Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στη σχετική ενημέρωση, ο βιρτουόζος σολίστας του μπουζουκιού, Θανάσης Βασιλάς, κατάφερε να παντρέψει με περίτεχνο τρόπο μεταξύ τους, τις πολυαγαπημένες και διαχρονικές μελωδίες του Μίκη Θεοδωράκη καθώς και την sonata του Beethoven «Moonlight» με την «Νύχτα Μαγικιά»!

Το αποτέλεσμα ήταν ενορχηστρώσεις που καθηλώνουν, με το μπουζούκι σε ξεχωριστό ρόλο, με τη φυσική παρουσία και τη συγκλονιστική ερμηνεία του Μίκη Θεοδωράκη στο «Μοιρολόι της βροχής», στην τελευταία του εν ζωή ηχογράφηση στις 11 Αυγούστου 2013 αποτέλεσμα μια ξεχωριστή στιγμή και ιδιαίτερη τιμή για όλους τους συντελεστές και τα στελέχη της Polymusic.

Ο μουσικοσυνθέτης που κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου (1946-1949) είχε εξοριστεί πρώτα στην Ικαρία και στη συνέχεια στη Μακρόνησο. Οι πολιτικές του διώξεις δεν ανακόπτουν το δημιουργικό του έργο, με την επιβολή της δικτατορίας της 21ης Απριλίου 1967 υπέστη ένα νέο κύκλο διώξεων και εξοριών, που τελείωσε το 1970 με την αμνηστία που του χορηγήθηκε, ύστερα από διεθνή κατακραυγή και προσπάθειες προσωπικοτήτων, όπως ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς, ο Λέοναρντ Μπερνστάιν, ο Χάρι Μπελαφόντε, ο Άρθουρ Μίλερ και ο Χανς Άισλερ. Έφυγε στο εξωτερικό και έδωσε δεκάδες συναυλίες εναντίον των συνταγματαρχών, που τον έκαναν παντού γνωστό ως σύμβολο του αντιδικτατορικού αγώνα.

Μετά την τελεσίδικη διάσπαση του Εθνικού Αντιστασιακού Συμβουλίου και με τη ματαίωση της ενότητας των αντιστασιακών δυνάμεων, που για εκείνον ήταν η μόνη περίπτωση να επανέλθει η Δημοκρατία στην Ελλάδα μέσα από τη “σκληρή” λύση, τον έστρεψε αναγκαστικά προς τη δεύτερη, τη “μαλακή” λύση, που θεωρούσε ότι ήταν πλέον η μόνη εφικτή. Δηλαδή η λύση δια της επιστροφής του Κωνσταντίνου Καραμανλή από την εξορία.

Μέσω του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη έμαθε στο Παρίσι ότι και ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Καραμανλής προβληματιζόταν για το τι έπρεπε να πράξει.

Στις 16 Ιανουαρίου του 1973 επρόκειτο να παρουσιαστεί το βιβλίο του “Το Χρέος” και ο Μίκης Θεοδωράκης αποφάσισε να προτείνει τη λύση Καραμανλή. Ως ένας πολιτικός αντίπαλος του Κωνσταντίνου Καραμανλή από το χώρο της αριστεράς, θα του έδινε έτσι μία στήριξη και σε ένα ευρύτερο πολιτικό φάσμα.

Ο ίδιος ο Μίκης έλεγε επ αυτού: “στο αεροπλάνο εμπιστεύθηκα τις σκέψεις μου στον Γιάννη Διδήλη, τον πιανίστα μου και φίλο, που αφού με κοίταξε λες και έβλεπε Αρειανό, έβαλε τις φωνές: “Τρελάθηκες; Θέλεις να αυτοκτονήσεις; Εσύ είσαι ο ηγέτης της Αντίστασης, ο κόσμος σε βλέπει σαν θεό, σαν άγιο, οι Έλληνες σε λατρεύουν. Αν προτείνεις τον μεγαλύτερο εχθρό σου , τον εκπρόσωπο της Δεξιάς, τελείωσες”. “Κι αν υποτεθεί ότι με τη “λύση Καραμανλή” πέσει η χούντα;” τον ρώτησα. “ Κι ο Θεοδωράκης τι θα γίνει;” μου απάντησε.” (“Ο πολιτικός Θεοδωράκης”, Παύλος Πετρίδης, εκδόσεις Προσκήνιο).

Ο Θεοδωράκης αναφέρει στη συνέχεια: “Τελικά αφού το σκέφτηκα πολύ και τα μέτρησα όλα, πήρα τη μεγάλη απόφαση. Στην πρες-κόνφερανς δήλωσα ότι μετά την αποτυχία για ενότητα των αντιστασιακών δυνάμεων, δεν υπάρχει παρά μόνο μία λύση για να πέσει η χούντα : η λύση Καραμανλή. Απαντώντας μάλιστα σε ερώτηση Αμερικανού δημοσιογράφου “γιατί ο Καραμανλής” εξήγησα ότι στην Ελλάδα την πολιτική κατάσταση διαμορφώνουν τρεις παράγοντες : Ο ελληνικός λαός, ο ελληνικός στρατός και οι Αμερικάνοι. Υπάρχουν Έλληνες πολιτικοί που έχουν μαζί τους κάποιον από τους παράγοντες αυτούς. Ο Καραμανλής είναι ο μόνος που αυτή τη στιγμή έχει με το μέρος του και τους τρεις.”

Ο Μίκης Θεοδωράκης χρόνια αργότερα αποκάλυψε πως όταν επισκέφθηκε τον Καραμανλή στο Μεγάλη Βρετάνια αμέσως μετά την πτώση της Χούντας και την επιστροφή του, αναγνώρισε κάποιους από τους αστυνομικούς της φρουράς, που είχε τοποθετηθεί απ έξω: Ήταν οι δικοί του πρώην δεσμώτες και βασανιστές. Τους ρώτησε: “Εσείς εδώ;” για να λάβει την απάντηση: “Αλλάξανε τα πράγματα…” Μπήκε ανήσυχος μέσα και το είπε στον Καραμανλή, από τον οποίο προσδοκούσαν άπαντες να διασφαλίσει την ομαλή μετάβαση στη Δημοκρατία.

18/02: ο Θεοδωράκης προχωρούσε στην αποσαφήνιση των στόχων του “κινήματος της Νέας Ελληνικής Αριστεράς” Γράφει μεταξύ των άλλων: «Πέρασαν οχτώ μήνες περίπου από το με­γαλειώδες ξεσήκωμα του Νοέμβρη και την εγκατάσταση δεύτερης δικτατορικής βάρ­διας στη χώρα μας, που διαδέχθηκε την εξάχρονη παπαδοπουλική κυριαρχία κατευθυνόμενη από το ίδιο ακριβώς κέντρο εξουσίας. Τα χρονικά περιθώρια μας επιτρέ­πουν ν’ αντιμετωπίσουμε με υπεύθυνη, ψύχραιμη και αντικειμενική στάση την όλη πορεία της χώρας μας και του λαϊκού Κινήματος ειδικότερα. Βρισκόμαστε μπροστά στο επιτακτικό ιστορικό χρέος να καθορίσουμε σαν Κίνημα Νέας Αριστερός το πο­λιτικό στίγμα σήμερα, και να οργανώσουμε και να σχεδιάσουμε τον αγώνα που θα ο­δηγήσει το λαό σε νίκη με προοπτική το χτίσιμο της μελλοντικής κοινωνίας, δικαιώ­νοντας τις πολύχρονες θυσίες του και τα οράματα του. Για να φτάσουμε όμως εδώ πρέπει η Νέα Ελληνική Αριστερά να δομηθεί σ’ αυτή τη βάση της προετοιμασίας της επαναστατικής αλλαγής, να επεξεργαστεί συγκεκριμένο σχέδιο για την επιβολή της λαϊκής κυριαρχίας …η αλλαγή είναι υπόθεση όλων των λαϊκών δυνάμεων του κάθε Έλληνα που πρέπει να εξασφα­λιστεί η συμμετοχή του στον αγώνα….»

Στην Ελλάδα στα μέσα του 1974 οι εξελίξεις υπήρξαν ραγδαίες. Πυροδοτήθηκαν από τη μεθόδευση της χούντας για την ανατροπή με πραξικόπημα του Προέδρου της Κύπρου Μακαρίου. Ακολούθησε η Τουρκική εισβολή και κατάληψη της βόρειας Κύπρου.

Στη συνέχεια θα γίνει αυτό που είχε προτείνει ο Μίκης Θεοδωράκης τον προηγούμενο χρόνο στο Λονδίνο (16/01/1973) σε συνέντευξη τύπου, ως την μόνη μεταβατική λύση που απέμεινε για την απομάκρυνση της Χούντας και την αποκατάσταση της δημο­κρατικής ομαλότητας στην Ελλάδα.

