Πλέον, το drone έχει ρυμουλκηθεί και μεταφερθεί αρχικά στον Πλατυγιάλι στον Αστακό και στη συνέχεια στα εργαστήρια της Αττικής, όπου θα εξεταστούν οι τεχνικές του δυνατότητες και θα αντληθούν σημαντικές πληροφορίες.

Δεν είναι ακόμα σαφές πώς το μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας (USV) έφτασε στα ελληνικά ύδατα, ωστόσο προκαταρκτικά ευρήματα δείχνουν ότι το θαλάσσιο drone τύπου MAGURA V3 (σαν αυτά που χρησιμοποιεί ο ουκρανικός στρατός) ήταν εξοπλισμένο με τρεις πυροκροτητές, όπως ανέφεραν αξιωματούχοι στο Reuters, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Οι ερευνητές εξετάζουν κατά πόσον το drone προοριζόταν να στοχεύσει πλοία που μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο στην ευρύτερη Μεσόγειο, ανέφερε πηγή του λιμενικού.

Μια πηγή ναυτικής ασφάλειας δήλωσε ότι το σκάφος μπορεί να ήταν μέρος ενός φορτίου τέτοιων drones ή θα μπορούσε να έχει παρασυρθεί εκτός πορείας μετά από βλάβη στο σήμα.

Μιλώντας νωρίτερα στον ΣΚΑΪ ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, ανέφερε πως «οι ένοπλες δυνάμεις που αρμόδιες για τα ζητήματα αυτά, εξετάζουν το drone και θα υπάρξουν ανακοινώσεις. Σίγουρα δεν είναι κάτι τυχαίο, είναι σοβαρό, και οι ένοπλες δυνάμεις θα δώσουν απαντήσεις μετά την έρευνα που πραγματοποιούν».  

Πηγές αναφέρουν ότι οι ελληνικές αρχές γνωρίζουν ήδη για ουκρανικές επιχειρήσεις παρακολούθησης και επιθέσεων εναντίον πλοίων που συνδέονται με τον λεγόμενο «σκιώδη» ρωσικό στόλο. Μάλιστα, φέρονται να έχουν καταγραφεί δύο σχετικά περιστατικά στη Μεσόγειο, εκ των οποίων το ένα σημειώθηκε νότια της Κρήτης.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι ελληνικές αρχές παρακολουθούν εδώ και καιρό δραστηριότητες που σχετίζονται με επιχειρήσεις των Ουκρανών εναντίον πλοίων του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» της Ρωσίας, με δυο επιθεσεις να έχουν καταγραφεί  ήδη στην Μεσόγειο.

Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι ουκρανικά σκάφη drones έχουν αναπτυχθεί σε διάφορα σημεία της Μεσογείου, στο πλαίσιο μιας προσπάθειας μεταφοράς της πίεσης προς τη Ρωσία και εκτός της Μαύρης Θάλασσας.

Η εξέλιξη αυτή, ωστόσο, προκαλεί έντονη ανησυχία σε κράτη της περιοχής, καθώς δημιουργεί νέα δεδομένα ασφαλείας σε μια από τις πλέον πολυσύχναστες θαλάσσιες οδούς.

Το θέμα είχε θέσει και ο υπουργός Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτης στο  Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της Ε.Ε., προειδοποιώντας για τους κινδύνους από πιθανή μεταφορά της ουκρανορωσικής σύγκρουσης στη Μεσόγειο.

Ο Έλληνας υπουργός είχε ζητήσει να διερευνηθούν προηγούμενα περιστατικά επιθέσεων σε ρωσικά πλοία, ενώ είχε μεταφέρει τις ελληνικές ανησυχίες και προς την ουκρανική πλευρά, καθώς πρόκειται για σοβαρές απειλές στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας.

Μετά την ολοκλήρωση της τεχνικής αξιολόγησης του σκάφους drone, η Αθήνα αναμένεται να προχωρήσει στις απαραίτητες διπλωματικές ενέργειες.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η υπόθεση θα τεθεί τόσο στην Ε.Ε. όσο και στην ουκρανική πλευρά εφοσον επιβεβαιωθεί, εάν αυτό είναι δυνατόν η άμεση εμπλοκή της στην παρουσία του σκάφους drone  στη Λευκάδα.

Ερασιτεχνικές φωτογραφίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δείχνουν το μεγαλύτερο αεροπλανοφόρο του κόσμου να διασχίζει το Στενό του Γιβραλτάρ με κατεύθυνση προς δυσμάς μεταφέροντας δεκάδες αεροσκάφη στην γέφυρά του.

Το USS Gerald Ford βρίσκεται στην θάλασσα εδώ και δέκα μήνες, το μεγαλύτερο διάστημα ανάπτυξης αμερικανικού αεροπλανοφόρου από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, σύμφωνα με το American Naval Institute.

Σύμφωνα με πληροφορίες των Wall Street Journal και Washington Post, το USS Gerald Ford θα επιστρέψει στην βάση του στο Νόρφολκ της Βιρτζίνια, στην ανατολική κατή των ΗΠΑ.

Περί τα είκοσι αμερικανικά πολεμικά πλοία, ανάμεσά τους τα αεροπλανοφόρα USS Abraham Lincoln και USS George Bush παραμένουν στην περιοχή, σύμφωνα με αμερικανό αξιωματούχο.

Πριν καταπλεύσει στην Μεσόγειο και την περιοχή της Μέσης Ανατολής, το USS Gerald Ford βρισκόταν στην Καραϊβική όπου συμμετείχε στις αμερικανικές επιχειρήσεις κατά σκαφών που παρουσιαζόταν ότι συμμετείχαν στο εμπόριο ναρκωτικών, αναχαίτιζαν τάνκερ που τελούσαν υπό καθεστώς κυρώσεων και συμμετείχε στην επιχείρηση αιχμαλώτισης του Νικολάς Μαδούρο.

