Το 2021, η Μέρκελ αποσύρθηκε, αλλά τώρα η 71χρονη πρώην καγκελάριος μπορεί «να κάνει μια εκπληκτική επιστροφή», αναφέρει το ρεπορτάζ της Bild.

Όπως αναφέρει η γερμανική εφημερίδα, η Μέρκελ θα μπορούσε να γίνει η νέα ομοσπονδιακή πρόεδρος το 2027 – προς δυσαρέσκεια του ίδιου του κόμματός της. Ο αρχηγός της CDU, Φρίντριχ Μερτς, και η Μέρκελ συνδέονται με μια μακρά πολιτική εχθρότητα. Ο σημερινός καγκελάριος απομακρύνθηκε από την εξουσία από τη Μέρκελ το 2002 και αργότερα έγινε ο μεγαλύτερος κριτικός της εντός του κόμματος.

Όπως αναφέρει η εφημερίδα BILD, το CDU θέλει να δράσει γρήγορα και να προτείνει ήδη τώρα δικό της υποψήφιο για τις εκλογές. 

Αυτός θα μπορούσε να είναι η υπουργός Παιδείας Κάριν Πριν ή η πρόεδρος του Bundestag, Γιούλια Κλέκνερ.

Μια πρώτη απόφαση μπορεί να ληφθεί στις 20 Φεβρουαρίου, σύμφωνα με το ρεπορτάζ. Σε αντίθεση με τα προηγούμενα χρόνια, η Μέρκελ θέλει να συμμετάσχει στο ομοσπονδιακό συνέδριο της CDU και, ενδεχομένως, να διερευνήσει εκεί τις εκλογικές της πιθανότητες.

Η πρώην καγκελάριος θα παραστεί σε συνέδριο του CDU στις 20 Φεβρουαρίου για πρώτη φορά από την αποχώρησή της από το αξίωμα. «Η πρώην καγκελάριος Δρ. Μέρκελ θα αποδεχτεί την πρόσκληση και θα συμμετάσχει ως επίτιμη καλεσμένη την πρώτη ημέρα του συνεδρίου του κόμματος, μέχρι και την εκλογή του προέδρου του κόμματος», ανακοίνωσε το γραφείο της. Εκπρόσωπος της CDU επιβεβαίωσε την παρουσία της.

Αναφερόμενη στο πως έζησε εκείνη την περίοδο υποστήριξε ότι δεν θα ζητούσε συγγνώμη από τους Έλληνες, θα τους έλεγε όμως “ευχαριστώ” που σήκωσαν τέτοιο βάρος και κράτησαν τη χώρα εντός της ευρωζώνης και πρόσφεραν στην Ευρώπη καλή υπηρεσία. Ειδικότερα, απαντώντας στο αν θα έκανε κάτι διαφορετικά είπε όχι, οι χειρισμοί ήταν σωστοί.

«Όχι, δεν θα ζητούσα συγγνώμη γιατί πίστευα ότι κάτι έπρεπε να αλλάξει και που δεν μπορούσα να αλλάξω την ελληνική πολιτική. Αυτό έπρεπε να γίνει εσωτερικά. Αλλά θα ήθελα να πω πως κατανοώ και ευχαριστώ όλους εκείνους που σήκωσαν τέτοιο βάρος για να παραμείνουν στην ευρωζώνη και με αυτό τον τρόπο πρόσφεραν στην Ευρώπη καλή υπηρεσία. Μείναμε ενωμένοι σε αυτή τη δύσκολη κατάσταση. Γι αυτό ήθελα να σας ευχαριστήσω και να πω ότι είχα απόλυτη συναίσθηση του τι περνούσαν πολλοί άνθρωποι» είπε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, στη συνέντευξη που παραχώρησε στον δημοσιογράφο Αλέξη Παπαχελά, η Άνγκελα Μέρκελ δήλωσε ότι πληγώθηκε που οι ελληνικές εφημερίδες και οι διαδηλωτές την εποχή του δημοψηφίσματος, τη συνέδεαν με το ναζισμό.

«Η πολιτική δεν είναι μια εκδήλωση για να περνάς ευχάριστα» πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι το σημαντικό ήταν πως η ίδια ήταν πεπεισμένη ότι η Ελλάδα μπορεί να τα καταφέρει.

Την πλήγωνε, όμως, όπως είπε, και το γεγονός ότι άκουγε ότι οι Έλληνες είναι τεμπέληδες, “είναι εκείνο, είναι το άλλο”. Η Μέρκελ είπε ότι δεν της αρέσουν τα στερεότυπα και ότι όπως μπορεί να υπάρχουν κάποιοι Έλληνες που δεν είναι εργατικοί, ακριβώς το ίδιο συμβαίνει αντίστοιχα και με κάποιους Γερμανούς. Όπως ακριβώς υπάρχουν διεφθαρμένες γερμανικές εταιρείες, έτσι υπάρχουν και ελληνικές.

«Δεν υπάρχουν οι Έλληνες και οι Γερμανοί. Όπως, δυστυχώς, υπάρχουν διεφθαρμένες γερμανικές εταιρείες, έτσι υπήρχαν και κάποιες ελληνικές. Αντίστοιχα υπάρχουν περισσότερο και λιγότερο εργατικοί Γερμανοί και Έλληνες. Πρέπει να εξετάζω κάθε περίπτωση ξεχωριστά. Αν ξεκινήσω να κρίνω ένα ολόκληρο έθνος με βάση κάποιο στερεότυπο τότε έχω αποτύχει και δεν μπορώ να επιλύσω κανένα πρόβλημα. Φυσικά, και με πλήγωνε όταν κάποιος έλεγε ότι οι Έλληνες είναι τούτο και εκείνο. Φυσικά, και ο ελληνικός λαός τότε έλεγε ότι οι Γερμανοί ήταν πάντα τσιγκούνηδες και διεφθαρμένοι. Είχαμε μπροστά μας ένα πρόβλημα και ήταν προς το συμφέρον της Ελλάδας να λυθεί αυτό το πρόβλημα. Δεν μου αρέσουν καθόλου αυτές οι γενικεύσεις» δήλωσε χαρακτηριστικά.

Δήλωσε πως σαφώς ορισμένες φορές τη στεναχωρούσε που ενδεχομένως κάποιες κοινωνικές ομάδες έπρεπε να υποφέρουν περισσότερο από άλλες, αλλά τόνισε ότι αυτές ήταν αποφάσεις των Ελλήνων πολιτικών, προσθέτοντας ότι η ίδια έπρεπε να προσέχει να εξασφαλίσει την υποστήριξη της γερμανικής πλειοψηφίας. Μάλιστα δήλωσε ότι έπρεπε να παλεύει και μέσα στο ίδιο της το κόμμα για την Ελλάδα.

Αναφερόμενη στην πρώτη φορά που συνάντησε τον Αλέξη Τσίπρα ως πρωθυπουργό, σημείωσε ότι ανησυχούσε γιατί είχε προηγουμένως επιτεθεί στην Τρόικα.

«Τον περίμενα έξω από την καγκελαρία, όπου βρίσκονταν συγκεντρωμένοι αριστεροί από το αδελφό κόμμα του στη Γερμανία και αυτός πήγε και τους μίλησε πριν έρθει σε μένα», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι ο πρώην πρωθυπουργός της είπε για το περιστατικό ότι «πρέπει να υποστηρίζουμε τους δικούς μας». Η ίδια το θεώρησε πολιτικά ευφυές.

Μιλώντας για τον Αλέξη Τσίπρα τόνισε ότι «δεν λέγαμε ψέματα, συνομιλούσαμε με ειλικρίνεια».

Στη συνέχεια είπε για το τηλεφώνημα του Τσίπρα στην ίδια και τον Γάλλο πρόεδρο Φρανσουά Ολάντ όταν τους ανακοίνωσε ότι πάει σε δημοψήφισμα. Η Μέρκελ ξαφνιάστηκε, καθώς ο Τσίπρας της είχε πει ότι θα το συζητήσει πρώτα με το κόμμα

«Δεν υπήρχε έτοιμο σχέδιο για Grexit, δεν ήθελα ποτέ να βγει η Ελλάδα από το ευρώ», δήλωσε.

«Μεταξύ 2009 και 2010, αντιλήφθηκα για πρώτη φορά ότι υπήρχε κρίση χρέους στην Ελλάδα», επισήμανε.

Για τον Γιώργο Παπανδρέου είπε πως ο ίδιος γνωστοποίησε τη βαρύτητα του χρέους και έπειτα οι διεθνείς πιστοληπτικοί οργανισμοί ενεργοποιήθηκαν.

Η Άνγκελα Μέρκελ, σε μια αποκαλυπτική συζήτηση, ξετύλιξε το κουβάρι της ελληνικής κρίσης χρέους, φωτίζοντας άγνωστες πτυχές των διαπραγματεύσεων, τις προσωπικές της αγωνίες και τις κρίσιμες στιγμές που καθόρισαν το μέλλον της χώρας στην Ευρωζώνη.

Το «παρών» έδωσαν μεταξύ άλλων η πρώην ΠτΔ Κατερίνα Σακελλαροπούλου, ο Παναγιώτης Πικραμμένος, ο Λουκάς Παπαδήμος, ο Χρήστος Σταϊκούρας, ο Χρήστος Στυλιανίδης, Άκης Σκέρτσος, ο Ευάγγελος Βενιζέλος, η Άννα Διαμαντοπούλου, ο Ευάγγελος Μυτιληναίος, ο πρόεδρος της Aegean Ευτύχης Βασιλάκης.

Για την ελληνική κρίση χρέους, η Ανγκελα Μέρκελ αποκάλυψε ότι την πρώτη περίοδο δεν περίμενε ότι το προβλήμα της Ελλάδας θα ήταν τόσο μεγάλο.

Τον Φεβρουάριο του 2010 κατέστη σαφές στην ίδια ότι τα πράγματα είναι σοβαρά. «Ρώτησα τον Γιώργο Παπανδρέου, «”εσύ τι θες; να γίνει” και μου απάντησε: “Τίποτα”. Στη σύνοδο ο Ελληνας πρωθυπουργός ήταν σιωπηρός, συζητούσαμε έντονα και εγώ έμοιαζα η κακιά που έλεγα ότι “δεν μπορώ να δώσω χρήματα”. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Ρομπέι διέκοψε τη συνεδρίαση και έγραψε μερικές φράσεις, η Ελλάδα θα κάνει όσα πρέπει, θα στηρίξουμε, το ευρώ είναι το κοινό μας νόμισμα», αποκάλυψε η πρώην καγκελάριος.

Ο δρόμος για την Ελλάδα θα ήταν δύσκολος, συμπλήρωσε η κ. Μέρκελ, επισημαίνοντας, πάντως, σε ανάλογο ερώτημα ότι διαφθορά και ατασθαλίες υπάρχουν παντού. «Δεν υπάρχουν οι Ελληνες ή οι Γερμανοί. Υπάρχουν εργατικοί και οκνηροί παντού».

• Στο επίκεντρο τέθηκε φυσικά και το θέμα του Grexit και η θέση του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, αλλά και το εάν υπήρχε διαφωνία ή συμφωνία μεταξύ τους.

«Η Ελλάδα δεν μπορεί να έχει διακυμάνσεις στις ισοτιμίες έλεγε ο Σόιμπλε, εγώ είπα, είμαστε μία ένωση, έχουμε αναλάβει ευθύνες, δεν πρέπει να κάνουμε πισωγυρίσματα. Το 2011 έπρεπε να κάνουμε ό,τι περνάει από τα χέρια μας. Αν η Ελλάδα δεν έμενε στη ζώνη του ευρώ, θα έπρεπε οι Ελληνες πολίτες να το πουν, όχι εμείς», απάντησε χαρακτηριστικά η Ανγκελα Μέρεκλ.

Η Μέρκελ αποκάλυψε επίσης ότι στην αρχή της κρίσης η ίδια και ο Σόιμπλε υποστήριζαν το «κούρεμα» του ελληνικού χρέους, σε αντίθεση με τον επικεφαλής της ΕΚΤ, Τρισέ και τον Γάλλο πρόεδρο, Σαρκοζί. «Μου έλεγαν “είσαι τρελή” που το υποστηρίζεις», σημείωσε, τονίζοντας ωστόσο ότι τελικά επιλέχθηκε μια πιο ήπια λύση.

• Μιλώντας για την περίοδο της χρηματοπιστωτικής κρίσης, ρωτήθηκε και για τον ρόλο του τότε Αμερικανού προέδρου Μπαράκ Ομπάμα.