Τότε αιτιολόγησε την πρότασή του “για τη λύση Καραμανλή” με την λογική. Είπε: «εξήγησα ότι στην Ελλάδα την πολιτική κατάσταση διαμορφώνουν τρεις παράγοντες: Ο ελληνικός λαός, ο ελληνικός στρατός και οι Αμερικάνοι. Υπάρχουν Έλληνες πολιτικοί που έχουν μαζί τους κάποιον από τους παράγοντες αυτούς. Ο Καραμανλής είναι ο μόνος που αυτή τη στιγμή έχει με το μέρος του και τους τρεις». Παύλος Πετρίδης, στο βιβλίο: Ο πολιτικός Θεοδωράκης (1940-1996), Προσκήνιο 1997 σελ.268

Ο Θεοδωράκης πρόβαλε τότε αυτή τη λύση, αφού όλες οι προσπάθειες ενότητας του αντιδικτατορικού αγώνα και του συντονισμού των αντιδικτατορικών οργανώσεων, για την ανατροπή της χούντας και την ομαλή δημοκρατική μετάβαση, είχαν αποτύχει.

Δυστυχώς τότε δέχτηκε την απόρριψη και τα ομαδικά πυρά όλων των πολιτικών δυνάμεων και συνέχισε να τα δέχεται και μετά την πτώση της χούντας.

Αν είχε μεθοδευτεί από τότε αυτό που πρότεινε και ήταν εφικτό, αυτό που έγινε τελικά, θα είχε αποφευχθεί η τραγωδία της Κύπρου, το πραξικόπημα και η εισβολή της Τουρκίας.

Η ιστορία εδώ δικαίωσε το Μίκη Θεοδωράκη.

Η σειρά των γεγονότων σε συντομία είναι η ακόλουθη:

15/07: Η Κυπριακή Εθνοφρουρά με την υποστήριξη μονάδων της ΕΛΔΥΚ ανατρέπει το νόμιμο ηγέτη της Κύπρου αρχιεπίσκοπο Μακάριο, εγκαθιστώντας στο προεδρικό αξίωμα το ανδρείκελο Ν. Σαμψών. Ο πρόεδρος Μακάριος επιβιώνει από την επίθεση κατά του Προεδρικού Μεγάρου και διαφεύγει ασφαλής. Ανοίγει ο δρόμος για τουρκική εισβολή στη Μεγαλόνησο.

20/07: Αρχίζει η τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Η Τουρκία πραγματοποιεί την πρώτη φάση της εισβολής στην Κύπρο με μεγάλες ναυτικές και αεροπορικές στρατιωτικές δυνάμεις. Γενική επιστράτευση στην Ελλάδα. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ εγκρίνει το ψήφισμα 353 που «απαιτεί τον άμεσο τερματισμό της ξένης στρατιωτικής επέμβασης στην Κυπριακή Δημοκρατία».

23/07: Πνιγμένη στο αίμα του εγκλήματος στην Κύπρο, η χούντα της Αθήνας καταρρέει και παραδίδει την εξουσία στους παραδοσιακούς πολιτικούς των οποίων ηγείτο ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος. Μετά από παρασκηνιακή παρέμβαση του Ε. Αβέρωφ μετεκλήθη εσπευσμένα από το Παρίσι ο Κ. Καραμανλής, ο οποίος επέστρεψε θριαμβευτής στις 24 Ιουλίου. Στην Κύπρο, παραιτείται από την προεδρία ο διορισμένος Νίκος Σαμψών και τη θέση του παίρνει ο Γλαύκος Κληρίδης.

24/07: Στο αεροδρόμιο του Ελληνικού, χιλιάδες λαού υποδέχονται στις 2:00 π.μ. τον Κωνσταντίνο Καραμανλή που φτάνει από το Παρίσι. Στις 4:15 π.μ. ορκίζεται πρωθυπουργός μπροστά στο στρατηγό Φαίδωνα Γκιζίκη.

23/07: Ο Μίκης Θεοδωράκης κατά τη διάρκεια ενός ρεσιτάλ με τη συνοδεία του Πέτρου Πανδή, για συμπαράσταση στους Μαροκινούς φοιτητές, μαθαίνει για την κατάρρευση της χούντας και την επιστροφή Καραμανλή στην Αθήνα. Την επομένη μέρα…

24/7: Ο Μίκης Θεοδωράκης επιστρέφει στην Ελλάδα. Θριαμβευτική υποδοχή στην Αθήνα, στο αεροδρόμιο του Ελληνικού. Την ώρα που ο κόσμος κατευθύνεται προς την Αθήνα, αποφασίζεται συγκέντρωση στο Πολυτεχνείο. Μπροστά στο Α’ Νεκροταφείο ενισχυμένες δυνάμεις και τεθωρακισμένα της αστυνομίας. Ο Θεοδωράκης αποφασίζει να ματαιωθεί η συγκέντρωση γιατί φοβάται προβοκάτσια.

Η αλήθεια για το “Καραμανλής ή τανκς”

Στο Μίκη Θεοδωράκη αποδόθηκε όμως η φράση “Καραμανλής ή τανκς”, στην οποία είχε συμπυκνωθεί το δίλημμα εκείνων των ημερών και η οποία έμεινε στην Ιστορία. Ο ίδιος ο Μίκης Θεοδωράκης όμως διέψευδε ότι είχε πει τη συγκεκριμένη φράση, δηλαδή ότι είχε χρησιμοποιήσει ακριβώς αυτά τα λόγια, αν και επί της ουσίας το δίλημμα αυτό τον εξέφραζε.

“Το σύνθημα “Καραμανλής ή τανκς” προέκυψε ως εξής: Έκανα τότε τις πρόβες μου μαζί με νέους τραγουδιστές τον Νταλάρα, τον Μητσιά, τη Φαραντούρη, τον Καλογιάννη για να πραγματοποιήσουμε τις περίφημες συναυλίες στο Καραϊσκάκη.

Είχαμε προγραμματίσει μετά από τις συναυλίες μας στην Αθήνα και τον Πειραιά να πάμε στην επαρχία. Τα είχαμε αναγγείλει αυτά εκείνη την ημέρα και είχα καλέσει και τους δημοσιογράφους, οι οποίοι πρώτη φορά θα με έβλεπαν έπειτα από τόσα χρόνια να διευθύνω ορχήστρα σε πρόβα. Ήταν και μεγάλη η συναισθηματική φόρτιση. Την ώρα που τελείωσα την πρόβα και ήμουν έτοιμος να δώσω την press conference και να αναγγείλω το πρόγραμμα, εκείνη τη στιγμή χτύπησε το τηλέφωνο και ήταν νομίζω ο Μολυβιάτης ή κάποιος από το Γραφείο του Καραμανλή. Μου είπε, ότι ο κύριος πρόεδρος θα σας παρακαλούσε να περιορίσετε τις συναυλίες σας μόνο στην Αθήνα.

Βέβαια απάντησα ξαναμμένος από την πρόβα και τον ενθουσιασμό του κόσμου: Πολύ άσχημα ξεκινάει η κυβέρνηση Καραμανλή. Δηλαδή μου απαγορεύει να κάνω συναυλίες; “Ναι”, είπε “…το απαγορεύουμε. Υπάρχουν λόγοι που δεν πρέπει να πάτε έξω”. Φυσικά και ο τρόπος που μίλησα εγώ ήταν λιγάκι άκομψος και νευρικός και στο βάθος μπορεί να είχε δίκιο ο Καραμανλής φοβούμενος τι μπορούσε να γίνει στην επαρχία.

Θα μπορούσε να γίνει προβοκάτσια, Εν πάση περιπτώση εγώ αγρίεψα και δήλωσα στους δημοσιογράφους: Αυτή τη στιγμή τηλεφώνησαν εκ μέρους του κυρίου Καραμανλή και μου απαγορεύουν να βγω έξω από την Αθήνα. Αρχίζει πολύ άσχημα τη διακυβέρνηση της χώρας με απαγορεύσεις και μπορεί αυτή τη στιγμή να είμαστε σε πολύ άσχημη κατάσταση και να έχουμε από τη μία τον Καραμανλή και από την άλλη τα τανκς αλλά όμως δεν δικαιούται να αρχίζει με απαγορεύσεις!