Το αεροπλανοφόρο κατευθύνθηκε στην Μέση Ανατολή στα μέσα του Φεβρουαρίου. Στο τέλος του Μαρτίου, κατευθύνθηκε στην Κροατία για επισκευές και συντήρηση έπειτα από πυρκαγιά. Το USS Gerald Ford αντιμετωπίζει επίσης προβλήματα στις υγειονομικές του υποδομές, σύμφωνα με δημοσιεύματα του αμερικανικού Τύπου.

Ερασιτεχνικές φωτογραφίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δείχνουν το μεγαλύτερο αεροπλανοφόρο του κόσμου να διασχίζει το Στενό του Γιβραλτάρ με κατεύθυνση προς δυσμάς μεταφέροντας δεκάδες αεροσκάφη στην γέφυρά του.

Το USS Gerald Ford βρίσκεται στην θάλασσα εδώ και δέκα μήνες, το μεγαλύτερο διάστημα ανάπτυξης αμερικανικού αεροπλανοφόρου από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, σύμφωνα με το American Naval Institute.

Σύμφωνα με πληροφορίες των Wall Street Journal και Washington Post, το USS Gerald Ford θα επιστρέψει στην βάση του στο Νόρφολκ της Βιρτζίνια, στην ανατολική κατή των ΗΠΑ.

Περί τα είκοσι αμερικανικά πολεμικά πλοία, ανάμεσά τους τα αεροπλανοφόρα USS Abraham Lincoln και USS George Bush παραμένουν στην περιοχή, σύμφωνα με αμερικανό αξιωματούχο.

Πριν καταπλεύσει στην Μεσόγειο και την περιοχή της Μέσης Ανατολής, το USS Gerald Ford βρισκόταν στην Καραϊβική όπου συμμετείχε στις αμερικανικές επιχειρήσεις κατά σκαφών που παρουσιαζόταν ότι συμμετείχαν στο εμπόριο ναρκωτικών, αναχαίτιζαν τάνκερ που τελούσαν υπό καθεστώς κυρώσεων και συμμετείχε στην επιχείρηση αιχμαλώτισης του Νικολάς Μαδούρο.

Το αεροπλανοφόρο κατευθύνθηκε στην Μέση Ανατολή στα μέσα του Φεβρουαρίου. Στο τέλος του Μαρτίου, κατευθύνθηκε στην Κροατία για επισκευές και συντήρηση έπειτα από πυρκαγιά. Το USS Gerald Ford αντιμετωπίζει επίσης προβλήματα στις υγειονομικές του υποδομές, σύμφωνα με δημοσιεύματα του αμερικανικού Τύπου.

Η Ρωσία κατηγόρησε την Ουκρανία για επίθεση με drone εναντίον του πλοίου, το οποίο είχε υποστεί κυρώσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση ως μέρος του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» της Μόσχας.

Το κατεστραμμένο σκάφος θα μπορούσε να αποτελέσει απειλή για άλλα πλοία και το περιβάλλον. Υπενθυμίζεται ότι το δεξαμενόπλοιο υπέστη σημαντικές ζημιές μετά από έκρηξη στα ανοικτά των ακτών της Λιβύης την περασμένη εβδομάδα.

A damaged Russian LNG tanker is drifting in the Mediterranean Sea

The damaged tanker Arctic Metagaz, which was carrying liquefied gas, is drifting in the Mediterranean and may approach Malta. The 277-meter vessel is currently near the Italian island of Linosa and is moving… pic.twitter.com/IIh4PVb9CN

— Visegrád 24 (@visegrad24) March 16, 2026

Ο στόλος αποτελείται από παλαιά δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο της Ρωσίας σε όλο τον κόσμο, παρακάμπτοντας τους δυτικούς περιορισμούς. Η Ρωσία δήλωσε ότι και τα 30 μέλη του πληρώματος έχουν διασωθεί. Οι αρχές της Μάλτας και της Ιταλίας παρακολουθούν τη διέλευση του ναυαγίου, εν μέσω φόβων για ρύπανση.

Η Ρώμη δήλωσε ότι το πλοίο μετέφερε «σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου, βαρέος πετρελαίου και ντίζελ».
Η λιμενική αρχή της Λιβύης ανέφερε ότι το πλοίο μετέφερε περίπου 62.000 μετρικούς τόνους υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) με προορισμό την Αίγυπτο. Η περιβαλλοντική οργάνωση WWF δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι το πλοίο μετέφερε επίσης 900 τόνους ντίζελ και προειδοποίησε ότι αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει τεράστια ζημιά σε περίπτωση διαρροής στη θάλασσα.

«Μια πιθανή διαρροή θα μπορούσε να προκαλέσει πυρκαγιές, κρυογενικά νέφη θανατηφόρα για τη θαλάσσια ζωή, καθώς και εκτεταμένη και μακροχρόνια ρύπανση των υδάτων και της ατμόσφαιρας», προειδοποίησε η WWF Ιταλίας σε δήλωσή της. «Η πληγείσα περιοχή έχει εξαιρετική οικολογική αξία, με ευαίσθητα οικοσυστήματα βαθέων υδάτων και μία από τις υψηλότερες βιοποικιλότητες στη λεκάνη της Μεσογείου».

