν προλάβει να περάσουν σε άλλα βακτήρια μερικούς παθογόνους παράγοντες που κρύβονται στο γενετικό υλικό τους. Αυτή η γονιδιακή αλληλεπίδραση μεταξύ των παγετωνικών αρχαίων μικροβίων και των σύγχρονων μικροβίων “μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα επικίνδυνη”, επεσήμαναν οι ερευνητές.

Το Θιβετανικό Οροπέδιο πιθανώς μελλοντικά αποδειχθεί εστία μελλοντικών επιδημιών ή πανδημιών, καθώς οι παγετώνες του – μετά την τήξη τους – τροφοδοτούν με φρέσκο νερό διάφορα μεγάλα και μικρά ποτάμια, όπως τον Γιανγκτσέ, τον Κίτρινο Ποταμό, τον Γάγγη κ.α., που παρέχουν νερό στις δύο πολυπληθέστερες χώρες του κόσμου, την Κίνα και την Ινδία. Όπως έδειξε και η Covid-19, οι πανδημίες τείνουν να ξεπηδάνε από περιοχές με μεγάλο πληθυσμό.

Όμως το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την Ασία, καθώς περισσότεροι από 20.000 παγετώνες υπάρχουν στη Γη, καλύπτοντας πάνω από το 10% της επιφάνειας της ξηράς. Κάθε παγετώνας εκτιμάται ότι έχει τις δικές του μοναδικές μικροβιακές κοινότητες. Οι δορυφορικές εικόνες δείχνουν ότι από το 2000 έως σήμερα έχει επιταχυνθεί η απώλεια πάγων από τους περισσότερους παγετώνες του πλανήτη, πράγμα που αυξάνει τον κίνδυνο για τη διαρροή μικροβίων και την πρόκληση νέων πανδημιών κάπου στη Γη.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Το libre βρέθηκε στο συνέδριο και μίλησε με τους ειδικούς, σε μία προσπάθεια να μπουν τα πράγματα στη σωστή τους διάσταση και να μην υπάρχει πανικός στους πολίτες.
Το κυριότερο θέμα είναι η αναδυόμενη μεγάλη απειλή από τις ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις, που πλέον λαμβάνει εκρηκτικές διαστάσεις, αλλά και το πού οφείλεται το φαινόμενο και τι μπορούμε να κάνουμε για τον όσο το δυνατόν μεγαλύτερο περιορισμό του.

Ιδιαίτερη εντύπωση για τις εκρηκτικές διαστάσεις του φαινομένου, σε παγκόσμια κλίμακα, έκανε ένα επιδημιολογικό δεδομένο που ανέφερε, στην εισήγησή του στο συνέδριο, ο Συντονιστής Διευθυντής Β’ ΜΕΘ του Παπανικολάου, Νίκος Καπραβέλος, ότι 700-800 χιλιάδες ασθενείς παγκοσμίως χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο λόγω λοιμώξεων που οφείλονται σε πολυανθεκτικά μικρόβια…

Νίκος Σύψας: «Πρέπει να υπάρχει ομάδα ελέγχου λοιμώξεων στα νοσοκομεία»

Ο καθηγητής Παθολογίας Λοιμώξεων στην Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Νίκος Σύψας, Γ.Γρ. της Ελληνικής Εταιρείας Λοιμώξεων, ερωτώμενος για μέτρα πρόληψης είτε από τον ασθενή είτε από το γιατρό, γενικότερα στο νοσοκομειακό χώρο, που θα μπορούσαν να σταματήσουν τη διάδοση των πολυανθεκτικών μικροβίων, είπε στο libre:

«Στο Νοσοκομείο, πρέπει να υπάρχει ομάδα ελέγχου λοιμώξεων, που ανήκει στην Επιτροπή Λοιμώξεων, η οποία, όταν σημειωθεί κρούσμα, πρέπει να πάρει όλα τα κατάλληλα μέτρα για να μην υπάρξει διασπορά.

Αυτό που μπορούμε και πρέπει να κάνουμε προληπτικά για να μην υπάρχουν κρούσματα -πέρα από τη σχολαστική υγιεινή των χεριών- είναι πρώτον, να μη γίνεται κατάχρηση των αντιβιοτικών και δεύτερον να γίνεται έλεγχος των λοιμώξεων.

Δηλαδή, στα νοσοκομεία να απομονώνονται τα κρούσματα. Εάν αυτά τα δύο εφαρμοστούν, θα μειωθεί άμεσα η θνησιμότητα από λοιμώξεις λόγω πολυανθεκτικών μικροβίων».