«Ο Ομπάμα δεν γνώριζε καλά το νομικό κομμάτι, τους στόχους της ΕΚΤ. Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ έχει άλλες ευθύνες. Ο Ομπάμα δεν τα γνώριζε όλα, κάποια στιγμή έβαλα τα κλάματα, μου είχε ασκηθεί πίεση», απάντησε η κ. Μέρκελ συμπληρώντας ότι «ήθελε να πούμε στην ΕΚΤ να δώσει περισσότερο ρευστό. Μου έλεγαν οι σύμβουλοί μου ότι δεν μπορώ να κάνω κάτι τέτοιο, δεν θα γινόταν καν δεκτό από τα γερμανικά δικαστήρια κι αυτό το είχα πει στον Ομπάμα».

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε μια αναφορά της πρώην καγκελαρίου της Γερμανίας σχετικά με μια συνεδρίαση των G20 για την κρίση χρέους. Μου φέρθηκαν «σαν άρρωστο άλογο». Είχα συνεχώς την αίσθηση ότι ήμουν λίγο βραδύνους γιατί δεν μπορώ να αντιληφθώ τι μου λένε, είπε χαρακτηριστικά.

• Ανάμεσα στις άγνωστες πτυχές της κορύφωσης της ελληνικής κρίσης ήταν και η πρώτη συνάντηση που είχε η ίδια με τον Αλέξη Τσίπρα ως πρωθυπουργό το 2015.

Κατά την κ. Μέρκελ, «η πρώτη συνάντηση δεν ήταν εντυπωσιακή επειδή ήταν στις Βρυξέλλες». Μετά ακολούθησε πρόσκληση του κ. Τσίπρα στο Βερολίνο. «Ο Τσίπρας πήγε να χαιρετήσει ορισμένους διαδηλωτές που είχαν συγκεντρωθεί μπροστά στην καγκελαρία. Μου έκανε εντύπωση. Ελεγα στους φωτογράφους ότι ήλπιζα να έρθει κάποια στιγμή», αφηγήθηκε.

«Του είπα, πηγαίνοντας προς το άγημα, ότι ήταν τολμηρό αυτό που έκανε και μου είπε ότι πρέπει να σκεφτόμαστε και τους οπαδούς μας, είχε δίκιο», συνέχισε η καγκελάριος, υπογραμμίζοντας πως στη συνέχεια, κατά τη συνάντησή τους, «ήρθαμε κοντά και αρχίσαμε να καταλαβαινόμαστε».

“Προερχόμασταν από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους. Η τέχνη στην πολιτική είναι όταν έχεις δύο διαφορετικές θέσεις, να προσπαθήσεις να αναπτύξεις μια κοινή θέση. Χρειαζόταν χρόνος. Είχα την αίσθηση ότι ο Τσίπρα δεν κοίταξε να με παραπλανήσει. Ηταν ειλικρινής και πιστεύω το ίδιο ένιωσε κι εκείνος για μένα», κατέληξε η Ανγκελα Μέρκελ.

• Σε ερώτηση για το δημοψήφισμα, η πρώην καγκελάριος σημείωσε πως πριν την αναγγελία τόσο η ίδια όσο και ο Αλέξης Τσίπρας είχαν τη βούληση να δουλέψουν από κοινού ώστε να βρεθεί μια λύση.

«Εγώ δεν ήθελα να φύγει η Ελλάδα από το ευρώ, κι αυτός δεν ήθελε μνημόνιο», συμπλήρωσε πριν αναφερθεί στο τηλεφώνημα μέσω του οποίου ενημερώθηκε ότι η τότε ελληνική κυβέρνηση θα προχωρήσει στη διενέργεια δημοψηφίσματος.

«Ηταν το πιο αιφνιδιαστικό τηλεφώνημα της πολιτικής μου καριέρας η κλήση με την οποία ενημερώθηκα για το δημοψήφισμα», ανέφερε.

Η Ανγκελα Μέρκελ περιέγραψε τη συνάντηση που είχε προηγηθεί μεταξύ των ηγετών. «Και τότε ο Τσίπρας ήταν σιωπηλός, κι έτσι αποφάσισαν να μιλήσουν τηλεφωνικά. Σε αυτή την κλήση (σ.σ. μαζί με τον Ολάντ) την ενημέρωσε για το δημοψήφισμα. Οταν τον ρώτησα ποια θα είναι η σύστασή σας, είπε “όχι”. Εκεί έχασα τη φωνή μου. Κι ο Ολάντ με ρώτησε: “Και τώρα;”», συνέχισε.

«Αν ήταν “όχι”, είπαμε ότι αυτό, σημαίνει έξοδος από το ευρώ, η Ελλάδα δεν συμφώνησε και εμείς είπαμε ότι μια δημοκρατία δεν μπορεί να αποφασίσει για όλους τους άλλους», τόνισε η κ. Μέρκελ.

• Στη συνέχεια, κλήθηκε να τοποθετηθεί για την προσφυγική κρίση που επηρεάσε την Ευρώπη εκείνη την περίοδο.

«Hξερα ότι κάτι πρέπει να κάνω με το προσφυγικό, ήξερα ότι έπρεπε να μιλήσουμε με τους γείτονες της Ευρώπης. Για αυτό τάχθηκα υπέρ της συμφωνίας με την Τουρκία για το προσφυγικό. Η κατάσταση στην Ελλάδα ήταν δραματική. Eπρεπε να επιστραφούν οι παράνομοι μετανάστες. Η Τουρκία ως αντάλλαγμα πήρε χρήματα. Η πολιτική χρειάζεται ρεαλισμό, έπρεπε να μιλήσω με τον Ερντογάν και δεν μετανιώνω για αυτό», ανέφερε η κα. Μέρκελ.

«Οσοι δεν έχουν λάβει άσυλο πρέπει να επιστραφούν. Οσοι έχουν παραβεί τον νόμο ή είναι τρομοκράτες, πρέπει να απελαθούν. Πάντα πρέπει να συνομιλούμε με τους γείτονές μας. Χρειαζόμαστε συμφωνίες με τα γειτονικά κράτη. Κάποιοι μετανάστες έχουν καταφέρει ιστορίες επιτυχίας κι αυτό είναι εντυπωσιακό», υπογράμμισε η Ανγκελα Μέρκελ, ενώ ανακάλεσε έντονες στιγμές στη διαπραγμάτευση εκείνης της περιόδου.

«Υπήρχαν εντάσεις μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας και συχνά προσπαθήσαμε να διαμεσολαβήσουμε. Ηταν δύσκολες οι συζητήσεις με τον Ερντογάν, δεν συμφωνούσαμε πάντα. Προσπαθούσα να αξιοποιούμε τις μικρές ευκαιρίες, ώστε να μην επιδεινώνονται οι σχέσεις», κατέληξε.

• Ερωτηθείσα για τη σχέση της με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, τόνισε ότι για εκείνον η πτώση της ΕΣΣΔ ήταν το χειρότερο γεγονός του 20ού αιώνα, ενώ για εκείνη ήταν το πιο χαρούμενο. «Είχαμε διαφορετικές οπτικές».

Ο Πούτιν έχει ακόμα αυτή την ιδέα, ότι η Ρωσία πρέπει να ασκεί επιρροή στην Ουκρανία και στη Λευκορωσία, αν και είναι κυρίαρχα κράτη, συνέχισε η κ. Μέρκελ η οποία σημείωσε σχετικά με το ουκρανικό ότι εκείνη από κοινού με τον Σαρκοζί ήταν κατά της ένταξης Ουκρανίας και Γεωργίας στο ΝΑΤΟ. «Θεωρούσα ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις».

«Υπήρξαν χώρες από την ανατολική και κεντρική Ευρώπη που βρέθηκαν υπό τη σοβιετική επιρροή. Αυτοί δεν ήθελαν τη Ρωσία, δεν θεωρούσαν ότι είναι μέρος της Ευρώπης. Η Ρωσία όμως δεν εξαφανίζεται από τον χάρτη και είναι πυρηνική δύναμη, δεν μπορείς να το αγνοήσεις αυτό, εμείς θέλαμε μία εταιρική σχέση με τη Ρωσία και το κάναμε. Μετά την εισβολή στην Ουκρανία μπήκαμε σε μία νέα εποχή και όλα άλλαξαν», συνέχισε η πρώην καγκελάριος η οποία απάντησε ότι σήμερα δεν έχει καμία σχέση με τον Πούτιν. «Πάντα είχαμε μεγάλες διαφωνίες. Στην περίπτωση της Κριμαίας μου είπε ψέματα 2 φορές κι όλα από τότε άλλαξαν», είπε.

• Σε άλλο σημείο της συζήτησης, η κ. Μέρκελ ρωτήθηκε για τον Ντόναλντ Τραμπ, για την εμπειρία μαζί του, αλλά και για τη δεύτερη θητεία του στον Λευκό Οίκο.

«Ο Τραμπ ψηφίστηκε από τον αμερικανικό λαό. Κι εμείς οι Ευρωπαίοι είμαστε μια οντότητα. Ας μην υποτιμάμε τη θέση μας απέναντι στον Τραμπ. Εκείνος σκέφτεται την εικόνα του. Ο κόσμος, όμως, δεν λειτουργεί όπως τα real estate», απάντησε σε πρώτο χρόνο και συνέχισε:

«Δεν ήταν επιθετικός απέναντί μου. Πάντα σκεφτόταν κάτι για να αποσπάσει την προσοχή όλων. Στο Οσλο μου έδωσε το χέρι, ενώ άλλη φορά δεν το έκανε. Εκανα το λάθος και είπα “Ντόναλντ να δώσουμε τα χέρια” και δεν το έκανε για να τραβήξει τα βλέμματα».

Κατά την Ανγκελα Μέρκελ, ο Τραμπ «πάντα προσπαθούσε να αποσπάσει την προσοχή και όλοι να κοιτούν εκείνον». Υποστήριξε πως η μεθοδολογία με την οποία δουλεύει «είναι ξένη για εμάς».

Η πρώην καγκελάριος της Γερμανίας εξέφρασε την άποψη ότι «εμείς ως Ευρωπαίοι πρέπει να είμαστε ενωμένοι απέναντι στους δασμούς» και ότι ο Τραμπ «πρέπει να καταλάβει ότι κι αυτός εξαρτάται από εμάς».

Σε πιο προσωπικό κλίμα, και με τη συζήτηση να οδεύει στο τέλος, η Ανγκελα Μέρκελ μίλησε για τη ζωή μετά την πολιτική, η οποία, όπως είπε, ήταν ευχάριστη στην αρχή, μετά από 16 χρόνια θητείας ως καγκελάριος. «Είναι σωστό και δίκαιο που άλλοι φέρουν πλέον την ευθύνη. Ταξινόμησα τις σκέψεις μου γράφοντας το βιβλίο μου. Τώρα έχω ελεύθερο χρόνο, είναι υπέροχο. Μπορώ να πάω στο θέατρο, να συναντήσω φίλους.Εχω ένα μικρό κτήμα στο Βερολίνο, περπατώ, βλέπω τους φίλους μου, δεν μου λείπει κάτι», είπε μετά.

• Η τελευταία ερώτηση του Αλέξη Παπαχελά ήταν το τι μήνυμα θα έστελνε σήμερα στον ελληνικό λαό.

«Χαίρομαι που στην Ελλάδα έχετε ξεπεράσει την κρίση και προχωράτε», είπε, ωστόσο -αναφερθείσα στην αύξηση του τουρισμού- υπογράμμισε ότι υπάρχουν νέοι άνθρωποι στις πόλεις που βλέπουν τη ραγδαία άνοδο της βραχυχρόνιας μίσθωσης και σκέφτονται “με μας τι θα γίνει;” Πρέπει να ανέβουν οι μισθοί», τόνισε χαρακτηριστικά.

Ερωτηθείσα για τι θα λέγατε στον μέσο Ελληνα σήμερα αν τον βρίσκατε στον δρόμο;, απάντησε: «Συγγνώμη δεν θα ζητούσα, παρουσίασα τα κίνητρά μου. Θα έλεγα καταφέραμε πολλά, δεν μπορώ να φανταστώ την Ε.Ε. χωρίς την Ελλάδα».

Πρόσθεσε ότι «με εντυπωσίασε η αντοχή και η ανθεκτικότητα της ελληνικής κοινωνίας στα χρόνια της κρίσης. Αναρωτήθηκα αν οι Γερμανοί θα άντεχαν. Είστε ένας ωραίος και ισχυρός λαός από τον οποίο θα μπορούσαμε να μάθουμε πολλά».

