«Ελπίζω ότι σε δέκα χρόνια ο πόλεμος θα έχει τελειώσει. Και έτσι η Ουκρανία θα γίνει μια ανεξάρτητη, ελεύθερη, κυρίαρχη χώρα» είπε η Άνγκελα Μέρκελ στο WDR 1. 

Υπενθυμίζεται ότι στην Ευρώπη βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις για τους υποψηφίους που θα μπορούσαν να διαδραματίσουν μεσολαβητικό ρόλο σε ενδεχόμενες διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία. Ωστόσο, το κύριο πρόβλημα είναι ότι οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν μπορούν να συμφωνήσουν σε ένα κοινό πρόσωπο.

Ανάμεσα στα ονόματα που έχουν συζητηθεί είναι αυτό της Άνγκελα Μέρκελ, του προέδρου της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ, καθώς και του πρώην πρωθυπουργού της Ιταλίας Μάριο Ντράγκι.

Παρά τις συζητήσεις, η Μέρκελ αρνήθηκε να μεσολαβήσει στις διαπραγματεύσεις μεταξύ της Ρωσίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά την άποψή της, οι επαφές σχετικά με τη διευθέτηση της σύγκρουσης στην Ουκρανία θα πρέπει να παραμείνουν στην αρμοδιότητα των εν ενεργεία αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων.

Σε συνέντευξή της στο γερμανικό δημόσιο δίκτυο Phoenix, η Μέρκελ υποστήριξε ότι οι δηλώσεις της παρερμηνεύθηκαν και ότι όσα της αποδίδονται δεν ειπώθηκαν ποτέ. «Πρέπει να το αποκαλέσει κανείς fake news, με την έννοια ότι δεν ειπώθηκε καθόλου», τόνισε, εξηγώντας ότι τα σχόλιά της αφορούσαν τη χρονική αλληλουχία γεγονότων όπως παρουσιάζονται στο βιβλίο της, Freiheit («Ελευθερία»).

Η πρώην καγκελάριος σημείωσε ότι επί έναν χρόνο μετά την κυκλοφορία του βιβλίου της δεν υπήρξε καμία αντίδραση, μέχρι που ξέσπασε «μεγάλος θόρυβος» επειδή, όπως είπε, «σχεδόν κανείς δεν διαβάζει πια το πρωτότυπο».

Όταν ρωτήθηκε αν είχε σκοπό να επιρρίψει ευθύνη για το ξέσπασμα του πολέμου στην Πολωνία ή στις χώρες της Βαλτικής, η Μέρκελ ήταν κατηγορηματική: «Όχι. Αποτύχαμε όλοι — εγώ, όλοι οι υπόλοιποι — να αποτρέψουμε αυτόν τον πόλεμο, συμπεριλαμβανομένων και των συνομιλιών μας με τους Αμερικανούς».

Οι αντιδράσεις προέκυψαν έπειτα από συνέντευξη που είχε παραχωρήσει τον Οκτώβριο στο ουγγρικό μέσο Partizán, όπου αναφέρθηκε στην άρνηση της Πολωνίας και των Βαλτικών χωρών να επιτρέψουν άμεσες συνομιλίες μεταξύ της ίδιας, του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν και του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν το καλοκαίρι του 2021, όταν η Μόσχα είχε αρχίσει να συγκεντρώνει στρατεύματα κοντά στα ουκρανικά σύνορα.

Οι ηγέτες της Πολωνίας και των Βαλτικών χωρών αντέδρασαν έντονα, θεωρώντας ότι η Μέρκελ τους απέδωσε έμμεση ευθύνη για την εισβολή που ακολούθησε έξι μήνες αργότερα.

Απαντώντας στις επικρίσεις, η Μέρκελ διευκρίνισε ότι λίγες ημέρες πριν από την πρότασή της στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, ο Αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν είχε συναντηθεί με τον Πούτιν. «Απλώς δεν θεωρούσα σωστό το ότι οι Ευρωπαίοι δεν επιδιώκαμε επίσης μια συνομιλία με τον Πούτιν, αφήνοντας αυτό αποκλειστικά στη διαχείριση της αμερικανικής κυβέρνησης», εξήγησε.

Όπως συμπλήρωσε, γι’ αυτό υποστήριξε την πρότασή της, η οποία τελικά συνάντησε αντίσταση. Υπογράμμισε όμως ότι σε καμία περίπτωση δεν υπονοήθηκε «καταλογισμός ευθύνης» για το ποιος προκάλεσε τον πόλεμο.

Η Μέρκελ υποτίμησε την κρίση και δεν κατάλαβε το μέγεθός της υποστηρίζει επίσης ο πρώην πρωθυπουργός και επισημαίνει ότι η  κυρίαρχη άποψη που επικρατούσε τότε στους κόλπους της ΕΕ – ότι  αρκούσε η δημοσιονομική εξυγίανση – αγνοούσε τη συστημική διάσταση της κρίσης.

Αναλυτικά στην ανακοίνωσή του ο κ. Παπανδρέου αναφέρει: 

«Εγκρατής όπως πάντα η Άνγκελα Μέρκελ, ακόμη και στην εξιστόρηση των γεγονότων, είπε 3 και μισή αλήθειες, οι οποίες οδηγούν σε τρία συμπεράσματα. Πιο συγκεκριμένα:

Πρώτο δίδαγμα:

Η Ευρώπη πιάστηκε απροετοίμαστη- και δεν κατάλαβε τη φύση της κρίσης.

Η ελληνική κρίση δεν οφειλόταν απλώς σε υπερβολικές δαπάνες ή δανεισμό. Στον πυρήνα της ήταν μια κρίση διακυβέρνησης – με αδύναμους θεσμούς, έλλειψη διαφάνειας (χαρακτηριστικό παράδειγμα η αλλοίωση των στατιστικών στοιχείων), και σοβαρά ελλείμματα δημοκρατίας. Οι δημόσιοι πόροι κατευθύνονταν όχι προς τη βιώσιμη ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή, αλλά εξανεμίζονταν μέσα από πελατειακά δίκτυα.

Δυστυχώς, αυτές οι πρακτικές κυριαρχούν και σήμερα, από την κυβέρνηση της ΝΔ, η οποία ακολουθεί παρόμοιες πελατειακές λογικές, είτε αφορούν τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, είτε τις αγροτικές επιδοτήσεις, είτε τις απευθείας αναθέσεις – υπονομεύοντας την αξιοπιστία, το κύρος και το μέλλον της χώρας και των πολιτών της, όπως και τότε.

Αυτή τη βαθύτερη διάσταση της κρίσης δεν έγινε αντιληπτή, ούτε από τις αγορές, ούτε πολλούς ευρωπαίους εταίρους. Η ίδια μάλιστα η κ. Μέρκελ αναγνωρίζει, ότι στην αρχή, υποτίμησε την κρίση και δεν κατάλαβε το μέγεθός της (πρώτη αλήθεια). Παράλληλα, υπήρξε έντονη αντίσταση σε μεταρρυθμίσεις από το εγχώριο κατεστημένο. Η κυρίαρχη άποψη τότε ήταν πως αρκούσε η δημοσιονομική εξυγίανση – η μείωση του ελλείμματος – για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη.