Σχολιάζοντας, επίσης, πόσο κοντά βρισκόμαστε στην ανάπτυξη νέων ισχυρότερων αντιοβιοτικών, είπε χαρακτηριστικά:

«Tα νεότερα αντιβιοτικά είναι, δυστυχώς, απλώς μικρές παραλλαγές των παλαιότερων. Δεν υπάρχει κάτι πραγματικά καινούργιο. Για αυτό είναι πολύ σημαντική η δική μας στάση».

Ευάγγελος Γιαμαρέλος Μπουρμπούλης: «Τα μικρόβια είναι εξελικτικά πιο ικανά από τον άνθρωπο»

«Υπάρχει μία αρχή στη μικροβιολογία και στις λοιμώξεις, ότι δηλαδή τα μικρόβια έχουν εξελικτικό πλεονέκτημα έναντι του ανθρώπου», επεσήμανε στο libre o Καθηγητής Παθολογίας και Λοιμώξεων στην Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Ευάγγελος Γιαμαρέλλος-Μπουρμπούλης, πρόεδρος της Ελληνικής Ομάδας Μελέτης της Σήψης.

«Το μικρόβιο ενδιαφέρεται να διατηρηθεί το είδος του και αποδέχεται ότι πεθαίνει και δίνει γένεση σε δύο του είδους του. Από τη φύση του, ο άνθρωπος δεν έχει τέτοιο μηχανισμό (να αποδέχεται να πεθάνει για να γεννηθούν δύο άλλοι άνθρωποι). Σε αυτό, τα μικρόβια εξελικτικό πλεονέκτημα».

«Η εμφάνιση των ανθεκτικών μικροβίων είναι συνάρτηση συνάθροισης στον ίδιο χώρο πολλών ασθενών που παίρνουν αντιβιοτικά, διότι τα αντιβιοτικά που παίρνει κάθε άρρωστος επάγουν τη δημιουργία ανθεκτικών μικροβίων. Τα μικρόβια τα οποία προέρχονται οι λοιμώξεις είναι μικρόβια που τα κουβαλάμε πάνω μας δεν μας έρχονται από το περιβάλλον, από μικρόβια που μεταδίδονται με τον αέρα.

Ας υποθέσουμε ότι ένας ασθενείς που έχει πνευμονία παίρνει ένα αντιβιοτικό για την ένδειξη αυτή. Το αντιβιοτικό αντιμετωπίζει την πάθηση αλλά σκοτώνει και τα μικρόβια που έχει το έντερό του. Επειδή θα σκοτωθούν αυτά τα μικρόβια, σαν αποτέλεσμα θα δημιουργηθεί οικολογικό κενό και θα εμφανιστούν ανθεκτικά μικρόβια στο έντερο. Άρα, η εμφάνιση ανθεκτικών μικροβίων είναι αποτέλεσμα του ότι έχουμε λάβει αντιβιοτικά για άλλο λόγο. Ακόμα και στην περίπτωση που δεν τα πήραμε αδίκως…

Έτσι, ξαφνικά, μπορεί να πάθουμε μία καινούργια λοίμωξη από τα μικρόβια που κουβαλάμε πάνω μας, τα οποία, πλέον, έγιναν ανθεκτικά. Η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών, από ασθενείς, για παράδειγμα, που λαμβάνουν καταχρηστικά αντιβιοτικά λόγω υπερβολικού άγχους, προκάλεσε έκρηξη του φαινομένου.

Αν όμως γίνεται ορθή χρήση των αντιβιοτικών, τότε θα περιοριστεί το φαινόμενο».

Ερωτώμενος εάν είναι κύριος στόχος της έρευνας νεότερα και πιο ισχυρά αντιβιοτικά, ικανά να αντιμετωπίσουν τα πολυανθεκτικά μικρόβια, ο κ. Γιαμαρέλλος-Μπουρμπούλης ήταν κατηγορηματικός: «Τα αντιβιοτικά είναι προϊόν τεχνολογίας και έχουν ένα όριο όπως έχει όρια η τεχνολογία. Στη συμπεριφορά μας και την ορθή χρήση των αντιβιοτικών βρίσκεται η λύση!».

Νίκος Καπραβέλος: «Τα πολυανθεκτικά μικρόβια είναι ο φόβος και ο τρόμος των ΜΕΘ, εδώ και πολλά χρόνια!