«Τον Φεβρουάριο του 2010 ξεκαθαρίστηκε ότι το πρόβλημα ήταν όντως μεγάλο. Μου είπαν ότι η Ελλάδα χρειάζεται χρήματα» είπε η κα Μέρκελ και πρόσθεσε ότι με τη «ρήτρα μη διάσωσης» που υπήρχε στο ευρώ, «δεν μπορούσα να δώσω χρήματα».

Ρώτησα τον Γιώργο Παπανδρέου, «εσύ τι θες;» και μου απάντησε: «Τίποτα». Στη συνεδρίαση ο Έλληνας πρωθυπουργός ήταν σιωπηρός, συζητούσαμε έντονα και εγώ έμοιαζα η κακιά που έλεγα ότι «δεν μπορώ να δώσω χρήματα». Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Χέρμαν Βαν Ρομπάι διέκοψε τη συνεδρίαση και έγραψε μερικές φράσεις, «η Ελλάδα θα κάνει όσα πρέπει, θα στηρίξουμε και το ευρώ είναι το κοινό μας νόμισμα».

«Αποφάσισα το 2011 ότι έπρεπε να γίνει ό,τι περνάει από τα χέρια μας για να μείνει η Ελλάδα στη ζώνη του ευρώ» είπε μεταξύ άλλων η κα Μέρκελ και πρόσθεσε ότι «ήταν παρά πολύ δύσκολες οι διαπραγματεύσεις, μετά το δημοψήφισμα του Αλέξη Τσίπρα.

Γνωρίζοντας ότι ο Σόιμπλε ήθελε την Ελλάδα εκτός ευρώ, κάθε ώρα του τηλεφωνούσα και του παρουσίαζα την κατάσταση γιατί ήθελα αυτές οι αποφάσεις να γίνονται από κοινού με τον υπουργό Οικονομικών μου είπε χαρακτηριστικά.

Αναφερόμενη στον Αντώνη Σαμαρά σημείωσε:  «Εγώ ήμουν ο κακός μπάτσος εκείνη την περίοδο. Δεν έκανα κάτι για ενοχλήσω αλλά γιατί ήμουν της άποψης ότι να μπει η χώρα σε σωστή τροχιά.

Ήμασταν φίλοι σε πολιτικό επίπεδο, σε κομματικό επίπεδο, αλλά είχαμε αντικρουόμενες απόψεις πολλές φορές. Ήμουν στο πλευρό του Σαμαρά γιατί θεωρούσα ότι χρειαζόταν κούρεμα χρέους (όπως και ο Σόιμπλε), αλλά ο Τρισ;e είπε πως αν κάνετε κάτι κάτι τέτοιο ολόκληρος ο χρηματοπιστωτικός κόσμος θα χάσει την εμπιστοσύνη του στη ζώνη του Ευρώπη. Ήμουν της άποψης ότι έπρεπε να αποφορτίσω την Ελλάδα από αυτό το βάρος αλλά είχε και η άλλη πλευρά επιχειρήματα.

Έβλεπα τον Τσίπρα και έλεγα «ο Θεός να φυλάει»

Αναφερόμενη στις εντυπώσεις που της δημιουργήθηκαν από την γνωριμία με τον Αλέξη Τσίπρα η κα Μέρκελ είπε: 

«Νομίζω ότι δεν ήταν και τόσο εντυπωσιακή πρώτη φορά γιατί ήταν στις Βρυξέλλες. Μετά τον κάλεσα στο Βερολίνο και ήταν τεταμένη η ατμόσφαιρα. Πήγε και είδε διαδηλωτές σε μια διαδήλωση μπροστά από την Καγκελαρία και χαιρέτισε τους συντρόφους του από το κόμμα… 

Έλεγα ο θεός να φυλάει! Ελπίζουμε να έρθει κάποια στιγμή. Ήρθε κάποια στιγμή και πηγαίνοντας προς το άγημα του λέω «τολμηρό αυτό» και μου λέει ότι πρέπει κανείς να ασχολείται με τους οπαδούς του.

Ψηλαφώντας ήρθαμε ο ένας πιο κοντά στον άλλο. Εκείνος θεωρούσε τις ιδιωτικοποιήσεις πράγματα του διαβόλου, δεν ήταν εύκολο…

Η διαπραγμάτευση των 17 ωρών

«Εγώ δεν ήθελα να φύγει από το ευρώ και εκείνος (σ.σ. ο Τσίπρας) δεν ήθελε μνημόνιο. Ήταν το πιο αιφνιδιαστικό τηλεφώνημα που είχα σε όλη την πολιτική μου καριέρα και ένα από τα πιο σιωπηλά τηλεφωνήματα», είπε η πρώην καγκελάριος για πώς την ενημέρωσε ο Τσίπρας ότι θα προχωρούσε σε δημοψήφισμα. 

Λίγες ώρες νωρίτερα, ο Τσίπρας είχε αρνηθεί να πει «ναι» στη συμφωνία με τους δανειστές.  Η Μέρκελ τον ρώτησε τι θα κάνει και ο Τσίπρας απάντησε: «Θα επιστρέψω στη χώρα μου και θα μιλήσω με την κυβέρνηση μου και το κόμμα».

Και ποιο θα είναι το αποτέλεσμα; ρώτησε η Μερκελ Δεν το γνωρίζω, απάντησε ο Τσιπρας.
Το αποτέλεσμα εκείνης της συζήτησης στην Αθήνα ήταν η διενέργεια δημοψηφίσματος. Και ποια είναι η σύσταση σας; ρώτησε η Μερκελ τον Τσίπρα. 

Μα φυσικά όχι, απάντησε ο Τσίπρας. «Εκεί έχασα τη φωνή μου» είπε η Μέρκελ.
Παρά πολύ γρήγορα μετά τελειώσαμε το τηλεφώνημα. Μου λέει ο Ολάντ: και τώρα;

Αν ήταν «όχι», είπαμε ότι αυτό σημαίνει έξοδος από το ευρώ, η Ελλάδα δεν συμφώνησε και εμείς είπαμε ότι μια δημοκρατία δεν μπορεί να αποφασίσει για όλους τους άλλους.

Στη συνέχεια, η πρώην καγκελάριος αναφέρθηκε στα όσα συνέβησαν μετά το δημοψήφισμα  – επαναλαμβάνοντας μάλιστα την ευαρέσκειά της για το υψηλό επίπεδο της ελληνικής ομάδας που συμφώνησε το 3ο μνημόνιο. 

«Έβαλα τα κλάματα, βίωσα μεγάλη πίεση»

«Ο Ομπάμα δεν γνώριζε καλά το νομικό κομμάτι, τους στόχους της ΕΚΤ. Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ έχει άλλες ευθύνες. Ο Ομπάμα δεν τα γνώριζε όλα, κάποια στιγμή έβαλα τα κλάματα, μου είχε ασκηθεί πίεση.

Ήθελε να πούμε στην ΕΚΤ να δώσει περισσότερο ρευστό. Μου έλεγαν οι σύμβουλοί μου ότι δεν μπορώ να κάνω κάτι τέτοιο, δεν θα γινόταν καν δεκτό από τα γερμανικά δικαστήρια κι αυτό το είχα πει στον Ομπάμα.

Ο Ντράγκι, ως πρόεδρος της ΕΚΤ, «δημιούργησε το Μπαζούκα» και είπε το whatever it takes. Το έκανε μόνος του».

Μεταναστευτικό – Η κατάσταση ήταν δραματική στην Ελλάδα

Καθημερινά ερχόντουσαν 10.000 νέοι πρόσφυγες όποτε κάτι έπρεπε να κάνω.

Θα μπορούσαμε να αποτρέψουμε τους πρόσφυγες από την Αυστρία στη Γερμανία αλλά αυτό δεν αρκούσε. Για αυτό τάχθηκα υπέρ του σχεδίου Ευρωπαϊκής Ένωσης – Τουρκίας. Η κατάσταση στην Ελλάδα ήταν δραματική. Η Τουρκία δεν έκανε τίποτε.

Το 95% των προσφύγων δεν έμπαινε στην ΕΕ. Ως αντάλλαγμα η Τουρκία πήρε χρήματα. Ήταν παρά πολύ μεγάλη πίεση εκείνη την περίοδο. 

Με κάλεσαν στην Κωνσταντινούπολη, πήγα σε εκείνα τα ανάκτορα, πολύ εντυπωσιακές οι καρέκλες, αλλά έπρεπε κάτι να κάνω. η πολιτική είναι real Politik, ήμουν υποχρεωμένη να μιλήσω με τον Ερντογάν.

Χαίρομαι που η Ευρώπη έχει προχωρήσει και έχει καταρτίσει ένα κοινό ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου. Αυτοί που δεν έχουν λάβει άσυλο πρέπει να επιστραφούν στις χώρες τους. Οι στόχοι να πολεμήσουμε τους διακινητές είναι φυσικά σωστοί.

Η κρίση με την Τουρκία

«Πάντα πρέπει να συνομιλούμε με τους γείτονες μας. Ιδίως τα θαλάσσια σύνορα μας δεν μπορούν να προστατευθούν μόνο με τη frontex.

Αν αποσοβήθηκε ελληνοτουρκικό επεισόδιο; Ναι υπήρξαν εντάσεις πολλές φορές προσπαθήσαμε να διαμεσολαβήσουμε.

Στις συνομιλίες καταλάβαινα ποσό δύσκολο ήταν να βρούμε κοινούς τόπους. Επειδή το κλίμα μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας ήταν αρκετά επιθετικό κάποιες φορές. Προσπάθησα να συνεισφέρω αλλά μόνο με μισά βήματα μπορούμε να τα καταφέρουμε.

Ο Πούτιν, η ΕΣΣΔ και ο πόλεμος στην Ουκρανία

 Για τον Πούτιν, η διάλυση της ΕΣΣΔ, ήταν το χειρότερο γεγονός του 20 αιώνα και του είπα ότι για μένα ήταν το πιο ευχάριστο της ζωης μου. Οι οπτικές γωνιές μας ήταν εντελώς διαφορετικές.  Ο Πούτιν έχει ακόμη αυτήν την ιδέα πως η Ρωσία πρέπει να ασκεί επιρροή σε αυτά τα κράτη (Ουκρανία και Λευκορωσία). Από την άποψη του διεθνούς δικαίου αυτό που έκανε τον Φεβρουάριο του 2022 είναι να παραβεί όλους τους όρους του διεθνούς δικαίου.

Ήμουν κατά,  από κοινού με τον Σαρκοζί, στην διεύρυνση του ΝΑΤΟ σε Ουκρανία και Γεωργία -στο Βουκουρέστι, το 2008.

Η Ρωσία δεν εξαφανίζεται από το χάρτη και είναι η μεγαλύτερη πυρηνική δύναμη στον κόσμο, δεν μπορώ να το αγνοήσω αυτό.

Εμείς θέλουμε μια εταιρική σχέση με τη Ρωσία και την προσπάθεια αυτήν την κάναμε. Με την εισβολή τον Φεβρουάριο το 2022 έχουμε μια νέα εποχή. 

Δεν έχω καμία σχέση με τον Πούτιν (τώρα). Πάντα είχαμε μεγάλες διαφωνίες αλλά στην περίπτωση της Κριμαίας μου είπε 1-2 φορές ψέματα και αυτό άλλαξε τη σχέση μας.

Για τον Tραμπ όλα είναι ένα… deal

«O Τραμπ ψηφίστηκε από τον αμερικανικό λαό θα πρέπει να τον αντιμετωπίσουμε. Και εμείς οι Ευρωπαίοι είμαστε μια οντότητα, σας μην το υποτιμούμε. Όλα είναι deal για αυτόν. Δεν λειτουργεί έτσι ο κόσμος.

Είναι παρά πολύ δύσκολο να πετύχουμε κοινά αποτελέσματα – με τον Τραμπ. Δεν είναι καλές ειδήσεις, είμαι πεπεισμένη για αυτό. Πάντα σκεφτόταν κάτι για να τραβήξει την προσοχή όλων.

Έκανα το λάθος και είπα: Ντόναλντ πρέπει να δώσουμε τα χέρια αλλά δεν το έκανε. Πάντα προσπαθούσε να αποσπάσει την προσοχή και όλοι να κοιτούν εκείνον».

