Παρουσία της υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη, του υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και βουλευτή Αργολίδας, Γιάννη Ανδριανού, του περιφερειάρχη της Πελοποννήσου, Δημήτρη Πτωχού, του δημάρχου Άργους – Μυκηνών, Γιάννη Μαλτέζου, και πολλών διοικητικών και υπηρεσιακών στελεχών του Υπουργείου Πολιτισμού και της τοπικής Εφορείας Αρχαιοτήτων, άνοιξε επισήμως τις πύλες του το Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης.

Μετά από αρκετά χρόνια και αρκετές περιπέτειες, το Άργος, οι ήρωες της Ιλιάδας και ο πολιτισμός των Μυκηνών ξαναζωντανεύουν με νέους όρους.

Η τωρινή έκθεση περιλαμβάνει αρχαιολογικά ευρήματα από την προϊστορική εποχή έως και τους ρωμαϊκούς χρόνους και περιλαμβάνει εκθέματα από τις γειτονικές Μυκήνες και τη Λέρνα.

Με αλλαγές στις προθήκες και ειδικό φωτισμό, ψηφιακές εφαρμογές ο επισκέπτης του μουσείου μπορεί να ξεναγηθεί στην εποχή του Αγαμέμνονα αλλά και νωρίτερα με διαδραστικό τρόπο.

Η ιστορία του Άργους, ανά εποχή ξετυλίγεται μέσα από υλικά καθημερινής χρήσης, ταφικά αντικείμενα κ.ά. μέσα από το πρίσμα της σύγχρονης μουσειολογίας.

Μέσα στο μουσείο ξεχώρισαν ένα εξαιρετικό μυκηναϊκό αγγείο του 15^ου αιώνα που φαίνεται να έχει και μινωικές επιρροές. Ιδιαίτερη εντύπωση προξενεί ένα ειδώλιο με γυναικεία μορφή, που κρατά παιδί.

Άλλο εντυπωσιακό εύρημα είναι το ψηφιδωτό της Αφθονίας, που χρονολογείται περί τον 4ο αι. μ. Χ. δηλαδή κατά την ρωμαϊκή περίοδο.

Παράλληλα, υπάρχουν μεγάλα και μικρά πιθάρια, πιάτα, κοσμήματα, πολεμικά αντικείμενα κ.ά. καθώς και ευρήματα από το μυκηναϊκό νεκροταφείο της Δειράδας, την περιοχή του Αρχαίου Θεάτρου του Άργους κ.ά. προσφέροντας μία ανανεωμένη οπτική στην ιστορία της αρχαίας Ελλάδας και θαυμασμό για τα έργα των ανθρώπων της εποχής εκείνης.

Η επέμβαση εντάσσεται στο συνολικό έργο της ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου και της βελτίωσης των υποδομών προσβασιμότητας στην Αρχαία Αγορά, και αφορά σε επεμβάσεις τόσο στον ίδιο το ναό όσο και στην Οδό των Παναθηναίων, με στόχο την αποκατάσταση της ιστορικής συνέχειας και την ενίσχυση της αναγνωσιμότητας του μνημείου.

Το έργο, που εκτελείται στην Αρχαία Αγορά, περιλαμβάνεται στο πλαίσιο της συνολικής στρατηγικής του υπουργείου Πολιτισμού για τη βελτίωση της προσβασιμότητας και της εμπειρίας των επισκεπτών σε εμβληματικούς αρχαιολογικούς χώρους της πρωτεύουσας.

Η υλοποίηση του έργου πρόκειται να πραγματοποιηθεί  σε δύο διαφορετικές φάσεις: Η πρώτη αφορά βασικές εργασίες αποκατάστασης και ανάδειξης, ενώ στη δεύτερη προβλέπεται επιπλέον αναστήλωση και παρεμβάσεις που θα βοηθούν τους επισκέπτες να αντιλαμβάνονται πιο εύκολα την αρχική μορφή του ναού. Ταυτόχρονα, θα γίνουν εργασίες και στην Οδό των Παναθηναίων για την ανάδειξη των σωζόμενων λιθόστρωτων τμημάτων της.

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Ο ναός, που χρονολογείται στο α΄ μισό του 2ου αιώνα μ.Χ., αποτελεί σημαντικό στοιχείο της νοτιοανατολικής ενότητας της Αρχαίας Αγοράς. Στην αρχαιότητα, η θέση του, σε άμεση σχέση με την Οδό των Παναθηναίων, του προσέδιδε έντονη οπτική παρουσία. Το μνημείο παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της επαναχρησιμοποίησης αρχιτεκτονικών μελών από τον ναό της Αθηνάς του Σουνίου, στοιχείο που αναδεικνύει πρακτικές ανακύκλωσης υλικών στη ρωμαϊκή περίοδο. Παρά τις σημαντικές φθορές που υπέστη, κυρίως μετά την επιδρομή των Ερούλων το 267 μ.Χ., διατηρούνται επαρκή κατάλοιπα του οικοδομήματος, που επιτρέπουν την τεκμηριωμένη αποκατάσταση της κάτοψής του».

Στόχος των παρεμβάσεων είναι ο ναός να γίνει πιο κατανοητός και εύκολα αναγνωρίσιμος για τους επισκέπτες, καθώς σήμερα μεγάλο μέρος του παραμένει δύσκολο να διαβαστεί και να αντιληφθεί κανείς πώς ήταν στην αρχική του μορφή. Παράλληλα, επιδιώκεται η καλύτερη σύνδεσή του με την υπόλοιπη Αρχαία Αγορά και ιδιαίτερα με την Οδό των Παναθηναίων.

Ο νοτιοανατολικός ναός αποκαλύφθηκε το 1959, κατά τη διάρκεια εργασιών στη νότια είσοδο του αρχαιολογικού χώρου. Οι αρχαιολόγοι διαπίστωσαν ότι τμήματα του μνημείου διατηρούνταν σε αρκετά καλή κατάσταση, επιτρέποντας την ασφαλή αποτύπωση και αποκατάσταση της μορφής του.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι για την κατασκευή του είχαν χρησιμοποιηθεί αρχιτεκτονικά στοιχεία από τον αρχαίο ναό της Αθηνάς στο Σούνιο. Συγκεκριμένα, μέρος των μαρμάρινων κιόνων και άλλων στοιχείων μεταφέρθηκαν από το Σούνιο στην Αρχαία Αγορά και χρησιμοποιήθηκαν ξανά στον νέο ναό, μια πρακτική αρκετά συνηθισμένη κατά τη ρωμαϊκή εποχή.

Σήμερα, η εικόνα του μνημείου δυσκολεύει την κατανόηση από τον επισκέπτη. Τμήματα του ναού βρίσκονται σε διαφορετικά επίπεδα, αρκετά αρχιτεκτονικά κομμάτια είναι διάσπαρτα στον χώρο, ενώ η πορεία των επισκεπτών περνά από σημεία που δεν επιτρέπουν να γίνει εύκολα αντιληπτή η συνολική μορφή του.

Οι εργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη περιλαμβάνουν αποκατάσταση της βάσης του ναού, συμπλήρωση επιλεγμένων τμημάτων των τοίχων και αναστήλωση ορισμένων κιόνων με τη χρήση τόσο αυθεντικών αρχαίων στοιχείων όσο και νέων υλικών όπου χρειάζεται. Παράλληλα, θα γίνουν παρεμβάσεις που θα διευκολύνουν την πρόσβαση των επισκεπτών και θα αναδεικνύουν καλύτερα τη σχέση του μνημείου με τον περιβάλλοντα χώρο.