Αλλά αυτή η ανάγνωση αγνόησε τη συστημική διάσταση της κρίσης. Η Ευρωπαϊκή ηγεσία – και ειδικά η Γερμανία – προσέγγισε αρχικά την ελληνική περίπτωση ως παράδειγμα προς τιμωρία, όχι ως ευκαιρία για ουσιαστικές δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις, όπως επεδίωκε η δική μας κυβέρνηση. Παρά ταύτα, το 2010 μειώσαμε το έλλειμμα κατά 5% – επίδοση-ρεκόρ για χώρα του ΟΟΣΑ. Κι όμως, οι αγορές παρέμειναν επιφυλακτικές. Γιατί; Διότι το πρόβλημα δεν ήταν μόνο ελληνικό. Ήταν πρόβλημα της ίδιας της αρχιτεκτονικής της Ευρωζώνης.

Μόνο όταν η κρίση επεκτάθηκε στην Ιρλανδία, την Πορτογαλία, την Κύπρο – και απείλησε την Ισπανία και την Ιταλία – άρχισε η Ευρώπη να αντιλαμβάνεται τη συλλογική της ευθύνη. Αυτό που τελικά καθησύχασε τις αγορές δεν ήταν η λιτότητα, αλλά η αποφασιστική δήλωση του Μάριο Ντράγκι: «Θα κάνουμε ό,τι χρειαστεί» στηρίζοντας τα ομόλογα των χωρών μελών (δεύτερη αλήθεια).

Δεύτερο δίδαγμα:

– Η Ελλάδα έγινε ο εύκολος αποδιοπομπαίος τράγος – αλλά η κρίση είχε βαθύτερες ρίζες.

Αυτό ήταν ακριβώς που ζητούσαμε κι εμείς τότε ως Ελληνική Κυβέρνηση: περισσότερο χρόνο, και πολιτική στήριξη απέναντι στις αγορές, όχι νέα δάνεια, ώστε να μπορέσουμε να υλοποιήσουμε τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που είχε ανάγκη η πατρίδα μας, μετά από μία πενταετία σπατάλης, αδιαφάνειας και κακοδιαχείρισης. Θέλαμε και διαμορφώσαμε το δικό μας πρόγραμμα μεγάλων αλλαγών. Απαιτούσαμε τη στήριξη των ευρωπαίων εταίρων μας, ώστε να σταλεί ισχυρό μήνυμα αυτοπεποίθησης έναντι όλων.

Όμως η κ. Μέρκελ δυστυχώς δεν αντιλήφθηκε εκείνες τις κρίσιμες στιγμές, ότι μία τέτοια απαίτησή μας δεν ήταν, όπως είπε το “τίποτα”, που ζητούσαμε, αλλά τα “πάντα” για την Ελλάδα, την μοίρα της Ε.Ε. και του ευρώ (δηλαδή μισή αλήθεια).

Όπως ομολογεί επίσης η πρώην Καγκελάριος, η ευρωπαϊκή ηγεσία ήταν εγκλωβισμένη στην περίφημη τότε «ρήτρα μη διάσωσης», ενώ η ίδια αμφέβαλλε για την αξιοπιστία κορυφαίων ευρωπαϊκών θεσμών. Αυτό που μας λέει σήμερα είναι ότι η συμμετοχή του ΔΝΤ ήταν δική της επιλογή, ως «σκληρού» και «ανεξάρτητου» εξωτερικού παρατηρητή, επειδή ακριβώς η ίδια Ευρώπη δεν είχε τη τεχνογνωσία αντιμετώπισης αυτής της πρωτοφανούς, συστημικής κρίσης (τρίτη αλήθεια) .

Ναι, η Ελλάδα ήταν ο πιο ευάλωτος κρίκος. Αλλά το ίδιο το ευρωπαϊκό σύστημα είχε σοβαρά ελαττώματα. Αυτό που δεν κατάλαβε τότε η Ευρώπη – και κινδυνεύει να ξεχάσει και σήμερα – είναι ότι η ενότητα είναι η δύναμή της. Όταν είναι διχασμένη, είναι ευάλωτη. Όπως παραδέχεται και η ίδια η κ. Μέρκελ, επιθυμούσε, όπως και ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, το κούρεμα του χρέους, όχι όμως και οι κύριοι Τρισέ και Σαρκοζί.

Τρίτο δίδαγμα:

Οι σύγχρονες προκλήσεις απαιτούν συλλογική ευρωπαϊκή απάντηση.

Η κλιματική κρίση, οι πανδημίες, οι πόλεμοι και η άνοδος των ψηφιακών ολιγαρχιών αποτελούν υπαρξιακές προκλήσεις που κανένα κράτος-μέλος δεν μπορεί να διαχειριστεί μόνο του. Αν η Ευρώπη δεν δράσει ενωμένα, κινδυνεύει να διαλυθεί – καθώς οι πολίτες στρέφονται σε εθνικιστικές, απομονωτικές “λύσεις” και ρητορικές φόβου.

Χρειαζόμαστε πιο τολμηρή και πιο συνεκτική ευρωπαϊκή δράση – όχι μόνο στον τομέα της άμυνας και της προστασίας των συνόρων, αλλά και στην υπεράσπιση των αξιών μας, στη βιώσιμη ανάπτυξη, την παιδεία, την έρευνα και την καινοτομία. Πρέπει, επίσης, να αξιοποιήσουμε δυναμικά τα χρηματοδοτικά εργαλεία μας – συμπεριλαμβανομένων των ευρωομολόγων – για να επενδύσουμε στο κοινό μας μέλλον. Το 2010, όταν πρότεινα τα ευρωομόλογα, ήταν λέξη «ταμπού». Σήμερα είναι αναγκαιότητα.

Η αληθινή δύναμη της Ευρώπης βρίσκεται στην αλληλεγγύη. Αυτό είναι το ύψιστο δίδαγμα – και η ανεκπλήρωτη ακόμη υπόσχεση – της κοινής μας κρίσης».

Με ανάρτησή του στο Χ, ο πρώην υπουργός υποστηρίζει ότι η Μέρκελ λέει «τη μισή αλήθεια» και διαμηνύει ότι θα μιλήσει με ντοκουμέντα για όσα έγιναν.

Αν και δηλώνει την πίστη του στον Ντόναλντ Τραμπ και τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ο Πάνος Καμμένος αναφέρει ότι «ο πρόεδρος Ομπάμα και ο πρόεδρος Ολάντ έδωσαν τη λύση».

«Τα πρακτικά των πολιτικών αρχηγών που κρύβουν θα τα αποκαλύψω. Με βγάζουν από τη σιωπή…» καταλήγει στην ανάρτησή του.

Στο επίκεντρο τέθηκε φυσικά και το θέμα του Grexit και η θέση του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, αλλά και το εάν υπήρχε διαφωνία ή συμφωνία μεταξύ τους. «Η Ελλάδα δεν μπορεί να έχει διακυμάνσεις στις ισοτιμίες έλεγε ο Σόιμπλε. Εγώ είπα, είμαστε μία ένωση, έχουμε αναλάβει ευθύνες, δεν πρέπει να κάνουμε πισωγυρίσματα. Το 2011 έπρεπε να κάνουμε ό,τι περνάει από τα χέρια μας. Αν η Ελλάδα δεν έμενε στη ζώνη του ευρώ, θα έπρεπε οι Ελληνες πολίτες να το πουν, όχι εμείς», απάντησε χαρακτηριστικά η Ανγκελα Μέρεκλ. 