Η λιμενική αρχή της Λιβύης ανέφερε ότι το πλοίο χτυπήθηκε από «ξαφνικές εκρήξεις που ακολουθήθηκαν από τεράστια πυρκαγιά, η οποία τελικά οδήγησε στην πλήρη βύθισή του» βόρεια του λιμανιού της Σίρτης. Ωστόσο, η αρχή μεταφορών της Μάλτας ανέφερε την περασμένη εβδομάδα ότι το ναυάγιο εξακολουθούσε να επιπλέει, παρασυρόμενο χωρίς πλήρωμα μεταξύ της Μάλτας και του ιταλικού νησιού Λαμπεντούζα.

Σπύρος Σιδέρης

Η ανησυχία δεν είναι θεωρητική. Μεγάλοι ναυτιλιακοί όμιλοι επανεξετάζουν τις διαδρομές τους, τα ασφάλιστρα κινδύνου αυξάνονται και η ναυσιπλοΐα από τον Περσικό Κόλπο έως την Ερυθρά Θάλασσα εισέρχεται σε μια νέα περίοδο αβεβαιότητας.

Η ένταση στην περιοχή έχει ήδη διαμορφώσει ένα εξαιρετικά βαρύ κλίμα για τη διέλευση εμπορικών πλοίων, καθώς το Στενό του Ορμούζ παραμένει μεν τυπικά ανοικτό, όμως στην πράξη η κυκλοφορία έχει περιοριστεί δραστικά. Αναλύσεις της αγοράς και διεθνή δημοσιεύματα περιγράφουν μια κατάσταση στην οποία η διέλευση έχει καταστεί εξαιρετικά επικίνδυνη, με πολλές εταιρείες να αποφεύγουν το πέρασμα και με τη ροή φορτίων να υπολείπεται αισθητά των φυσιολογικών επιπέδων. Αυτό ακριβώς το επιχειρησιακό «σχεδόν κλείσιμο» προκαλεί ανησυχία και για τη Διώρυγα του Σουέζ, καθώς η λειτουργία της εξαρτάται από τη συνολική ασφάλεια και την προβλεψιμότητα της θαλάσσιας διαδρομής που συνδέει τον Κόλπο, την Αραβική Θάλασσα, το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, την Ερυθρά Θάλασσα και τελικά τη Μεσόγειο.

• Το τελευταίο διάστημα, δημοσιογραφικές πληροφορίες ανέφεραν ότι μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες, όπως η Maersk, η CMA CGM και η Hapag-Lloyd, ανέστειλαν ή επανεκτίμησαν τη διέλευση ορισμένων πλοίων τους από τη Διώρυγα του Σουέζ, προκειμένου να αξιολογήσουν τις νέες συνθήκες ασφαλείας για πληρώματα και φορτία. Η τάση αυτή δεν αντανακλά μόνο φόβους για άμεσο στρατιωτικό κίνδυνο, αλλά και την αύξηση του κόστους ασφάλισης, την αβεβαιότητα για τους χρόνους παράδοσης και τον κίνδυνο εμπλοκής εμπορικών πλοίων σε ένα ευρύτερο πολεμικό περιβάλλον. Όσο πιο ασταθής γίνεται η ζώνη από τον Περσικό Κόλπο έως το νότιο άκρο της Ερυθράς Θάλασσας, τόσο περισσότερο οι ναυτιλιακές εταιρείες στρέφονται σε ακριβότερες, αλλά θεωρούμενες ασφαλέστερες, εναλλακτικές λύσεις.

Ο πρόεδρος της Αρχής της Διώρυγας του Σουέζ, Οσάμα Ραμπίε, έχει εκφράσει την ελπίδα ότι θα αποκατασταθεί η σταθερότητα στην περιοχή, αναγνωρίζοντας ότι οι εξελίξεις επηρεάζουν άμεσα τη ναυτιλιακή βιομηχανία και τη λειτουργία των εφοδιαστικών αλυσίδων. Η αιγυπτιακή πλευρά επιχειρεί να απαντήσει με αναβάθμιση των υπηρεσιών που παρέχει η διώρυγα, επεκτείνοντας δυνατότητες όπως η συντήρηση και επισκευή πλοίων, η ναυτική διάσωση και η θαλάσσια υγειονομική υποστήριξη, παράλληλα με τον εκσυγχρονισμό του στόλου των πλωτών μέσων της αρχής. Η στρατηγική αυτή δείχνει ότι το Κάιρο δεν αντιμετωπίζει τη σημερινή κρίση ως ένα πρόσκαιρο επεισόδιο, αλλά ως μέρος μιας πιο σύνθετης και μακρόχρονης περιόδου αστάθειας για τη διεθνή ναυτιλία.

Οι πρώτες επιπτώσεις, ωστόσο, είναι ήδη ορατές. Ο ειδικός στις διεθνείς μεταφορές Οσάμα Ακίλ εκτιμά ότι η σύγκρουση άρχισε να επηρεάζει σχεδόν αμέσως την κίνηση στη Διώρυγα του Σουέζ, με σημαντική υποχώρηση των διελεύσεων εξαιτίας των αυξημένων κινδύνων και του ακριβότερου ασφαλιστικού κόστους. Το κρίσιμο στοιχείο εδώ είναι ότι η αγορά δεν αντιδρά μόνο σε επίσημες αποφάσεις ή κυβερνητικές δηλώσεις· αντιδρά κυρίως στην πραγματική εικόνα κινδύνου. Και αυτή η εικόνα σήμερα είναι εξαιρετικά επιβαρυμένη, με το Ορμούζ να λειτουργεί πολύ κάτω από τις κανονικές του δυνατότητες και τη συνολική διαδρομή προς το Σουέζ να θεωρείται ασταθής.