Για πρώτη φορά μετά από περίπου 220 χρόνια, η δυτική όψη του Παρθενώνα αποδίδεται από το Υπουργείο Πολιτισμού στην πληρέστερη δυνατή μορφή της, καθώς με την τοποθέτηση δύο ορθοστατών στις κενές θέσεις του δυτικού αετώματος και την ολοκλήρωση της αποκατάστασης του αντιθηματικού τοίχου αποκαθίσταται η αρχιτεκτονική ενότητα του αετώματος.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: “Πριν από λίγους μήνες μιλούσαμε για την πρώτη, έπειτα από δεκαετίες, απρόσκοπτη θέα του Παρθενώνα χωρίς τα εξωτερικά ικριώματα που κάλυπταν τη δυτική του πλευρά. Σήμερα, μιλάμε για την ολοκλήρωση μιας εξαιρετικά απαιτητικής αναστηλωτικής επέμβασης, χάρη στην οποία το δυτικό αέτωμα του Παρθενώνα αποδίδεται στην πληρέστερη μορφή του μετά από περίπου 220 χρόνια. Το θέαμα είναι πραγματικά συγκλονιστικό.

Το αέτωμα, το οποίο γενιές Ελλήνων πολιτών και επισκεπτών από όλο τον κόσμο είχαν συνηθίσει να βλέπουν ελλιπές, ανακτά την αρχιτεκτονική του ενότητα. Οι δύο νέοι ορθοστάτες, που τοποθετήθηκαν στις κενές θέσεις του, δεν αποκαθιστούν μόνο ένα μορφολογικό κενό. Επιτρέπουν να αναδειχθούν εκ νέου οι μοναδικές αναλογίες και η γεωμετρική τελειότητα της δυτικής όψης του Παρθενώνα. Πρόκειται για ένα έργο εξαιρετικής δυσκολίας, το οποίο υλοποιήθηκε από τους επιστήμονες, τους μηχανικούς, τους τεχνίτες και το προσωπικό της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων Ακροπόλεως με υποδειγματική ακρίβεια και αφοσίωση. Η επιτυχής ολοκλήρωσή του αποδεικνύει για ακόμη μία φορά ότι η Ελλάδα, το Υπουργείο Πολιτισμού, τα στελέχη του έχουν πετύχει η ελληνική αναστηλωτική σχολή να πρωτοπορεί και να συγκαταλέγεται στις κορυφαίες διεθνώς. Σήμερα, αντικρίζουμε το δυτικό αέτωμα του Παρθενώνα όπως δεν το είχαμε δει εδώ και δύο αιώνες. Είναι μια στιγμή ιστορικής σημασίας για το μνημείο, για την Ακρόπολη και για τον παγκόσμιο πολιτισμό. Μια στιγμή που μας γεμίζει υπερηφάνεια, αλλά και ευθύνη να συνεχίσουμε με την ίδια συνέπεια το μεγάλο έργο της προστασίας και ανάδειξης του κορυφαίου συμβόλου του Δυτικού Πολιτισμού”.

Η αποκατάσταση των ορθοστατών του τυμπάνου αποτέλεσε μία από τις πλέον σύνθετες επεμβάσεις των τελευταίων ετών για την Υπηρεσία Συντήρησης Μνημείων Ακροπόλεως (ΥΣΜΑ). Το έργο απαίτησε εξειδικευμένες τεχνικές λύσεις και απόλυτη ακρίβεια σε όλα τα στάδια της διαδικασίας, από την επεξεργασία των νέων μαρμάρων έως την ανύψωση και τοποθέτησή τους στο μνημείο. Ο μεγάλος ορθοστάτης του δυτικού αετώματος αποκαταστάθηκε στην αρχική γεωμετρία του μέσω συγκόλλησης των σωζόμενων αρχαίων θραυσμάτων και συμπλήρωσης με νέο μάρμαρο, ενώ ο δεύτερος κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου από νέο μάρμαρο. Για τις ανάγκες της τελικής τοποθέτησης των λίθων εγκαταστάθηκε νέο λειτουργικό σύστημα ικριώματος, το οποίο πληροί τις αυστηρότερες σύγχρονες προδιαγραφές ασφάλειας και είναι αισθητικά προσαρμοσμένο στο μνημείο.

Η ολοκλήρωση του προγράμματος αποκατάστασης της δυτικής όψης πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο έργου που χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Οι εργασίες εκτελέστηκαν από το εξειδικευμένο προσωπικό της ΥΣΜΑ υπό την εποπτεία της Επιτροπής Συντηρήσεως Μνημείων Ακροπόλεως (ΕΣΜΑ), επιβεβαιώνοντας το υψηλό επίπεδο τεχνογνωσίας της ελληνικής αναστηλωτικής σχολής. 

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη αποκάλυψε την αναμνηστική πινακίδα, παρουσία εκπροσώπων της UNESCO, της Περιφέρειας Κρήτης, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας, στελεχών του Υπουργείου Πολιτισμού και πλήθους κόσμου. Η Κνωσός, το μεγαλύτερο και λαμπρότερο μινωικό ανάκτορο, αποτελεί διαχρονικό σύμβολο του μινωικού πολιτισμού και σημείο αναφοράς για την ιστορία και την αρχαιολογία της Μεσογείου. Συνδεδεμένη με τον μύθο του Λαβυρίνθου και του βασιλιά Μίνωα, υπήρξε διοικητικό, οικονομικό και θρησκευτικό κέντρο, αλλά και χώρος καλλιτεχνικής δημιουργίας, τεχνολογικής καινοτομίας και ανάπτυξης σύνθετων κοινωνικών δομών.

Στην ομιλία της, η Λίνα Μενδώνη είπε: «Γιορτάζουμε μια κορυφαία στιγμή διεθνούς αναγνώρισης του ελληνικού πολιτισμού, την εγγραφή των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων στον κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Η 12η Ιουλίου του 2025 ήταν μια μέρα υπερηφάνειας για την Ελλάδα, πρωτίστως όμως για την Κρήτη. Μια μέρα που επιβεβαίωσε, με τον πλέον επίσημο τρόπο, ότι ο μινωικός πολιτισμός αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς και της συλλογικής μνήμης της ανθρωπότητας Τα Μινωικά Ανακτορικά Κέντρα αποτελούν το πλέον εμβληματικό στοιχείο της ταυτότητας του μινωικού πολιτισμού ενός από τους πιο αξιόλογους προϊστορικούς πολιτισμούς της Ανατολικής Μεσογείου που αναπτύχθηκε στη διάρκεια των δύο χιλιετιών από το 2800 περίπου μέχρι το 1100 π.Χ.

