Γνωρίστε τα βασικά σημεία που περιλαμβάνονται στην παπική μετάβαση λόγω θανάτου ή παραίτησης ενός Ποντίφικα.

Ποιος είναι ο «camerlengo»;

Πρόκειται για τον παπικό «αρχιθαλαμηπόλο», τον καρδινάλιο που είναι υπεύθυνος για την επίσημη επιβεβαίωση του θανάτου του Πάπα και στη συνέχεια το σφράγισμα του δωματίου και του γραφείου του. Από τη στιγμή του θανάτου του έως την εκλογή του νέου Πάπα, ο καμεράριος της Αγίας Ρωμαϊκής Εκκλησίας διαχειρίζεται τα «αγαθά και τα δικαιώματα», την περιουσία και τα έσοδα, της Αγίας Εδρας. Ο σημερινός είναι ο ιρλανδικής καταγωγής Αμερικανός καρδινάλιος Κέβιν Φάρελ.

Τι είναι το Κολλέγιο των Καρδιναλίων

Υπάρχουν 252 καρδινάλιοι σε όλο τον κόσμο και συνολικά, ως σώμα, ευθύνονται για τις υποθέσεις της Αγίας Εδρας κατά τη μετάβαση από τον αποθανόντα/παραιτηθέντα στον νεοεκλεγέντα Πάπα. Εξ αυτών, οι 135 είναι «εκλέκτορες καρδιναλίων», που σημαίνει πως συγκεντρώνονται στο Βατικανό για να επιλέξουν τον νέο Πάπα.

Η συντριπτική πλειονότητα των σημερινών εκλεκτόρων (108) χρίστηκαν καρδινάλιοι από τον Πάπα Φραγκίσκο, σύμφωνα με τα στοιχεία του Βατικανού.

Τι είναι το κονκλάβιο;

Πρόκειται για τη σύγκληση κεκλεισμένων των θυρών του Κολλεγίου των Καρδιναλίων προκειμένου να εκλέξουν τον νέο Πάπα στην Καπέλα Σιστίνα. Η ονομασία του (που σημαίνει «με κλειδί») χρησιμοποιήθηκε τον 13ο αιώνα για να περιγράψει τη διαδικασία κλειδώματος των καρδιναλίων μέχρι να ολοκληρωθεί η εκλογή.

Η διαδικασία πρέπει να ξεκινήσει το αργότερο 20 ημέρες μετά τον θάνατο ή την παραίτηση ενός Πάπα. Οι εκλέκτορες απομονώνονται από τα εγκόσμια κατά τη διάρκειά της έως ότου καταφέρουν να εκλέξουν τον νέο επικεφαλής της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας. Οι τρεις τελευταίοι Πάπες έμελλε να εκλεγούν σε διάστημα μερικών ημερών, αν και στο παρελθόν έχουν καταγραφεί διαδικασίες που διήρκεσαν από μήνες έως χρόνια.

Ποιος είναι ο κοσμήτορας του Κολλεγίου των Καρδιναλίων;

Ο νυν κοσμήτορας είναι ο Ιταλός καρδινάλιος Τζιοβάνι Μπατίστα Ρε. Είναι ο επικεφαλής του Κολλεγίου των Καρδιναλίων που γνωστοποιεί στο σώμα και τους πρέσβεις στην Αγία Εδρα τον θάνατο του Πάπα, μόλις ενημερωθεί ο ίδιος από τον καμεράριο.

Συγκαλεί το κονκλάβιο και προεδρεύει καθώς οι εκλέκτορες δίνουν τον όρκο τους. Μόλις επιλεγεί ο νέος Πάπας, ο κοσμήτορας τον ρωτά αν αποδέχεται το αξίωμα και με ποιο όνομα θα ασκήσει την παπική του θητεία.