Την άλλη μέρα ή “Βραδυνή” είχε τίτλο “Καραμανλής ή τανκς”! Να το διαψεύσω αυτό; Να πω ότι δεν είναι δικό μου; Αφού κατά βάση συμφωνούσα διότι εγώ είχα προτείνει τη λύση Καραμανλή. Δεν ήταν όμως αυτό το σύνθημα μου”. (Το Χρέος, Μίκης Θεοδωράκης, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

Πηγή: mikisquide.gr, news247.gr

Όπως αναφέρονται στο βιβλίο του αείμνηστου (καθηγητή του ΑΠΘ) Παύλου Πετρίτη:

Το 1985 οι εσωκομματικές σχέσεις του βουλευτή Μίκη Θεοδωράκη με το Π.Γ. του ΚΚΕ παρέμειναν, εκ των πραγμάτων, διαταραγμένες ως τις εκλογές του 1985. Κεντρικό σημείο διαφωνίας και τριβής ήταν η “πολιτική ουράς του ΚΚΕ προς το ΠΑΣΟΚ” κατά το Θεοδωράκη.

Νέες εντάσεις μεσολάβησαν ενόψει της ψήφι­σης του X. Σαρτζετάκη και από το ΚΚΕ στο αξίωμα του προέδρου της Δημοκρατίας:

-“Υπό τις συνθήκες αυτές -θα πει ο Θεοδωράκης- παρέμεινα όμηρος στο ΚΚΕ πιστεύοντας ότι η συμβολή μου θα εκτιμηθεί. Βγήκα ξανά βουλευτής στη Β’ Πειραιά, ενώ η υπόσχεση ότι θα ή­μουν ισότιμο μέλος του Π.Γ. δεν τηρήθηκε, είχα μόνο επαφή προσωπική με τον Φλω­ράκη.

Ήταν πραγματικά ανεξήγητο ότι το ΚΚΕ παρασύρθηκε να ψηφίσει την αναθεώρηση του Συντάγματος που ήταν αντι­δραστική προς την κατεύθυνση του προσωποπαγούς πρωθυπουργικού καθεστώτος, χωρίς να προσπαθήσει να θέσει όρους, όπως π.χ. το πάγιο αίτημα για την αναλογική. Θυμάμαι ότι πρότεινα να θέσουμε το αίτημα της αναλογικής σαν προϋπόθεση για να ψηφίσουμε Σαρτζετάκη και να δούμε και τι άλλα θα μπορούσαμε να πετύχουμε, κατά την αναθεώρηση του Συντάγματος, προς την προοδευτική κατεύθυνση. Πλην όμως ενώ αυτές ήταν οι απόψεις μου, η ηγεσία ήταν άλλης άποψης ότι δηλαδή το κόμμα δεν είχε τη δυνατότητα να θέσει κανένα όρο και ήταν υποχρεωμένο να ψηφίσει άνευ όρων τον Σαρτζετάκη. Να ακολουθήσει το ΠΑΣΟΚ.”

Τελικά o X. Σαρτζετάκης εξελέγη πρόεδρος της Δημοκρατίας και με την άνευ ό­ρων συμβολή του ΚΚΕ. Ενώ στις εκλογές του Ιουνίου το ΠΑΣΟΚ ανεδείχθη πρώτη πολιτική δύναμη παραμένοντας στην εξουσία. Το ΚΚΕ, υπό τη σημαία του οποίου ε­κλέκτηκε και πάλι βουλευτής ο Θεοδωράκης, κέρδισε 12 έδρες.

Γράφει ο Παύλος Πετρίδης στο βιβλίο του “Ο πολιτικός Θεοδωράκης 1940-1996, Εκδ. Προσκήνιο, 1997”

“…Όμως και στο εσωκομματικό πεδίο το ποτήρι είχε ξεχειλίσει. Το ΠΓ του ΚΚΕ αναπαράγοντας νοοτροπίες του παρελθόντος αδυνατούσε να παρακολουθήσει τις εκ­συγχρονιστικές πρωτοβουλίες Θεοδωράκη.

Η επικυριαρχία της ηγετικής ομάδας υπό τον X. Φλωράκη είχε εδραιωθεί ήδη στη διάρκεια των εργασιών του 10ου Συνεδρίου του Κόμματος τον Μάιο του 1978. Ενώ στο 11ο Συνέδριο του Δεκεμβρίου 1982 η η­γετική ομάδα δεν άλλαξε τακτική αφήνοντας, κατά τον Γρ. Φαράκο, «την αίσθηση μιας κάμψης στην αίγλη που είχε το Κόμμα στα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευ­σης».

Η εδραίωση του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία, από την άλλη, συνετέλεσε στη μερική διά­σπαση της Νέας Δημοκρατίας μετά την ανάδειξη του Κ. Μητσοτάκη στην ηγεσία του κόμματος (1984) και την αποχώρηση του Κ. Στεφανόπουλου (1985). Οι χειρισμοί της ηγετικής ομάδας του ΚΚΕ στο θέμα της υποψηφιότητας Σαρτζετάκη (και όχι μόνο) και η κάμψη της εκλογικής ισχύος στις εκλογές του Ιουνίου επηρέασαν τον Θεοδω­ράκη, παράλληλα με τα μνημονευθέντα διαβήματα προς τα όργανα του Κόμματος, να δημοσιοποιήσει γραπτά τις ανησυχίες του στον X. Φλωράκη:

– Θα σου πω ότι δεν το φροντίζεις καλά το Κόμμα όταν υπάρχει ένας αγωνιστής σαν και μένα που είχε να σας δώσει και θέλει να σας δώσει 100 και σεις παίρνετε μόνο 10 και με το ζόρι. Όπως σου είπα είμαι ένα τάνκερ και σεις με κλείσατε στη λίμνη των Ιωαννίνων να κάνω μανούβρες γύρω από τον εαυτό μου. Από τα 1978 έως σήμερα πέρασαν 7 ολό­κληρα χρόνια. Είχατε όλο το καιρό να με γνωρίσετε από κοντά. Να με ψάξετε. Να με δοκιμάσετε. Και να με αξιοποιήσετε. Για το καλό του κόμματος και του λαού μας. Γιατί δεν το κάνατε; Μην μου πεις ότι ήμουν καλλιτέχνης και τα γνωστά. Να πεις μό­νο τι μου προτείνατε και αρνήθηκα. Τί είπα πως θα κάνω και δεν τόκανα;

Βλέπεις ότι με τη παρατήρησή σου για το ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ με βοήθησες για να σου πω και να σας πω ότι είναι αποκλειστικά η στάση σας απέναντι μου που με υποχρε­ώνει να πάρω το σκληρό δρόμο της αυτοεξορίας. Να συνυπάρχω σαν διακοσμητικό έπιπλο δεν γίνεται άλλο. Εφτά χρόνια δεν είναι λίγα. Να μείνω στην Ελλάδα, φοβά­μαι πως δεν θα μας αφήσουν ήσυχους. Ιδιαίτερα εμένα. Όλο και κάτι θα βρίσκουν καθημερινά για να προβοκάρουν τις σχέσεις μας. Όσο μακρύτερα λοιπόν τόσο καλύ­τερα. Μη μου ζητάς όμως να μουγγαθώ τελείως. Μα στο κάτω-κάτω υπάρχει όπως σου είπα μια σχέση ιερή θάλεγα με τον τόπο μας και το λαό μας που θα συμφωνείς και συ είναι το ανώτατο χρέος του καθενός μας να τη φυλάσσουμε σαν κόρη οφθαλ­μού. Άλλωστε γιατί υπάρχει κόμμα.

Για ένα πάντως θα σε ευχαριστήσω ειλικρινά. Με τον παροπλισμό μου, τον πολιτικό, μου δόθηκε μια μοναδική ευκαιρία να ασχοληθώ με τη μουσική. Συμφωνίες σίγουρα δεν θα έγραφα αν ασχολιόμουν όπως θα το μπορούσα με τα κοι­νά. Αν τόκανες γι’ αυτό, τότε ένα μεγάλο ευχαριστώ.

Πηγή: Mikisguide.gr

Τη διετία 1937-1939 πήρε τα πρώτα μαθήματα βιολιού στο Ωδείο Πατρών και δημιούργησε τα πρώτα του τραγούδια, συνθέσεις οι οποίες βασίστηκαν σε στίχους των Σολωμού, Παλαμά, Δροσίνη και Βαλαωρίτη, τους οποίους έβρισκε άλλοτε στα σχολικά βιβλία και άλλοτε στη βιβλιοθήκη του σπιτιού του. Στην Τρίπολη, μόλις 17 ετών, δίνει την πρώτη του συναυλία παρουσιάζοντας το έργο του «Κασσιανή» και παίρνει μέρος στην αντίσταση κατά των κατακτητών. Στη μεγάλη διαδήλωση της 25ης Μαρτίου 1943 συλλαμβάνεται για πρώτη φορά από τους Ιταλούς και βασανίζεται.