Εντυπωσιάστηκα πως άντεξαν οι Έλληνες με τα 60 ευρώ, οι Γερμανοί δεν θα άντεχαν

Ερωτηθείσα για «τι θα λέγατε στον μέσο Ελληνα σήμερα αν τον βρίσκατε στον δρόμο;», απάντησε: Συγγνώμη δεν θα ζητούσα, παρουσίασα τα κίνητρά μου. Θα έλεγα καταφέραμε πολλά, δεν μπορώ να φανταστώ την Ε.Ε. χωρίς την Ελλάδα.

«Με εντυπωσίασε πραγματικά (η αντοχή της ελληνικής κοινωνίας), επειδή τότε, εκείνη την πιο δύσκολη περίοδο με το δημοψήφισμα, οι άνθρωποι δεν μπορούσαν παρά να βγάλουν μόνο 60 ευρώ από την τράπεζα. Έλεγα ότι οι Γερμανοί δεν θα το άντεχαν…»

«Δεν πιστεύω ότι μπορούμε να καταπολεμήσουμε οριστικά την παράνομη μετανάστευση στα γερμανοαυστριακά ή στα γερμανοπολωνικά σύνορα», δήλωσε η κυρία Μέρκελ σε εκδήλωση για το βιβλίο της που πραγματοποιήθηκε στην πόλη Νόι-Ουλμ της Βαυαρίας.

Ερωτώμενη σχετικά με τα μέτρα της νέας κυβέρνησης, η πρώην καγκελάριος τόνισε ότι πάντα υποστήριζε τις ευρωπαϊκές λύσεις και προέταξε την ανάγκη καλύτερης φύλαξης των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ.

«Οι μονομερείς ενέργειες μεμονωμένων κρατών θα μπορούσαν να κοστίσουν στην Σένγκεν και στην ελευθερία μετακίνησης στην Ευρώπη. Πρέπει να αναζητήσουμε λύσεις εντός ΕΕ. Διαφορετικά μπορεί να δούμε την Ευρώπη να καταστρέφεται και δεν θα ήθελα να το ζήσω αυτό», ανέφερε η Άνγκελα Μέρκελ.

Σπύρος Σιδέρης

Η Μέρκελ δεν ήταν η μοναδική από τους Ευρωπαίους πρωταγωνιστές στην κρίση χρέους που ταλάνισε την ΕΕ που αφιέρωσε ένα μέρος των απομνημονευμάτων της. Είχαν προηγηθεί ο πρώην Γάλλος Πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ, ο πρώην επικεφαλής του Eurogroup Ολλανδός Υπουργός Οικονομικών Γερούν Ντάισελμπλουμ και ο Τσάρος της Γερμανικής οικονομίας Βόλφγκανγκ Σόιμπλε.

Φρανσουά Ολάντ

«Δεν ξέρω αν ο Αλέξης Τσίπρας δικαιωθεί για τις θαρραλέες επιλογές του. Μπορώ όμως να βεβαιώσω ότι στη διαχείριση της κατάστασης λειτούργησε σαν Ευρωπαίος και σαν αριστερός».

Η μαρτυρία είναι του πρώην Προέδρου  της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ στα απομνημονεύματα του με τίτλο «Μαθήματα εξουσίας» που κυκλοφόρησαν το 2018 στη Γαλλία και καλύπτουν μεταξύ άλλων και το παρασκήνιο των δραματικών διαβουλεύσεων με τον Αλέξη Τσίπρα και την Γερμανίδα καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ στην αντιμετώπιση της εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ, το γνωστό μας Grexit.

Το Grexit απασχολούσε έντονα τους Ευρωπαίους ηγέτες από το 2010 διχάζοντας τους μεταξύ της αποπομπής της Ελλάδας από  το ευρώ και της παραμονής της. Ο Γάλλος Πρόεδρος ήταν φανατικός υποστηρικτές του «Σώστε την Ελλάδα που ενσαρκώνει τον πολιτισμό της Ευρώπης» προσπαθώντας επίμονα να πείσει τους ομολόγους του ότι «το ευρωπαϊκό συμφέρον περνάει μέσα από τη σωτηρία της Ελλάδας» και κυρίως ότι «η έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ με ρήγμα τη συνοχή της ευρωζώνης απειλεί όχι μόνον την Ελλάδα , αλλά και την Ευρώπη»

Στην προσπάθεια του αυτή ο Ολάντ είχε σύμμαχό του την Άγκελα Μέρκελ η οποία έδειχνε μεγάλη προθυμία στην προώθηση των θεμάτων της Ευρώπης. «Η Μέρκελ παίζει ευρωπαϊκά , μπορείς να υπολογίζεις σε εκείνη» είπε ο Ολάντ στον Τσίπρα και η Μέρκελ δεν τον διέψευσε.

Για τον Γάλλο πρόεδρο όλα άρχισαν τον Ιανουάριο του 2015 όταν «η λαϊκή οργή στην Ελλάδα έφερε στην κυβέρνηση ένα ριζοσπαστικό αριστερό κόμμα τον ΣΥΡΙΖΑ με αρχηγό τον Αλέξη Τσίπρα».

Ο νέος ηγέτης και νεότερος Έλληνας πρωθυπουργός «έρχεται  αποφασισμένος να επαναδιαπραγματευτεί σκληρά τους όρους που επιβλήθηκαν στην Ελλάδα για τη διάσωση της από τρεις θεσμούς που άκουγαν στο γοητευτικό όνομα Τρόικα».

Λόγω προνομιακών διμερών σχέσεων ο Ολάντ είναι ο πρώτος Ευρωπαίος ηγέτης που δέχεται επίσημα τον Αλέξη Τσίπρα στο Μέγαρο των Ηλυσίων στις 4 Φεβρουαρίου 2015.

• Ο Ολάντ περιγράφει με χιούμορ την πρώτη τους αυτή συνάντηση: «Ανοιχτό πουκάμισο, χωρίς γραβάτα, προσηνής, γλυκομίλητος με φοιτητικά αγγλικά και χαριτωμένη ελληνική προφορά. Έξυπνος με ευφράδεια και μια φαινομενική ηρεμία που όμως δεν μπορούσε να κρύψει την ανησυχία του. Ήταν ευχαριστημένος που ο άνεμος της δημοκρατίας στην Ελλάδα φύσηξε προς το μέρος του, αλλά φοβόταν μήπως η καταιγίδα που είχε ξεσπάσει του αλλάξει πορεία».

Αν και του αναγνωρίζει πολιτική εμπειρία για την ηλικία του, τον συμβουλεύει να επιλέξει συμμάχους προτείνοντας να βασιστεί στον Γιούνκερ, πρόεδρο της Κομισιόν, στον Ντράγκι της ΕΚΤ και στην Μέρκελ «που ξέρει να επιμένει και να συμβιβάζεται όπου χρειαστεί».

Όσο ενημέρωνε τον Έλληνα πρωθυπουργό, ο Γάλλος πρόεδρος τον αισθανόταν «αμήχανο», όπως λέει, ίσως γιατί «άσκησε πολύ σκληρή κριτική στην Ευρώπη και στην προεκλογική του καμπάνια».

Είναι πρόσφατα τα πανό στις διαδηλώσεις του ΣΥΡΙΖΑ που έστελναν την Α. Μέρκελ «στο σπίτι της», αλλά αυτά έχουν πια ξεχαστεί.  Τώρα η καγκελάριος καλεί τον Έλληνα πρωθυπουργό στο Βερολίνο για να προωθήσουν τις ελληνικές εκκρεμότητες και η συνάντηση παρατείνεται με πρωτοβουλία και των δύο γιατί κρίνεται ιδιαίτερα κρίσιμη. Η καλή προσωπική τους σχέση τους βοηθάει να συμφωνήσουν ότι διαφωνούν και «την άβυσσο που τους χωρίζει». Συναποφασίζουν να την αντιμετωπίσουν σιγά σιγά και σταδιακά.

• Στο μεταξύ ο Ολάντ μάχεται το GREXIT, που προτείνεται πλέον «ως προσωρινό» από τον Γερμανό υπουργό Οικονομικών Σόιμπλε προκειμένου να καμφθούν οι αντιδράσεις. Η έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ άλλη μια φορά στο τραπέζι με όλο και περισσότερες δυνάμεις να την πιέζουν.

Ο Γάλλος πρόεδρος είναι κατηγορηματικός. «Αποκλείεται να δεχθούμε αυτό το σενάριο για μια χώρα σαν την Ελλάδα που μπήκε στην ΕΟΚ το 1981 με πρωτοβουλία της Γαλλίας, ούτε να δεχθούμε να τιμωρηθεί ένας ηγέτης χωρίς να έχει ακόμα αναπτύξει την στρατηγική του» γράφει ο Ολάντ στα απομνημονεύματά του, με τον Γάλλο πρόεδρο να ζητά από τους ομολόγους του μια ευκαιρία για τον Τσίπρα ώστε «να κριθεί από τα έργα του και όχι για τις απόψεις του».

Μετά από τέσσερις μήνες άκαρπης διαπραγμάτευσης και λίγο πριν λήξει  η προθεσμία του Προγράμματος Βοήθειας της Ελλάδας στο τέλος Ιουνίου, ο Τσίπρας σε κοινή τηλεφωνική επικοινωνία με τη Μέρκελ και τον Ολάντ τους πληροφορεί ότι «αρνείται τις τελευταίες ευρωπαϊκές προτάσεις και θα προχωρήσει σε δημοψήφισμα».

Παρατεταμένη σιωπή! Επιχειρεί να την «σπάσει» ο Γάλλος πρόεδρος μόλις συνέρχεται από την έκπληξη.

• Ολάντ: Ποια θα είναι η ερώτηση;
• Τσίπρας: Είναι τόσο απλό. Η ερώτηση θα είναι «δέχεστε τη συμφωνία που διαπραγματευθήκαμε στις Βρυξέλλες;».
• Μέρκελ: Και ποια θα είναι η απάντηση ;
• Τσίπρας : Η απάντηση θα είναι όχι.
• Ολάντ: Κέρδισες εσύ, αλλά έχασε η Ελλάδα. Και έδωσες επιπλέον στους εχθρούς σου τα επιχειρήματα που τους έλειπαν για να αποκλείσουν τη χώρα από το ευρώ. Θέλεις να βγεις ή να επιχειρήσουμε μια νέα διαπραγμάτευση πληρώνοντας το τίμημα;
• Τσίπρας: Είμαι έτοιμος.
• Ολάντ: Τότε βοήθησε με, να σε βοηθήσω. Η Γαλλία δεν μπορεί να κάνει τίποτα χωρίς τη συνδρομή σου.

Το ίδιο βράδυ έρχεται η Μέρκελ στο Παρίσι για ένα γεύμα εργασίας κι όπως γράφει ο Ολάντ, «προετοιμάζουμε το επόμενο Συμβούλιο που θα είναι αποφασιστικό, αλλά κανείς δεν είναι αισιόδοξος . Η καγκελάριος για πρώτη φορά λέει ότι «θα πρέπει να εργαστούμε και για την περίπτωση εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ έχοντας ένα plan Β», ενώ ο Τσίπρας μου εξομολογήθηκε σε ένα διάλειμμα του Συμβουλίου με πικρία, ότι είναι πολύ κοντά στην παραίτηση.

• Φτάνουμε έτσι στη μοιραία νύχτα της 12ης Ιουλίου. Σε τριμερείς επιτροπές παρουσία του Προέδρου της Κομισιόν και του Προέδρου του Συμβουλίου εξετάζουμε το σχέδιο διάσωσης τους Ελλάδας και τα ανταλλάγματα που οφείλει να αποδεχθεί ο Τσίπρας.

Είναι η ζόρικη νύχτα του Αλέξη Τσίπρα που «με πόνο ψυχής και αποφασισμένος να κρατήσει την Ελλάδα στο ευρώ αναγκάζεται να αποδεχθεί αυτά που αρνήθηκε την προηγουμένη…. Αναλαμβάνει παλικαρίσια τις ευθύνες του» σχολιάζει ο Ολάντ  και «δεσμεύεται να ψηφίσει στο Κοινοβούλιο τις προσεχείς ημέρες τα όσα έχουνν αποφασισθεί».

• Στις 5 τα ξημερώματα οι διαβουλεύσεις  ακόμα συνεχίζονται. Μέρκελ και Ολάντ αναζητούν μια συμφωνία με τον Τσίπρα, ενώ οι άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες μισοκοιμούνται στο διπλανό δωμάτιο βυθισμένοι στις πολυθρόνες τους.
• Στις 9 το πρωί κατάφεραν να βρουν μια κοινά αποδεκτή φόρμουλα και να συμφωνήσουν. Ο Έλληνας πρωθυπουργός κάθε άλλο παρά ενθουσιασμένος. Ήταν ο μόνος που δεν πανηγύριζε. «Ξέρει τι τον περιμένει, έχει να πείσει άλλους».