• Σε αυτό το περιβάλλον, ολοένα περισσότερες εταιρείες εξετάζουν ως εναλλακτική τη διαδρομή μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας. Πρόκειται για λύση που αυξάνει σημαντικά τη διάρκεια του ταξιδιού, την κατανάλωση καυσίμων και συνολικά το μεταφορικό κόστος, αλλά σε συνθήκες πολεμικής αβεβαιότητας πολλές επιχειρήσεις προτιμούν την επιβάρυνση αυτή από το ρίσκο διέλευσης σε μια εμπόλεμη ή σχεδόν αποκλεισμένη ζώνη. Το πρόβλημα για την Αίγυπτο είναι ότι, όταν οι ναυτιλιακοί όμιλοι αναπροσαρμόζουν δρομολόγια, συμβόλαια και εφοδιαστικές αλυσίδες, η επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση δεν είναι άμεση, ακόμη κι αν αργότερα υπάρξει αποκλιμάκωση.

Η νέα αυτή πίεση έρχεται μάλιστα σε μια στιγμή κατά την οποία η Διώρυγα του Σουέζ είχε αρχίσει να εμφανίζει σημάδια σχετικής ανάκαμψης, έπειτα από το προηγούμενο σοκ που προκάλεσαν οι επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα στο πλαίσιο του πολέμου στη Γάζα. Η αιγυπτιακή αρχή είχε μιλήσει στις αρχές του 2026 για βελτίωση των δεικτών ναυσιπλοΐας κατά το πρώτο μισό του οικονομικού έτους 2025-2026, καθώς ορισμένες γραμμές είχαν αρχίσει να επιστρέφουν. Όμως η νέα κρίση, με επίκεντρο το Ιράν και με το Στενό του Ορμούζ σε κατάσταση σοβαρής επιχειρησιακής διαταραχής, απειλεί να ανατρέψει εκ νέου αυτή την εύθραυστη ανάκαμψη.

Το οικονομικό διακύβευμα είναι πολύ μεγάλο. Ο πρόεδρος της Αιγύπτου, Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι, έχει ήδη επισημάνει ότι οι περιφερειακές εντάσεις έχουν κοστίσει ακριβά στη χώρα του, αναφέροντας απώλειες περίπου 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων στα έσοδα της διώρυγας λόγω των επιπτώσεων της κρίσης που συνδέθηκε με τον πόλεμο στη Γάζα. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι τα έσοδα της Διώρυγας του Σουέζ υποχώρησαν το 2024 κατά περίπου 61%, στα 3,9 δισεκατομμύρια δολάρια, από περίπου 10,2 δισεκατομμύρια το 2023. Η εικόνα αυτή αναδεικνύει με σαφήνεια ότι η διώρυγα δεν είναι απλώς ένα εθνικό αιγυπτιακό περιουσιακό στοιχείο, αλλά ένας παγκόσμιος κόμβος, του οποίου η λειτουργία εξαρτάται άμεσα από τη στρατιωτική και πολιτική σταθερότητα μιας τεράστιας γεωγραφικής ζώνης.

Οι συνέπειες, βεβαίως, δεν περιορίζονται στην Αίγυπτο. Η σχεδόν πλήρης παράλυση του Στενού του Ορμούζ επηρεάζει περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ροής πετρελαίου και σημαντικό μέρος του LNG, με αποτέλεσμα να ενισχύονται οι πληθωριστικές πιέσεις, να αυξάνονται τα κόστη μεταφοράς και να επιβαρύνονται οι τιμές προϊόντων και ενέργειας διεθνώς. Με άλλα λόγια, η κρίση δεν αφορά μόνο ένα πέρασμα ή μία διώρυγα. Αφορά ολόκληρη την αρχιτεκτονική του παγκόσμιου εμπορίου. Και για τη Διώρυγα του Σουέζ, αυτό σημαίνει ότι όσο το Ορμούζ παραμένει σε κατάσταση οιονεί αποκλεισμού, τόσο θα εντείνονται οι πιέσεις σε έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του πλανήτη.

Σύμφωνα με πηγή των ουκρανικών υπηρεσιών ασφαλείας (SBU), μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα έπληξαν το δεξαμενόπλοιο QENDIL, το οποίο φέρεται να ανήκει στον αποκαλούμενο «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας. Όπως επισημαίνεται, το πλοίο χρησιμοποιούνταν για την παράκαμψη των διεθνών κυρώσεων και για τη χρηματοδότηση του ρωσικού πολέμου κατά της Ουκρανίας.

Η ίδια πηγή διευκρίνισε ότι το χτύπημα πραγματοποιήθηκε σε απόσταση άνω των 2.000 χιλιομέτρων από την Ουκρανία, ενώ το πετρελαιοφόρο βρισκόταν σε ουδέτερα ύδατα της Μεσογείου. Τόνισε επίσης ότι το πλοίο ήταν άδειο την ώρα της επίθεσης, γεγονός που –σύμφωνα με το Κίεβο– αποκλείει οποιονδήποτε περιβαλλοντικό κίνδυνο. Παρά ταύτα, υπέστη σοβαρές ζημιές, καθιστώντας το ανίκανο να συνεχίσει τη δραστηριότητά του.

«Ο εχθρός πρέπει να καταλάβει ότι η Ουκρανία θα τον πλήττει οπουδήποτε στον κόσμο, όπου κι αν βρίσκεται», ανέφερε χαρακτηριστικά η πηγή των SBU, στέλνοντας σαφές μήνυμα αποτροπής.

«Νόμιμος στόχος» κατά την ουκρανική οπτική

Μιλώντας στο Sky News, ο στρατιωτικός αναλυτής Μάικλ Κλαρκ σημείωσε ότι οι Ουκρανοί θεωρούν το πλήγμα νομικά και στρατιωτικά δικαιολογημένο, καθώς το τάνκερ εντάσσεται στον μηχανισμό χρηματοδότησης του πολέμου της Ρωσίας.