 μινωική κληρονομιά κιβωτός και θησαυροφυλάκιο αξιών, μύθων και κοινωνικών ιδεών έχει επηρεάσει την καλλιτεχνική και πνευματική σκέψη διανύοντας ιστορική τροχιά πολλών χιλιετηρίδων. Ο θρύλος του σύνθετου χαώδους Λαβυρίνθου και του Μινώταυρου, άρρηκτα συνδεδεμένος με τα ανάκτορα της Κνωσού καθώς σχεδιάστηκε για τον βασιλιά Μίνωα, ένα θαύμα της μηχανικής που συμβόλιζε τη δημιουργικότητα και την πολυπλοκότητα και αντανακλά την κατασκευαστική μνημειακότητα των ανακτόρων αποτελεί, μέχρι και σήμερα σύμβολο δαιδαλώδους οργάνωσης με παγκόσμια αναγνώριση ως προς την ορολογία «Λαβύρινθος» και τη μορφή»

Η Λίνα Μενδώνη, αναφερόμενη στη Μινωική Τέχνη επεσήμανε ότι  «Η μινωική τέχνη με το μοναδικό φυσιοκρατικό της χαρακτήρα με την ελευθερία της κίνησης, τη σχέση της με τη φύση, τη θάλασσα και το φως εξακολουθεί να γοητεύει αλλά και να εμπνέει. Οι τοιχογραφίες, τα αγγεία, οι σφραγίδες, η μικροτεχνία αποτυπώνουν έναν πολιτισμό εξωστρεφή, δημιουργικό, βαθιά όμως ανθρωποκεντρικό. Έναν πολιτισμό που κατόρθωσε να μετατρέψει τη γεωγραφική θέση της Κρήτης σε γέφυρα επικοινωνίας ανάμεσα σε λαούς και πολιτισμός. Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, ότι στην ιστορική της απόφαση, η UNESCO αναγνώρισε την αυθεντικότητα, την ακεραιότητα και την εξέχουσα οικουμενική αξία των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων με βάση τέσσερα από τα έξι πολιτιστικά κριτήρια της Σύμβασης της Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Τα Μινωικά Ανακτορικά Κέντρα συνιστούν την πιο αυθεντική και αντιπροσωπευτική έκφραση της ακμάζουσας μινωικής κοινωνίας, προσφέροντας τεκμήρια πρώιμης αστικής ανάπτυξης και ανακαλύπτοντας σύνθετες κοινωνικοπολιτικές δομές, λειτουργικά οργανωμένες γύρω από ένα ιεραρχικό διοικητικό σύστημα. Ήταν διοικητικά, οικονομικά και θρησκευτικά κέντρα, η σύνθετη αρχιτεκτονική των μορφών των οποίων, με επιρροές από την Αίγυπτο και την εγγύς Ανατολή, σχεδιάστηκε να εξυπηρετεί τις ποικίλες ανάγκες και τις λειτουργίες μιας ιεραρχημένης κοινωνίας. Αυτό πρέπει να το θυμόμαστε και σήμερα. Η κοινωνία για να ακμάζει και να αποδίδει πρέπει να είναι ιεραρχημένη. Τα μνημεία αυτά συνιστούν διαχρονικά σημείο αναφοράς στην ιστορία της ανθρωπότητας, καθώς παρέχουν υλικές μαρτυρίες για την ανάπτυξη πρώιμων οικονομικών συστημάτων, όπως η γεωργία, η κτηνοτροφία και το θαλάσσιο εμπόριο. Αποτελούν επίσης πηγή πολύτιμη τεκμηρίωσης για τα δύο αρχαιότερα συστήματα γραφής της Ευρώπης, την κρητική ιερογλυφική και τη γραμμική Α, τα οποία επινοήθηκαν στην Κρήτη ήδη από τις αρχές της δεύτερης χιλιετίας».

Παράλληλα, η Υπουργός Πολιτισμού, ξεκαθάρισε ότι  «Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε όλοι, να καταστεί απολύτως σαφές, ότι η εγγραφή αγαθών στον κατάλογο παγκόσμιας κληρονομιάς σε καμία περίπτωση δεν συνιστά απλώς και μόνο τιμητική διάκριση, που μάλιστα απονέμεται και ισχύει στο διηνεκές, χωρίς όρους και προϋποθέσεις. Ούτε στο διηνεκές είναι, διότι χρειάζεται αξιολόγηση, ούτε χωρίς όρους και προϋποθέσεις. Αντιθέτως, αποτελεί πρωτίστως αναγνώριση και αποδοχή δεσμευτικής ευθύνης διαρκούς και αποτελεσματικής προστασίας τους. Υποχρεώνει το κράτος και τις υπηρεσίες του, τις δημοτικές και περιφερειακές αυτοδιοικητικές αρχές, αλλά και τις τοπικές κοινωνίες, εν συνόλω τις τοπικές κοινωνίες, να διασφαλίζουν συλλογικά, στο μέτρο της αρμοδιότητας ενός εκάστου, τη διατήρηση της ακεραιότητας και της αυθεντικότητάς τους, καθώς και τη διαφύλαξή τους για τις επόμενες γενιές. Η μέριμνα βεβαίως της Πολιτείας για τα Μινωικά Ανακτορικά Κέντρα δεν ξεκίνησε την επόμενη της ένταξής τους στον κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Αντιθέτως, προηγήθηκε μια μακρά περίοδος συστηματικού σχεδιασμού, ωρίμασης και μεθοδικής προετοιμασίας, ενόψει της κατάθεσης του φακέλου υποψηφιότητας, προκειμένου να πληρούνται, όχι μόνο τυπικά, αλλά και ουσιαστικά, όλες οι αυστηρές, και σωστά είναι αυστηρές, προδιαγραφές και απαιτήσεις της UNESCO. Στο πλαίσιο αυτό, εκπονήθηκαν εξειδικευμένες μελέτες τεκμηρίωσης και προστασίας των μνημείων, διαχείριση φυσικών και ανθρωπογενών κινδύνων. Αναπτύχθηκαν σχέδια επισκεψιμότητας, προσβασιμότητας και αναβάθμισης των υποδομών λειτουργίας των χώρων και εξυπηρέτησης του κοινού. Διαμορφώθηκε έτσι το αναγκαίο επιστημονικό και θεσμικό υπόβαθρο για τη συγκρότηση του προαπαιτούμενου πλέον ενιαίου διαχειριστικού σχεδίου των μινωικών αρχαιολογικών χώρων». 

Η Λίνα Μενδώνη αναφέρθηκε και στην παράλληλη  υλοποίηση  ενός ευρέως προγράμματος σημαντικών έργων προστασίας, στερέωσης και αποκατάστασης των μνημειακών καταλοίπων και περιβαλλοντικής θωράκισης των αρχαιολογικών χώρων απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης σε συνδυασμό με παρεμβάσεις βελτίωσης της προσβασιμότητας, της αναβάθμισης των υποδομών και της διαχείρισης της επισκεψιμότητας. «Στην Κνωσό, είπε, τον πλέον εμβληματικό μινωικό χώρο, ξεκινούν έργα προστασίας και στερέωσης των μνημείων, εκσυγχρονισμού των υποδομών υποδοχής του κοινού, βελτίωσης της προσβασιμότητας και αναβάθμισης των συστημάτων διαχείρισης των επισκεπτών, με στόχο τη διασφάλιση της αυθεντικότητας και της λειτουργικότητας του χώρου υπό τις συνθήκες αυξημένης επισκεψιμότητας. Σε άμεση συνάφεια και συσχέτιση με τα έργα αυτά, βρίσκεται η ολοκληρωμένη χωρική επένδυση εμβληματικών διαδρομών Κρήτης, περιβάλλον και πολιτισμός, η οποία συνιστά μία από τις σημαντικότερες στρατηγικές παρεμβάσεις που υλοποιούνται σήμερα στην Ελλάδα, στον τομέα της πολιτιστικής διαχείρισης και της βιώσιμης περιφερειακής ανάπτυξης. Στον πυρήνα της βρίσκεται η συγκρότηση της Μινωικής Πολιτιστικής Διαδρομής. Η ΟΧΕ είναι μία πρωτοβουλία της Περιφέρειας Κρήτης, η οποία συγκροτήθηκε σε στενή συνεργασία, όπως και σχεδόν όλα όσα γίνονται στην Κρήτη, με το Υπουργείο Πολιτισμού. Η χρηματοδότηση της ΟΧΕ προέρχεται από συνδυασμό εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων. Ειδικά για τη Μινωική Πολιτιστική Διαδρομή έχουν ήδη εξασφαλιστεί κυρίως από το ΕΣΠΑ πόροι ύψους περίπου 15 εκατομμυρίων ευρώ, γεγονός που καταδεικνύει τη στρατηγική σημασία που αποδίδεται στην προστασία και ανάδειξη των μινωικών μνημείων ως βασικού πυλώνα της πολιτιστικής και αναπτυξιακής πολιτικής για την Κρήτη. Με την εγγραφή των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων η Κρήτη καθιερώνεται πλέον ως ένας τόπος μοναδικής συνύπαρξης φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς παγκόσμιας σημασίας».