Διαφεύγει στην Αθήνα, όπου το 1943 ξεκινάει μουσικές σπουδές στο Ωδείο Αθηνών και γνωρίζεται με την έντεχνη ευρωπαϊκή μουσική. Ως εκείνη την εποχή, έχει επηρεαστεί από τη βυζαντινή μουσική, έχει σχηματίσει χορωδία και έχει συνθέσει τραγούδια και κομμάτια για βιολί και πιάνο. Παράλληλα αναπτύσσει αντιστασιακή δράση. Εντάσσεται στην ΕΠΟΝ και το 1944 γίνεται γραμματέας εκπολιτισμού. Τον ίδιο χρόνο εντάσσεται στον εφεδρικό ΕΛΑΣ Αθηνών και λαμβάνει μέρος σε μάχες κατά των Γερμανών και των Ταγμάτων Ασφαλείας, καθώς και στα Δεκεμβριανά. Λόγω των προοδευτικών του ιδεών, καταδιώκεται από τις αστυνομικές αρχές. Για ένα διάστημα ζει παράνομος στην Αθήνα χωρίς να σταματήσει την επαναστατική του δράση. Το 1947 εξορίζεται στην Ικαρία και ένα χρόνο αργότερα μεταφέρεται στη Μακρόνησο, από την οποία απολύεται τον Αύγουστο του 1949.

Εξαιτίας της πολιτικής του δράσης και των διώξεων που υπέστη καθυστέρησε να πάρει το δίπλωμά του από το Ωδείο στην αρμονία, την αντίστιξη και τη φούγκα, γεγονός που συνέβη το 1950. Από το 1954 μέχρι το 1957, σπούδασε στο Παρίσι με υποτροφία και συνέγραψε τις τρεις μουσικές μπαλέτου «Αντιγόνη», «Les Amants de Teruel» και «Le Feu aux Poudres», οι οποίες γνώρισαν επιτυχία στη γαλλική πρωτεύουσα και στο Λονδίνο, ενώ την ίδια περίοδο συνέθεσε και το έργο «Οιδίπους Τύραννος». Το 1957 λαμβάνει το χρυσό μετάλλιο στο Φεστιβάλ της Μόσχας για την «Πρώτη Συμφωνία για πιάνο και ορχήστρα».

Το 1960 επέστρεψε στην Ελλάδα. Ήδη από το Παρίσι είχε πάρει τις μεγάλες μουσικές αποφάσεις του. Διαφωνώντας ριζικά με τις νέες τάσεις και φορτωμένος συναισθηματισμό, λυρισμό και παράδοση, συνέθεσε το 1958 τον «Επιτάφιο», σε στίχους Γιάννη Ρίτσου, έργο που έμελλε να επηρεάσει σοβαρά την εξέλιξη της ελληνικής λαϊκής μουσικής.

Το «Άξιον εστί» θα γίνει το πρώτο μεγάλο έργο του με χορωδία, το οποίο ο συνθέτης ονομάζει «λαϊκό ορατόριο – μετασυμφωνικό», χαρακτηρισμός που δηλώνει «όχι τόσο την χρονική απόσταση όσο την ποιοτική διαφορά ανάμεσα στη δυτική και την νεοελληνική μουσική τέχνη». Έμπνευσή του είναι η ποίηση του Ελύτη, αλλά και το δημοτικό τραγούδι, ενώ πολλά είναι τα νεωτεριστικά στοιχεία που πλαισιώνουν το έργο, όπως η ταυτόχρονη παρουσία αφενός του αφηγητή-ψάλτη και του λαϊκού τραγουδιστή και αφετέρου της κλασικής και της λαϊκής ορχήστρας.

Το 1963 ιδρύει μαζί με τον Μάνο Χατζιδάκι τη Μικρή Συμφωνική Ορχήστρα Αθηνών και δίνει πολλές συναυλίες σ’ όλη την Ελλάδα προσπαθώντας να εξοικειώσει τον κόσμο με τα αριστουργήματα της συμφωνικής μουσικής. Στο μεταξύ, συνεχίζει την πολιτική του δράση. Γίνεται ιδρυτικό μέλος της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη, της οποίας διετέλεσε και πρόεδρος (1964-67), ενώ το 1963 συλλαμβάνεται επειδή έλαβε μέρος στην 1η Μαραθώνια Πορεία Ειρήνης και ενώ ήταν ήδη γνωστός ως συνθέτης και μάλιστα με μεγάλη δημοτικότητα.

Το 1964 εκλέγεται για πρώτη φορά βουλευτής της ΕΔΑ στη Β’ εκλογική περιφέρεια Πειραιά και, ένα χρόνο αργότερα, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής του ίδιου κόμματος. Το 1967, η δικτατορία των συνταγματαρχών απαγορεύει την εκτέλεση, την πώληση και την ακρόαση των τραγουδιών του. Την ίδια χρονιά (1967) γίνεται ιδρυτικό μέλος της αντιστασιακής οργάνωσης «Πατριωτικό Αντιδικτατορικό Μέτωπο» (ΠΑΜ) και λόγω της δράσης του συλλαμβάνεται τον Αύγουστο του 1967. Ακολουθεί η φυλάκισή του στην οδό Μπουμπουλίνας, η απομόνωση, οι φυλακές Αβέρωφ, η μεγάλη απεργία πείνας, το νοσοκομείο, η αποφυλάκιση και ο κατ’ οίκον περιορισμός, η εκτόπιση με την οικογένειά του στη Ζάτουνα Αρκαδίας και, τέλος, το στρατόπεδο Ωρωπού. Όλο αυτό το διάστημα συνθέτει συνεχώς, ενώ πολλά από τα έργα του κατορθώνει με διάφορους τρόπους να τα στέλνει στο εξωτερικό, όπου ερμηνεύονται από τη Μαρία Φαραντούρη και τη Μελίνα Μερκούρη.

Στον Ωρωπό η κατάσταση της υγείας του επιδεινώνεται επικίνδυνα. Στο εξωτερικό ξεσηκώνεται θύελλα διαμαρτυριών. Προσωπικότητες, όπως οι Ντμίτρι Σοστακόβιτς, Άρθουρ Μίλερ, Λόρενς Ολιβιέ και Ιβ Μοντάν, δημιουργούν επιτροπές για την απελευθέρωσή του. Τελικά, το 1970, υπό τις πιέσεις αυτές και με τη μεσολάβηση του Γάλλου πολιτικού και συγγραφέα Ζαν Ζακ Σρεβάν Σρεμπέρ, η δικτατορία τον αφήνει να φύγει στο Παρίσι.

Το ίδιο έτος γίνεται πρόεδρος του ΠΑΜ και μέλος του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΕεσ. Από την απελευθέρωσή του και μέχρι την πτώση της δικτατορίας τον Αύγουστο του 1974, δίνει συναυλίες σε όλο τον κόσμο προπαγανδίζοντας την αντίσταση του ελληνικού λαού και ζητώντας την πτώση της δικτατορίας. Ταυτόχρονα, στην Ελλάδα τα τραγούδια του ακούγονται παράνομα και γίνεται σύμβολο αντίστασης.

Το 1972 ιδρύει την πολιτική κίνηση «Νέα Ελληνική Αριστερά» και γίνεται συνιδρυτής του Εθνικού Συμβουλίου Αντίστασης. Το 1974 ήταν υποψήφιος βουλευτής Β΄ Πειραιά με την «Ενωμένη Αριστερά». Το 1975 επανεξελέγη μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΔΑ, ενώ το 1978 συμμετείχε στις δημοτικές εκλογές ως υποψήφιος δήμαρχος Αθηναίων υποστηριζόμενος από το ΚΚΕ. Έναν χρόνο αργότερα έγινε ιδρυτικό μέλος της Κίνησης για την Ενότητα της Αριστεράς (ΚΕΑ).

Μουσικά, στο διάστημα 1967 έως 1980 στρέφεται ιδιαίτερα στη σύνθεση κύκλων τραγουδιών, συνθέτοντας 22 κύκλους, ανάμεσά τους και τα «Τραγούδια του αγώνα», «Ο ήλιος και ο χρόνος», «Μυθιστόρημα», «Αρκαδίες I, II, III, IV, VIII, X, XI», «Μπαλάντες» και άλλα. Αξιομνημόνευτη είναι η σύνθεση του Canto General, ένα παγκοσμίως αγαπημένο έργο βασισμένο στο ποίημα του Πάμπλο Νερούντα. Το έργο άρχισε να συντίθεται στο Παρίσι το 1972, όπου πρωτοπαρουσιάστηκε στο φεστιβάλ της Humanité τον Σεπτέμβριο του ’74, ενώ στην Ελλάδα ακούστηκε για πρώτη φορά στις μεγάλες συναυλίες που έγιναν στο Στάδιο Καραϊσκάκη και στο Γήπεδο του Παναθηναϊκού τον Αύγουστο του 1975.