Όπως επεσήμανε, προηγούμενες αμερικανικές επιχειρήσεις κατά πλοίων που συνδέονταν με παράνομες δραστηριότητες έχουν ενισχύσει την αίσθηση ότι τέτοιου είδους ενέργειες μπορούν να νομιμοποιηθούν διεθνώς.

Προειδοποιήσεις Πούτιν για αντίποινα

Η αντίδραση της Μόσχας ήταν άμεση. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν προειδοποίησε ότι οι ουκρανικές επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια «δεν θα διαταράξουν τον ενεργειακό εφοδιασμό», υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η Ρωσία «θα απαντήσει».

Από τη Μαύρη Θάλασσα στη Μεσόγειο

Μέχρι σήμερα, τα περισσότερα ουκρανικά χτυπήματα κατά πλοίων του ρωσικού «σκιώδους στόλου» είχαν καταγραφεί στη Μαύρη Θάλασσα, συχνά κοντά στα τουρκικά ύδατα, προκαλώντας έντονη δυσαρέσκεια στην Άγκυρα.

Η Μαύρη Θάλασσα θεωρείται κομβικής σημασίας για τη μεταφορά σιτηρών και ενεργειακών προϊόντων, ενώ βρέχεται από κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, όπως η Τουρκία, η Βουλγαρία και η Ρουμανία.

Η μεταφορά της έντασης στη Μεσόγειο εγείρει νέες ανησυχίες για την ασφάλεια της διεθνούς ναυσιπλοΐας, αν και ειδικοί εκτιμούν ότι η Ρωσία δύσκολα θα προχωρούσε σε αντίποινα κατά εμπορικών πλοίων σε χωρικά ύδατα χωρών του ΝΑΤΟ, καθώς κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με άμεση σύγκρουση με τη Συμμαχία.

Το ουκρανικό πλήγμα στο QENDIL σηματοδοτεί, πάντως, μια ποιοτική και γεωγραφική κλιμάκωση του πολέμου, με απρόβλεπτες συνέπειες για τη διεθνή ασφάλεια και την παγκόσμια ενεργειακή αγορά.

Γιατί είναι σημαντική αυτή η επίθεση

Το πλήγμα στο Qendil θεωρείται σημαντικό όχι μόνο λόγω της απόστασης, αλλά και επειδή πραγματοποιήθηκε με εναέρια drones μεγάλου βεληνεκούς.

Η εξέλιξη αυτή αντανακλά μια σαφή διεύρυνση της χρήσης μη επανδρωμένων εναέριων συστημάτων από την Ουκρανία εναντίον θαλάσσιων στόχων που συνδέονται με το υπό καθεστώς κυρώσεων ρωσικό δίκτυο εξαγωγών πετρελαίου.

Νωρίτερα φέτος, η ουκρανική SBU είχε μεταφέρει κρυφά δεκάδες drones στο εσωτερικό της Ρωσίας για επιχείρηση καταστροφής στρατηγικών βομβαρδιστικών σε αεροπορικές βάσεις βαθιά στη ρωσική επικράτεια, η οποία ήταν απόλυτα επιτυχής.

Από τον Δεκέμβριο του 2024 έχουν σημειωθεί και άλλες εκρήξεις σε δεξαμενόπλοια που είχαν προσεγγίσει ρωσικά λιμάνια.

Ένα τόσο υψηλό ποσοστό δεν είχε καταγραφεί ποτέ για την περίοδο από την 1η έως τις 10 Αυγούστου από τότε που ξεκίνησαν να διατηρούνται στοιχεία το 2012. Το γεγονός αυτό φαίνεται και από το νερό των ποταμών, που η στάθμη τους έχει κατέβει αισθητά.

Από τα μέσα Απριλίου, περίπου το ήμισυ αυτής της περιοχής πλήττεται από ξηρασία, ένα επεισόδιο που ξεπερνά σε σοβαρότητα τη μεγάλη ξηρασία του καλοκαιριού του 2022.

Ο δείκτης ξηρασίας του ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου Κοπέρνικος, που βασίζεται σε δορυφορικές παρατηρήσεις, συνδυάζει τρεις παραμέτρους: βροχόπτωση, υγρασία εδάφους και κατάσταση βλάστησης και περιλαμβάνει τρία επίπεδα ξηρασίας: παρακολούθηση, προειδοποίηση, συναγερμός.

Στις αρχές Αυγούστου, το 7,8% της Ευρώπης και της περιοχής της Μεσογείου ήταν σε επίπεδο συναγερμού, το υψηλότερο, το 38,7% σε κατάσταση προειδοποίησης και το 4,9% υπό παρακολούθηση.

Ο Καύκασος και τα βόρεια Βαλκάνια είναι, σύμφωνα με το ΑΠΕ -ΜΠΕ, οι περιοχές που πλήττονται περισσότερο. Η Γεωργία και η Αρμενία επηρεάζονται από την ξηρασία στο 97% της επικράτειάς τους, όπως και η Βουλγαρία και το Κόσοβο, ενώ η Σερβία, η Βόρεια Μακεδονία, η Αλβανία, η Ουγγαρία και το Μαυροβούνιο έχουν τουλάχιστον τα τρία τέταρτα της έκτασής τους υπό προειδοποίηση ή σε κατάσταση συναγερμού για ξηρασία.

Αυτή η περιοχή της Ευρώπης επλήγη από καύσωνες τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, οι οποίοι ευνόησαν το ξέσπασμα δασικών πυρκαγιών, μερικές από τις οποίες ήταν θανατηφόρες (ένας θάνατος καταγράφηκε στο Μαυροβούνιο, ένας στην Αλβανία).