Η Μέρκελ αποκάλυψε επίσης ότι στην αρχή της κρίσης η ίδια και ο Σόιμπλε υποστήριζαν το «κούρεμα» του ελληνικού χρέους, σε αντίθεση με τον επικεφαλής της ΕΚΤ, Τρισέ και τον Γάλλο πρόεδρο, Σαρκοζί. «Μου έλεγαν “είσαι τρελή” που το υποστηρίζεις», σημείωσε, τονίζοντας ωστόσο ότι τελικά επιλέχθηκε μια πιο ήπια λύση.

Η πρώην Γερμανίδα Καγκελάριος επιβεβαίωσε επίσης πτυχές σχετικά με το δημοψήφισμα, κυρίως την άποψη ότι ο Αλέξης Τσίπρας δεν είχε κατά νου την έξοδο από το ευρώ αλλά ότι επρόκειτο για στοιχείο της διαπραγμάτευσης εκείνης της εποχής.

Η έξοδος από το ευρώ

Σε ερώτηση για το δημοψήφισμα, η πρώην καγκελάριος σημείωσε πως πριν την αναγγελία τόσο η ίδια όσο και ο Αλέξης Τσίπρας είχαν τη βούληση να δουλέψουν από κοινού ώστε να βρεθεί μια λύση. «Εγώ δεν ήθελα να φύγει η Ελλάδα από το ευρώ, κι αυτός δεν ήθελε μνημόνιο», συμπλήρωσε πριν αναφερθεί στο τηλεφώνημα μέσω του οποίου ενημερώθηκε ότι η τότε ελληνική κυβέρνηση θα προχωρήσει στη διενέργεια δημοψηφίσματος. 

«Ηταν το πιο αιφνιδιαστικό τηλεφώνημα της πολιτικής μου καριέρας η κλήση με την οποία ενημερώθηκα για το δημοψήφισμα», ανέφερε.

Η Ανγκελα Μέρκελ περιέγραψε τη συνάντηση που είχε προηγηθεί μεταξύ των ηγετών. «Και τότε ο Τσίπρας ήταν σιωπηλός», κι έτσι αποφάσισαν να μιλήσουν τηλεφωνικά. Σε αυτή την κλήση (σ.σ. μαζί με τον Ολάντ) την ενημέρωσε για το δημοψήφισμα. «Οταν τον ρώτησα ποια θα είναι η σύστασή σας, είπε “όχι”. Εκεί έχασα τη φωνή μου. Κι ο Ολάντ με ρώτησε: “Και τώρα;”», συνέχισε.

«Αν ήταν “όχι”, είπαμε ότι αυτό σημαίνει έξοδος από το ευρώ. Η Ελλάδα δεν συμφώνησε και εμείς είπαμε ότι μια δημοκρατία δεν μπορεί να αποφασίσει για όλους τους άλλους», τόνισε η κ. Μέρκελ. 

Επιστρέφει ο Τσίπρας…

Το θέμα της κρίσης του καλοκαιριού του 2015, που τόσο τροφοδότησε και τροφοδοτεί την πολιτική αντιπαράθεση, επανέρχεται, όμως, στην επικαιρότητα, κι αυτή τη φορά όχι με πρωτοβουλία της κυβέρνησης και του αντι-ΣΥΡΙΖΑ μετώπου αλλά από κάποιους πρωταγωνιστές της περιόδου της οικονομικής κρίσης.

Στην έκτακτη εκπομπή του Νίκου Χατζηνικολάου, την προσεχή Δευτέρα (Ant1), θα μιλήσει για όσα συνέβησαν πριν και μετά το δημοψήφισμα, κυρίως, όμως, σε εκείνη την κρίσιμη σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών, ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος. Σύμφωνα με πληροφορίες θα εξιστορήσει τα του παρασκηνίου της διαπραγμάτευσης και όσα διεμείφθησαν, παρότι ο νυν ΠτΔ Κων. Τασούλας αρνήθηκε να δημοσιοποιήσει τα πρακτικά της σύσκεψης, κατόπιν αιτήματος του Αλέξη Τσίπρα.

Θα μιλήσει, ωστόσο, και ο ίδιος ο πρωθυπουργός, σε μία σύντομη παρέμβασή του, που δείχνει ότι προετοιμάζει προσεκτικά την επιστροφή του στην κεντρική σκηνή προσπαθώντας να αποτινάξει κατηγορίες που του απηύθυναν οι πολιτικοί του αντίπαλοι. Θα μιλήσει, όμως, και ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής και είναι βέβαιο ότι θα δώσει την δική του εκδοχή για την χρεοκοπία του 2010.

Δέκα χρόνια μετά, ο διάδοχός της στο CDU Φρίντριχ Μερτς -“καγκελάριος εν αναμονή”, όπως τον αποκαλούν τα γερμανικά ΜΜΕ, αφού το κόμμα του είναι πρώτο στις δημοσκοπήσεις ενόψη των εκλογών της 23ης Φεβρουαρίου- εξαγγέλλει ριζικές αλλαγές στο μεταναστευτικό, με στρατό στα σύνορα, περιστολή του δικαιώματος στο άσυλο και μόνιμους συνοριακούς ελέγχους «από την πρώτη ημέρα» της θητείας του. Οποιαδήποτε ομοιότητα με την ήδη εφαρμοζόμενη πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ, προφανώς δεν αποτελεί σύμπτωση.

Δέκα χρόνια πριν, η Μέρκελ δέχεται πιέσεις από το ίδιο της το κόμμα. Ο τότε υπουργός Εσωτερικών Τόμας ντε Μεζιέρ δηλώνει ότι “υπήρχαν στιγμές που φαινόταν να χάνεται ο έλεγχος”. Ο διάδοχός του στο υπουργείο, ο Βαυαρός Χορστ Ζέεχοφερ, έκανε λόγο για κατάρρευση του κράτους δικαίου. Αλλά η Άνγκελα Μέρκελ επέμεινε στη δική της γραμμή και απάντησε με μία φράση που θα μείνει ιστορική: “Η Γερμανία είναι μία ισχυρή χώρα. Το κίνητρό μας για να αντιμετωπίσουμε την κατάσταση, πρέπει να είναι το εξής: Έχουμε ήδη καταφέρει τόσα πολλά. Θα τα καταφέρουμε. Και όπου υπάρχουν εμπόδια, θα τα ξεπεράσουμε…”

Η ευρωπαϊκή αποτυχία

Στην δεκαετία που μεσολάβησε, η Ευρώπη δεν κατόρθωσε να αποκτήσει ενιαία πολιτική στο μεταναστευτικό. Οι χώρες του Βίζεγκραντ δεν τήρησαν καμία από τις συλλογικές αποφάσεις περί κατανομής των προσφύγων, η συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας παρέμεινε χαλαρή, με τον Ταγίπ Ερντογάν να εργαλιεοποιεί τους απελπισμένους πρόσφυγες και τους μετανάστες (όπως φάνηκε και στην γνωστή κρίση στον Έβρο), δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους να χάνουν τη ζωή τους στα νερά της Μεσογείου (Λαμπεντούζα, Αιγαίο), την Ισπανία να δέχεται μεγάλες μεταναστευτικές ροές από το Μαγρέμπ κ.ά.

Mιλώντας στο τηλεοπτικό δίκτυο ZDF ο Μερτς υπόσχεται ότι, εάν εκλεγεί καγκελάριος «θα υπάρχει ντε φάκτο απαγόρευση εισόδου στην Ομοσπονδιακή Γερμανία για όλους όσους δεν διαθέτουν έγκυρα ταξιδιωτικά έγγραφα, αυτό θα ισχύει ξεκάθαρα και για όσους δικαιούνται διεθνούς προστασίας. Μου είναι εντελώς αδιάφορο, ποιος στηρίζει πολιτικά αυτόν τον δρόμο. Λέω απλώς ότι εγώ δεν πρόκειται να ακολουθήσω κανέναν άλλον δρόμο».