Σχολιάζοντας το εντυπωσιακά δυσοίωνο δεδομένο των 700-800 χιλιάδων ασθενών που πεθαίνουν ετησίως από πολυανθεκτικά μικρόβια, ο Συντονιστής Διευθυντής Β’ ΜΕΘ του Παπανικολάου, Νίκος Καπραβέλος, μας εξήγησε ότι:

«Αυτά τα νούμερα προήλθαν από μία μεγάλη έρευνα που έγινε από το αγγλικό σύστημα υγείας και εκτιμήθηκε, σε όλο τον κόσμο, η επίπτωση που έχουν τα πολυανθεκτικά μικρόβια σε σχέση με τη θνητότητα. Είναι εντυπωσιακά τα ευρήματα της μελέτης, αν και πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι δεν μπορούν να συνυπολογιστούν αντίστοιχα περιστατικά στον τρίτο κόσμο, ειδικά στις χώρες που δεν κρατάνε τέτοια στοιχεία, δηλαδή τον αριθμό των θανάτων πού οφείλονται σε πολυανθεκτικά μικρόβια».

Αξίζει να αναφέρουμε ότι από το αγγλικό σύστημα υγείας έκαναν την πρόβλεψη ότι, αν συνεχιστεί η κατάσταση και δεν ελέγξουμε τα πολυανθεκτικά μικρόβια, μετά από λίγα χρόνια οι νεκροί θα είναι εκατομμύρια ετησίως!

Στην ίδια μελέτη, αναφέρθηκε η επίπτωση των πολυανθεκτικών μικροβίων στα Covid περιστατικά και αυτό είναι κάτι που το βλέπουμε και εμείς τις ΜΕΘ. Ότι δηλαδή, οι ασθενείς, ενώ αρνητικοποιούνται στις Μονάδες, τελικά χάνουν τη ζωή τους διότι ήδη ο κορονοϊός έχει προκαλέσει μία πολύ σημαντική βλάβη στους πνεύμονες ή στη γενικότερη υγεία του ασθενή και βρίσκουν την ευκαιρία τα πολυανθεκτικά μικρόβια και δίνουν τη χαριστική βολή. Το ποσοστό που ανακοίνωσαν οι Βρετανοί είναι ήδη γύρω στο 35%. Δυστυχώς, στις δικές μας Μονάδες είναι πάνω από 50%… Το λέω αυτό με κάποια επιφυλακτικότητα, γιατί αναφέρομαι στα δεδομένα που καταγράφονται στη δική μας Μονάδα. Σε άλλα νοσοκομεία, τα ποσοστά μπορεί να είναι κάπως μικρότερα ή και μεγαλύτερα…

Τα πολυανθεκτικά μικρόβια είναι ο φόβος και ο τρόμος των Μονάδων Εντατικής Θεραπείας, εδώ και πολλά χρόνια! Μας θλίβει να έρχεται ασθενής από τροχαίο ατύχημα, για παράδειγμα, να γίνονται επιτυχημένα οι απαραίτητες επεμβάσεις, να σταθεροποιείται η κατάστασή του και να χάνει τη ζωή του από πολυανθεκτικά μικρόβια. Είναι πολύ άδικο…».

• Το πρόβλημα των πολυανθεκτικών μικροβίων μπορεί να αποτελέσει και πρόβλημα Δημόσιας Υγείας, δηλαδή η μετάδοση τους να επεκταθεί και εκτός νοσοκομείου;

«Τα πολυανθεκτικά μικρόβια δε μεταδίδονται με το βήχα, όπως συμβαίνει στις ιογενείς λοιμώξεις. Τα πολυανθεκτικά μικρόβια μεταδίδονται με τα χέρια μας, με το προσωπικό στα νοσοκομεία. Για αυτό, τονίζουμε ότι στις ΜΕΘ, η έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού είναι κρίσιμη για τη ζωή του ασθενή. Δηλαδή, αν μία νοσηλεύτρια είναι αναγκασμένη να ασχολείται με τρία και τέσσερα περιστατικά, όποια μέτρα και να πάρει όσα γάντια και να αλλάξει, το μικρόβιο θα μεταφέρεται από το ένα κρεβάτι στο άλλο και αυτό είναι μεγάλη πληγή για το σύστημα υγείας».

«Όσοι δουλεύουμε γενικά στα νοσοκομεία αλλά και στις ΜΕΘ βρισκόμαστε κάθε μέρα ‘αγκαλιά’ με αυτά τα μικρόβια. Ο μόνος φόβος μας που μπορεί να απειλήσει τη ζωή μας -και από αυτόν χάσαμε και πολλούς συναδέλφους, στην πανδημία- είναι οι ιογενείς λοιμώξεις, οι οποίες μεταδίδονται αερογενώς με σταγονίδια. Κανείς μας δεν έπαθε κάτι από πολυανθεκτικά μικρόβια.

Ο υγιής πληθυσμός δεν κινδυνεύει, για αυτό και η διάσταση που πήραν οι δηλώσεις για την Candida Auris είναι υπερβολική.