Η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ιταλία, χώρες όπου νωρίτερα τον Αύγουστο επίσης ξέσπασαν μεγάλες πυρκαγιές, πλέον επηρεάζονται μόνο τοπικά από την ξηρασία. Το EDO εκτιμά ότι το 69,5% της Βρετανίας και το 63% της Γαλλίας (63%) επηρεάζονται από το φαινόμενο.

Βελτίωση παρατηρείται μόνο στην κεντρική Ευρώπη. Η υγρασία του εδάφους και οι συνθήκες βλάστησης επιστρέφουν στο φυσιολογικό στη Γερμανία, την Ελβετία, την Αυστρία και την Τσεχία, οι οποίες όμως είχαν πληγεί περισσότερο από την ξηρασία τους προηγούμενους μήνες.

Σύμφωνα με υπολογισμό του AFP που βασίζεται σε εκτιμήσεις από το Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφοριών για τις Δασικές Πυρκαγιές (EFFIS), οι πυρκαγιές, των οποίων η έξαρση και η εξάπλωση ευνοούνται από την ξηρασία, έχουν ήδη καταστρέψει περισσότερα από 10 εκατ. στρέμματα στην ΕΕ το 2025, ξεπερνώντας μόλις σε οκτώ μήνες το ρεκόρ ενός ολόκληρου έτους.

Νίκος Γιαννόπουλος

Το 2015, για παράδειγμα, κάηκαν σχεδόν 250.000 στρέμματα, αρνητικό ρεκόρ που έσπασε μόλις το 2023 όταν οι καμμένες εκτάσεις ξεπέρασαν το 1.500.000 εκατομμύρια στρέμματα (ιστορικό υψηλό από το 2007 και μετά).

Το 2018, όταν έλαβε χώρα η πιο φονική πυρκαγιά της Μεταπολίτευσης στο Μάτι (101 νεκροί) οι συνολικά καμμένες εκτάσεις δεν ήταν πάρα πολλές (82.000 στρέμματα) αλλά κανείς φυσικά δεν είχε την παραμικρή διάθεση να πανηγυρίσει αφού χάθηκαν εκατοντάδες ζωές. Σημειωτέον ότι στη φωτιά στο Μάτι κάηκαν συνολικά 12.800 στρέμματα.

Παρά τη μείωση που παρουσιάστηκε το 2024 (220.000 στρέμματα) σε σχέση με το απολύτως καταστροφικό 2023, είναι σαφές ότι οι καμμένες εκτάσεις είναι και πάλι πάρα πολλές.

Για το 2025, αν και η σεζόν πυροπροστασίας δεν έχει ακόμη τελειώσει, έχει ήδη καταγραφεί αύξηση καμμένων εκτάσεων κατά 39% σε σχέση με το 2024 (στο διάστημα μέχρι το τέλος του Ιουλίου). Δεδομένου ότι υπήρξαν πολλά μέτωπα τον Αύγουστο, είναι πολύ πιθανό αυτό το ποοστό να αυξηθεί περαιτέρω. Ετσι και αλλιώς ο Αύγουστος παραμένει ο πιο κρίσιμος μήνας σε ότι αφορά τις πυρκαγιές στη χώρα μας.

Χειρότερα από Ισπανία και Ιταλία   

Αυτό όμως που κατά την ταπεινή μας άποψη έχει μεγαλύτερη σημασία είναι ότι τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα καίγονται κατ’ αναλογία με το έδαφός της περισσότερες εκτάσεις σε σχέση με την Ισπανία και την Ιταλία, χώρες που αντιμετωπίζουν εξίσου πολλά προβλήματα με τις πυρκαγιές τους καλοκαιρινούς μήνες.

Στην Ισπανία το 2023 κάηκαν 843.150 στρέμματα, έκταση που αντιστοιχεία στο 0,017% της χώρας. Το ποσοστό αυτό υποχώρησε στο 0,0093% για το 2024 αφού τα συνολικά καμμένα στρέμματα υποχώρησαν στα 470.711 στρέμματα.

Στην Ιταλία αναλυτικά στοιχεία υπάρχουν μόνο για το 2023. Σύμφωνα με αυτά κάηκαν 630.610 στρέμματα έκταση που αντιστοιχεί στο 0,021% του συνολικού εδάφους της γειτονικής χώρας.

Στην Ελλάδα το 2023 κάηκε το 0,5% της χώρας, το 2024 το 0,17% και το 2025 (μέχρι στιγμής) το 0,15%.

Είναι δηλαδή σαφές ότι οι καμένες εκτάσεις στην Ελλάδα είναι ποσοστιαία σημαντικά μεγαλύτερες σε σχέση με τη συνολική της έκταση, παρά το μικρό απόλυτο μέγεθος, ενώ η Ισπανία και η Ιταλία καίνε μεγαλύτερες απόλυτες εκτάσεις αλλά αυτά αντιστοιχούν σε πολύ μικρότερο ποσοστό της έκτασής τους.

Η Ελλάδα, άρα, έχει σαφώς μεγαλύτερο πρόβλημα. Αναλογικά με την έκτασή της καίγονται πολύ περισσότερες εκτάσεις σε σταθερή βάση τα τελευταία χρόνια κάτι που σημαίνει ότι κάτι δεν κάνουμε σωστά, παρά την ενίσχυση των δυνάμεων (όπως αυτή είχε παρουσιαστεί από αρμόδια κυβερνητικά χείλη).

Η μάχη, προφανώς, κάθε άλλο παρά εύκολη είναι. Ωστόσο τα στοιχεία αποκαλύπτουν αδυναμίες στον τομέα της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος (αλλά και του ζωικού πλούτου) από τις πυρκαγιές.