Τι είναι το Domus Sanctae Marthae

Το Domus Sanctae Marthae είναι ένας ξενώνας που χτίστηκε το 1996, επί Πάπα Ιωάννη Παύλου Β΄, δίπλα στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου, στο Βατικανό. Φιλοξενεί τους καρδιναλίους κατά τη διάρκεια ενός κονκλαβίου, ενώ λειτουργεί ως προσωρινό κατάλυμα για επισκέπτες και αξιωματούχους του Βατικανού σε άλλες περιστάσεις.

Πήρε το όνομά του από τη Μάρθα της Βηθανίας, αδερφή της Μαρίας και του Λάζαρου της Βηθανίας.

Ο Πάπας Φραγκίσκος έζησε εκεί από την εκλογή του, το 2013, επιλέγοντας το λιτό αυτό κατάλυμα αντί των παπικών διαμερισμάτων στο Αποστολικό Παλάτι.

Τι σημαίνει η φράση «extra omnes»;

Τη λατινική φράση που μεταφράζεται ως «όλοι έξω» επικαλείται ο υπεύθυνος για τις παπικές τελετουργίες (ρόλο τον οποίο σήμερα διατηρεί ο Ιταλός αρχιεπίσκοπος, Ντιέγκο Ραβέλι), για να ζητήσει από τους όλους παρευρισκομένους, πλην των εκλεκτόρων καρδιναλίων, να εξέλθουν της Καπέλα Σιστίνα για να ξεκινήσει η διαδικασία της ψηφοφορίας κατά τη διάρκεια του κονκλαβίου.

Τι είναι το «δαχτυλίδι του ψαρά»;

Το «δαχτυλίδι του ψαρά», ένα από τα βασικά σύμβολα της παπικής ισχύος, δίνεται στον εκάστοτε Πάπα κατά τη λειτουργία που σηματοδοτεί την έναρξη της θητείας του.

Φέρει την ονομασία αυτή επειδή ο Ιησούς φέρεται να είπε στον Αγιο Πέτρο, τον πρώτο Πάπα, ότι θα υπηρετήσει ως «ψαράς ανθρώπων». Μέχρι τη δεκαετία του 1990, το δαχτυλίδι καταστρεφόταν με τον θάνατο του Πάπα. Τώρα, απλώς ακυρώνεται ή σημαδεύεται με τέτοιο τρόπο ώστε να μην μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως σφραγίδα.

Τι σημαίνει η έκφραση «Habemus Papam»;

Η περίφημη λατινική έκφραση που αποτελεί αναγγελία του νέου Πάπα. «Εχουμε Πάπα» αναφωνεί ο «πρωτοδιάκονος» του Κολλεγίου των Καρδιναλίων για να ανακοινώσει από το μπαλκόνι της Βασιλικής του Αγίου Πέτρου ότι έχει εκλεγεί νέος Πάπας.

Στη συνέχεια, λέει το όνομα γέννησης του νέου Πάπα και το όνομα που έχει επιλέξει να χρησιμοποιεί ως Πάπας, επίσης στα λατινικά. Ο σημερινός πρωτοδιάκονος είναι ο Γάλλος καρδινάλιος Ντομινίκ Μαμπερτί.

Ποιοι είναι οι «infirmarii»;

Πρόκειται για τους τρεις καρδιναλίους που επιλέγονται μεταξύ των εκλεκτόρων με κλήρωση και είναι επιφορτισμένοι να συγκεντρώνουν τα ψηφοδέλτια των άρρωστων εκλεκτόρων κατά τη διάρκεια του κονκλαβίου.

Ποιοι ελέγχουν τις ψήφους;

Πρόκειται για τρεις καρδιναλίους που επίσης επιλέγονται με κλήρωση από τους εκλέκτορες και είναι υπεύθυνοι για τον έλεγχο των ψηφοδελτίων κατά τη διάρκεια του κονκλάβιου.