Οι εξαγγελίες Μερτς προκαλούν αντιδράσεις, όπως μεταδίδει η DW. «Μπορούμε να συζητήσουμε για όλα όσα συνάδουν με το Γερμανικό Σύνταγμα και τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις της χώρας, αλλά το δικαίωμα στο άσυλο είναι αδιαπραγμάτευτο» δηλώνει στο Reuters ο αντιπρόεδρος της Κ.Ο. των κυβερνώντων Σοσιαλδημοκρατών (SPD) Ντιρκ Βίζε. Η πρωθυπουργός του Ζάαρλαντ Άνκε Ρέλινγκερ, επίσης από το SPD, προειδοποιεί τον επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης να μην θέτει σε κίνδυνο «το επίτευγμα μίας Ευρώπης με ανοιχτά σύνορα». Αλλά και το συνδικάτο των αστυνομικών υπαλλήλων (GdP) προειδοποιεί ότι θα ήταν «ανέφικτο» το σχέδιο για μόνιμους ελέγχους και απωθήσεις μεταναστών σε όλα τα σύνορα. Η Γερμανία δείχνει να μην μπορεί να συμφωνήσει σχετικά με το μεταναστευτικό, ο Μερτς, ωστόσο, έχει προφανώς κατά νου το νέο δόγμα Τραμπ, κυρίως, όμως, την μεγάλη πίεση της γερμανικής ακροδεξιάς. Το AfD είναι δεύτερο στις δημοσκοπήσεις, έχει υιοθετήσει ακόμα πιό σκληρή ατζέντα από τον αμερικανό πρόεδρο, διαθέτει, δε, την αμέριστη υποστήριξη του Ίλον Μασκ- οι συμπρόεδροι του ακροδεξιού κόμματος Χρουπάλα (που προσκλήθηκε στην ορκωμοσία Τραμπ) και Βάϊντελ είναι προνομιακοί συνομιλητές του.

Ο εφιάλτης του AfD

Μόλις πέρσι ο Φρίντριχ Μερτς εξέφραζε την ελπίδα ότι το μεταναστευτικό «δεν θα αποτελέσει το κεντρικό θέμα του προεκλογικού αγώνα», κάτι που ασφαλώς θα ήθελε να αποφύγει και ο σοσιαλδημοκράτης καγκελάριος Όλαφ Σολτς. Φαίνεται όμως ότι τα δεδομένα αλλάζουν άρδην μετά την φονική επίθεση με μαχαίρι στην πόλη Ασάφενμπουργκ της Βαυαρίας. Δράστης ήταν ένας 28χρονος Αφγανός, ο οποίος βρισκόταν υπό ψυχιατρική παρακολούθηση και επρόκειτο να απελαθεί από τη Γερμανία, κάτι που όμως τελικά δεν συνέβη.

Γιατί δεν συνέβη; Το «μπαλάκι των ευθυνών», όπως αναφέρει η DW, αλλάζει συνεχώς χέρια, με τη χριστιανοδημοκρατική αντιπολίτευση να επιρρίπτει ευθύνες στην κυβέρνηση Σολτς. Από την πλευρά της η κυβέρνηση αντιτείνει ότι αρμόδιες για την υπόθεση είναι οι τοπικές αρχές της Βαυαρίας, κατά συνέπεια οι ευθύνες πρέπει να αναζητηθούν στους Βαυαρούς Χριστιανοκοινωνιστές (CSU), στο «αδελφό κόμμα» των Χριστιανοδημοκρατών του Μερτς.

Μιλώντας την Πέμπτη σε προεκλογική συγκέντρωση στο ανατολικογερμανικό κρατίδιο της Θουριγγίας, ο καγκελάριος Σολτς πηγαίνει ένα βήμα πιο πέρα, υποστηρίζοντας ότι οι Χριστιανοδημοκράτες είναι και οι ίδιοι συνυπεύθυνοι για την κατάσταση, την οποία στηλιτεύουν με δημόσιες δηλώσεις τους. «Υπάρχουν νόμοι για θέματα ασφαλείας που όμως έχουν απορριφθεί στο Ομοσπονδιακό Συμβούλιο (σ.σ. την αποκαλούμενη Άνω Βουλή, στην οποία συμμετέχουν εκπρόσωποι των ομόσπονδων κρατιδίων), διότι προέβαλαν αντίσταση οι Χριστιανοδημοκράτες» λέει ο καγκελάριος Σολτς. «Και αναρωτιέμαι γιατί. Μήπως για να κάνουν λίγη προπαγάνδα; Μήπως για να αμαυρώσουν το κλίμα;».

Όλα, ωστόσο, στριφογυρίζουν γύρω από την εκρηκτική άνοδο του AfD και το τσουνάμι Τραμπ που φέρνει το μεταναστευτικό ως βασικό θέμα στην γερμανική προεκλογική ατζέντα. Αυτό, ωστόσο, επηρρεάζει ολόκληρη την Ευρώπη και την ωθεί σε μία αναθεώρηση με τραμπικό πρόσημο. Όλα τα λάθη, όλες οι αβελτηρίες, όλη η αμηχανία της τελευταίας δεκαετίας μετατρέπονται σε ένα νέο δομικό ζήτημα που δίνει ώθηση στα κόμματα της ακροδεξιάς. Και όχι μόνο στη Γερμανία.

Σε ανακοίνωσή του ο ΣΥΡΙΖΑ εξαπολύει πυρά στην κυβέρνηση της ΝΔ, λέγοντας πως όσοι διαβάσουν τα αποσπάσματα από το βιβλίο της Μέρκελ που αφορούν την Ελλάδα «θα διαπιστώσουν ότι είναι η εκδίκηση της ιστορίας για τα ψέματα με τα οποία το αντιΣYΡΙΖΑ μέτωπο και ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης κατασυκοφάντησαν τις πολιτικές του πρώην πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα και την τότε κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ».

• Απο την πλευρά του ο εκπρόσωπος Τύπου της ΝΔ, Νίκος Ρωμανός  κατηγόρησε την Κουμουνδούρου για «αντιπολιτευτική εργαλειοποίηση των απομνημονευμάτων», ενώ κατέφυγε σε ειρωνείες.

«Από το αλήστου μνήμης “go back madame Merkel”, φτάσαμε στην αντιπολιτευτική εργαλειοποίηση των απομνημονευμάτων της κ. Μέρκελ από τον ΣΥΡΙΖΑ του 2024 (ή ό,τι έχει απομείνει από αυτόν). Το ζήσαμε και αυτό! Δεν περιγράφουμε άλλο…

Σε κάθε περίπτωση, η σημερινή ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ για τον κ. Τσίπρα, έχει τόση αξία, όση και οι διαπιστώσεις της κ. Μέρκελ για τα αγγλικά του», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο ΣΥΡΙΖΑ σε νέα σφοδρή ανακοίνωση, απάντησε στην ΝΔ πως «οι απομιμήσεις γηπεδικών συνθημάτων δεν μπορούν να κρύψουν πως η Νέα Δημοκρατία ενοχλήθηκε από ακόμη μια επιβεβαίωση πως η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ είχε ένα ξεκάθαρο σχέδιο που είχε μοναδικό στόχο τη σωτηρία της χώρας».