Για τον ίδιο τον Ολάντ ήταν ένα happy end που δικαίωσε τις απόψεις του και αναθέρμανε την ατμομηχανή του γαλλο-γερμανικού άξονα, αφού εκτέλεσε μια «αδύνατη αποστολή με τον πιο ανώδυνο τρόπο». Την ικανοποίησή της δεν έκρυβε και η καγκελάριος  για το θρίλερ που είχε αίσιο τέλος για την ΕΕ και την από εδώ και πέρα  συνεργασία της με τον Τσίπρα.

Καταλήγοντας ο Ολάντ σημειώνει ότι «όμως τίποτα δεν θα μπορούσε να γίνει χωρίς την Άγκελα Μέρκελ, όπως τίποτα δεν θα μπορούσε να γίνει  και χωρίς εμάς. Η καγκελάριος που απεχθάνεται τις προσποιήσεις έδειξε όχι μόνο θέληση και ικανότητα στην αναζήτηση συμβιβαστικών λύσεων».

Γερούν Ντάισελμπλουμ

Στο βιβλίο «Η κρίση του Ευρώ: Η ιστορία εκ των έσω σε Ευρώπη, Ελλάδα και Κύπρο» ο Γερούν Ντάισελμπλουμ αφηγείται «την ιστορία από μέσα», όπως λέει ο υπότιτλος. Αλλά από τη δική του οπτική γωνία, άρα εξ ορισμού ελλιπή, προειδοποιεί εκ των προτέρων στον πρόλογο.

Ωστόσο, πέρασε τρία χρόνια σε ένα από τα σημαντικότερα πόστα της ευρωπαϊκής πολιτικής επικεφαλής του Eurogroup με την προεδρία του Ντάισελμπλουμ να σημαδεύεται κυρίως από την ελληνική κρίση και το προοίμιο του τρίτου πακέτου έκτακτης ανάγκης.

Όπως σημειώνει «ο σκοπός αυτού του βιβλίου είναι επίσης να κατανοήσουμε λίγο καλύτερα τους δύσκολους συμβιβασμούς που κάνουν εκεί [Ελλάδα]».

Ο Ολλανδός πολιτικός αναφέρεται στο βιβλίο του περισσότερο στον Γιάννη Βαρουφάκη παρά στον Αλέξη Τσίπρα, καθώς μ΄αυτόν έρχεται σε αντιπαράθεση εντός της αίθουσας που συνεδρίαζε το Eurogroup. Τον παρομοιάζει δε μ’ ένα προβληματικό μικρό αγόρι που το διώχνουν από την τάξη, και αντί να συμπεριφερθεί σωστά στο διάδρομο για να επιστρέψει στην τάξη, προσπαθεί να διαλύσει το σχολείο.

«Το να γκρεμίζεις το σχολείο δεν έπιασε όμως. Αλλά υπάρχει ένα μικρό αγόρι που το δοκίμασε αυτό» σημειώνει ο Ντάισελμπλουμ για τον Γιάνη Βαρουφάκη.

Αναφερόμενος στο Eurogroup o Ολλανδός πολιτικός σημειώνει ότι «είχα μόλις γίνει υπουργός Οικονομικών όταν μου ζητήθηκε να γίνω πρόεδρος. Στην αρχή δεν το πήρα στα σοβαρά, αλλά στη συνέχεια σκέφτηκα: πρέπει να πηγαίνω σε αυτές τις συνεδριάσεις ούτως ή άλλως, οπότε γιατί όχι;»

Ο Ντάισελμπλουμ δεν συνειδητοποίησε τότε ότι ένας φάκελος βρωμούσε κάπου στη γωνία, όπως λέει ο ίδιος. Η Κύπρος είχε ήδη ζητήσει έκτακτη βοήθεια, αλλά δεν έγινε τίποτα γι’ αυτό. «Η κατάσταση είχε ξεφουσκώσει», λέει.

Λίγο αργότερα, η χώρα διασώθηκε με δισεκατομμύρια σε βοήθεια από τις ευρωπαϊκές χώρες και το ΔΝΤ, αλλά με την προϋπόθεση ότι οι επενδυτές θα αιμορραγούσαν μαζί της αντί να αφήσουν τον λογαριασμό στον φορολογούμενο, όπως συνέβαινε μέχρι τότε. «Υπάρχει βέβαια μια πολιτική άποψη πίσω από το να βοηθήσουν οι μεγάλες επιχειρήσεις να πληρώσουν», λέει ο Dijsselboem.

• Ένας άλλος και πολύ μεγαλύτερος φάκελος για το Eurogroup ήρθε εξίσου απροσδόκητα. Η Ελλάδα είχε μόλις λάβει δύο πακέτα έκτακτης ανάγκης και τώρα έδειχνε και πάλι σημάδια ανάκαμψης.

Αυτή ήταν προφανώς μια καλή στιγμή το 2014 για τον νυν πρωθυπουργό Σαμαρά να προκηρύξει πρόωρες εκλογές, αλλά έχασε από τον «νέο παιδί στο τετράγωνο» Αλέξη Τσίπρα και τον υπουργό Οικονομικών του Βαρουφάκη που «Υποσχέθηκαν ότι οι πύλες του παραδείσου θα ανοίξουν ξανά. Στη συνέχεια, όλα κατέρρευσαν και πάλι».

Σε μια από τις πρώτες συναντήσεις του με τον Βαρουφάκη, ο Ντάισελμπλουμ είπε ότι Έλληνας πολιτικός «πετούσε χειροβομβίδες στο τραπέζι». Όπως εξηγεί  «είναι πολύ εύγλωττος και ευγενικός [ο Βαρουφάκης], οπότε διατυπώνει πολύ ωραία και είναι πολύ διακριτικός στην επαφή. Αλλά εν τω μεταξύ, λέει τα πιο ριζοσπαστικά πράγματα».

«Ήμουν εντάξει με τη νέα κυβέρνηση που ήθελε να μιλήσει ξανά για το πρόγραμμα βοήθειας. Ήμουν πρόθυμος να τους δώσω αυτό το περιθώριο. Αλλά κάποια πράγματα δεν μπορούσαν να γίνουν, μεταξύ άλλων και από νομικής πλευράς» τονίζει ο πρώην πρόεδρος του Eurogroup.

«Το μόνο που έπρεπε να κάνουμε ήταν να δείξουμε ενότητα και να πούμε ότι βρισκόμαστε σε συζητήσεις για ένα πακέτο έκτακτης ανάγκης για να σταθεροποιήσουμε τα πράγματα. Με αυτόν τον τρόπο, ο Βαρουφάκης έπρεπε να υποσχεθεί ότι θα τηρήσει τις παλιές συμφωνίες και θα αποπληρώσει τα δάνεια. Εκεί λοιπόν τα πράγματα συνέχισαν να πηγαίνουν στραβά».

«Έκανε κουβέντα ότι δεν ήθελε πακέτο βοήθειας και επίσης ανέφερε ενδιάμεσα ότι δεν ήθελαν να αποπληρώσουν τίποτα. Το χάος ήταν πλήρες».

Ο Βαρουφάκης προκάλεσε την οργή των συναδέλφων του υπουργών στο Eurogroup με κάποιον να τον αποκαλεί «τζογαδόρο», ενώ ένας άλλος τον φώναξε «ερασιτέχνη».

• Αναφερόμενος στις συζητήσεις ο Ντάισελμπλουμ επισήμανε ότι «ίσως το πιο χαρακτηριστικό ήταν η στιγμή που ο Βαρουφάκης «προσφέρθηκε» να δημιουργήσει μια ανεξάρτητη δημοσιονομική αρχή στην Ελλάδα για να διασφαλίσει ότι τηρούνται οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες. Θα προσάρμοζαν τον προϋπολογισμό τους αν ξέφευγε από την πορεία του».

«Μα ένας τέτοιος μηχανισμός υπάρχει ήδη! Έκανε προτάσεις που έχουν από καιρό κατοχυρωθεί στις ευρωπαϊκές συνθήκες, αλλά που η Ελλάδα δεν συμμορφώθηκε! Νομίζω ότι πραγματικά δεν το γνώριζε αυτό».

«Ο Σλοβάκος υπουργός τον κοίταξε αυστηρά μετά την ομιλία του, κούνησε το κεφάλι του και είπε «Απίστευτο» δύο φορές στη σειρά. Στη συνέχεια η αίθουσα σιώπησε».

Το καλοκαίρι του 2015, η πίεση για Grexit γίνεται πολύ ισχυρή. Πολλές χώρες ήθελαν να καταρτιστούν συγκεκριμένα σχέδια. «Όλες οι χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, δηλαδή η Αυστρία, η Σλοβακία και η Σλοβενία, καθώς και οι χώρες της Βαλτικής ήταν σκληρά κριτικές απέναντι στην Ελλάδα, όμως η Γερμανία ήταν ακόμα γλυκιά» σημειώνει ο Ολλανδός πολιτικός για να προσθέσει ότι «στο τέλος, μόνο η Γαλλία και η Ιταλία συνέχισαν να υποστηρίζουν μια λύση, αν και ο Βαρουφάκης είχε σπάσει και εκεί όλα τα παράθυρα. Αυτό λειτούργησε την τελευταία στιγμή».

Στόχος για τον Ντάισελμπλουμ ήταν να κρατήσει τους Έλληνες στην Ευρωζώνη κι όπως εξηγεί «αυτή ήταν η πολιτική μου εντολή. Κανείς δεν μου είπε να οργανώσω ένα Grexit. Η εντολή μου ήταν να κρατήσω την ευρωζώνη ενωμένη».

«Το Grexit ήταν, φυσικά, μια συνεχής παρουσία. Για κάποιους ως μια ελκυστική προοπτική, για πολλούς ως ένα ραβδί. Δεν πρέπει να υποτιμήσουμε τις επιπτώσεις ενός Grexit για την Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρώπη. Τόσο σε πολιτικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο» σημειώνει ο πρώην πρόεδρος του Eurogroup προσθέτοντας ότι τη μεγαλύτερη υποστήριξη την πήρε από τον Μαρκ Ρούτε.

Βόλφγκανγκ Σόιμπλε

Στα απομνημονεύματα του Σόιμπλε, «Η ζωή μου στην πολιτική» ένα τεράστιο κεφάλαιο σχεδόν 100 σελίδων αφιερώνεται στα χρόνια του ως υπουργός Οικονομικών από το 2009 έως το 2018 όπου συμπεριλαμβάνονται η διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers, η ευρωκρίση και ειδικότερα ελληνική κρίση, η οποία “ταυτίστηκε” με το γραφείο του στην Wilhelmstraße 97.

• «Ραντεβού με τη παγκοσμιοποίηση. Ως υπουργός Οικονομικών στο επίκεντρο νέων κρίσεων» είναι ο τίτλος του επίμαχου κεφαλαίου που ξεκινάει ήδη από τις πρώτες κιόλας γραμμές με Ελλάδα.

«Λίγες μόλις μέρες πριν αναλάβω τα καθήκοντά μου στα τέλη Οκτωβρίου 2009, ο Έλληνας υπ. Οικονομικών Γιώργος Παπακωνσταντίνου, ο οποίος επίσης μόλις είχε αναλάβει τα καθήκοντά του, παραδέχτηκε ότι η προηγούμενη ελληνική κυβέρνηση, χρησιμοποιώντας παραποιημένα στοιχεία, εξαπάτησε τους εταίρους για να ενταχθεί στο ευρώ (…) Αποκάλυψε ότι η χώρα ζει πάνω από τις δυνατότητές της και ότι υπάρχει σημαντική ανάγκη για εξυγίανση (…) Ήδη από την άνοιξη του 2010, η Ελλάδα δεν ήταν πλέον σε θέση να χρηματοδοτηθεί στις αγορές. Υπήρχε κίνδυνος χρεοκοπίας.»