Η Υπουργός Πολιτισμού σημείωσε εμφατικά ότι στο πεδίο της Οικονομίας και της Ανάπτυξης «δημιουργούνται και αναδεικνύονται νέες και εξαιρετικά σημαντικές αναπτυξιακές προοπτικές. Ενισχύεται το διεθνές πολιτιστικό αποτύπωμα της Κρήτης. Αναβαθμίζεται η θέση της στον παγκόσμιο πολιτιστικό χάρτη και διευρύνονται οι δυνατότητες βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης υψηλής ποιότητας. Η διεθνής εμπειρία αποδεικνύει ότι οι εγγραφές μνημείων στον κατάλογο παγκόσμιας κληρονομιάς λειτουργούν ως ισχυροί  πολλαπλασιαστές επισκεψιμότητας, επενδύσεων, τοπικής επιχειρηματικότητας και πολιτιστικής εξωστρέφειας. Δημιουργούν νέες δυνατότητες για την ανάπτυξη μορφών πολιτιστικού, αρχαιολογικού, εκπαιδευτικού και περιπατητικού τουρισμού που επεκτείνουν τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου, ενισχύουν την τοπική οικονομία και προωθούν ένα πρότυπο αειφόρου ανάπτυξης με σεβασμό στην ταυτότητα και το περιβάλλον του τόπου. Στην περίπτωση της Κρήτης η δυναμική αυτή αποκτά ακόμα μεγαλύτερη σημασία καθώς συνδέεται με ένα τόπο που διαθέτει ήδη διεθνώς αναγνωρίσιμη φυσική, ιστορική και πολιτιστική ταυτότητα»

Η Λίνα Μενδώνη, επεσήμανε: «Προφανώς, το συγκεκριμένο αποτέλεσμα δεν υπήρξε προϊόν συγκυρίας αλλά συνεκτικού σχεδιασμού. Εντάσσεται στο πλαίσιο της στρατηγικής επιλογής και εφαρμοσμένης πολιτικής της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη που αντιμετωπίζει τον πολιτισμό όχι ως πολυτέλεια αλλά ως κρίσιμο στρατηγικό πόρο ανάπτυξης, κοινωνικής συνοχής και διεθνούς παρουσίας της χώρας. Η μεγάλη επιτυχία της ένταξης των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων στον κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς ήταν η κατάληξη μιας μακρόχρονης, συστηματικής και συλλογικής προσπάθειας. Το Υπουργείο Πολιτισμού μέσω της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων και των, κατά τόπους, αρμοδίων Εφοριών, εργάστηκε επί σειρά ετών. Θα μείνω σε αυτό που είπε χτες ο Περιφερειάρχης, από το 2019. Εργαστήκαμε, επί σειρά ετών, σε στενή συνεργασία με την Περιφέρεια Κρήτης και τους οικείους Δήμους για την τεκμηρίωση και την προώθηση της σειριακής αυτής υποψηφιότητας. Στο σημείο αυτό οφείλω να εκφράσω δημόσια τα θερμά μου συγχαρητήρια και την ευγνωμοσύνη μου προς όλους όσοι συνέβαλαν σε αυτή τη μεγάλη προσπάθεια. Καταρχήν, στους δικούς μας συνεργάτες, στο Υπουργείο Πολιτισμού, στον Γενικό Γραμματέα Πολιτισμού, στη Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων και ιδιαίτερα στη Διευθύντριά της, Έλενα  Κουντούρη, στη Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων και στον Διευθυντή της, Θέμη  Βλαχούλη, που με τον Γενικό Γραμματέα συνεργάστηκαν στενά με την Περιφέρεια Κρήτης για τη συγκρότηση της. Προφανώς στην Περιφέρεια, στην Διαχειριστική της Αρχή, στη Μαρία Κασσωτάκη και στον Σταύρο Αρναουτάκη,  στον Δήμο Ηρακλείου και στον Αλέξη Καλοκαιρινό».

Η Λίνα Μενδώνη, καταλήγοντας σημείωσε:  «Τα Μινωικά Ανακτορικά Κέντρα δεν ανήκουν μόνο στην Ελλάδα. Και το τονίζω αυτό. Δεν ανήκουν μόνο στην Ελλάδα. Δεν ανήκαν ποτέ. Αλλά τώρα πλέον δεν ανήκουν και επίσημα. Ανήκουν στην παγκόσμια κοινότητα. Και ακριβώς γι’ αυτό η προστασία και η ανάδειξή τους αποτελούν κοινή ευθύνη όλων μας. Η συνεργασία με τον ουσιαστικό και πρότυπο τρόπο που οργανώθηκε μεταξύ του Υπουργείου, της Περιφέρειας, της Αντιπεριφέρειας, των Δήμων είναι κάτι το οποίο πρέπει να τονίζεται. Στη συνεργασία και στη συνέργεια οφείλονται τα πάντα. Κανείς πλέον δεν μπορεί να δουλεύει μόνος του. Αυτή η συνεργασία που οργανώθηκε και δουλεύει πρέπει να συνεχιστεί και να υπηρετείται με την ίδια αφοσίωση. Ευχαριστώ όλους όσους βοήθησαν στην ένταξη και όσους από εδώ και πέρα θα είναι συνοδοιπόροι στη συλλογική προσπάθεια για την διατήρηση της αυθεντικότητας και της προστασίας αυτών των πολιτιστικών αγαθών».

Τα αντικείμενα είχαν αποκτηθεί στις δεκαετίες ‘70 και ‘80 από την οικογένεια Richard και Mary L. Gray. Τον Μάιο του 2025, τα τρία παιδιά τους, Harry, Jeniffer και Paul Gray, επικοινώνησαν με τις ελληνικές αρχές και προχώρησαν, από κοινού, στην οικειοθελή επιστροφή τους. Η διαδικασία ολοκληρώθηκε, χθες, με ευθύνη της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών του Υπουργείου Πολιτισμού.