Αναμφίβολα, αυτό που μετρά περισσότερο είναι η προστασία της ανθρώπινης ζωής. Αλλά πάντα πρέπει να έχουμε στο νου μας ότι το περιβάλλον δύσκολα αναγεννάται και “ξαναγίνεται”. Η προσέγγιση, κατά συνέπεια, πρέπει να γίνει περισσότερο ολιστική. 

«Δεν έχουμε μετρήσει ποτέ τόσο υψηλή θερμοκρασία για τον μήνα Ιούνιο, σε μια μέρα, κατά μέσο όρο σε όλη τη λεκάνη της Μεσογείου», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Τσιμπό Ζιναλντό, ερευνητής στο Κέντρο Δορυφορικών Μετεωρολογικών Μελετών (CEMS) στο Λανιόν (Κοτ ντ’ Αρμόρ).

Η μέση θερμοκρασία της Μεσογείου είναι αυτή τη στιγμή 3 βαθμούς υψηλότερη από τους εποχιακούς βαθμούς για την περίοδο 1991-2020, με διακυμάνσεις που υπερβαίνουν τους 4 βαθμούς γύρω από τις γαλλικές και ισπανικές ακτές, τόνισε ο ερευνητής.

Οι ερευνητές μελετώντας δεδομένα από δορυφορικές παρατηρήσεις από το 1982 και έπειτα διαπίστωσαν ότι κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2024 σημειώθηκαν οι θερμότερες συνθήκες τα τελευταία σαράντα χρόνια σε ολόκληρη την περιοχή του Αιγαίου, του Ιονίου και του Κρητικού Πελάγους.

♨️🌊 2024: Το πιο ζεστό καλοκαίρι των ελληνικών θαλασσών

🔗 https://t.co/1SJ5odUYWR pic.twitter.com/Ao8UKkV6fH

— Climatebook (@climatebookgr) November 19, 2024

Όπως εξηγεί στο Αθηναϊκό- Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο ερευνητής του τμήματος Ωκεανογραφίας και Θαλασσίων Βιοεπιστημών του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Βασίλης Κολοβογιάννης και ένας εκ των συγγραφέων της μελέτης, μεταξύ των περιοχών που επηρεάστηκαν περισσότερο είναι το Βορειοανατολικό και το Νοτιοανατολικό Αιγαίο, το Νότιο Κρητικό Πέλαγος και το Ιόνιο και τονίζει ότι αυτό το οποίο είναι ανησυχητικό και προβληματίζει τους επιστήμονες είναι ότι η αύξηση της θερμοκρασίας δεν είναι μόνο επιφανειακή αλλά εκτείνεται σε βάθος.

«Αυτή η αύξηση της θερμοκρασίας εκτείνεται σε βάθος, που σημαίνει ότι υπάρχει ένα συσσωρευτικό φαινόμενο» αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Κολοβογιάννης. Ειδικότερα, σύμφωνα με την έρευνα, οι υψηλές θερμοκρασίες επεκτάθηκαν σε βάθη 50 μέτρων σε ορισμένες περιοχές, υποδεικνύοντας μια βαθιά και εκτεταμένη θέρμανση των ανώτερων περιοχών. Παράλληλα παρατηρήθηκαν αλλαγές στους συνήθεις μηχανισμούς ψύξης του Αιγαίου, όπως η εισροή ψυχρών υδάτων από τη Μαύρη Θάλασσα, η οποία ήταν μειωμένη, και η παράκτια ανάδυση ψυχρότερων μαζών.

Ταυτόχρονα ένα από τα πιο σημαντικά ευρήματα της μελέτης είναι η διάρκεια της έντασης των θαλάσσιων καυσώνων που εμφανίστηκαν το φετινό καλοκαίρι.

🥶🌡️ 22°C-1°C= 21°C
✅ Σας "τάξαμε" διαφορές θερμοκρασιών πάνω από τους 20°C μεταξύ βορά και νότου και η φύση απλόχερα μας τους χάρισε, με τη διέλευση του #Βαλκανικού μέτώπου .
✅ Αυτές οι μεγάλες θερμοκρασιακές διαφορές , της τάξεως των 20°C και πάνω, εμφανίζονται πολύ συχνά-… pic.twitter.com/0KKr5H4ngh

— Theodoros Kolydas (@KolydasT) November 23, 2024

Συγκεκριμένα, όπως σημειώνεται στην έρευνα, στο Βόρειο Αιγαίο καταγράφηκαν έντονοι και μεγάλης διάρκειας θαλάσσιοι καύσωνες μέχρι τον Αύγουστο του 2024.

Όπως τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο αναπληρωτής καθηγητής στο τμήμα Ωκεανογραφίας και Θαλασσίων Βιοεπιστημών του Πανεπιστημίου Αιγαίου, συνεργαζόμενος ερευνητής στη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών του ΑΠΘ και εκ των συγγραφέων της έρευνας, Γιάννης Ανδρουλιδάκης, αυτό που καταγράφεται τόσο από τη συγκεκριμένη μελέτη όσο και από άλλες είναι μία συνεχόμενη αύξηση της θερμοκρασίας των ελληνικών θαλασσών τα καλοκαίρια. Η αύξηση αυτή, όπως εξηγεί, ξεπερνάει και τον 0,5 βαθμό ανά δεκαετία ενώ προσθέτει ότι φέτος το καλοκαίρι η θερμοκρασία έφτασε μέχρι και τους 30 βαθμούς Κελσίου σε ορισμένες περιοχές. «Η αυξητική τάση είναι πιο έντονη στο Βόρειο Αιγαίο, σε μικρότερες περιοχές του Ιονίου και σε περιοχές των Δωδεκανήσων. Κυρίως όμως Βόρειο Αιγαίο και Θερμαϊκός παρουσιάζουν τις υψηλότερες τάσεις», υπογραμμίζει ο κ. Ανδρουλιδάκης. Παράλληλα, όπως σημειώνει, εξίσου σημαντικό πέρα από την ένταση των θερμοκρασιών ήταν και η μεγάλης διάρκειας θαλάσσιοι καύσωνες. «Αυτό είναι και το χειρότερο για το οικοσύστημα, δηλαδή το να υπάρχει μια μεγάλη διάρκεια σε κάποια γεγονότα σε συνδυασμό βέβαια και με την έντασή τους», τονίζει.