Ο Σόιμπλε θυμάται μάλιστα ότι ενώ ο ίδιος βρισκόταν στην ιδιωτική του οικία άρρωστος με υψηλό πυρετό τον Μάιο του 2010, του τηλεφώνησε η Άγκελα Μέρκελ από τη Μόσχα. «Την Κυριακή θα ταξίδευα στις Βρυξέλλες για το Eurogroup όπου οι υπ. Οικονομικών των κρατών-μελών θα συνέρχονταν εκτάκτως για να εγκρίνουν το πρόγραμμα βοήθειας των 110 δις για την Ελλάδα (…) Η καγκελάριος μου μετέφερε την ανησυχία των διεθνών εταίρων ότι η ελληνική κρίση θα μπορούσε να επηρεάσει το σύνολο της ευρωζώνης». Μεταξύ των διεθνών εταίρων βρισκόταν και η Κίνα, αναφέρει ο Σόιμπλε.

• Την ίδια ώρα η κατάσταση της υγείας του παρουσίαζε επιδείνωση. Η επεισοδιακή άφιξη στις Βρυξέλλες για το έκτακτο Eurogroup ήταν μόνο η «πρόγευση για τα άγρια χρόνια που θα ακολουθούσαν». Όπως αποκαλύπτει: «Πέταξα την Κυριακή με αεροσκάφος της πολεμικής αεροπορίας για τις Βρυξέλλες ενάντια σε κάθε ιατρική λογική. Με συνόδευσε η σύζυγός μου για προληπτικούς λόγους». 

Αμέσως μετά την άφιξη στις Βρυξέλλες, μεταφέρθηκε στα επείγοντα νοσοκομείου των Βρυξελλών για ακούσει: «Κύριε Σόιμπλε είστε πολύ άρρωστος». Μεταξύ νοσοκομείου και Eurogroup, «μετά από αυτές τις επίπονες, για γερά νεύρα ημέρες, η Ελλάδα είχε σωθεί για την ώρα, οι χρηματαγορές κάπως ηρεμούσαν, ο κυβερνητικός συνασπισμός γκρίνιαζε και η αντιπολίτευση επαινούσε τη διάσωση. Έπρεπε ωστόσο ακόμη να αποδειχθεί εάν τα μέτρα θα ήταν βιώσιμα (…) Επιστρέφοντας η γυναίκα μου με συνόδευε πάλι, μεταφέροντας ένα μπουκάλι με φαρμακευτικό έγχυμα, το οποίο έδεσε με ένα κορδόνι μέσα στο αεροσκάφος. Δεν θα ξεχάσω ποτέ την εικόνα: την ώρα που η υγεία μου κρεμόταν από ένα κορδόνι, η σταθερότητα του ευρώ και μαζί το μέλλον της Ευρώπης κρέμονταν από μια κλωστή». Ο Σόιμπλε χαρακτηρίζει  το 2010 «annus horribilis» [φριχτή χρονιά] τόσο για την Ελλάδα όσο και για την υγεία του.

• Ο Σόιμπλε διατρέχει καρέ-καρέ όλο το χρονικό της ελληνικής κρίσης με κάθε τεχνική λεπτομέρεια για τα πακέτα διάσωσης, τα κρίσιμα Eurogroup, την αγωνία στο Βερολίνο αλλά και την εχθρική εικόνα που άρχισε να σχηματίζεται για τη Γερμανία στην Ελλάδα, εκεί όπου ταυτόχρονα η κοινωνία έβραζε και το πολιτικό τοπίο γνώριζε πρωτόγνωρους κλυδωνισμούς.

Ο Σόιμπλε αναφέρει: «Από την αρχή της κρίσης ήμουν ένας από εκείνους που ήθελαν να βοηθήσουν τους Έλληνες να βγουν από την επισφαλή κατάσταση στην οποία είχαν περιέλθει, κάτι που ξεθώριασε μετέπειτα λόγω των εξελίξεων (…) Η Μέρκελ από την άλλη πλευρά επέμεινε εξαρχής στην εμπλοκή του ΔΝΤ στην ευρωπαϊκή πολιτική διαχείρισης κρίσεων».

Στη συνέχεια, όπως θυμάται, οι Έλληνες επέρριψαν στις Βρυξέλλες και το Βερολίνο τις ευθύνες για τα «άκαμπτα» μέτρα λιτότητας. «Είναι το συνηθισμένο blame game που οι Έλληνες ήξεραν να παίζουν με μεγάλη επιτυχία». Σε άλλο σημείο αναφέρει προκαλώντας αίσθηση: «Η εικόνα μου ως «άγριου σκύλου» στις ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις δεν με ενόχλησε. Τουλάχιστον ήταν ξεκάθαρο ότι επιχειρηματολογούσα υπέρ του μέλλοντος της Ευρώπης. Άλλωστε η κρίση δεν αφορούσε πλέον μόνο την Ελλάδα αλλά το ευρωπαϊκό εγχείρημα. Γι αυτό ακριβώς όμως με πλήγωνε η στρεβλή εικόνα ενός ‘δήμιου’ της ευρωπαϊκής ιδέας που μου απένειμαν οι επικριτές καθώς εξελισσόταν η ευρωκρίση».

Ο Σόιμπλε επιβεβαιώνει ότι η ιδέα για ένα «time-out», όπως το αποκαλεί, για την Ελλάδα από την ευρωζώνη προκειμένου να ανακάμψει, ήταν κάτι που άρχισε να εξετάζει από το 2010 «ως ultima ratio, τότε ακόμη σε συμφωνία με την καγκελάριο» διευκρινίζοντας ότι «οι ίδιοι οι Έλληνες θα έπρεπε να αποφασίσουν γι’ αυτό γιατί ήμουν πεπεισμένος ότι η χώρα θα μπορούσε να βοηθηθεί μόνο εάν η ίδια ήθελε να βοηθήσει τον εαυτό της».

• Αναφέρεται και στη συνάντησή του με τον τότε υπ. Οικονομικών Ευάγγελο Βενιζέλο, σε βραβευμένο εστιατόριο του Βερολίνου και όχι στο υπουργείο Οικονομικών «σε μια πιο ευχάριστη ατμόσφαιρα και ως ένδειξη εκτίμησης (…) για να του εξηγήσω τις αμφιβολίες μου (…) Θα είχε η ελληνική κυβέρνηση τη δύναμη να εφαρμόσει γρήγορα τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις για την βελτίωση της ανταγωνιστικότητας; Συζητήσαμε εκτενώς και πολύ ανοιχτά. Σε κάθε περίπτωση δεν έτρωγε σχεδόν τίποτα (ο Βενιζέλος) όση ώρα παρέθετα τις δύο εναλλακτικές σκέψεις μου».

Συνοπτικά αυτές οι δύο εναλλακτικές ήταν: προσωρινή έξοδος από την ευρωζώνη με βοήθεια από την ΕΕ ή παραμονή στην ευρωζώνη με σκληρές μεταρρυθμίσεις που θα συνεπάγονταν μια μακρά, επώδυνη περίοδο εξυγίανσης με εσωτερική υποτίμηση. «Κατέστησε σαφές (ο Βενιζέλος) ότι η Ελλάδα θέλει να παραμείνει στην ευρωζώνη υπό οποιεσδήποτε συνθήκες», θυμάται ο Σόιμπλε υποσημειώνοντας τις πρωθυπουργικές βλέψεις που είχε τότε ο Ευάγγελος Βενιζέλος. Όπως μάλιστα εκ των υστέρων: «Αυτή ήταν επιλογή των Ελλήνων, όχι των άλλων Ευρωπαίων».

• Εκτενείς είναι οι αναφορές και στις κοπιώδεις παρασκηνιακές πιέσεις στον πρωθυπουργό Γιώργο Παπανδρέου για το δημοψήφισμα που σχεδιαζόταν αλλά τελικά δεν έγινε, στο περιθώριο της Συνόδου του G-20 στις Κάννες.

«Εκεί έζησα από κοντά  πώς μίλησαν στον Παπανδρέου ο Μπαράκ Ομπάμα, ο Νικολά Σαρκοζί, η Άγκελα Μέρκελ, η Κριστίν Λαγκάρντ και ο Μάριο Ντράγκι και τελικά  πώς του υπαγόρευσαν τη διατύπωση του δημοψηφίσματος. Οι Έλληνες θα έπρεπε απλώς να επιλέξουν είτε αποδοχή του προγράμματος βοήθειας είτε έξοδο από την ευρωζώνη».

Το δημοψήφισμα δεν έγινε, η κυβέρνηση Παπανδρέου παραιτήθηκε. 

Μετά από αναλυτική εξιστόρηση των τεκταινόμενων την περίοδο 2012-2015, με ειδική μνεία στις σκληρές μεταρρυθμιστικές προσπάθειες της κυβέρνησης Σαμαρά «για τις οποίες έτρεφα μεγάλο σεβασμό», όπως σημειώνει ο Σόιμπλε, φτάνουμε στο κομβικό 2015, στο οποίο πλέον «το παραδοσιακό κομματικό σύστημα στην Ελλάδα έμοιαζε να συνθλίβεται μεταξύ των άκρων».

Αποκαλύπτει ότι ήδη πολύ πριν από τη νίκη ΣΥΡΙΖΑ το 2015, ο Σόιμπλε ήταν ο μόνος υπουργός του Βερολίνου που είχε ζητήσει κατ’ ιδίαν συνάντηση μαζί του στο γερμανικό υπουργείο Οικονομικών το 2013, ώστε να γνωρίσει τον Τσίπρα και τις θέσεις του από κοντά. Τον αποκαλεί «χαρισματικό» και δεν διστάζει να αποκαλύψει ότι ήδη σε εκείνη την συνάντηση γνωριμίας είχε πει ευθέως στον Τσίπρα «ότι του ευχόταν για το συμφέρον του ίδιου να μην κερδίσει τις εκλογές γιατί δεν θα μπορούσε σε καμία περίπτωση να τηρήσει τις υποσχέσεις με τις οποίες θα τις κέρδιζε. Η Ελλάδα δεν θα μπορούσε να παραμείνει στην ευρωζώνη χωρίς δεσμεύσεις για μεταρρυθμίσεις. Ο Τσίπρας το γνώριζε».

• Δύο χρόνια αργότερα, η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ ήρθε και μαζί με αυτήν ο νέος υπουργός Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης. Η συνέντευξη Τύπου που παραχώρησαν Σόιμπλε-Βαρουφάκης στο Βερολίνο τον Φεβρουάριο του 2015 παραμένει μέχρι σήμερα αξέχαστη στη γερμανική πρωτεύουσα.

Ο Σόιμπλε κάνει λόγο για «προκλητικές απόψεις», για «αντισυμβατικό τρόπο», για έναν υπουργό με «αέρα ποπ σταρ» που τον άφηνε παγερά αδιάφορο. Στην ίδια συνέντευξη Τύπου, που κατά τα άλλα έγινε βάσει πρωτοκόλλου, ειπώθηκε και το περίφημο «We agree to disagree» (Συμφωνούμε ότι διαφωνούμε»). Χαρακτηρίζει ως το απόλυτο «ναδίρ» στις σχέσεις με τον Βαρουφάκη την αποκάλυψη ότι μαγνητοφωνούσε τις απόρρητες συνομιλίες των υπουργών Οικονομικών στο Eurogroup. Μάλιστα μοιάζει να συμφωνεί και με την ρήση του τότε επικεφαλής του Eurogroup Γερούν Ντάισελμπλουμ για τον Γιάνη Βαρουφάκη: «Ποτέ κανένας υπουργός Οικονομικών δεν προκάλεσε τόση ζημιά στη χώρα του σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα».

• Καρέ-καρέ αναφέρει στο βιβλίο του o Σόιμπλε και τις κρίσιμες ώρες πριν και μετά το ελληνικό δημοψήφισμα, τα κάπιταλ κοντρόλ, τις δραματικές πιέσεις από τις αγορές, την αποχώρηση Βαρουφάκη, τη θετική εικόνα για τον Ευκλείδη Τσακαλώτο αλλά και την τακτική Μέρκελ στις ιστορικές διαπραγματεύσεις στις Βρυξέλλες με τον Αλέξη Τσίπρα μετά το δημοψήφισμα.

Ενδιαφέρον έχει και το παρασκήνιο από το Βερολίνο όταν αμέσως μετά το δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου συγκλήθηκε έκτακτη σύσκεψη στην καγκελαρία από την Άγκελα Μέρκελ παρουσία των Φρανκ Βάλτερ-Σταϊνμάιερ, Ζίγκμαρ Γκάμπριελ και Πέτερ Αλτμάιερ. Εκεί ο Σόιμπλε παρουσίασε ξανά το σχέδιο για προσωρινό time-out (αποφεύγει επιμελώς στα απομνημονεύματα τον όρο Grexit πέρα από μόνο από δύο σημεία) γιατί πλέον δεν έβλεπε άλλη λύση.