Η Λίνα Μενδώνη στην τελετή παράδοσης δήλωσε: «Σήμερα, γράφεται μια ακόμη ιστορία νόστου, με την επιστροφή πέντε αρχαίων ελληνικών έργων τέχνης στη γη που τα δημιούργησε. Η απόφαση της οικογένειας Gray να επιστρέψουν τις αρχαιότητες συνιστά πράξη γενναιοδωρίας, ευθύνης και υψηλού αισθήματος δικαίου. Στο πρόσωπο της παρισταμένης Jeniffer Gray, εκφράζω την ευγνωμοσύνη μου προς την οικογένεια Gray για τη στάση τους, η οποία αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο των πολιτών στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Οι οικειοθελείς παραδόσεις αρχαιοτήτων αποτελούν σημαντικές επιτυχίες της χώρας μας. Τα τελευταία χρόνια έχουν επαναπατρισθεί περισσότερα από 200 αντικείμενα από 17 χώρες, από όλες τις ηπείρους, γεγονός που αποτυπώνει την αποτελεσματικότητα της στρατηγικής μας και την εμπιστοσύνη που έχει οικοδομηθεί μεταξύ του Ελληνικού Κράτους και πολιτών του εξωτερικού. Πίσω από κάθε τέτοια πράξη βρίσκεται πολλή δουλειά, συστηματική έρευνα και υπεύθυνη καθοδήγηση. Εκείνοι που επιστρέφουν ελληνικές αρχαιότητες κατατάσσονται δικαίως μεταξύ των φίλων του ελληνικού πολιτισμού και των συμμάχων της χώρας μας στην καταπολέμηση της αρχαιοκαπηλίας. Με συγκίνηση καλωσορίζουμε τις αρχαιότητες στην πατρίδα τους. Συνεχίζουμε με συνέπεια και αφοσίωση την προσπάθεια προστασίας της πολιτιστικής μας κληρονομιάς».

Η Υπουργός ευχαρίστησε την οικογένεια Gray για την απόφασή της, καθώς και τους Έλληνες διπλωμάτες και τα στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού για τη συμβολή τους στην επιτυχή ολοκλήρωση του επαναπατρισμού, επισημαίνοντας ιδιαιτέρως τη συμβολή του πρώην Γενικού Προξένου, στο Σαν Φρανσίσκο, Γρηγορίου Τασσιόπουλου για τον χειρισμό της υπόθεσης στην αρχική της φάση και του Γενικού Προξένου στο Σικάγο, Εμμανουήλ Κουμπαράκη.

Στην τελετή παρευρέθηκαν μεταξύ άλλων η Πρόξενος Γεωργία Τασιοπούλου, η υπεύθυνη διαχείρισης των συλλογών του Gray Collection Trust Erin Bakunas, η Διευθύντρια Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών του Υπουργείου Πολιτισμού Βασιλική Παπαγεωργίου και στελέχη του ΥΠΠΟ.

Το πρόγραμμα που εξελίσσεται σταθερά και μεθοδικά από τις υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού εφαρμόστηκε αρχικά, το 2021, σε πιλοτική βάση. Το Ελληνικό Σύστημα Αναγνώρισης και Πιστοποίησης, αποσκοπεί στην αναβάθμιση όλων των μουσείων της ελληνικής επικράτειας και την προσαρμογή τους στα διεθνή μουσειολογικά πρότυπα, με στόχο αφενός την ανταποδοτικότητα των Μουσείων προς τον επισκέπτη και αφετέρου την ενδυνάμωσή τους ως φορέων πολιτισμού.

Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Το Υπουργείο Πολιτισμού προωθεί εντατικά την πιστοποίηση των ελληνικών μουσείων, μέσω του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος το οποίο επιτρέπει την αυτοματοποίηση και την αποτελεσματικότερη διαχείριση της διαδικασίας για την αναγνώριση των ιδιωτικών μουσείων και την πιστοποίηση των δημόσιων μουσείων της χώρας. Στόχος μας είναι  να δημιουργηθεί για τα ελληνικά μουσεία ένα σταθερό και αξιόπιστο ενιαίο πλαίσιο λειτουργίας, ενισχύοντας την ποιότητα των υπηρεσιών τους, τη βιωσιμότητα και την προσαρμογή τους στις σύγχρονες κοινωνικές απαιτήσεις. Σήμερα, τα μουσεία –ανεξαρτήτως μεγέθους ή χαρακτήρα– βρίσκονται αντιμέτωπα με ολοένα και πιο απαιτητικές προκλήσεις. Καλούνται να είναι εξωστρεφή, να δίνουν έμφαση στην προσβασιμότητα, στην ποικιλομορφία, να αξιοποιούν ψηφιακά εργαλεία, ακολουθώντας συγκεκριμένες προδιαγραφές λειτουργίας. Η ποιοτική αναβάθμιση των υπηρεσιών τους δεν αποτελεί τυπική διαδικασία. Είναι το εργαλείο για να γίνουν λειτουργικά, ενταγμένα στην κοινωνία. Η πιστοποίηση των Αρχαιολογικών Μουσείων Αβδήρων και Αλεξανδρούπολης αποτελεί ένα ακόμη ουσιαστικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση, επιβεβαιώνοντας την προσήλωση των υπηρεσιών μας στη συστηματική αναβάθμιση των περιφερειακών μουσείων και στην ενίσχυση του ρόλου τους, ως ζωντανών πυρήνων πολιτισμού και εκπαίδευσης στις τοπικές κοινωνίες. Η διαδικασία αποτελεί ένα σύστημα αξιολόγησης που εφαρμόζεται με πρότυπο τρόπο από τις υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, αποτελώντας σημαντικό βήμα για τη συνεχή αναβάθμιση των ελληνικών μουσείων, με στόχο την παροχή ποιοτικών υπηρεσιών και τη βελτίωση της εμπειρίας των επισκεπτών».

Τους φακέλους για την πιστοποίηση των Μουσείων Αλεξανδρούπολης και Αβδήρων υπέβαλαν οι Εφορείες Αρχαιοτήτων Έβρου και Ξάνθης, αντίστοιχα. Η διαδικασία πιστοποίησης ξεκίνησε, το 2024, με τη διενέργεια αυτοψιών από τα αρμόδια κλιμάκια των κεντρικών υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού και συνεχίστηκε με την εκπόνηση και την υλοποίηση εξατομικευμένων προγραμμάτων αναβάθμισης για κάθε Μουσείο. Τα προγράμματα αναβάθμισης αφορούσαν στη βελτίωση των κτηριακών υποδομών, στην οργάνωση και εύρυθμη λειτουργία των Μουσείων, στην αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών προς το κοινό, καθώς και στην ενίσχυση της διασύνδεσής τους με την κοινωνία. Όσον αφορά στις κτηριακές υποδομές, δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στη νομιμότητα των εγκαταστάσεων, στην ενεργειακή τους απόδοση, στην εφαρμογή μέτρων πυροπροστασίας, στην εξασφάλιση της προσβασιμότητας για όλους τους επισκέπτες.

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Αλεξανδρούπολης εγκαινιάστηκε τον Ιούνιο του 2022, και αποτελεί ένα από τα πιο σύγχρονα μουσεία της Ελλάδας. Στη μόνιμη έκθεση του περιλαμβάνονται ευρήματα που έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη από όλη τη Θράκη και αφηγούνται την ιστορία της περιοχής, από τους προϊστορικούς έως και τους ρωμαϊκούς χρόνους. Περισσότερα από 1.000 αρχαία αντικείμενα, αγγεία πήλινα, γυάλινα, χάλκινα και αργυρά νομίσματα, γλυπτά και ταφικές στήλες, όπλα, περίτεχνα κοσμήματα, ειδώλια, εργαλεία και αντικείμενα καθημερινής χρήσης, καλύπτουν μια μακρά περίοδο, από την 6η προχριστιανική χιλιετία έως τον 4ο αιώνα μ.Χ. Την παρουσίαση των εκθεμάτων συνοδεύουν βιντεοπροβολές και ψηφιακές πολυμεσικές εφαρμογές για μια πιο διαδραστική εμπειρία. Το Μουσείο είναι πλήρως προσβάσιμο από τα ΑμεΑ.