Από την πλευρά του ο κ. Κολοβογιάννης επισημαίνει ότι παρότι τα επεισόδια θαλάσσιων καυσώνων δεν ήταν τα περισσότερα που έχουν υπάρξει «αυτό που ήταν πιο έντονο ήταν η ένταση τους, δηλαδή οι υψηλές θερμοκρασίες και η διάρκεια τους».

Εξετάζοντας τις επιπτώσεις που φέρει η συνεχής αύξηση της θερμοκρασίας των θαλασσών ο κ. Ανδρουλιδάκης αναφέρει ως παράδειγμα τον Θερμαϊκό Κόλπο και την παραγωγή μυδιών η οποία λόγω του θερμικού σοκ καταστράφηκε στις παράκτιες υδατοκαλλιέργειες της περιοχής της Χαλάστρας, προκαλώντας σοβαρότατες οικονομικές απώλειες για το 2024, αλλά και πιθανές σημαντικές μειώσεις της παραγωγικής ικανότητας για το επόμενο έτος.

«Δημιουργήθηκε πρόβλημα όχι μόνο στη φετινή παραγωγή αλλά και στη μελλοντική παραγωγή γιατί υπάρχει θνησιμότητα και στα νεογνά», επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής και προσθέτει ότι η άνοδος της θερμοκρασίας δημιουργεί και αλλαγές στο οξυγόνο της θάλασσας, κάτι το οποίο με τη σειρά του προκαλεί διάφορες άλλες καταστροφές σε βιολογικούς παράγοντες. Από την πλευρά του ο κ. Κολοβογιάννης εξηγεί ότι μία από τις επιπτώσεις της συνεχούς αύξησης της θερμοκρασίας είναι και η εισβολή θερμόφιλων ξενικών ειδών καταρχήν στο Νότιο Αιγαίο και στο Κρητικό Πέλαγος.

Ακόμη, όπως τονίζουν οι ερευνητές στο επίκεντρο τίθεται και η σύνδεση και συσχέτιση της αύξησης της θερμοκρασίας των θαλασσών με έντονα μετεωρολογικά φαινόμενα όπως π.χ. ο Ιανός. «Αυτά τα έντονα μετεωρολογικά φαινόμενα παίρνουν ενέργεια κατά την κίνηση τους πάνω από τη θάλασσα. Οπότε, σκεφτείτε ότι όταν έχουμε πιο ζεστές θάλασσες, τέτοιου είδους συστήματα που είναι όλο και πιο έντονα στην Μεσόγειο -αντίστοιχα σαν τροπικά συστήματα παρόλο που δεν έχουμε τροπικό κλίμα- θρέφονται, παίρνουν ενέργεια, τροφοδοτούνται από ζεστά νερά. Όσο πιο συχνά έχουμε και πιο έντονα, ζεστά νερά, μεγαλύτερους θαλάσσιους καύσωνες, φαινόμενα που συνδέονται με πλημμύρες, τείνουν να γίνονται εντονότερα», σημειώνει ο κ. Ανδρουλιδάκης.

Παράλληλα, λόγω της συνεχούς ανόδου της θερμοκρασίας των ελληνικών θαλασσών καθίσταται όλο και πιο επιτακτική η ανάγκη για την παρακολούθησή τους κάτι το οποίο, όπως επισημαίνει ο κ. Ανδρουλιδάκης, εκλείπει καθώς οι σταθμοί μέτρησης είναι πολύ λίγοι. «Το δίκτυο παρακολούθησης της ανοιχτής θάλασσας ήταν οι σταθμοί μέτρησης του Ποσειδώνα του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσιών Ερευνών. Αυτή τη στιγμή, πλέον μόνο ένας λειτουργεί – στη Βόρεια Κρήτη, στο Κρητικό Πέλαγος», τονίζει και προσθέτει ότι χρειάζεται ένα επαρκές δίκτυο ώστε να υπάρχει μία συνεχόμενη καταγραφή. «Αυτό θα μπορούσε να μας βοηθήσει σε πάρα πολλούς τομείς. Υπάρχουν μόνο σποραδικές μετρήσεις από αποστολές, που μπορεί να γίνουν, από κάποιες μετρήσεις σε συγκεκριμένες περιοχές», υπογραμμίζει.

Σημειώνεται ότι την έρευνα συνυπογράφουν οι Γιάννης Ανδρουλιδάκης, Βασίλης Κολοβογιάννης, Χρήστος Μακρής, Γιάννης Κρεστενίτης.

Η μελέτη προέκυψε από τη συνεργασία ερευνητών του Τμήματος Ωκεανογραφίας και Θαλάσσιων Βιοεπιστημών (Πανεπιστήμιο Αιγαίου), του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών (ΑΠΘ) και του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών (ΔΠΘ).

Ολόκληρη την έρευνα μπορείτε να την βρείτε στον σύνδεσμο (https://www.mdpi.com/2077-1312/12/11/2020).