«Πλέον βλέπουμε και η δική τους κυβέρνηση τι παρέλαβε και τι σχεδίασε και τι θα παραδώσει», τονίζει ο ΣΥΡΙΖΑ.

• Ανακοίνωση εξέδωσε και το ΠΑΣΟΚ προχώρησε καθώς στο βιβλίο της η Μέρκελ μίλησε και για τον Γιώργο Παπανδρέου τονίζοντας πως δεν μπορούσε να συνεννοηθεί μαζί του.

«Ο Παπανδρέου απάντησε ότι χρειάζεται χρόνο. Δεν πίστευα στ’ αυτιά μου. Εν μέσω αυτής της ασφυκτικής πίεσης να γίνει κάτι για την κατάσταση, ο ίδιος συμπεριφερόταν σαν να έχει όλο τον χρόνο του κόσμου μπροστά του», παρατηρείται σε ένα απόσπασμα του βιβλίου.

«Δεκαπέντε χρόνια μετά το ξέσπασμα της μεγάλης κρίσης ο ελληνικός λαός είναι εκείνος, που έχει κάνει τη γνήσια ιστορική καταγραφή γεγονότων και ευθυνών. Των ευθυνών της Νέας Δημοκρατίας και της Κυβέρνησης Καραμανλή για τη χρεοκοπία τη χώρας, για τον εκτροχιασμό των δημόσιων οικονομικών. Για το γεγονός ότι παρέδωσε μία πρακτικά χρεοκοπημένη χώρα στην Κυβέρνηση Παπανδρέου και ΠΑΣΟΚ», ανέφερε ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ, Δημήτρης Μάντζος αποφεύγοντας να μιλήσει για τις ευθύνες του κόμματος εκείνη την περίοδο.

«Των ευθυνών των συντηρητικών κυβερνήσεων σε Ευρώπη, -κυρίως σε Γερμανία και Γαλλία- για τη διαχείριση της μεγάλης κρίσης χρέους αλλά και για τη γνήσια, υπεύθυνη, πατριωτική στάση του ΠΑΣΟΚ που μόνο του απέναντι σε όλους κατάφερε να κρατήσει τη χώρα όρθια μέσα στην ΕΕ. Μόνο απέναντι και στην Νέα Δημοκρατία, που πρώτη πριν από τον ΣΥΡΙΖΑ κράδαινε το λάβαρο του αντιμνημονίου με αποτέλεσμα σήμερα η κα Μπακογιάννη να ομολογεί ότι αν δεν είχε αυτή την ανεύθυνη στάση έως το 2012 τουλάχιστον, η χώρα θα είχε βγει έως και 5 χρόνια νωρίτερα από το μνημόνιο. Όλα αυτά δεν είναι μια απλή υπόθεση, ένα στοίχημα δικαίωσης του ΠΑΣΟΚ, αλλά μία γνήσια πράξη αυτογνωσίας και μια ισχυρή εγγύηση ότι δεν θα επαναλάβουμε τα ίδια λάθη και ότι ο λαός μας δεν θα υποστεί τον ίδιο συλλογικό πόνο όπως στο παρελθόν», καταλήγει η ανακοίνωση.

Τι γράφει η Μέρκελ στο βιβλίο της

Μιλώντας για την πρώτη συνάντηση με τον Αλέξη Τσίπρα στο Βερολίνο τον Μάρτιο του 2015, η Μέρκελ σημειώνει «αδημονούσα, ομολογώ, να δω τι είδους προσωπικότητα θα είχα την ευκαιρία να γνωρίσω καλύτερα. Ήταν είκοσι χρόνια νεότερός μου. Έως τότε είχαμε μιλήσει δύο φορές στο τηλέφωνο με διερμηνείς και είχαμε δύο σύντομες συναντήσεις σε συνεδριάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες. Μου είχε κάνει καλή εντύπωση τότε· περισσότερα δεν μπορούσα να πω. Ήξερα από τις πρώτες μας συναντήσεις ότι μιλούσε καλά αγγλικά».

«Τον περίμενα στην είσοδο του Έρενχοφ της ομοσπονδιακής καγκελαρίας για να τον υποδεχτώ με στρατιωτικές τιμές. Η άφιξή του καθυστέρησε διότι θεώρησε απαραίτητο να κατέβει από το αυτοκίνητο μπροστά από την καγκελαρία και να χαιρετήσει ο ίδιος προσωπικά τους διαδηλωτές του κόμματος Ντι Λίνκε. Οι φωνές “Ζήτω η διεθνής αλληλεγγύη!” έφτασαν στ’ αυτιά μου από μακριά. Ήλπιζα μόνο η παραμονή του εκεί να μη διαρκέσει τόσο, ώστε να σκιάσει την ατμόσφαιρα της επίσκεψής του πριν καν αρχίσει. Ο Τσίπρας έφτασε πράγματι σύντομα και κατέβηκε από το αυτοκίνητο μ’ ένα φιλικό, αφοπλιστικό χαμόγελο. Τον χαιρέτησα και έκανα μια σύντομη παρατήρηση γι’ αυτό το προκαταρκτικό του πρόγραμμα. Μου απάντησε με αυτοπεποίθηση και διαλλακτικότητα ότι δεν πρέπει ποτέ να λησμονεί κανείς τους υποστηρικτές του. Συμφώνησα με χαμόγελο. Αμέτρητοι φωτογράφοι έστρεφαν τους φακούς τους πάνω μας. Βρισκόμασταν υπό στενή παρακολούθηση».

Στα αποσπάσματα που αφορούν την περίοδο Τσίπρα η Άνγκελα Μέρκελ επισημαίνει την αντίθεσή της στο σενάριο εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ, σενάριο που της είχε μεταφερθεί από αρκετούς συνομιλητές της. «Ήδη το καλοκαίρι του 2012 είχα σκεφτεί πολύ τα επιχειρήματα όσων ήθελαν να πείσουν την Ελλάδα να αποχωρήσει από την ευρωζώνη. Δεν κατάφεραν να με μεταπείσουν. Έκτοτε, η θέση μου ήταν ξεκάθαρη. Η Ελλάδα έπρεπε να παραμείνει μέρος της ευρωζώνης. Η εξώθηση μιας χώρας να αποχωρήσει από τη νομισματική ένωση θα μπορούσε να έχει απρόβλεπτες συνέπειες. Επιπλέον, από τη στιγμή που μια χώρα αποχωρούσε, θα αυξανόταν η πίεση στην επόμενη. Επίσης, το ευρώ ήταν κάτι περισσότερο από ένα απλό νόμισμα και η Ελλάδα ήταν το λίκνο της δημοκρατίας».

«Παρ’ όλα αυτά, επισήμανα στον Τσίπρα ότι υπήρχαν όροι που συνδέονταν με την παραμονή της χώρας του στην ευρωζώνη» αναφέρει χαρακτηριστικά.