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Αβδήρων, εγκατεστημένο στον σύγχρονο οικισμό των Αβδήρων, στην Ξάνθη, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μουσεία της Θράκης. Λειτουργεί από τον Ιανουάριο του 2000 και στεγάζει ευρήματα από τις ανασκαφές στην περιοχή, που ξεκίνησαν το 1950. Η έκθεση χωρίζεται σε τρεις κύριες ενότητες που αναδεικνύουν την ιστορία της πόλης όπου γεννήθηκαν σπουδαίοι φιλόσοφοι, όπως ο Δημόκριτος και ο Πρωταγόρας. Η παρουσίση οργανώνεται σε θεματικές ενότητες που αφορούν στη δημόσια και ιδιωτική ζωή των αρχαίων Αβδηριτών, στις ταφικές συνήθειες και στη θρησκεία. Το Μουσείο έχει έντονα εκπαιδευτικό προσανατολισμό, με τα εκθέματα να πλαισιώνονται από πλούσιο εποπτικό υλικό, όπως χάρτες, σχέδια και διαγράμματα.

Η παραχώρηση αποτελεί το πρώτο βήμα για την αποκατάσταση του μνημείου, με σκοπό διατήρηση της ιστορικής μνήμης και την προστασία ενός τόπου με ιδιαίτερο φορτίο για τη νεότερη ιστορία της χώρας.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Η παραχώρηση του Σιδηροδρομικού Σταθμού της Καρυάς στο Υπουργείο Πολιτισμού αποτελεί μια πράξη με ιδιαίτερο ιστορικό και συμβολικό βάρος. Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας, τίθενται οι βάσεις για την εκκίνηση μιας συστηματικής προσπάθειας αποκατάστασης και ανάδειξης του ιστορικού αυτού τόπου, ο οποίος φέρει ανεξίτηλα τα ίχνη της ναζιστικής θηριωδίας. Ένας τόπος που συνδέθηκε με τραγικές μνήμες της Κατοχής και της εξόντωσης Ελλήνων Εβραίων, μέσω της καταναγκαστικής εργασίας, περνά πλέον σε μια νέα φάση προστασίας, ανάδειξης και ουσιαστικής επανένταξης στη συλλογική συνείδηση. Ήδη το Υπουργείο Πολιτισμού έχει δρομολογήσει την εκπόνηση των αναγκαίων μελετών για την αποκατάσταση του κτηριακού συγκροτήματος. Στόχος μας είναι η μετατροπή του σε έναν επισκέψιμο ιστορικό χώρο, που θα λειτουργεί ως τεκμήριο μνήμης και γνώσης, αναδεικνύοντας τις αξίες της ιστορικής αλήθειας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Το Υπουργείο Πολιτισμού θεωρεί την αποκατάσταση του κτηρίου ιστορικό χρέος του απέναντι στα θύματα της ναζιστικής βαρβαρότητας και την ανάγκη διατήρησης της ιστορικής μνήμης. Με την πρωτοβουλία αυτή διασφαλίζουμε την προστασία του συνόλου του ιστορικού τοπίου, ώστε να αποδοθεί, με τον προσήκοντα σεβασμό, στις επόμενες γενιές, ως τόπος μνήμης, παιδείας και αναστοχασμού. Ευχαριστώ τον Κωνσταντίνο Κυρανάκη για την καθοριστική συμβολή του στην ολοκλήρωση της διαδικασίας».

Από την πλευρά του, ο αναπληρωτής Υπουργός Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης δήλωσε: «Η παραχώρηση του ανενεργού Σιδηροδρομικού Σταθμού Καρυάς στο Υπουργείο Πολιτισμού αποτελεί ένα ουσιαστικό βήμα για τη διάσωση και ανάδειξη ενός τόπου με ιδιαίτερη ιστορική σημασία. Η αποκατάσταση του σταθμού και η διαμόρφωσή του ως εκθεσιακού χώρου διασφαλίζουν ότι η μνήμη των γεγονότων που συνδέονται με την Καρυά θα διατηρηθεί ζωντανή για τις επόμενες γενιές. Ιδιαίτερα, τιμούμε τη μνήμη των Ελλήνων Εβραίων που υπέστησαν καταναγκαστική εργασία στην περιοχή και στη συνέχεια εκτοπίστηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Η ανάδειξη της Καρυάς δεν είναι μόνο ένα έργο πολιτισμού, αλλά μια πράξη ιστορικής ευθύνης απέναντι στην αλήθεια και τη συλλογική μνήμη».

Το 1943, οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής χρησιμοποίησαν Εβραίους άνδρες από τη Θεσσαλονίκη σε καταναγκαστικά έργα για τη διάνοιξη μεγάλης τομής σε βραχώδη πλαγιά, στο πλαίσιο επέκτασης της σιδηροδρομικής γραμμής για στρατιωτικούς σκοπούς. Οι απάνθρωπες συνθήκες εργασίας οδήγησαν στον θάνατο δεκάδες ανθρώπους, στο πλαίσιο της πρακτικής της «εξόντωσης μέσω εργασίας». Η λεγόμενη «Τομή του Βράχου» διατηρείται έως σήμερα ως αυθεντικό τεκμήριο του εγκλήματος αυτού, καταγεγραμμένο και στο ιστορικό φωτογραφικό αρχείο Ρέσλερ. Ο Σιδηροδρομικός Σταθμός Καρυάς, στο όρος Όθρυς της Φθιώτιδας, χαρακτηρίστηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού ως ιστορικός τόπος, τον Αύγουστο του 2025. Δεν αποτελεί μόνο μια σιδηροδρομική υποδομή του «Λαρισσαϊκού» δικτύου, που λειτούργησε από το 1908, αλλά έναν τόπο άρρηκτα συνδεδεμένο με μία από τις σκοτεινότερες σελίδες της Κατοχής στην Ελλάδα.

Στο πλαίσιο του σχεδιασμού προβλέπονται η προστασία και αποκατάσταση των εναπομεινάντων κτισμάτων, όπως το πέτρινο κτήριο και το πηγάδι της προπολεμικής περιόδου, η διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου –συμπεριλαμβανομένων των καταλυμάτων της Βέρμαχτ και των σημείων όπου εργάστηκαν οι Εβραίοι κρατούμενοι– καθώς και η εξασφάλιση της ασφαλούς και οργανωμένης πρόσβασης του κοινού.