Πώς συστήνεται η εφορευτική επιτροπή;

Οι τρεις καρδινάλιοι που ανοίγουν κάθε ψηφοδέλτιο, καταμετρούν τις ψήφους, ανακοινώνουν στο σώμα των καρδιναλίων τα ονόματα μετά από κάθε γύρο και στο τέλος καίνε τα ψηφοδέλτια, επιλέγονται επίσης με κλήρωση.

Για την εκλογή του νέου Πάπα, απαιτούνται τα δύο τρίτα των ψήφων.

Τι είναι το rogito;

Πρόκειται για το χειρόγραφο που απαριθμεί τα ορόσημα της ζωής και της παποσύνης του κάθε Ποντίφικα.

Το έγγραφο αυτό συντάσσεται στα λατινικά, διαβάζεται από τον τελετάρχη και τοποθετείται εντός κυλινδρικού σωλήνα μέσα στο φέρετρο. Αντίγραφό του φυλάσσεται στα αρχεία του Βατικανού.

Τι σημαίνει το «Sede Vacante»;

Πρόκειται για τη λατινική έκφραση που σημαίνει «κενή έδρα», το χρονικό διάστημα μεταξύ του θανάτου ή της παραίτησης του Πάπα και της εκλογής νέου.

Προς τι ο μαύρος και ο λευκός καπνός;

Μετά από κάθε γύρο ψηφοφορίας στην Καπέλα Σιστίνα, τα ψηφοδέλτια καίγονται σε έναν ειδικό φούρνο, ώστε να ενημερώνουν τον «έξω κόσμο» για το αποτέλεσμα.

Αν δεν υπάρχει νέος Πάπας, τα ψηφοδέλτια αναμειγνύονται με φιαλίδια που περιέχουν υπερχλωρικό κάλιο, ανθρακένιο και θείο για την παραγωγή μαύρου καπνού. Εάν όμως υπάρχει νικητής, τα ψηφοδέλτια αναμειγνύονται με χλωρικό κάλιο, λακτόζη και ρητίνη χλωροφορμίου για να παραχθεί ο λευκός καπνός. Επιπλέον, οι καμπάνες χτυπούν χαρμόσυνα, σηματοδοτώντας την εκλογή νέου Πάπα.

Τι περιέχει το «Universi Dominici Gregis»;

To Universi Dominici Gregis, η λατινική φράση, σημαίνει «όλο το ποίμνιο του Κυρίου», συνιστά το σύνταγμα του Βατικανού που ρυθμίζει τις διαδικασίες από τον θάνατο ενός Πάπα μέχρι την εκλογή ενός νέου.

Το εξέδωσε το 1996 ο Αγιος Ιωάννης Παύλος Β΄, και ο Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ΄ το τροποποίησε δύο φορές. Η κυριότερη αναθεώρησή του αφορούσε την κατάργηση της διάταξης που όριζε πως μετά από περίπου 12 ημέρες ψηφοφορίας, αρκούσε μια απλή πλειοψηφία, αντί για πλειοψηφία για την εκλογή νέου Πάπα. Εάν το κονκλάβιο διαρκέσει τόσο πολύ, οι δύο καρδινάλιοι με τις περισσότερες ψήφους οδηγούνται σε δεύτερο γύρο, με πλειοψηφία δύο τρίτων.

Του Γιώργου Κρεμλή*

Η απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας σημαίνει ότι ο καταναλωτής μπορεί να επιλέξει ελεύθερα τον προμηθευτή για την κάλυψη των αναγκών του σε ηλεκτρικό ρεύμα. Ήδη από το 2007 η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα έχει απελευθερωθεί για όλους τους καταναλωτές ως αποτέλεσμα συγκεκριμένων νομοθετικών ρυθμίσεων – Οδηγιών – της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).

Κατά συνέπεια ο τελικός καταναλωτής δεν είναι υποχρεωμένος, όπως παλαιότερα, να αγοράζει αποκλειστικά το ηλεκτρικό του ρεύμα από τον κατεστημένο φορέα – ΔΕΗ στην Ελλάδα  – βάσει ρυθμιζόμενων και μη διαπραγματεύσιμων τιμών.