«Προς δική μου έκπληξη συμφώνησε μαζί μου επανειλημμένα ο Γκάμπριελ, ο Σταϊνμάιερ παρέμεινε σιωπηλός. Εξαιτίας αυτού λογομάχησα με τη Μέρκελ, η οποία μου είπε ότι θα το έκανε μόνο σε συμφωνία με τον Φρανσουά Ολάντ και ότι εκείνος δεν συμφωνεί για κάτι τέτοιο. Δεν θα θυσίαζε η Μέρκελ τις γαλλογερμανικές σχέσεις γι’ αυτό». Μετά από εκείνο το βράδυ γνώριζε ότι η Μέρκελ δίσταζε. Έκπληκτος ο Σόιμπλε αντιλήφθηκε λίγο αργότερα και την προδοσία από τον Γκάμπριελ, επικεφαλής των Σοσιαλδημοκρατών, ο οποίος έκανε δημόσιες δηλώσεις σε αντίθετο πνεύμα.

• Όσο για τη μαραθώνια Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες, όπου ο Αλέξης Τσίπρας συμφώνησε σε νέες επίπονες μεταρρυθμίσεις με τη χώρα να παραμένει στην ευρωζώνη, ο Σόιμπλε αποκαλύπτει με απλά λόγια τη διαπραγματευτική στρατηγική Μέρκελ: «επίτευξη συμφωνίας μέσω κόπωσης. Η Μέρκελ ήταν κορυφαία σε αυτό».

Όσο για την ανατροπή Τσίπρα και το «όχι» που έγινε τελικά «ναι», ο Σόιμπλε αναφέρει ότι ήταν μια αναγκαία κίνηση του Έλληνα πρωθυπουργού για να δικαιολογήσει τους όρους του τρίτου πακέτου λέγοντας ότι «δεν θα έπρεπε να επιτρέψουμε στους εαυτούς μας να φύγουμε από το ευρώ, κάτι που θέλουν σκληροπυρηνικοί όπως ο Σόιμπλε». Παρόλα αυτά ο Σόιμπλε παραδέχεται ότι ήταν ένα «θαρραλέο βήμα» και ότι «ο Τσίπρας στη συνέχεια πέτυχε αξιοσημείωτα πράγματα που επέτρεψαν στην επόμενη κυβέρνηση να σταθεροποιήσει περαιτέρω την Ελλάδα. Κι αυτό αξίζει να αναγνωριστεί».

«Δεν περιμένουμε να ζητήσουν συγγνώμη για το ρόλο τους τόσο κατά την περίοδο των δύσκολων διαπραγματεύσεων, όσο και μετά από αυτές» επισημαίνει το γραφείο Τύπου της Κουμουνδούρου, τονίζοντας πως είναι όμως «βέβαιο ότι η δημοκρατική κοινή γνώμη, που επί χρόνια βομβαρδίζεται από την προπαγάνδα τους, θα πειστεί οριστικά για το ποιος ήταν ο ρόλος του ΣΥΡΙΖΑ και του Αλέξη Τσίπρα στη σωτηρία της χώρας. Αλλά ποιος ήταν τελικά ο ρόλος και εκείνων που ακόμη και σήμερα κουνούν το δάχτυλο».

Αναλυτικά η ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ:

Προτείνουμε οι σημερινοί κυβερνώντες και αντιπολιτευόμενοι του χθες, όσοι δηλαδή επιδίδονται εδώ και χρόνια στην απαξίωση του έργου της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, να διαβάσουν με προσοχή όσα γράφει η Γερμανίδα πρώην καγκελάριος.

Θα διαπιστώσουν ότι τα αποσπάσματα από τα απομνημονεύματα της Άνγκελα Μέρκελ, που αφορούν στην Ελλάδα, είναι η εκδίκηση της ιστορίας για τα ψέματα με τα οποία το αντιΣYΡΙΖΑ μέτωπο και ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης κατασυκοφάντησαν τις πολιτικές του πρώην πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα και την τότε κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ.

Δεν περιμένουμε να ζητήσουν συγγνώμη για το ρόλο τους τόσο κατά την περίοδο των δύσκολων διαπραγματεύσεων, όσο και μετά από αυτές.

Είναι όμως βέβαιο ότι η δημοκρατική κοινή γνώμη, που επί χρόνια βομβαρδίζεται από την προπαγάνδα τους, θα πειστεί οριστικά για το ποιος ήταν ο ρόλος του ΣΥΡΙΖΑ και του Αλέξη Τσίπρα στη σωτηρία της χώρας. Αλλά ποιος ήταν τελικά ο ρόλος και εκείνων που ακόμη και σήμερα κουνούν το δάχτυλο.

Αυτό που παρουσιάζει ελληνικό ενδιαφέρον είναι η ιδιαίτερη αναφορά στην κρίση χρέους της ευρωζώνης, στον κίνδυνο που διέτρεξε η Ελλάδα να βρεθεί εκτός Ευρώ αλλά και στις σχέσεις και την συνεργασία που είχε με τρεις Έλληνες πρωθυπουργούς: τον Γιώργο Παπανδρέου, τον Αντώνη Σαμαρά και τον Αλέξη Τσίπρα.

Εκτενείς είναι οι αναφορές στα μνημόνια και τις διαπραγματεύσεις με τις τρεις εκλεγμένες ελληνικές κυβερνήσεις. Με την κυβέρνηση Παπανδρέου και την αρχή των μνημονίων, την κυβέρνηση του Α. Σαμαρά που ακολούθησε και την κυβέρνηση του Α. Τσίπρα  την περίοδο της οποίας υπήρχαν οι δραματικές κορυφώσεις των διαπραγματεύσεων αλλά και η έξοδος από τα μνημόνια.

Από τις περιγραφές της Α. Μέρκελ είναι φανερό ότι με τον Γ.Παπανδρέου  δεν είχαν κοινό σημείο συνεννόησης σε βαθμό… εκνευρισμού. Στην πρώτη κρίσιμη συνάντηση όπου γίνεται αντιληπτό ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε εξαιρετικά τραγική οικονομική κατάσταση η Α. Μέρκελ καταγράφει το διάλογό της με τον Γ.Παπανδρέου: «Εκείνη τη στιγμή συνειδητοποίησα ότι ο Παπανδρέου δεν είχε πει ακόμη τίποτα, οπότε τον ρώτησα ευθέως: «Εσύ τελικά τι θέλεις;». Η απάντηση ήταν ότι δεν ήθελε τίποτα, αλλά πως η Ελλάδα βρισκόταν σε πολύ άσχημη κατάσταση.»

Πρώτοι μήνες του 2010 η Α. Μέρκελ απευθύνεται και πάλι στον Γ. Παπανδρέου:

«Πότε θα παρουσιάσεις στην Επιτροπή τα σχέδιά σου για την εξοικονόμηση των τεσσάρων ποσοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ;» ρώτησα τον Παπανδρέου προσθέτοντας ότι «είναι αυτό προέχει αυτή τη στιγμή, προκειμένου να περάσεις στις χρηματαγορές το μήνυμα ότι μπορούν να σας εμπιστευτούν ξανά».

Και συνεχίζει: “Ο Παπανδρέου απάντησε ότι χρειάζεται χρόνο. Δεν πίστευα στ’ αυτιά μου. Εν μέσω αυτής της ασφυκτικής πίεσης να γίνει κάτι για την κατάσταση, ο ίδιος συμπεριφερόταν σαν να έχει όλο τον χρόνο του κόσμου μπροστά του. Μιλούσαμε έντονα και ταυτόχρονα, μιλούσαμε αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά. Οι διερμηνείς μετά βίας προλάβαιναν να μας ψιθυρίζουν τα λεγόμενά μας στο αυτί.»

Η αποτυχημένη πολιτική Σαμαρά για τα προγράμματα διάσωσης

Εξαιρετικά φειδωλή και μάλλον αρνητική είναι η περιγραφή στην κυβέρνηση Σαμαρά. Μια αναφορά με καθόλου κολακευτικά σχόλια, και αυτή με αφορμή την ανάληψη της κυβέρνησης από τον Αλ. Τσίπρα.

«Η νίκη του (Αλ.Τσίπρα) οφείλεται στην οργή πολλών Ελλήνων πολιτών για τα προγράμματα διάσωσης του ευρώ… Ο προκάτοχός του Αντώνης Σαμαράς είχε αποτύχει να εφαρμόσει πλήρως τις μεταρρυθμίσεις που συμφωνήθηκαν στο δεύτερο πρόγραμμα διάσωσης» αναφέρει χαρακτηριστικά.

Ο Τσίπρας… με το αφοπλιστικό χαμόγελο

Σε αντίθεση με τους άλλους έλληνες πρωθυπουργούς η Α. Μέρκελ αποτυπώνει τον Α.Τσίπρα με έναν διαφορετικό τόνο.   Ειδικά όταν θυμάται την πρώτη επίσημη συνάντησή τους στο Βερολίνο στις 23 Μαρτίου 2015.

«Αδημονούσα, ομολογώ, να δω τι είδους προσωπικότητα θα είχα την ευκαιρία να γνωρίσω καλύτερα. Ήταν είκοσι χρόνια νεότερός μου. Έως τότε είχαμε μιλήσει δύο φορές στο τηλέφωνο με διερμηνείς και είχαμε δύο σύντομες συναντήσεις σε συνεδριάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες. Μου είχε κάνει καλή εντύπωση τότε· περισσότερα δεν μπορούσα να πω. Ήξερα από τις πρώτες μας συναντήσεις ότι μιλούσε καλά αγγλικά» αναφέρει η Άνγκελα Μέρκελ στο βιβλίο της.

Και συνεχίζει: «Τον περίμενα στην είσοδο του Έρενχοφ της ομοσπονδιακής καγκελαρίας για να τον υποδεχτώ με στρατιωτικές τιμές. Η άφιξή του καθυστέρησε διότι θεώρησε απαραίτητο να κατέβει από το αυτοκίνητο μπροστά από την καγκελαρία και να χαιρετήσει ο ίδιος προσωπικά τους διαδηλωτές του κόμματος Ντι Λίνκε. Οι φωνές «Ζήτω η διεθνής αλληλεγγύη!» έφτασαν στ’ αυτιά μου από μακριά. Ήλπιζα μόνο η παραμονή του εκεί να μη διαρκέσει τόσο, ώστε να σκιάσει την ατμόσφαιρα της επίσκεψής του πριν καν αρχίσει. Ο Τσίπρας έφτασε πράγματι σύντομα και κατέβηκε από το αυτοκίνητο μ’ ένα φιλικό, αφοπλιστικό χαμόγελο. Τον χαιρέτησα και έκανα μια σύντομη παρατήρηση γι’ αυτό το προκαταρκτικό του πρόγραμμα. Μου απάντησε με αυτοπεποίθηση και διαλλακτικότητα ότι δεν πρέπει ποτέ να λησμονεί κανείς τους οπαδούς του. Συμφώνησα με χαμόγελο. Αμέτρητοι φωτογράφοι έστρεφαν τους φακούς τους πάνω μας. Βρισκόμασταν υπό στενή παρακολούθηση».

Αναφέρεται στη συνομιλία με τον Αλέξη Τσίπρα: «Τόνισα τη σταθερή βούλησή μου για την παραμονή της Ελλάδας εντός της ευρωζώνης, κάτι που απαιτούσε δουλειά και από τους δυο μας. Ήδη το καλοκαίρι του 2012 είχα σκεφτεί πολύ τα επιχειρήματα όσων ήθελαν να πείσουν την Ελλάδα να αποχωρήσει από την ευρωζώνη. Δεν κατάφεραν να με μεταπείσουν. Έκτοτε, η θέση μου ήταν ξεκάθαρη. Η Ελλάδα έπρεπε να παραμείνει μέρος της ευρωζώνης. Η εξώθηση μιας χώρας να αποχωρήσει από τη νομισματική ένωση θα μπορούσε να έχει απρόβλεπτες συνέπειες. Επιπλέον, από τη στιγμή που μια χώρα αποχωρούσε, θα αυξανόταν η πίεση στην επόμενη. Επίσης, το ευρώ ήταν κάτι περισσότερο από ένα απλό νόμισμα και η Ελλάδα ήταν το λίκνο της δημοκρατίας. Παρ’ όλα αυτά, επισήμανα στον Τσίπρα ότι υπήρχαν όροι που συνδέονταν με την παραμονή της χώρας του στην ευρωζώνη.»