Το 1981 εξελέγη βουλευτής Β΄ Πειραιά με το ψηφοδέλτιο του ΚΚΕ και το 1985 βουλευτής Επικρατείας πάλι με το ΚΚΕ. Το 1987 υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Ελληνοτουρκικής Επιτροπής Φιλίας. Το 1989 γίνεται, μαζί με τον σκηνοθέτη Θεόδωρο Αγγελόπουλο, ιδρυτικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου, η οποία απονέμει τα βραβεία «Φελίξ». Στις 16 Οκτωβρίου 1989 συμπεριλήφθηκε στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας της Νέας Δημοκρατίας. Εξελέγη στις εκλογές της 5ης Νοεμβρίου και επανεξελέγη στις εκλογές του Απριλίου του 1990. Και στις δύο περιπτώσεις κατέθεσε δήλωση ανεξαρτήτου βουλευτή, συνεργαζόμενου με τη ΝΔ. Όπως είχε δηλώσει στον Τύπο, στρατεύτηκε με τη ΝΔ «η οποία είναι η ισχυρή έπαλξη που μπορεί να βγάλει τον τόπο από τα εθνικά αδιέξοδα στα οποία οδηγήθηκε από την οκτάχρονη πολιτική του ΠΑΣΟΚ». Από τις 29 Νοεμβρίου 1989, έως τις εκλογές της 8ης Απριλίου 1990 υπήρξε ανεξάρτητος βουλευτής συνεργαζόμενος με τη Νέα Δημοκρατία.

Τον Απρίλιο του 1990 ανέλαβε για πρώτη φορά κυβερνητικό αξίωμα ως υπουργός Άνευ Χαρτοφυλακίου στην κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, μέχρι τον Αύγουστο του 1991, οπότε ανέλαβε υπουργός Επικρατείας. Στις 30 Μαρτίου 1992, παραιτήθηκε από το αξίωμα του υπουργού για να αφοσιωθεί, όπως ανέφερε, στο συνθετικό του έργο. Ταυτόχρονα, δήλωσε υποστήριξη στην κυβέρνηση Μητσοτάκη και συμμετοχή στις εργασίες της Βουλής ως ανεξάρτητος βουλευτής συνεργαζόμενος με τη ΝΔ.

Στις αρχές Σεπτεμβρίου του 1992 υπέβαλε την παραίτησή του από την Ευρωπαϊκή Ακαδημία Κινηματογράφου, επειδή δέχθηκε στο διαγωνιστικό της τμήμα ταινία προερχόμενη από τη δημοκρατία των Σκοπίων, ως προερχόμενη από τη «Δημοκρατία της Μακεδονίας». Το 1992 συνέθεσε τον ύμνο των Ολυμπιακών Αγώνων της Βαρκελώνης και την ίδια χρονιά, στις 12 Οκτωβρίου, κατέθεσε δήλωση ανεξαρτησίας στο προεδρείο της Βουλής, τερματίζοντας τη συνεργασία του με την κοινοβουλευτική ομάδα της ΝΔ, δηλώνοντας ταυτόχρονα ότι στηρίζει την πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Στις 9 Μαρτίου 1993 παραιτήθηκε από βουλευτής και ανέλαβε γενικός διευθυντής των μουσικών προγραμμάτων της ΕΡΤ.

Στις 16 Ιουνίου 1994 παραιτήθηκε από τη θέση του γενικού διευθυντή των μουσικών συνόλων της ΕΡΤ, καταγγέλλοντας την κυβέρνηση του Α. Παπανδρέου και τη γενική διεύθυνση της ΕΡΤ για προσπάθεια θανάτωσης του οργανισμού δια της μεθόδου της ασφυξίας. Η παραίτησή του έγινε δεκτή από το ΔΣ της ΕΡΤ στις 5 Οκτωβρίου. Τον Ιούνιο του 1996, ορίστηκε μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Τουρισμού που συστάθηκε από την υπουργό Ανάπτυξης Βάσω Παπανδρέου.

Την 1η Δεκεμβρίου του 2010 ανακοίνωσε την ίδρυση Κίνησης Ανεξάρτητων Πολιτών με το όνομα «Σπίθα» ενάντια στο καθεστώς του «Μνημονίου», με στόχο τη συμμετοχή του κάθε ανεξάρτητου πολίτη για την έξοδο της χώρας από τη βαθιά κρίση, στην οποία την υποχρέωσαν η διεθνής κρίση του καπιταλισμού και οι εξαρτημένοι από διεθνή κέντρα εξέχοντες πολιτικοί και οικονομικοί κύκλοι. Την 1η Φεβρουαρίου 2012 μαζί με τον Μανώλη Γλέζο και τον καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου Γιώργο Κασιμάτη παρουσίασαν την πολιτική κίνηση «ΕΛΑΔΑ» (Ενιαία Λαϊκή Δημοκρατική Αντίσταση) με σκοπό τη συγκρότηση ενός μεγάλου αντιμνημονιακού μετώπου.

Στις 19 Σεπτεμβρίου του 2013 ανακοίνωσε την «αποστρατεία» του από την πολιτική ζωή της χώρας, χωρίς ωστόσο να σταματήσει τις παρεμβάσεις ως το τέλος, όπως όταν τον Μάιο του 2017, μαζί με άλλους ανθρώπους του πνεύματος, καλούσε τον κόσμο να κατέβει στο Σύνταγμα για να διαμαρτυρηθεί «ενάντια στο πραξικοπηματικό και καταστροφικό 4ο μνημόνιο».

Τέλος, δυο σημαντικά μουσικά γεγονότα σημάδεψαν το 2017 όσον αφορά τον σπουδαίο συνθέτη: Η συναυλία που έδωσε στις 24 Μαΐου 2017 στο Ντίσελντορφ της Γερμανίας η ιστορική ορχήστρα της πόλης, παίζοντας τρία συμφωνικά έργα του Μίκη Θεοδωράκη (2η και 3η Συμφωνία και το «Οιδίπους Τύραννος») υπό τη διεύθυνση του Baldur Brönnimann, καθώς και η παράσταση – αφιέρωμα «ΟΛΗ Η ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΙΚΗ» στο Καλλιμάρμαρο στις 19 Ιουνίου. Για πρώτη φορά 1.000 χορωδοί από 30 πόλεις της Ελλάδας σχημάτισαν μία πελώρια χορωδία, η οποία με τη συνοδεία Συμφωνικής Μαντολινάτας απέδωσαν μερικά από τα αριστουργήματα του μεγάλου δημιουργού.

Βραβεία και διακρίσεις

Ο Μίκης Θεοδωράκης έχει τιμηθεί με πολλά βραβεία και διακρίσεις, όπως το βραβείο ειρήνης «Λένιν» της Σοβιετικής Ένωσης (1983), το παράσημο του Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος που του απονεμήθηκε στις 24 Ιουλίου 1995 από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωστή Στεφανόπουλο , καθώς και το παράσημο του αξιωματικού της Λεγεώνας της Τιμής, ανώτατη διάκριση της Γαλλικής Δημοκρατίας (Μάρτιος 1996). Στις 27 Μαΐου 1996 το Πανεπιστήμιο Αθηνών τον αναγόρευσε «ομοθύμως» επίτιμο διδάκτορα του Τμήματος Μουσικών Σπουδών και τον Μάρτιο του 2000 αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας του Τμήματος Μουσικών Σπουδών στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ). Τον Ιούλιο του 2002 τιμήθηκε με το γερμανικό μουσικό βραβείο «Έριχ Κόρνγκολντ» και τον Μάιο του 2005 με το διεθνές βραβείο μουσικής για το 2005 από το Διεθνές Συμβούλιο Μουσικής και την UNESCO. Επίσης, τον Μάρτιο του 2007 τιμήθηκε με τον Ταξιάρχη της Λεγεώνας της Τιμής της Γαλλικής Δημοκρατίας, ενώ τον Μάιο του 2013 η Ολομέλεια της Ακαδημίας Αθηνών τον εξέλεξε επίτιμο μέλος της και τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους έγινε η επίσημη τελετή υποδοχής του.