• Η Άνγκελα Μέρκελ θυμάται και τα όσα έγιναν στην κατ΄ιδίαν συνάντησή τους, αλλά και στις κοινές δηλώσεις τους αργότερα:

«Η εντύπωση που αποκόμισα ήταν πως ο Αλέξης Τσίπρας ήταν πέρα για πέρα ανοιχτός στη συνεργασία και ήθελε να ψηλαφίσει σιγά σιγά τον δρόμο του σε ένα άγνωστο για κείνον έδαφος. Η προσέγγιση αυτή μου φάνηκε πολύ οικεία και συμπαθητική. Στη συζήτηση με τους συνεργάτες μας και ύστερα, στη διάρκεια του δείπνου, προσπαθήσαμε να βρούμε έναν τρόπο ώστε η νέα ελληνική κυβέρνηση να εκπληρώσει τις απαιτήσεις της τρόικας χωρίς να χρειαστεί να αθετήσει προεκλογικές υποσχέσεις. Κάτι σαν τετραγωνισμό του κύκλου δηλαδή. Πριν από το δείπνο δόθηκε μια συνέντευξη Τύπου, στο πλαίσιο της οποίας ο Τσίπρας κι εγώ προσφέραμε ένα μικρό επικοινωνιακό έργο τέχνης: φιλικό, προσηνές ύφος και οι δύο, καμία υπαναχώρηση από κανέναν απ’ τους δύο. Οι διαφορές ήταν μεγάλες, το ίδιο και η βούληση να βρεθεί λύση στο αδιέξοδο».

• Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η τοποθέτηση της πρώην καγκελαρίου για το καλοκαίρι του 2015, όταν η σύγκρουση της κυβέρνησης Τσίπρα με τους δανειστές κορυφώθηκε και οδήγησε στο δημοψήφισμα του Ιουλίου.

Η Άνγκελα Μέρκελ χαρακτηρίζει τις κινήσεις Τσίπρα ως αποτέλεσμα καλά προσχεδιασμένης στρατηγικής και δεν κάνει λόγο ούτε για απερισκεψία ούτε για κωλοτούμπα, όμως καταγράφει τον αιφνιδιασμό των Ευρωπαίων ηγετών, όπως οι Φρανσουά Ολάντ, Ντόναλντ Τουσκ, Κριστίν Λαγκάρντ και Ζαν Κλοντ Γιούνκερ.

Περιγράφοντας τα όσα συνέβησαν στη Σύνοδο της 26ης Ιουνίου με τα περιθώρια να έχουν στενέψει επικίνδυνα και την Ε.Ε. να πιέζει ασφυκτικά στην πρότασή της για επιβολή νέων μέτρων λιτότητας η Μέρκελ αναφέρει ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός ήταν σιωπηλός μέχρι εκείνη να αποφασίσει να του δώσει τον λόγο: «”Αλέξη, δεν είπες τίποτα ακόμη. Σκοπεύεις να πάρεις τον λόγο;” “Όχι, ο Ντόναλντ έχει ήδη εξηγήσει τα πάντα”. “Και τι σκοπεύεις να κάνεις τώρα;” ρώτησα έκπληκτη. “Θα πάρω αμέσως το αεροπλάνο για Αθήνα και θα συσκεφτώ με το υπουργικό μου συμβούλιο για το τι θα κάνουμε” απάντησε ήρεμα. Έμεινα με το στόμα ανοιχτό. Έκανα τον γύρο του τραπεζιού και πλησίασα τον Ολάντ. Ήταν κι εκείνος έκπληκτος. Και οι δυο μας, όπως άλλωστε και οι άλλοι, είχαμε αποκομίσει σαφώς την εντύπωση πως ο Τσίπρας είχε αποδεχτεί το αποτέλεσμα των νυχτερινών διαπραγματεύσεων.

Ο Τουσκ είχε επίσης μιλήσει στο ίδιο μήκος κύματος. Επέστρεψα στον Τσίπρα και τον ρώτησα: “Και τι φαντάζεσαι πως θα προκύψει από τις διαβουλεύσεις;”. “Δεν ξέρω” απάντησε.”Πότε θα ξέρεις;” επέμεινα. “Αυτό θα σου το πω σήμερα, νωρίς το βράδυ”. Ο Ολάντ κι εγώ κανονίσαμε να γίνει μια τριμερής τηλεφωνική επικοινωνία. Ο Τσίπρας μάς είπε, στον Ολάντ και σ’ εμένα, ότι το υπουργικό του συμβούλιο αποφάσισε τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για το συμφωνηθέν πρόγραμμα. Για ένα τόσο σημαντικό ζήτημα έπρεπε να αποφασίσει ο λαός. Θα το ανακοίνωνε στους πολίτες του σε τηλεοπτικό διάγγελμα το ίδιο βράδυ. Μέχρι εδώ, όλα καλά, σκέφτηκα. Στη συνέχεια ρώτησα ποια ήταν η σύσταση της κυβέρνησής του προς τον λαό. “Όχι, φυσικά” είπε νέτα σκέτα. Απ’ όλα τα τηλεφωνήματα που έχω κάνει ποτέ στην πολιτική μου ζωή, αυτό εδώ μου επιφύλαξε ίσως τη μεγαλύτερη έκπληξη. Προς στιγμήν ο Ολάντ κι εγώ μείναμε άφωνοι».

Αναφορικά με τη Σύνοδο της 12ης Ιουλίου η Άνγκελα Μέρκελ καταγράφει: «Τα πράγματα είχαν σοβαρέψει για τα καλά, ο Τσίπρας είχε στην αντιπροσωπεία του εκλεκτούς τραπεζικούς εμπειρογνώμονες. Το δημοψήφισμα ήταν πια παρελθόν. Το πρωί συμφωνήσαμε στα βασικά σημεία ενός τρίτου προγράμματος διάσωσης με χρηματοδότηση από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ΕΜΣ). Χάριν ευχέρειας στις διεξοδικές διαπραγματεύσεις για το πρόγραμμα αυτό τις επόμενες ημέρες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χορήγησε στην Ελλάδα ένα δάνειο-γέφυρα. Στις 19 Αυγούστου 2015 η Μπούντεσταγκ ψήφισε υπέρ του νέου ελληνικού προγράμματος».

Η πρώην καγκελάριος περιγράφει και το ταξίδι της στην Αθήνα τον Ιανουάριο του 2019 όταν τα μνημόνια ήταν πια παρελθόν: «Δείπνησα με τον Αλέξη Τσίπρα σε ένα εστιατόριο θαλασσινών στον Πειραιά. Μιλήσαμε ξανά για τον Ιούλιο του 2015, όταν η παραμονή της Ελλάδας στην ευρωζώνη βρισκόταν «στην κόψη του ξυραφιού», όπως του είπα. Ο Τσίπρας μού εξήγησε πως ήταν σημαντικό να δείξει στους πολίτες με έναν πειστικό τρόπο ότι η νέα κυβέρνηση είχε εξαντλήσει κάθε περιθώριο προκειμένου να απαλλαγεί από τη μισητή τρόικα. Όταν τα άλλα κράτη-μέλη αντιτάχθηκαν σ’ αυτό, κατέστη σαφές ότι επρόκειτο πλέον για ένα ζήτημα που αφορούσε κατά βάση τη στάση των Ελλήνων απέναντι στο ευρώ. Η πλειονότητα των Ελλήνων απέρριψε το πρόγραμμα, ήθελε ωστόσο να παραμείνει η χώρα στο ευρώ. Αυτό έδειξε η επανεκλογή του Τσίπρα στις νέες, πρόωρες εκλογές τον Σεπτέμβριο του 2015. Το ευρώ είχε αποδειχτεί ισχυρότερο».

Ακόμα κι έτσι, όμως, θα ανέμενε κανείς να υπάρχουν τα αντανακλαστικά για ένα μείζον θέμα, αυτό της ιστορικής ανασκευής σχετικά με το ομιχλώδες 2015, το οποίο αποτέλεσε, όχι μόνο αιχμή της αντι-ΣΥΡΙΖΑ επιχειρηματολογίας τα τελευταία χρόνια, αλλά και του ίδιου του πρώην προέδρου του κόμματος που αποκάλεσε το θέμα “πληγή για τον ΣΥΡΙΖΑ”.