Τα έργα εκτελούνται από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών. Η χρηματοδότηση τους, με συνολικό προϋπολογισμό 7.500.000 ευρώ, προέρχεται από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Τα έργα αναβάθμισης στον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού και της Αρχαίας Αγοράς των Αθηνών περιλαμβάνονται στον ευρύτερο σχεδιασμό του Υπουργείου Πολιτισμού για την αποκατάσταση του αρχαίου αστικού τοπίου, στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας. Αυτά τα έργα, στα μείζονα τοπόσημα της μοναδικής ιστορικής και αρχαιολογικής σημασίας των Αθηνών, ολοκληρώνονται μέχρι την αρχή του καλοκαιριού. Συγχρόνως, αποτελούν ελεύθερους δημόσιους χώρους υψηλής αισθητικής και παιδευτικής αξίας. Με τα, εν εξελίξει, έργα αναβαθμίζεται ριζικά ο αρχαιολογικός χώρος του Κεραμεικού, καθώς δημιουργούνται χώροι υποδοχής και εξυπηρέτησης των επισκεπτών, αλλά και είσοδος/έξοδος και από την οδό Αγίων Ασωμάτων. Ο χώρος καθίσταται απόλυτα προσβάσιμος για Άτομα με Αναπηρία και προβλέπονται οι χώροι ανάπαυσης των επισκεπτών και απασχόλησης των παιδιών. Αντίστοιχα, με τις επεμβάσεις στο εσωτερικό της Αρχαίας Αγοράς, με πυρήνα την οριοθέτηση και την ανάδειξη της αρχαίας οδού Παναθηναίων, ο χώρος καθίσταται πιο ελκυστικός και ευανάγνωστος για τους επισκέπτες, αναδεικνύοντας τα μνημειακά σύνολα τα οποία καθιστούν περισσότερο κατανοητή την πολεοδομική οργάνωση του χώρου».

Αρχαιολογικός χώρος Κεραμεικού

Τα έργα, στον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού, περιλαμβάνουν τη δημιουργία νέας πύλης εισόδου-εξόδου, από την οδό Αγίων Ασωμάτων, έναντι της οδού Διπύλου, προκειμένου η είσοδος και η έξοδος επί του πεζοδρόμου της Ερμού, να μην είναι μονόδρομος. Δημιουργείται πολυλειτουργικό συγκρότημα, το οποίο περιλαμβάνει υποδομές εξυπηρέτησης του κοινού, όπως αναψυκτήριο, πωλητήριο, ειδικό χώρο για την ανάπαυση των επισκεπτών και την απασχόληση των παιδιών, εκθέση αρχαιολογικών ευρημάτων και χώρους υγιεινής. Προτεραιότητα δίνεται στην εξυπηρέτηση των επισκεπτών με κινητικά προβλήματα -για τα οποία, μέχρι σήμερα, η περιήγηση στον χώρο ήταν απαγορευτική- καθώς διαμορφώνεται ειδική διαδρομή σε μεγάλο τμήμα του αρχαιολογικού χώρου.

Αρχαιολογικός χώρος Αρχαίας Αγοράς

Στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Αγοράς των Αθηνών, τα έργα αφορούν στην αναβάθμιση των υποδομών για την υποδοχή του κοινού, στην ανάδειξη της οδού των Παναθηναίων και στην ανάδειξη επιμέρους μνημειακών συνόλων. Μέσω των διαδρομών, αναδεικνύονται επιμέρους μνημειακά σύνολα και εξασφαλίζεται η μεταξύ τους σύνδεση, προκειμένου ο επισκέπτης να κατανοήσει την κλίμακα του χώρου, την πολεοδομική του οργάνωση και τη συσχέτισή του με τον όμορο χώρο της βόρειας κλιτύος της Ακροπόλεως. Στο έργο περιλαμβάνονται η σύνδεση των εισόδων/εξόδων -συνολικά ο αρχαιολογικός χώρος περιλαμβάνει τέσσερις εισόδους/εξόδους- με τα σημεία στάσης, θέασης και πληροφόρησης του χώρου, ενώ αναβαθμίζονται και οι χώροι υγιεινής και βελτιώνεται η προσβασιμότητα των ατόμων με κινητικά προβλήματα.

Τη Λίνα Μενδώνη στην αυτοψία συνόδευαν η Πρόεδρος του ΟΔΑΠ Νικολέττα Βαλάκου, η Προϊσταμένη Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών Έλενα Κουντούρη, ο Διευθυντής Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων Θέμης Βλαχούλης, ο Προϊστάμενος της Επιτελικής Δομής του ΥΠΠΟ Γιάννης Μυλωνάς και υπηρεσιακά στελέχη.

Πρόκειται για ένα εμβληματικό κτήριο στην ιστορική συνοικία του Φραγκομαχαλά, στο κέντρο της πόλης, το αρχικό κέλυφος του οποίου κατασκευάστηκε στον 19ο αιώνα. Το κτήριο αποτελεί εκλεκτικιστικό δείγμα, με νεομπαρόκ, νεοκλασικά και πολλά στοιχεία γαλλικής αρχιτεκτονικής. Αρχικά, το 1840, χρησιμοποιήθηκε ως κατοικία του Jake Abbott. Από το 1863 χρησιμοποιήθηκε ως υποκατάστημα της Οθωμανικής Τραπέζης, στη Θεσσαλονίκη. Ανασχεδιάστηκε το 1890 από τους μηχανικούς Baruch και Amar. Toν κήπο του κοσμούν τα αγάλματα της Οικονομίας και της Τραπεζικής Πίστης.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη εγκαινιάζοντας το Ωδείο, δήλωσε:

«Η αποκατάσταση του κτηρίου του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης ήταν μία προτεραιότητα, που θέσαμε, όταν αναλάβαμε το Υπουργείο Πολιτισμού, το 2019. Με χρηματοδότηση 5.500.000 ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το κτήριο αποκαταστάθηκε πλήρως. Εντάσσεται στον στρατηγικό σχεδιασμό του Υπουργείου Πολιτισμού, που αφορά στην αποκατάσταση και ανάδειξη ιστορικών κτηρίων-μνημείων, στον αστικό ιστό των πόλεων, ιδιοκτησίας ή λειτουργίας του Υπουργείου Πολιτισμού και των εποπτευόμενων Οργανισμών του, με απόδοση νέων χρήσεων -όπου απαιτείται- και την ένταξή τους στην πολιτιστική ζωή των τοπικών κοινωνιών. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά σημαντικό μνημείο της πόλης, το οποίο διασώθηκε από την πυρκαγιά του 1917, αποτελώντας αναπόσπαστο μέρος της ιστορικής και πολιτιστικής ταυτότητας της Θεσσαλονίκης. Το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης, φέτος συμπληρώνει 111 χρόνια αδιάλειπτης λειτουργίας και προσφοράς στον σύγχρονο μουσικό πολιτισμό της χώρας μας. Σήμερα, το αποδίδουμε πλήρως ανακαινισμένο, σύγχρονο, λειτουργικό και καθολικά προσβάσιμο. Το Κρατικό Ωδείο πραγματικά, επιστρέφει στο σπίτι του. Οι σπουδαστές και οι δάσκαλοί τους επιστρέφουν σε έναν χώρο πλήρως λειτουργικό, σύγχρονο και προσβάσιμο, που θα υποστηρίξει άριστα την εκπαιδευτική διαδικασία και θα αποτελέσει τη ζωντανή κυψέλη μουσικής δημιουργίας για την πόλη της Θεσσαλονίκης. Ένα αποκατεστημένο ιστορικό κτήριο όταν συνδέεται με τη γνώση, τη δημιουργία και τον πολιτισμό, αποκτά νέα ζωή και συμβάλλει ουσιαστικά στην πολιτιστική και κοινωνική δυναμική της Θεσσαλονίκης. Αυτό περιμένουμε από το μοναδικό κρατικό Ωδείο, στην Ελλάδα».