• Όπου και αν βρίσκεται στην Ελλάδα, έχει το δικαίωμα να επιλέξει τον προμηθευτή ενέργειας που προτιμά και να διαπραγματευθεί ελεύθερα τις τιμές ενέργειας καθώς και τους όρους των υπηρεσιών που θα του παρασχεθούν.

Η επιλογή λειτουργεί στο πλαίσιο μιας ανοικτής αγοράς που διέπεται από τους κανόνες του ελεύθερου ανταγωνισμού τόσο της ΕΕ όσο και της εθνικής νομοθεσίας αλλά και από τους κανόνες του αθέμιτου ανταγωνισμού.

Διέπεται ως εκ τούτου και από κανόνες και πρακτικές πλήρους διαφάνειας ώστε ο καταναλωτής να είναι σε θέση να επιλέξει μετά λόγου γνώσεως, όπως και ψηφιακής οικονομίας φιλικές προς το χρήστη. Οι επιλογές του καταναλωτή είναι ανοικτές όχι μόνο ως προς τον προμηθευτή ενέργειας αλλά και ως προς τα τιμολόγια προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας. Είναι επίσης σημαντική η ελευθερία του καταναλωτή να αλλάξει πάροχο αν κρίνει ότι οι προσφορές του είναι συμφερότερες. Κριτήριο εξάλλου κυκλικής οικονομίας προς την ενεργειακή μετάβαση είναι και το ποσοστό πράσινης ενέργειας που χρησιμοποιεί κάθε πάροχος στο ενεργειακό του μείγμα που είναι καθοριστικό για τις επιλογές συνειδητοποιημένων καταναλωτών, όπως αυτοί που θα πρέπει επάξια να θεωρούνται κυκλικοί πολίτες στο πλαίσιο της διείσδυσης της κυκλικής οικονομίας στην αγορά ενέργειας.

Με την εντυπωσιακή διείσδυση των ΑΠΕ στη Χώρα και την αύξηση των ημερών ηλεκτροδότησης μόνο από αυτές καθώς και με την προοδευτική απεξάρτηση από εισαγωγές ενέργειας και χρήση υδρογονανθράκων και κυρίως λιγνίτη – του οποίου η χρήση πρέπει να παύσει μέχρι το 2028 σύμφωνα με τον εθνικό κλιματικό νόμο – οι τιμές της ενέργειας θα μειωθούν ακόμη περισσότερο σε συνάρτηση βέβαια και με την ενίσχυση και την επέκταση του δικτύου αλλά και των δυνατοτήτων αποθήκευσης ενέργειας.

Στο πλαίσιο αυτό το σύστημα του «net prosumer» – παραγωγού/ιδιοκαταναλωτή – και των παρόχων που το υποστηρίζουν θα διαδραματίσει ένα πολύ σημαντικό ρόλο. Οι πάροχοι στο πλαίσιο της ενεργειακής αναβάθμισης των κτιρίων θα πρέπει να καθοδηγούν τους καταναλωτές και να τους δίνουν κίνητρα για χρήση ΑΠΕ, μπαταριών αλλά και έξυπνων μετρητών και συστημάτων διαχείρισης των ενεργειακών τους αναγκών ώστε να μπορούν μέσω εργαλείων ηλεκτρονικής διακυβέρνησης να διαχειρίζονται την ενέργεια που αγοράζουν/παράγουν και να αγοράζουν ακόμη και από διαφορετικούς παρόχους ή να πωλούν το πλεόνασμά της. Στο πλαίσιο αυτό η χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης από τους παρόχους αλλά και η διάθεσή τους στους πελάτες τους ώστε να ενεργοποιούνται οι συσκευές τους όταν η διείσδυση των ΑΠΕ είναι  υψηλή και οι τιμές χαμηλές είναι πρωταρχικής σημασίας, τόσο για τις επιλογές παρόχου, όσο και για την ενίσχυση της ενεργειακής μετάβασης της Χώρας και της επίτευξης των δεσμεύσεων της σε μείωση των αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου στο πλαίσιο των NDCs (εθνικών καθορισμένων συμβολών) που έχει αναλάβει. Η εξοικονόμηση πόρων που αναλώνονται σε πράσινα πιστοποιητικά είναι επίσης ιδιαίτερης σημασίας για την ανταγωνιστικότητα των παρόχων και την εθνική οικονομία.