Αυτός ο μύκητας (και γενικά τα πολυανθεκτικά μικρόβια) προσβάλλει ανοσοκατασταλμένους ασθενείς, που έχουν ήδη κάποια υποκείμενα σοβαρά νοσήματα, όπως και ασθενείς με σοβαρά αιματολογικά προβλήματα που κάνουν μεταμόσχευση μυελού των οστών. Δεν αφορά τον γενικό πληθυσμό. Αυτοί οι ασθενείς είναι πολύ ευάλωτοι. Ο μύκητας είναι δίπλα μας (μύκητες μπορεί να υπάρχουν στη μούχλα) δεν προκαλεί κάτι στον υγιή πληθυσμό. Το ζήτημα είναι ότι όταν κάποιος ασθενής είναι σοβαρά και έρθει στο νοσοκομείο, τότε βρίσκει ο μύκητας την ευκαιρία και χτυπάει τον οργανισμό του.

Δεν κινδυνεύει ο γενικός πληθυσμός όσο κινδυνεύει από τον κορονοϊό! Αυτό που μας ανησυχεί, αυτή τη στιγμή πάρα πολύ, είναι η πανδημία και η εξέλιξή της. Να μην συμβούν αναζωπυρώσεις της πανδημίας και υπάρξουν πολλοί θάνατοι, καθώς δεν μπορούμε να προφυλαχτούμε αποτελεσματικά, διότι η αερογενής μετάδοση δεν ελέγχεται εύκολα.

Τα πολυανθεκτικά μικρόβια και ό,τι ισχύει μέσα στις μονάδες αποτελούν ενδονοσοκομειακό πρόβλημα! Υπήρξαν υπερβολικοί τίτλοι στον τύπο, τις προηγούμενες ημέρες, σχετικά με τον κίνδυνο από την Candida Auris…».

• Πώς θα περιοριστεί η χρήση των αντιβιοτικών;

«Σχετικά με την κατάχρηση των αντιβιοτικών πρέπει να τονίσουμε ότι δεν είναι ένοχος ο ασθενής! Ένοχοι είμαστε εμείς οι ιατροί που συνταγογραφούμε και δίνουμε με ευκολία αντιβιοτικά.

Καθώς κάποιες ειδικότητες δεν γνωρίζουν καλά τα αντιβιοτικά πρέπει να συμβουλευτούν λοιμωξιολόγο. Εδώ, στη χώρα μας, τα φάρμακα τα παραγγέλνουμε από το τηλέφωνο ή διαδικτυακά… Κάνει κάποιος ένα πυρετό που είναι ιογενούς αιτιολογίας και παίρνει άδικα δυο-τρεις μέρες αντιβιοτικά. Αυτό δημιουργεί ανθεκτικότητα, διότι το μικρόβιο έχει την εκπληκτική δυνατότητα προσαρμογής σε ένα περιβάλλον το οποίο το ερεθίζει. Όσο περισσότερα αντιβιοτικά καταναλώνουμε, τόσο αυτό γίνεται πιο ανθεκτικό. Εμείς φταίμε για αυτήν την κατάσταση».

• Πόσο κοντά βρισκόμαστε σε νέα ισχυρά αντιβιοτικά ή σε ισχυρούς συνδυασμούς που μπορούν να προέλθουν από υπάρχοντα αντιβιοτικά, ώστε να καταπολεμήσουμε τα πολυανθεκτικά μικρόβια;

«Τα περισσότερα αντιβιοτικά που χρησιμοποιούσαμε έχουν αχρηστευθεί επειδή δεν τα χρησιμοποιήσαμε σωστά.

Στη μάχη κατά των πολυανθεκτικών μικροβίων, πλέον, χρησιμοποιούμε μόρια που δεσμεύουν και εξουδετερώνουν τους αμυντικούς μηχανισμούς των μικροβίων. Δεν είναι αντιβιοτικά φάρμακα. Βασιζόμαστε στη χημεία και τη βιοχημεία να βρούμε τα μόρια τα οποία θα εξουδετερώσουν την άμυνα του μικροβίου, ώστε να αφήσουν ελεύθερα τα αντιβιοτικά να δράσουν. Σε αυτό το σημείο βρίσκεται η πρόοδός μας αυτή τη στιγμή. Αυτή είναι η μεγάλη προοπτική. Δεν έχουν βρεθεί κάποια μόρια που να εξουδετερώνουν όλους τους μηχανισμούς άμυνας του μικροβίου. Τα μικρόβια, στην πάροδο του χρόνου, έχει αποδειχτεί ότι είναι πιο έξυπνα από τον άνθρωπο και είναι αδύνατο να το εξουδετερώσουμε. Επομένως, καλά είναι τα φάρμακα που ανακοινώνονται αλλά και αυτά εάν γίνει κατάχρηση τους θα αχρηστευθούν», κατέληξε ο κ. Καπραβέλος.