Βιβλία

Πλούσιο είναι και το συγγραφικό έργο του Μίκη Θεοδωράκη. Μεταξύ άλλων έγραψε τα βιβλία «Το χρέος» (δύο τόμοι), εκδ. Τετράδια της Δημοκρατίας 1970-1971, «Μουσική για τις μάζες», εκδ. Ολκός, 1972, «Στοιχεία για μια νέα πολιτική», «Δημοκρατική και συγκεντρωτική αριστερά», εκδ. Παπαζήση, 1976, «Οι μνηστήρες της Πηνελόπης», εκδ. Παπαζήσης, 1976, «Περί Τέχνης», 1976, εκδ. Παπαζήση, «Η αλλαγή. Προβλήματα ενότητας της Αριστεράς», 1978, «Μαχόμενη Κουλτούρα», 1982, «Για την ελληνική μουσική», 1983 (το 1986 επανεκδόθηκε από τις εκδόσεις Καστανιώτη), «Ανατομία της σύγχρονης μουσικής», εκδ. Σύγχρονη Εποχή, 1983, «Star Sυstem», εκδ. Κάκτος, 1984, «Οι δρόμοι του αρχάγγελου» (αυτοβιογραφία σε πέντε τόμους), εκδ. Κέδρος, 1986-1995, «Ζητείται Αριστερά», εκδ. Σιδέρη, 1989, «Αντιμανιφέστο», εκδ. Γνώσεις, «Πού πάμε;», εκδ. Γνώσεις, 1989, «Ανατομία της Μουσικής», εκδ. Αλφειός, 1990, «Να μαγευτώ και να μεθύσω», 2000, εκδ. Λιβάνη, «Το μανιφέστο των Λαμπράκηδων», εκδ. Ελληνικά Γράμματα, 2003, η τριλογία «Πού να βρω την ψυχή μου…», 2003, εκδ. Λιβάνη, με αποσπάσματα από συνεντεύξεις, άρθρα και ομιλίες του της τελευταίας δεκαετίας, «Μάνου Χατζηδάκι εγκώμιον», 2004, εκδ. Ιανός, «Σπίθα για μια Ελλάδα ανεξάρτητη και δυνατή», εκδ. Ιανός, 2011, «Διάλογοι στο λυκόφως-90 συνεντεύξεις», εκδ. Ιανός, 2016, και «Μονόλογοι στο λυκαυγές», εκδ. Ιανός, 2017.

Επίσης, συνέγραψε πολλούς κύκλους ποιημάτων που μελοποίησε ο ίδιος, μεταξύ των οποίων και «Το τραγούδι του νεκρού αδελφού», «Ο Ήλιος και ο Χρόνος», «Αρκαδία Ι», «Αρκαδία VI» και «Αρκαδία X» και το «Τραγούδι της γης» από τη συμφωνία Νο 2. Έχει επίσης δημοσιεύσει πολλά έργα στα Γαλλικά.

Το προσωπικό αρχείο του παραχωρήθηκε από τον ίδιο στη Μουσική Βιβλιοθήκη Λίλιαν Βουδούρη και είναι προσβάσιμο στους ενδιαφερόμενους μελετητές.

Οι εφημερίδες αποχαιρετούν με συγκλονιστικά πρωτοσέλιδα τον Μίκη

Ο Μ. Ανδρουλάκης αποκαλύπτει άγνωστες συναντήσεις του Μίκη με τον Ανδρέα, μιλά για τις σχέσεις του με τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, τον Χαρίλαο Φλωράκη και τον Λεωνίδα Κύρκο, αλλά και για τους μεγάλους έρωτες της ζωής του. Αναφέρει διαλόγους του με τον Μάνο Χατζηδάκη, τον Βασίλη Τσιτσάνη και τον Στέλιο Καζαντζίδη, μιλάει για την αντιδικτατορική του δράση, αλλά και περιγράφει με συγκλονιστικό τρόπο πώς ο Μ. Θεοδωράκης του ζήτησε σε ένα επεισοδιακό ταξίδι προς την Πάτρα να του διαβάσει τον… επικήδειό του!

Μεταξύ άλλων, ο Μίμης Ανδρουλάκης, μιλώντας στην έκτακτη ενημερωτική εκπομπή για την 21η Απριλίου (2019) και τον Μίκη Θεοδωράκη τόνισε:

ΓΙΑ ΤΗΝ 21 ΑΠΡΙΛΙΟΥ: Ο Μίκης είναι ο πρώτος αντιστασιακός. Αν και ήταν ο ηγέτης του μεγαλύτερου μαζικού κινήματος, πολιτισμικού, πολιτικού, δεν τον ειδοποίησε η ηγεσία της ΕΔΑ ότι βγήκαν τα τανκς. Τον πήρε τηλέφωνο, όχι τον ίδιο, τη Μαρία Μποστ, του Μποστ τη γυναίκα, ο Ρένος Αποστολίδης (θεότρελλος ο Ρένος, ένας ακροδεξιός που θα λέγαμε και σήμερα, ήταν ο άνθρωπος που μπούκαρε στη Βουλή εναντίον του Παπανδρέου- “Παπανδρέου παπατζή” το ‘66), ο οποίος με τον Μίκη ήταν αντίδικοι: “Πες στον Μίκη να κρυφτεί γρήγορα, κατεβαίνουν τανκς”. Και τότε ο Μίκης, επειδή η Ασφάλεια άργησε λίγο να τον πιάσει και ενώ είχαν πιαστεί όλοι οι άλλοι, τα επιφανή πολιτικά πρόσωπα, κερδίζει χρόνο και βγάζει και την πρώτη ανακοίνωση μέσα στη δικτατορία, που λέει “Έλληνες όλοι στους δρόμους. Ραντεβού στο Σύνταγμα”. Ένα ραντεβού που δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Επικράτησε η χούντα και μέσα στη χούντα ο Μίκης ιδρύει το Πατριωτικό Μέτωπο.

Η ΕΡΩΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΙΚΗ: Η ερωτική δεν είναι μια δευτερεύουσα διάσταση του Μίκη. Είναι συστατικό στοιχείο του χαρακτήρα του, της προσωπικότητάς του. Η διονυσιακή παρεκτροπή υπάγεται σε αυτό που λέμε “διονυσιακός υπαρξισμός του Μίκη”. Άλλωστε ο ίδιος είχε πει πως εάν το θεοδωρακαίικο είχε οικόσημο θα ήταν το κεφάλι ενός τράγου που στο ένα κέρατο θα είχε τη λίρα την κρητική και στο άλλο του τουφέκι. Δηλαδή τέχνες και επανάσταση. Το ερωτικό είναι κυρίαρχο στον Μίκη. Μέσα στο βιβλίο μου όπως ξέρεις (σ.σ. “Ο Σαλός του Θεού”) έχω το μεγαλύτερο μέρος της ερωτικής ζωής του Μίκη.

“Ο ΜΙΚΗΣ ΠΑΛΛΕΤΑΙ ΜΕΣΑ ΤΟΥ”: Μέσα του ο Μίκης πάλλεται, σφαδάζει κυριολεκτικά, ένα απελπισμένο ελευθεριακό, δημιουργικό, αχόρταγο, καταβροχθιστικό, άναρχο, πρωτεϊκό “εγώ”. Μέσα του υπάρχει μια ψυχική αγωνία που ερωτοποιείται, μουσικοποιείται, πολιτικοποιείται. Αν δεν υπάρξουν αυτά τα τρία, ο Μίκης μπαίνει σε μεγάλη κρίση. Και προσωπική, ψυχική κρίση, άρα λοιπόν η άμυνά του απέναντι στον θάνατο είναι η δημιουργία, ο αγώνας, η πολιτική. Πρέπει να το καταλάβεις, ο γίγαντας που ξεσήκωνε τα γήπεδα όταν διηύθυνε, εκείνη την μεγάλη επανάσταση της δεκαετίας του ‘60 και μέσα στη δικτατορία, είναι ένα παιδί φοβισμένο στο σκοτάδι, που βάζει τις φωνές για να ξεφοβηθεί. Όταν ήμασταν παιδιά δεν φωνάζαμε μέσα στη νύχτα όταν ήμασταν κάπου που δεν είχε φως, για να δούμε ότι υπάρχουμε, ότι ζούμε.