Το βιβλίο της Άνγκελα Μέρκελ “Ελευθερία” βρισκόταν από νωρίς χθες το πρωί στα βιβλιοπωλεία και σε αρκετά σάϊτ κυκλοφορούσαν οι διάλογοι της πρώην Γερμανίδας καγκελαρίου με τον Αλέξη Τσίπρα, η παράθεση των γεγονότων εκείνου του δραματικού καλοκαιριού, αλλά και συμβάντα που σχετίζονται με τους χειρισμούς των προκατόχων του Γιώργου Παπανδρέου και Αντώνη Σαμαρά. Κατά κοινή ομολογία, η εξιστόρηση Μέρκελ αποτελεί δικαίωση για την πολιτική Τσίπρα εκείνη την περίοδο και φωτίζει πτυχές που δεν ήταν γνωστές.

Θα ανέμενε κανείς, λοιπόν, η Κουμουνδούρου να αντιδράσει άμεσα και να βρίσκεται με κορυφαία στελέχη της στα κανάλια και τα ραδιόφωνα για να εξηγεί τις διαστάσεις των αποκαλύψεων Μέρκελ. Και να στηρίξει, όχι μόνο τον πρώην πρωθυπουργό και φυσικό ηγέτη του χώρου αλλά και την διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Αντ’ αυτού χρειάστηκαν δώδεκα ώρες για να υπάρξει έστω μία ανακοίνωση. Δεν το λες και επιτυχία…

Έστω και αργά, πάντως, ο ΣΥΡΙΖΑ εξαπολύει τα βέλη του στην ΝΔ και τον Κυριάκο Μητσοτάκη με αφορμή τα αποσπάσματα του βιβλίου της Άνγκελα Μέρκελ που αναφέρονται στην δύσκολη περίοδο των μνημονίων και την κυβέρνηση Τσίπρα. Με την προτροπή να διαβάσουν “όσοι επιδίδονται εδώ και χρόνια στην απαξίωση του έργου της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ”, όσα γράφει η Γερμανίδα πρώην Καγκελάριος, η Κουμουνδούρου επιτίθεται σε όσους «συκοφάντησαν» τον ΣΥΡΙΖΑ και τον Αλέξη Τσίπρα: «Θα διαπιστώσουν ότι τα αποσπάσματα από τα απομνημονεύματα της Άνγκελα Μέρκελ, που αφορούν στην Ελλάδα, είναι η εκδίκηση της ιστορίας για τα ψέματα με τα οποία το αντιΣYΡΙΖΑ μέτωπο και ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης κατασυκοφάντησαν τις πολιτικές του πρώην πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα και την τότε κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ».

Στην ανακοίνωση υπογραμμίζεται οτι “Δεν περιμένουμε να ζητήσουν συγγνώμη για το ρόλο τους τόσο κατά την περίοδο των δύσκολων διαπραγματεύσεων, όσο και μετά από αυτές”, Ωστόσο, όπως αναφέρει η ανακοίνωση, η δημοκρατική κοινή γνώμη “που επί χρόνια βομβαρδίζεται από την προπαγάνδα τους, θα πειστεί οριστικά για το ποιος ήταν ο ρόλος του ΣΥΡΙΖΑ και του Αλέξη Τσίπρα στη σωτηρία της χώρας. Αλλά ποιος ήταν τελικά ο ρόλος και εκείνων που ακόμη και σήμερα κουνούν το δάχτυλο”.

Για στρατηγική κίνηση ματ που τους αιφνιδίασε μιλά η Άνγκελα Μέρκελ περιγράφοντας τη στιγμή που ο Αλέξης Τσίπρας ανακοινώνει την απόφαση της κυβέρνησής του για διεξαγωγή δημοψηφίσματος σχετικά με την συμφωνία που κατέθεσε στην Ελλάδα, κατόπιν υπόδειξης της τρόικας, το Eurogroup, και ουσιαστικά αφορούσε το τρίτο μνημόνιο.

Στα απομνημονεύματά της με τίτλο «Ελευθερία: Αναμνήσεις 1954-2021» (Freiheit: Erinnerungen 1954-2021), η Μέρκελ κάνει εκτενή περιγραφή της 26ης Ιουνίου 2015 της κρίσιμης συνάντησης με τον Αλέξη Τσίπρα, κατά την οποία του ανακοινώνεται η πρόταση των εταίρων. Είχαν προηγηθεί σκληρές διαπραγματεύσεις με τους δανειστές να δείχνουν εμμονή στις καταστροφικές συνταγές των μνημονίων και να εξαντλούν την αυστηρότητα -αν όχι εκδικητικότητα- στην κυβέρνηση της «πρώτης φοράς Αριστερά», όπως αναφέρει το in.gr.

Η περιγραφή της Μέρκελ περί αιφνιδιασμού από τον Τσίπρα και τελευταίο όπλο στη φαρέτρα ενός στρατηγικού σχεδίου έρχεται να αιφνιδιάσει -αν μη τι άλλο- όσους από την πρώτη στιγμή έσπευσαν να τον «σταυρώσουν» για την απόφαση αυτή μιλώντας για κίνηση πανικού και επιπολαιότητα που «δεν ίδρωσε το αυτί των δανειστών», αλλά και να επιβεβαιώσει τις εξηγήσεις που ο ίδιος ο Τσίπρας έδωσε για την απόφαση διεξαγωγής δημοψηφίσματος, μιλώντας για ύστατο μέσο διαπραγματευτικής δύναμης. Ουσιαστικά, η Μέρκελ δίνει άγνωστες λεπτομέρειες για εκείνη την βραδιά της 17ωρης διαπραγμάτευσης και για το διάστημα που προηγήθηκε.

Η συγκεκριμένη μαρτυρία της Μέρκελ, όπως και το γεγονός ότι σε αντίθεση με τους άλλους πρωθυπουργούς που υπέγραψαν μνημόνια στον Τσίπρα αφιερώνει πολύ περισσότερο χώρο και λέξεις, δικαιώνει σε ένα βαθμό όσους υποστηρίζουν ότι η κυβέρνηση Τσίπρα έδωσε σκληρή μάχη απέναντι στον νεοφιλελεύθερο δογματισμό της τρόικας και τα αντιδραστικά μνημόνια και αυτό έχει τη δική του σημασία ακόμη και αν το αποτέλεσμα δεν ήταν το επιδιωκόμενο και τελικά αναγκάστηκε να κάνει μεγάλους συμβιβασμούς και υποχωρήσεις.

Με τα λόγια της Μέρκελ

Ειδικότερα, περιγράφοντας τα γεγονότα στην κορύφωση της διαπραγμάτευσης του ελληνικού προγράμματος με την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ το καλοκαίρι του 2015 η Μέρκελ παρουσιάζει την στάση του Αλέξη Τσίπρα και ιδιαίτερα την απόφασή του για δημοψήφισμα, που αποτέλεσε και τη κορύφωση του δράματος, ως αποτέλεσμα στρατηγικής που ήταν μάλιστα καλά προσχεδιασμένη.

Η Γερμανίδα καγκελάριος, μιλά για αιφνιδιαστικό, αλλά προμελετημένο ελιγμό που, όπως λέει, άφησε άφωνους, τόσο την ίδια όσο και τους σημαντικότερους παίχτες του «ευρωπαϊκού ιερατείου», τον Ολάντ, τον Τουσκ, τη Λαγκαρντ, τον Γιούγκερ.