Είναι σημαντικό στα κριτήρια των καταναλωτών, όπως προαναφέρθηκε, να μη κυριαρχήσει μόνο η τιμή αγοράς ή πώλησης αλλά και η μορφή ενέργειας που παράγεται ή πωλείται, αν πρόκειται για παράδειγμα για πράσινη ενέργεια ή ακόμη και ενέργεια που πωλείται από τη μπαταρία ηλεκτρικού αυτοκινήτου που ιδανικά πρέπει να έχει φορτιστεί από πράσινη ενέργεια.

Στο πλαίσιο του net prosumer πάροχοι γίνονται και οι ίδιοι οι καταναλωτές αφού ικανοποιήσουν πρώτα τις ενεργειακές τους ανάγκες, με αποτέλεσμα όχι μόνο να διευρύνεται η αγορά και ο ανταγωνισμός αλλά να βελτιώνεται και η διείσδυση των ΑΠΕ καθώς και η εμπέδωση του κυκλικού πολίτη, κυκλικού νοικοκυριού και κυκλικής επιχείρησης με στόχο τη μείωση του ενεργειακού, κλιματικού και περιβαλλοντικού αποτυπώματος κάθε παρόχου ή χρήστη/καταναλωτή αλλά και την καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας.

Τέλος σημαντική είναι στο πλαίσιο αυτό και η μετεξέλιξη των εταιριών παροχής ηλεκτρικής ενέργειες σε παρόχους που διέπονται από την περιβαλλοντική και κοινωνική διακυβέρνηση – την ESG – στο ακρωνύμιο της οποίας αξίζει να προστεθεί το γράμμα C ώστε να τη μετατρέψει σε κυκλική, στην ολιστική της διάσταση. Αυτό θα επιτρέψει την πρόσβαση σε πράσινες χρηματοδοτήσεις στο πλαίσιο του κανονισμού της ΕΕ Taxonomy αλλά και την προσέλκυση περισσότερων πελατών που εφεξής θα διαπνέονται από κυκλικά κριτήρια επιλογής. Στο πλαίσιο αυτό,  εφόσον η εταιρική κοινωνική ευθύνη (CSR), προκάτοχος της ESG έχει ενσωματωθεί στην τελευταία, είναι σημαντικό τα πρότυπά της να μην ενσωματωθούν μόνο στο εσωτερικό κάθε εταιρίας παρόχου αλλά να διευρυνθούν και έναντι των πελατών της και κυρίως των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων που πρέπει να τύχουν ευνοϊκότερης μεταχείρισης από τους παρόχους, ανεξάρτητα από τα κελεύσματα της Πολιτείας. Η ενεργειακή/κυκλική μετάβαση των παρόχων αλλά και των «κυκλικών καταναλωτών» στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας και ψηφιακής διακυβέρνησης αλλά και της τεχνητής νοημοσύνης είναι κατά τα ανωτέρω η μεγάλη πρόκληση που πρέπει να υποστηριχθεί περαιτέρω θεσμικά αλλά και με κίνητρα και πόρους της ΕΕ στο πλαίσιο και του Repower EU.

*Διευθυντής ε.τ. της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Μέλος του ΔΣ του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Δημοσίου Δικαίου (EPLO), Διευθυντής του Ινστιτούτου κυκλικής οικονομίας και κλίματος και πρέσβυς του EPLO στη Βουλγαρία. Πρόεδρος της επιτροπής κυκλικής οικονομίας του Ελληνο-Αμερικανικού Επιμελητηρίου.