Η ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΣΤΙΓΜΗΣ ΠΟΥ Ο ΜΙΜΗΣ ΔΙΑΒΑΖΕ ΤΟΝ … “ΕΠΙΚΗΔΕΙΟ” ΣΤΟΝ ΜΙΚΗ: Δεν τον διάβαζα. Πάμε στην Πάτρα να μιλήσουμε σε μια μεγάλη εκδήλωση μετά τη δικτατορία. Στο δρόμο του λέω εγώ τι έγινε στη δικτατορία για τις ημέρες που δεν ήξερε, έφυγε το ‘70, αυτός μου έλεγε για πρόσωπα στο εξωτερικό, τα της αριστεράς, το τι έγινε στο ΚΚΕ εσωτερικού και το ΠΑΜ, διαφωνίες, χωρισμούς κλπ. Μετά αρχίζει η βροχή και αρχίζουμε και τραγουδάμε, το “μοιρολόι της βροχής” που είχε γράψει ο Μίκης και τραγουδούσε ο Μπιθικώτσης. Ξαφνικά ξεσπάει μια καταιγίδα, τα αχαϊκά όρη κατέβαζαν κόκκινο χώμα, πέτρες, κορμούς, ένας ποταμός. Και ένιωσα τον Μίκη δίπλα μου να γίνεται ένα με τον ποταμό. Σωθήκαμε την τελευταία στιγμή. Ξαφνικά ο Μίκης γυρίζει μέσα στη σιωπή, αφού έγραψε ένα τραγούδι πάνω σε ένα πακέτο τσιγάρων Άσσο σκέτο, και μου λέει: “Όταν πεθάνω- και θα πεθάνω σύντομα- εσένα θα βάλω από την αριστερά να μου γράψεις τον επικήδειο”. “Θέλω να τον ακούσω τώρα, γιατί σας ξέρω εσάς τους αριστερούς (με μια θεατρικότητα μιλούσε), θα πείτε “παρά την προσφορά του, ωστόσο …, εάν … Τώρα λοιπόν. Τώρα θέλω να ακούσω τον επικήδειο. Αμάν. Του λέω ξάπλωσε. Είχε το αυτοκίνητο, ένα Volvo, ένα κάθισμα που ήταν φοβερό, αμαρτωλό κάθισμα- εκεί γινόταν φοβερά πράγματα. Πατά λοιπόν το κουμπί και ξαπλώνει κάτω. Βγαίνω έξω, τινάζω μυρτιές και άλλα δέντρα και τον στολίζω. Σαν πεθαμένο. Κανονικά. Και αρχίζω και βγάζω τη συγκλονιστική ομιλία: “Πυροβολήστε τα ρολόγια. Ο χρόνος εκτός νόμου. Θέλω το πτώμα να το στήσετε στην οδό Αιόλου. Ήλιος και χρόνος”. Το …πυροβολήστε τα ρολόγια, το είχα πάρει από τους αναρχικούς. Στην επανάσταση του 1830 πυροβολούσαν τα ρολόγια για να σταματήσουν το χρόνο. “Καλέ μου εσύ δεν χάθηκες” -αρχίζω “Επιτάφιο”. Με στίχους, κλαίγοντας, τραγουδώντας, φωνάζοντας, όλη την ιστορία της Αριστεράς με στίχους. Όλος ο Μίκης πέρασε μέσα από αυτή την ομιλία. Όταν τελείωσα τον επικήδειο, σαράντα λεπτά, του κάνω “Μίκη”, γιατί έπρεπε να πάμε να μιλήσουμε στην Πάτρα, έκοψε και η καταιγίδα. “Μίκη” του λέω, “Μίκη” τον σπρώχνω, τίποτα ο Μίκης. Λέω … “μ’ αυτά που του ‘πα …απόθανε”. “Βρε Μίκη” του λέω …δεν ξύπναγε. Τελικά ξύπνησε, είχε ναρκωθεί τελείως, είχε κάνει …ανάνηψη στους ουρανούς. Πέρασε ένα δεκάλεπτο να έρθει στα συγκαλά του και κάναμε και εγώ και αυτός την ωραιότερη ομιλία που κάναμε ποτέ, στην πλατεία Αγίου Γεωργίου στην Πάτρα. Αυτός είναι ο Μίκης. Μην τον κρίνεις με συμβατικά κριτήρια.

O Mίμης Ανδρουλάκης μιλά για τον “μυστικό Μίκη”

ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΙΚΗ ΜΕ ΤΟΝ Λ. ΚΥΡΚΟ: Επειδή ο Λεωνίδας ήταν του κολεγίου, ήταν από αστική οικογένεια, λάτρευε τον Μίκη, αλλά υπήρχε και ένας ανταγωνισμός. Είχε τσαντιστεί λίγο ο Λεωνίδας επειδή εγκατέλειψε το ΚΚΕ εσωτ. ο Μίκης. Όταν ο Λεωνίδας γέρασε και είχε αρχίσει τη μεγάλη κάμψη μου λέει “θέλω να πάω στον Μίκη να του ζητήσω συγγνώμη”. Ρε άσε τη συγγνώμη του λέω, μην τα ανακατεύεις ξανά, είσαι τρελός; Πάει λοιπόν να του ζητήσει συγγνώμη και κάνει το σφάλμα ο Λεωνίδας και του λέει “Μίκη με συγχωρείς για αυτή την ελεεινή φράση που είπα κάποτε για σένα, το ¨εκκρεμές¨!” Τον είχε πει … ¨εκκρεμές¨! Ο Μίκης το είχε ξεχάσει τελείως. Και μόλις το είπε το “εκκρεμές” έγινε έξαλλος ο Μίκης, εγώ και ο Λεωνίδας φύγαμε κακήν κακώς.

ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΙΑ ΗΤΑΝ Η ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΑΓΑΠΗ ΤΟΥ ΜΙΚΗ: Θα τα διαβάσεις στο βιβλίο μου (σ.σ. “Σαλός Θεού”). Η Μυρτώ βέβαια. Μεγάλος έρωτας. Άλλο τώρα ότι ο Μίκης είναι διονυσιακή προσωπικότητα. Θνήσκων και αναγεννόμενος θεός ρε παιδί μου. Πάντα είναι παρθένος ο Μίκης. Ο Μίκης έχει μια οιωνεί παρθενιά. Να το καταλάβετε. Ο Μίκης δεν είναι μια συνηθισμένη προσωπικότητα. Πολλές φορές μας ταράζει με τις υπερβολές του αλλά ο Μίκης δεν είναι ό,τι λέει και ό,τι δεν λέει. Κάποτε είπα γι’ αυτόν, μη δίνετε σημασία στο τι λέει. Προσέξτε τι εννοεί. Κάτι άλλο θέλει να πει, που πρέπει να το βρείτε. Είναι της διαλεκτικής των άκρων. Γίνεται ο ίδιος εναλλάξ. Θέση και αντίθεση. Θα τον δεις να είναι αθώο παιδί με αφέλεια και δαίμων. Να είναι ο πιο εξτρεμιστής και ο πιο συντηρητικός παραδοσιακός. Να είναι ο φανατικός, ο στρατοπεδικός και ο πλέον συναινετικός και εθνικοσυναινετικός. Ο πλέον αδιάλλακτος και ο πλέον συμφιλιωτικός. Δεν υπήρχε άνθρωπος με τον οποίο να μην τον ερωτευτεί ο Μίκης και να μην τα ξαναφτιάξει μαζί του. Ακόμα και με τον Λαδά συμφιλιώθηκε που λέει ο λόγος, ακόμα και με τον Σαμψών. Πολύ περισσότερο με τον Καραμανλή, τον Μητσοτάκη, τον Αντρέα κλπ. Μπορεί να είναι συμφωνικός και λαϊκός. Μέσα σε αυτή την αντίφαση ζει ο Μίκης. Αυτό είναι το μεγαλείο του. Μην τον κρίνετε λοιπόν με συμβατικά κριτήρια.

“Η ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΣΕ ΝΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΕΙ ΤΟΝ ΜΙΚΗ”: Ο Μίκης είναι ένας ιλιγγιώδης στροβιλισμός. Που σε αυτόν τον ιλιγγιώδη στροβιλισμό υπερβαίνει όλες τις πάγιες οριοθετήσεις και ο πολεμικός Μίκης γίνεται οικουμενικός. Έχει πικρή ιστορία η αριστερά. Δεν μπόρεσε να διαχειριστεί τον Μίκη. Είναι, όπως ο ίδιος μου είπε μια φορά που ήμασταν στα Γιάννενα, τάνκερ στη λίμνη των Ιωαννίνων. Που δεν μπορεί να πάρει στροφή, δεν μπορεί να τον διαχειριστεί, γιατί ο Μίκης έχει απευθείας σχέση με τις μάζες. Δεν μπόρεσε η αριστερά αυτόν τον ποταμό τον κόκκινο που κατεβαίνει με δύναμη, δεν μπόρεσε να φτιάξει φράγμα υδροηλεκτρικό και να παράγει ρεύμα. Ήταν μικρή μπροστά στο μέγεθος της εκρηκτικότητας του Μίκη. Δεν μπόρεσε να τον αφομοιώσει και να τον διαχειριστεί.