Έναν αιφνιδιασμό που ήρθε μάλιστα σε μια στιγμή όπου, όπως περιγράφουν άτομα που έχουν γνώση του της διαπραγμάτευσης, μετά από μαραθώνιες και πολυήμερες διαπραγματεύσεις, η ΕΕ εμφάνιζε για πρώτη φορά ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα για την Ελλάδα. Μέχρι τότε, εξηγούν, η ΕΕ ζητούσε επίμονα από την Ελλάδα να έχει την ιδιοκτησία του προγράμματος, να συνομολογήσει δηλαδή σε μέτρα λιτότητας, ενώ η ίδια απέφευγε να φέρει στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης πρόταση για επαρκή χρηματοδότηση της χώρας.

Στη Σύνοδο της 26ης Ιουνίου όμως, προσθέτουν, και ενώ είχε εξαντληθεί κάθε περιθώριο χρόνου, αφού η παράταση του προγράμματος θα έληγε στο τέλος του μήνα, ο Τουσκ παρουσίασε συγκεκριμένη πρόταση. Ήταν η πρόταση που είχαν σχεδόν επιβάλει τις προηγούμενες ημέρες οι τρείς θεσμοί στη διαπραγμάτευση κορυφής με τη συμμετοχή τόσο του έλληνα πρωθυπουργού Α.Τσίπρα, όσο όμως και του Γιούγκερ, της Λαγκάρντ και του Ντράγκι.

Μετά την παρουσίαση της πρότασης από τον Τουσκ, ο Αλέξης Τσίπρας, θυμάται η Μέρκελ, απέφυγε διακριτικά να πάρει τον λόγο, ώστε να μην καταγραφεί στα πρακτικά του Συμβουλίου η συμφωνία του. Η ίδια το κατάλαβε και κινήθηκε προς τη θέση του πρωθυπουργού της Ελλάδας για να του ζητήσει να τοποθετηθεί.

Οι διάλογοι

Το σχετικό απόσπασμα στο βιβλίο αναφέρει χαρακτηριστικά:

«Αλέξη, δεν είπες τίποτα ακόμη. Σκοπεύεις να πάρεις τον λόγο;»

«Όχι, ο Ντόναλντ έχει ήδη εξηγήσει τα πάντα».

«Και τι σκοπεύεις να κάνεις τώρα;» ρώτησα έκπληκτη.

«Θα πάρω αμέσως το αεροπλάνο για Αθήνα και θα συσκεφτώ με το υπουργικό μου συμβούλιο για το τι θα κάνουμε» απάντησε ήρεμα.

Έμεινα με το στόμα ανοιχτό. Έκανα τον γύρο του τραπεζιού και πλησίασα τον Ολάντ. Ήταν κι εκείνος έκπληκτος. Και οι δυο μας, όπως άλλωστε και οι άλλοι, είχαμε αποκομίσει σαφώς την εντύπωση πως ο Τσίπρας είχε αποδεχτεί το αποτέλεσμα των νυχτερινών διαπραγματεύσεων. Ο Τουσκ είχε επίσης μιλήσει στο ίδιο μήκος κύματος.

Επέστρεψα στον Τσίπρα και τον ρώτησα: «Και τι φαντάζεσαι πως θα προκύψει από τις διαβουλεύσεις;».

«Δεν ξέρω» απάντησε.

«Πότε θα ξέρεις;» επέμεινα.

«Αυτό θα σου το πω σήμερα, νωρίς το βράδυ».

Ο Ολάντ κι εγώ κανονίσαμε να γίνει μια τριμερής τηλεφωνική επικοινωνία. Ο Τσίπρας μάς είπε, στον Ολάντ και σ’ εμένα, ότι το υπουργικό του συμβούλιο αποφάσισε τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για το συμφωνηθέν πρόγραμμα. Για ένα τόσο σημαντικό ζήτημα έπρεπε να αποφασίσει ο λαός. Θα το ανακοίνωνε στους πολίτες του
σε τηλεοπτικό διάγγελμα το ίδιο βράδυ. Μέχρι εδώ, όλα καλά, σκέφτηκα.

Στη συνέχεια ρώτησα ποια ήταν η σύσταση της κυβέρνησής του προς τον λαό. «Όχι, φυσικά» είπε νέτα σκέτα.

“Απ’ όλα τα τηλεφωνήματα που έχω κάνει ποτέ στην πολιτική μου ζωή, αυτό εδώ μου επιφύλαξε ίσως τη μεγαλύτερη έκπληξη. Προς στιγμήν ο Ολάντ κι εγώ μείναμε άφωνοι.»

Αιφνιδιασμός

Σύμφωνα με τη μαρτυρία της Μέρκελ ο Τσίπρας με αυτή την αντίδρασή του, τούς έφερε σε σημείο απόλυτου αιφνιδιασμού. Η Ανγκελα Μερκελ όμως με όσα αναφέρει στο βιβλίο φανερώνει και κάτι ακόμη. Σε αντίθεση με το τι συνέβαινε στις μέχρι το δημοψήφισμα διαπραγματεύσεις, στη δραματική διαπραγμάτευση, που ακολούθησε του δημοψηφίσματος ο Αλέξης Τσίπρας είχε φέρει μαζί του σοβαρούς εμπειρογνώμονες με αποτέλεσμα να καταλήξουν σε συμφωνία η οποία περιελάβανε ισχυρή χρηματοδότηση από την ΕΕ και αποπληρωμή των δανείων σε μακρύτερο ορίζοντα.

Σε ποιο βαθμό το δημοψήφισμα και η δραματοποίηση των γεγονότων επηρέασε τις συνθήκες ώστε να προκύψει μια συμφωνία που περιλάμβανε και προβλέψεις για την αναδιάρθρωση και καλύτερη διαχείριση του χρέους, και τελικά κατέστη εφικτή η έξοδος της Ελλάδας από τα μνημόνια τρία χρόνια αργότερα, απομακρύνοντας -ως απειλή ή εναλλακτική- το Grexit είναι θέμα ερμηνείας και ανάγνωσης.

Η ίδια η Μέρκελ αυτό που παραδέχεται και λέει ξεκάθαρα είναι ότι με τη συμφωνία που τελικά έφερε ο Τσίπρας σώθηκε και η Ελλάδα.

«Τώρα είχε σωθεί πλέον και η Ελλάδα», σημειώνει χαρακτηριστικά η Ανγκελα Μέρκελ, που σε άλλο σημείο εξηγεί ότι ΕΕ είχε καταφέρει να «σωθεί» από το ελληνικό πρόβλημα ήδη από την περίοδο του πρώτου μνημονίου. Και η μόνη απροστάτευτη απέναντι στην χρεοκοπία ήταν η Ελλάδα και παρέμεινε έτσι μέχρι το καλοκαίρι του 2015, λέει η Μέρκελ δίνοντας επιχείρημα σε όσους υποστηρίζουν υπερασπιζόμενοι την κυβέρνηση της Αριστεράς ότι αν ο Τσίπρας διαπραγματευόταν το πρώτο ή το δεύτερο μνημόνιο θα είχε άλλα όπλα στα χέρια του, τα οποία κατ’ επέκταση δεν χρησιμοποίησαν πολλοί από όσους μέχρι σήμερα κατηγορούν τον Αλέξη Τσίπρα για το τρίτο μνημόνιο.

Πηγή: in.gr