Το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης στεγάζεται στο κτήριο, από το 1987, με απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού. Το έργο υλοποιήθηκε από την Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Κεντρικής Μακεδονίας, του Υπουργείου Πολιτισμού, με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Το κτήριο του ΚΩΘ έχει ανακηρυχθεί μνημείο από το 1977. Το έργο της συντήρησης και της αποκατάστασής του το αναβάθμισε ενεργειακά και το θωράκισε αντισεισμικά, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις και κανονισμούς, και επιπλέον αντιμετώπισε όλα τα κτιριολογικά και λειτουργικά ζητήματα με νέες ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις, συστήματα πυρασφάλειας και πυρόσβεσης.

Λόγω της ιδιαίτερης χρήσης του, υλοποιήθηκαν εγκαταστάσεις ακουστικής και φωτισμού. Δημιουργήθηκε στούντιο ηχογραφήσεων υψηλών προδιαγραφών, το οποίο διαθέτει εξοπλισμό τελευταίας τεχνολογίας. Οι αίθουσες διδασκαλίας διαρρυθμίστηκαν εκ νέου, ώστε να εξυπηρετούν όλες τις ανάγκες ενός σύγχρονου εκπαιδευτικού ιδρύματος. Παράλληλα, υλοποιήθηκαν εργασίες συντήρησης των μορφολογικών στοιχείων του κτηρίου. Τέλος, επιλύθηκαν θέματα προσβασιμότητας, τόσο εξωτερικά όσο και εσωτερικά, με την εγκατάσταση αναβατορίου και ανελκυστήρα που καλύπτει όλα τα επίπεδα του κτηρίου.

Στα εγκαίνια, μεταξύ άλλων, παραβρέθηκαν ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κ.κ. Φιλόθεος, ο Δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης και ο αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού Χρήστος Μήττας.

Όπως αναφέρει ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, το έργο της επανέκθεσης του Μουσείου εντάσσεται στο συνολικό έργο βελτίωσης των μουσειακών υποδομών στο νησί, τη συντήρηση των τοιχογραφιών στους μεταβυζαντινούς ναούς Εισοδίων της Παναγίας Μαρουλάτικης, στον οικισμό Περαχώρι, και στους ναούς της Θεοτόκου Ευαγγελίστριας και του Αγίου Γερασίμου, στον οικισμό Εξωγής.

Το έργο, το οποίο θα εκτελεστεί από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κεφαλληνίας και Ιθάκης, είναι συνολικού προϋπολογισμού άνω των 450.000 ευρώ. Χρηματοδοτείται από εθνικούς πόρους του υπουργείου Πολιτισμού και από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ιόνια Νησιά – ΕΣΠΑ 2014-2020 και 2021-2027».

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Μετά από αυτοψία που πραγματοποιήσαμε στο νησί κρίθηκαν αναγκαία τα έργα της κτηριακής αναβάθμισης, της βελτίωσης της προσβασιμότητας και της επανέκθεσης της συλλογής του Μουσείου, με στόχο τη βελτίωση της λειτουργίας του, της πρόσβασης στους χώρους του αλλά και την ορθότερη ανάδειξη και κατανόηση των εκθεμάτων του. Στην επανέκθεση της αρχαιολογικής συλλογής -με σύγχρονους, διεθνώς αποδεκτούς μουσειολογικούς όρους- επιτυγχάνεται η ανάδειξη της ιστορικής και συμβολικής σημασίας της Ιθάκης, καθώς και η παροχή μιας ολοκληρωμένης, προσβάσιμης και υψηλού επιπέδου μουσειακής εμπειρίας, στο κοινό. Το κτήριο του Αρχαιολογικού Μουσείου, στον παραδοσιακό οικισμό του Βαθέως, στην Ιθάκη, αποτελεί τοπόσημο του νησιού. Το Μουσείο επαναλειτούργησε, τον Αύγουστο του 2023 με ελεύθερη είσοδο, μετά την ολοκλήρωση των έργων κτηριακής αποκατάστασης, φιλοξενώντας την προσωρινή έκθεση ‘Στα ίχνη του Ομήρου: Ο Αετός στην Ιθάκη και η Ελληνική Αναγέννηση’. Με επιλεγμένες αρχαιότητες και εποπτικό υλικό αναδείχθηκε η σημασία του ιερού του Αετού και η σύνδεσή του με την ομηρική παράδοση. Κεντρικός άξονας της επανέκθεσης αποτελεί η θεματική ‘Ιθάκη: Το παγκόσμιο σύμβολο’, που αναδεικνύει τον νησιωτικό χαρακτήρα της, τη διαχρονική σχέση της Ιθάκης με τη θάλασσα και τη γεωγραφική της θέση στο αρχιπέλαγος του Ιονίου. Από την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού έως και την Ύστερη Αρχαιότητα, η Ιθάκη προβάλλεται ως τόπος αναχώρησης και επιστροφής, ως σημείο αναφοράς της Οδύσσειας, αλλά και ως χώρος δημιουργικής αφομοίωσης επιρροών, με ακμαία και διακριτή τοπική παράδοση».

Όπως ενημερώνει η ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, η μόνιμη έκθεση του Αρχαιολογικού Μουσείου οργανώνεται σε έξι ενότητες, από το χρονολόγιο έως την πολιτειακή οργάνωση της Ιθάκης και το ιερό του Οδυσσέα, καταλαμβάνοντας εμβαδόν 185 τ.μ. περίπου. Οι ενότητες είναι οι εξής: 1. Εισαγωγή – Χρονολόγιο 2. Ιθάκη, νήσος «ευδείελος» 3. Η οδυσσειακή παράδοση 4. Η αυγή του πολιτισμού 5. Η γένεση ενός παγκόσμιου συμβόλου 6. Ιθακησίων Πολιτεία: Η Πόλη μέχρι το τέλος της Αρχαιότητας. Η εκθεσιακή πορεία εκκινεί με την εισαγωγική ενότητα στον χώρο υποδοχής του κτηρίου, συνεχίζεται ακολουθώντας τη διάταξη των αιθουσών της ανατολικής πτέρυγας και ολοκληρώνεται με την τελευταία ενότητα που αναπτύσσεται γραμμικά επί του διαδρόμου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προσβασιμότητα, με εξασφάλιση πλήρους πρόσβασης σε άτομα με αναπηρία μέσω αναβατορίου, συνεπίπεδη κίνηση σε όλους τους εκθεσιακούς χώρους και διαμόρφωση κατάλληλων χώρων υγιεινής. Ο μουσειογραφικός σχεδιασμός επιδιώκει τη δημιουργία μιας ενιαίας μορφολογικής ταυτότητας, προκειμένου να αρθούν λειτουργικές και αισθητικές αστοχίες του κτηρίου και να αξιοποιηθούν σύγχρονα εκθεσιακά μέσα, φωτισμός και ψηφιακές εφαρμογές.

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Βαθέως ιδρύθηκε τη δεκαετία του 1960, σε οικόπεδο που παραχώρησε ο Δήμος Ιθάκης στο υπουργείο Πολιτισμού. Βρίσκεται εντός του παραδοσιακού οικισμού, σε μικρή απόσταση από την πλατεία και τον παραλιακό δρόμο. Πρόκειται για ισόγειο κτήριο, εμβαδού 410 τ.μ. Εσωτερικά αρθρώνεται σε τρεις συνεχόμενες αίθουσες – εκθεσιακούς χώρους, χώρο υποδοχής, γραφείο φυλάκων, γραφείο και κατοικία επιμελητού, χώρους υγιεινής, εργαστήρια, αποθήκη και χώρους φιλοξενίας επιστημονικών επισκεπτών.