Μέρκελ: «Στη συνέντευξη Τύπου  ο Τσίπρας κι εγώ προσφέραμε ένα μικρό επικοινωνιακό έργο τέχνης»

Μετά το τέλος της κατ’ ιδίαν συνάντησης η γερμανίδα καγκελάριος θυμάται που ο Αλ.Τσίπρας της είχε μιλήσει για την οικογένειά του και αυτή για τους γιους του συζύγου της.

Όσο για την Συνέντευξη Τύπου ποιυ ακολούθησε η περιγραφή είναι άκρως αφοπλιστική για το κλίμα:

«Η εντύπωση που αποκόμισα ήταν πως ο Αλέξης Τσίπρας ήταν πέρα για πέρα ανοιχτός στη συνεργασία και ήθελε να ψηλαφίσει σιγά σιγά τον δρόμο του σε ένα άγνωστο για κείνον έδαφος. Η προσέγγιση αυτή μου φάνηκε πολύ οικεία και συμπαθητική. Στη συζήτηση με τους συνεργάτες μας και ύστερα, στη διάρκεια του δείπνου, προσπαθήσαμε να βρούμε έναν τρόπο ώστε η νέα ελληνική κυβέρνηση να εκπληρώσει τις απαιτήσεις της τρόικας χωρίς να χρειαστεί να αθετήσει προεκλογικές υποσχέσεις. Κάτι σαν τετραγωνισμό του κύκλου δηλαδή. Πριν από το δείπνο δόθηκε μια συνέντευξη Τύπου, στο πλαίσιο της οποίας ο Τσίπρας κι εγώ προσφέραμε ένα μικρό επικοινωνιακό έργο τέχνης: φιλικό, προσηνές ύφος και οι δύο, καμία υπαναχώρηση από κανέναν απ’ τους δύο. Οι διαφορές ήταν μεγάλες, το ίδιο και η βούληση να βρεθεί λύση στο αδιέξοδο.»

Η κορύφωση των δραματικών εξελίξεων και η στρατηγική Τσίπρα στο Δημοψήφισμα

Όσον αφορά στην κορύφωση των γεγονότων της διαπραγμάτευσης του ελληνικού προγράμματος το καλοκαίρι του 2015 οι περιγραφές Μέρκελ παρουσιάζουν τη στάση Τσίπρα και ιδιαίτερα την απόφασή για δημοψήφισμα, που αποτέλεσε και τη κορύφωση των εξελίξεων, ως αποτέλεσμα προσχεδιασμένης στρατηγικής. Μάλιστα το παρουσιάζει ως αποτέλεσμα ενός αιφνιδιαστικού αλλά προμελετημένου ελιγμού που “άφησε άφωνους”, τόσο την ίδια όσο και τους υπόλοιπους του “ευρωπαϊκού ιερατείου”, Ολάντ, Τουσκ, Λαγκάρντ, Γιούνκερ.

Η ΕΕ ζητούσε επίμονα από την Ελλάδα να έχει την ιδιοκτησία του προγράμματος, να συνομολογήσει δηλαδή σε μέτρα λιτότητας, ενώ η ίδια απέφευγε να φέρει στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης πρόταση για επαρκή χρηματοδότηση της χώρας μας. Στη Σύνοδο της 26ης Ιουνίου όμως, και ενώ είχε εξαντληθεί κάθε περιθώριο χρόνου, αφού η παράταση του προγράμματος θα έληγε στο τέλος του μήνα, ο Τουσκ παρουσίασε συγκεκριμένη πρόταση.

Ήταν η πρόταση που είχαν σχεδόν επιβάλει τις προηγούμενες ημέρες οι τρείς θεσμοί στη διαπραγμάτευση κορυφής με τη συμμετοχή τόσο του Αλέξη Τσίπρα όσο και των Γιούνκερ, Λαγκαρντ, Ντράγκι. Μετά την παρουσίαση της πρότασης από τον Τουσκ, ο Α.Τσίπρας, θυμάται η ίδια, απέφυγε διακριτικά να πάρει το λόγο, ώστε να μη καταγραφεί στα πρακτικά του Συμβουλίου η συμφωνία του. Η ίδια το κατάλαβε και έσπευσε από τη θέση της στη θέση του πρωθυπουργού της Ελλάδας για να του ζητήσει να τοποθετηθεί.

Ακολουθεί το σχετικό απόσπασμα: 

• Μέρκελ: «Αλέξη, δεν είπες τίποτα ακόμη. Σκοπεύεις να πάρεις τον λόγο;»
• Τσίπρας: «Όχι, ο Ντόναλντ έχει ήδη εξηγήσει τα πάντα».
• Μέρκελ: «Και τι σκοπεύεις να κάνεις τώρα;» (ρώτησε έκπληκτη).
• Τσίπρας: «Θα πάρω αμέσως το αεροπλάνο για Αθήνα και θα συσκεφτώ με το υπουργικό μου συμβούλιο για το τι θα κάνουμε» απάντησε ήρεμα.

Και συνεχίζει την περιγραφή: “Έμεινα με το στόμα ανοιχτό. Έκανα τον γύρο του τραπεζιού και πλησίασα τον Ολάντ. Ήταν κι εκείνος έκπληκτος. Και οι δυο μας, όπως άλλωστε και οι άλλοι, είχαμε αποκομίσει σαφώς την εντύπωση πως ο Τσίπρας είχε αποδεχτεί το αποτέλεσμα των νυχτερινών διαπραγματεύσεων. Ο Τουσκ είχε επίσης μιλήσει στο ίδιο μήκος κύματος. Επέστρεψα στον Τσίπρα και τον ρώτησα: «Και τι φαντάζεσαι πως θα προκύψει από τις διαβουλεύσεις;». «Δεν ξέρω» απάντησε. «Πότε θα ξέρεις;» επέμεινα. «Αυτό θα σου το πω σήμερα, νωρίς το βράδυ». Ο Ολάντ κι εγώ κανονίσαμε να γίνει μια τριμερής τηλεφωνική επικοινωνία. Ο Τσίπρας μάς είπε, στον Ολάντ και σ’ εμένα, ότι το υπουργικό του συμβούλιο αποφάσισε τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για το συμφωνηθέν πρόγραμμα. Για ένα τόσο σημαντικό ζήτημα έπρεπε να αποφασίσει ο λαός. Θα το ανακοίνωνε στους πολίτες του σε τηλεοπτικό διάγγελμα το ίδιο βράδυ. Μέχρι εδώ, όλα καλά, σκέφτηκα. Στη συνέχεια ρώτησα ποια ήταν η σύσταση της κυβέρνησής του προς τον λαό. «Όχι, φυσικά» είπε νέτα σκέτα. Απ’ όλα τα τηλεφωνήματα που έχω κάνει ποτέ στην πολιτική μου ζωή, αυτό εδώ μου επιφύλαξε ίσως τη μεγαλύτερη έκπληξη. Προς στιγμήν ο Ολάντ κι εγώ μείναμε άφωνοι”. 

Πέραν από τον αιφνιδιασμό οι περιγραφές Μέρκελ αποκαλύπτουν ακόμη ένα βασικό στοιχείο της συνολικής διαπραγμάτευσης. Ενώ στις μέχρι το δημοψήφισμα διαπραγματεύσεις η ελληνική πλευρά φιανόταν να μη δείχνει ενδιαφέρον, στην τελική διαπραγμάτευση ο Α. Τσίπρας είχε φέρει μαζί του σοβαρούς εμπειρογνώμονες με αποτέλεσμα να  καταλήξουν σε συμφωνία η οποία περιελάβανε ισχυρή χρηματοδότηση από την ΕΕ και αποπληρωμή των δανείων σε μακρύτερο ορίζοντα. 

• Μέσα από τη βιώσιμη συμφωνία που επιτεύχθηκε η Ελλάδα βγήκε από τα μνημόνια οριστικά τρία χρόνια αργότερα παραμένοντας οριστικά στο ευρώ. Και όπως σημειώνει χαρακτηριστικά η Α. Μέρκελ: “Τώρα είχε σωθεί πλέον και η Ελλάδα”.

Νωρίτερα είχε εξηγήσει πώς η ΕΕ είχε καταφέρει να «σωθεί» από το ελληνικό πρόβλημα ήδη από την περίοδο του πρώτου μνημονίου. Και η μόνη απροστάτευτη απέναντι στην χρεοκοπία ήταν η Ελλάδα και παρέμεινε έτσι μέχρι το καλοκαίρι του 2015.

Η ΣΚ της 12 Ιουλίου όταν η… “Ελλάδα είχε πλέον σωθεί”

Η Μέρκελ περιγράφει και τη Σύνοδο Κορυφής της 12ης Ιουλίου όπου όλα πλεόν ήταν διαφορετικά.

Αναφέρει η Μέρκελ: «Τα πράγματα είχαν σοβαρέψει για τα καλά, ο Τσίπρας είχε στην αντιπροσωπεία του εκλεκτούς τραπεζικούς εμπειρογνώμονες. Το δημοψήφισμα ήταν πια παρελθόν. Το πρωί συμφωνήσαμε στα βασικά σημεία ενός τρίτου προγράμματος διάσωσης με χρηματοδότηση από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ΕΜΣ). Χάριν ευχέρειας στις διεξοδικές διαπραγματεύσεις για το πρόγραμμα αυτό τις επόμενες ημέρες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χορήγησε στην Ελλάδα ένα δάνειο-γέφυρα. Στις 19 Αυγούστου 2015 η Μπούντεσταγκ ψήφισε υπέρ του νέου ελληνικού προγράμματος».

Με το πρόγραμμα που εγκρίθηκε «είχε σωθεί πλέον και η Ελλάδα» σημειώνει η Α. Μέρκελ και κλείνει τις αναφορές για την Ελλάδα με το ταξίδι της στην Αθήνα στις 10 Ιανουαρίου 2019 όταν πια τα μνημόνια είναι παρελθόν.

«Δείπνησα με τον Αλέξη Τσίπρα σε ένα εστιατόριο θαλασσινών στον Πειραιά. Μιλήσαμε ξανά για τον Ιούλιο του 2015, όταν η παραμονή της Ελλάδας στην ευρωζώνη βρισκόταν «στην κόψη του ξυραφιού», όπως του είπα. Ο Τσίπρας μού εξήγησε πως ήταν σημαντικό να δείξει στους πολίτες με έναν πειστικό τρόπο ότι η νέα κυβέρνηση είχε εξαντλήσει κάθε περιθώριο προκειμένου να απαλλαγεί από τη μισητή τρόικα. Όταν τα άλλα κράτη-μέλη αντιτάχθηκαν σ’ αυτό, κατέστη σαφές ότι επρόκειτο πλέον για ένα ζήτημα που αφορούσε κατά βάση τη στάση των Ελλήνων απέναντι στο ευρώ. Η πλειονότητα των Ελλήνων απέρριψε το πρόγραμμα, ήθελε ωστόσο να παραμείνει η χώρα στο ευρώ. Αυτό έδειξε η επανεκλογή του Τσίπρα στις νέες, πρόωρες εκλογές τον Σεπτέμβριο του 2015. Το ευρώ είχε αποδειχτεί ισχυρότερο» καταλήγει  η Α. Μέρκελ.

Ο Τραμπ διαβεβαιώνει την επιβολή δασμών στα προϊόντα από την Κίνα – «Κανείς δεν θα κερδίσει έναν εμπορικό πόλεμο», απαντά το Πεκίνο
«Εάν ένα πρόσωπο σαν αυτόν είναι ο ιδιοκτήτης του 60% όλων των δορυφόρων που βρίσκονται σε τροχιά στο διάστημα, τότε αυτό πρέπει να μας ανησυχεί τρομερά, μαζί με όλα τα πολιτικά ζητήματα», σημείωσε η Μέρκελ. «Η πολιτική πρέπει να καθορίζει την κοινωνική ισορροπία μεταξύ των ισχυρών και των απλών πολιτών», τόνισε.

Σαν απάντηση, ο Μασκ μέσω του Χ, έγραψε απαξιωτικά: «Ποιο είναι αυτό το άτομο η Angela Merkin;».

Η απάντηση που έδωσε είναι άκρως προσβλητική καθώς παράφρασε το Μέρκελ με «Merkin», το οποίο στα αγγλικά σημαίνει ηβική περούκα που χρησιμοποιούν κυρίως οι ιερόδουλες.

Who is this Angela Merkin person? https://t.co/PTjmnG2Vgi

— Elon Musk (@elonmusk) November 24, 2024