ΠΟΙΑ Η ΘΕΤΙΚΗ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ Μ. ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ: Η δημιουργικότητα και η επαναστατικότητα. Τέχνη και επανάσταση. Δεν ανήκει στους γραφειοκράτες της πολιτικής και τους γραφειοκράτες των μηχανισμών της αριστεράς. Ποτέ. Ο Μίκης ήταν φωτιά. Ήταν πάθος. Και ποτέ δεν μπόρεσε να περάσει από το πάθος στη συμπάθεια, όπως εγώ. Δηλαδή ο Μίκης δεν ξέρει τη διαλεκτική της ζωής, την τέχνη, ότι η τέχνη τους είναι η διαλεκτική της προδοσίας. Δεν μπορεί να διαχειριστεί αυτά τα πράγματα. Τρελαίνετε. Το κατάλαβες; Ο πιο πολυδιάστατος Έλληνας, μετά τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Αλλά πολλοί σου λένε “σιγά τον γέρο, άστον, τι μας ενδιαφέρει”, αλλά όταν πεθάνει τότε θα καταλάβουν όλοι την αξία του…

(…) Προχωράει η ίδρυση του ενιαίου Συνασπισμού με τον Μίκη απέξω και χωρίς να γίνει μια ιδιαίτερη πρόταση για να συμμετέχει στην ηγεσία, όταν αυτός ηγήθηκε της Κίνησης για την Ενότητα της Αριστεράς (ΚΕΑ) τα προηγούμενα χρόνια. Έτσι ο Μίκης οργίζεται κατά του Αντρέα και περνάει στην τυφλή τελική λύση (σ.σ. και συνεργάζεται με τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη). (…) Το φλερτ με Μητσοτάκη έγινε αργότερα, αφού δεν τον πήρε ο Ανδρέας, αφού προσεβλήθη, αφού υπήρξε το σκάνδαλο Κοσκωτά, ιδρύεται ο Συνασπισμός χωρίς τον Μίκη (υπάρχουν ευθύνες σοβαρές στην ηγεσία της Αριστεράς για αυτό)…

-Δεν τον ήθελε η ηγεσία; Τον φοβόταν;

“Ο Κύρκος επέμενε να μοιραστεί η ηγεσία μεταξύ Φλωράκη και Κύρκου, βέβαιος ον ο Λεωνίδας ότι επειδή είναι ρήτορας θα υπερισχύσει και του Χαρίλαου. Δεν ήθελε το μπέρδεμα με τον Μίκη. Σκέψου ότι εγώ τον Λάζαρη, τον Απόστολο Λάζαρη προωθούσα”…

Δείτε το βίντεο της παρουσίασης του βιβλίου για τον Μίκη

Πηγή: news247.gr

Ολόκληρο το άρθρο του Μίκη Θεοδωράκη που δημοσιεύτηκε στις 15 Οκτωβρίου του 2020:

Συγχαίρω και χειροκροτώ τους δικαστές που είχαν το θάρρος να αψηφήσουν κινδύνους και εμποδια και με την απόφασή τους να καταδικάσουν τη Χρυσή Αυγή αναγνωρίζοντας την ως εγκληματική οργάνωση. Όταν απαλλαχθήκαμε από το άγος της Χούντας, ήταν βέβαιο ότι η τεχνητή διαίρεση του Λαού μας θα μείωνε τις αντιστάσεις του σε σημείο να δεχθεί την επανεμφάνιση μιας νέας Χούντας, εξίσου προσβλητικής και επικίνδυνης για τη Δημοκρατία.

Βεβαίως, το μέσον ανόδου της Χρυσής Αυγής διέφερε από τα προηγούμενα. Δηλαδή δεν ήρθε με την απειλή των τανκς αλλά με την ανοχή των εξουσιών, πολιτικών και δικαστικών.

Και ενώ η πρώτη μορφή, η Χούντα, αντιμετωπίστηκε με την αντίσταση του ελληνικού λαού, η δεύτερη, η Χρυσή Αυγή, κατόρθωσε να αποσπάσει την ανοχή θεσμών και κομμάτων, καθώς και την ψήφο περίπου μισού εκατομμυρίου Ελλήνων ψηφοφόρων, εξασφαλίζοντας την παρουσία των εκπροσώπων της μέσα στο Ιερό της Δημοκρατίας, τη Βουλή των Ελλήνων!

Μετά την ιστορική απόφαση αυτής της ομάδας των δικαστών, διέπρεψε ο φαρισαϊσμός όλων των υπευθύνων για την κατάντια της χώρας μας που δίπλα στην τραγική αλλά και ηρωική μορφή της Μάγδας Φύσσα, δίπλα σε όλους εκείνους που έδωσαν τον μεγαλύτερο αγώνα εδώ και τόσο καιρό, πανηγύριζαν για τη νίκη κατά του φασισμού.

Δεν υπήρξε ούτε αυτοκριτική, ούτε η προσπάθεια να αποκαλυφθούν και να καταδικασθούν οι βαθύτεροι λόγοι-ασθένειες εξαιτίας των οποίων από το 1967 έως σήμερα ζήσαμε δύο επταετίες με τη θηριώδη παρουσία δύο εγκληματικών μόρφωμα των με τη σφραγίδα του φασισμού-ναζισμού που τόσο τραγικά βίωσε ο Λαός μας κατά τις τελευταίες δεκαετίες.

Γι’ αυτό προτίμησα να μη μιλήσω την ημέρα που εκδόθηκε η δικαστική απόφαση. Γιατί δεν ήθελα μια τόσο σημαντική ημέρα για τη Δημοκρατία να πω δυσάρεστα, αλλά και από την άλλη δεν μπορούσα να μην μιλήσω για το θέμα αυτό και να τα αποκρύψω, αφού δεν συνήθισα ποτέ τα μισόλογα.

Γιατί το χειρότερο είναι το γεγονός ότι έχουμε καθημερινά και ολοένα αυξανόμενα δείγματα φασιστικής νοοτροπίας στην καθημερινή μας ζωή, τόσο στις διαπροσωπικές σχέσεις με την έλλειψη κάθε έννοιας σεβασμού της διαφορετικότητας, όσο και στις διακομματικές σχέσεις με την έλλειψη κάθε έννοιας σεβασμού στο δικαίωμα της διαφωνίας και της διαφορετικής άποψης. Πράγμα που αποτελεί απόδειξη έλλειψης πραγματικής Παιδείας και Πολιτισμού.

Ετσι, η φασιστική νοοτροπία – σαν το σαράκι που σαπίζει το ξύλο – σαπίζει καθημερινά το εθνικό σώμα με δραματικές συνέπειες τόσο για την υγεία της κοινωνίας, όσο και για τη δυνατότητα υπεράσπισής μας από τους πολλούς και μεγάλους κινδύνους που συσσωρεύουν οι διεθνείς εξελίξεις μπροστά από την πόρτα μας.

Η έκδοση της δικαστικής απόφασης για τη Χρυσή Αυγή δεν πρέπει να μας οδηγήσει σε εφησυχασμό ότι αγώνας κατά του φασισμού δικαιώθηκε άρα τελείωσε. Αντίθετα, θα πρέπει να δούμε την απόφαση αυτή ως έναν σημαντικό σταθμό στον αντιφασιστικό αγώνα που πρέπει να συνεχιστεί με αμείωτη ένταση αφού γνωρίζουμε καλά πόσο ύπουλο είναι το μικρόβιο του φασισμού. Μόνο με τη συνέχιση του αγώνα αυτού θα δικαιωθούν ο Παύλος Φύσσας και όλα τα θύματα της Χρυσής Αυγής.

Αντίθετα με τον φαρισαϊσμό, τον κρυφό και ύπουλο φασισμό-ρατσισμό και την άγνοια του κινδύνου που τροφοδοτεί τον εθνικισμό, το πλοίο ΕΛΛΑΣ είναι περισσότερο από βέβαιο ότι θα πέσει σε κάποια απροσδόκητη ξέρα καθώς τα τρια Φ (Φαρισαϊσμός, Φασισμός και Φανατισμός) εμποδίζουν την ασφαλή πορεία προς το μέλλον.

Σήμερα, τόσο τα εσωτερικά μας προβλήματα όσο και οι διεθνείς εξελίξεις απαιτούν να έχουμε τα μάτια μας ορθάνοιχτα, τη σκέψη μας ανεξάρτητη και απαλλαγμένη απο ιδεοληψίες και τις καρδιές μας καθαρές και αμόλυντες από το εμφύλιο μίσος, καθώς ταξιδεύουμε σε αχαρτογράφητα νερά.»