Τα αντικείμενα είχαν αποκτηθεί στις δεκαετίες ‘70 και ‘80 από την οικογένεια Richard και Mary L. Gray. Τον Μάιο του 2025, τα τρία παιδιά τους, Harry, Jeniffer και Paul Gray, επικοινώνησαν με τις ελληνικές αρχές και προχώρησαν, από κοινού, στην οικειοθελή επιστροφή τους. Η διαδικασία ολοκληρώθηκε, χθες, με ευθύνη της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών του Υπουργείου Πολιτισμού.

Η Λίνα Μενδώνη στην τελετή παράδοσης δήλωσε: «Σήμερα, γράφεται μια ακόμη ιστορία νόστου, με την επιστροφή πέντε αρχαίων ελληνικών έργων τέχνης στη γη που τα δημιούργησε. Η απόφαση της οικογένειας Gray να επιστρέψουν τις αρχαιότητες συνιστά πράξη γενναιοδωρίας, ευθύνης και υψηλού αισθήματος δικαίου. Στο πρόσωπο της παρισταμένης Jeniffer Gray, εκφράζω την ευγνωμοσύνη μου προς την οικογένεια Gray για τη στάση τους, η οποία αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο των πολιτών στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Οι οικειοθελείς παραδόσεις αρχαιοτήτων αποτελούν σημαντικές επιτυχίες της χώρας μας. Τα τελευταία χρόνια έχουν επαναπατρισθεί περισσότερα από 200 αντικείμενα από 17 χώρες, από όλες τις ηπείρους, γεγονός που αποτυπώνει την αποτελεσματικότητα της στρατηγικής μας και την εμπιστοσύνη που έχει οικοδομηθεί μεταξύ του Ελληνικού Κράτους και πολιτών του εξωτερικού. Πίσω από κάθε τέτοια πράξη βρίσκεται πολλή δουλειά, συστηματική έρευνα και υπεύθυνη καθοδήγηση. Εκείνοι που επιστρέφουν ελληνικές αρχαιότητες κατατάσσονται δικαίως μεταξύ των φίλων του ελληνικού πολιτισμού και των συμμάχων της χώρας μας στην καταπολέμηση της αρχαιοκαπηλίας. Με συγκίνηση καλωσορίζουμε τις αρχαιότητες στην πατρίδα τους. Συνεχίζουμε με συνέπεια και αφοσίωση την προσπάθεια προστασίας της πολιτιστικής μας κληρονομιάς».

Η Υπουργός ευχαρίστησε την οικογένεια Gray για την απόφασή της, καθώς και τους Έλληνες διπλωμάτες και τα στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού για τη συμβολή τους στην επιτυχή ολοκλήρωση του επαναπατρισμού, επισημαίνοντας ιδιαιτέρως τη συμβολή του πρώην Γενικού Προξένου, στο Σαν Φρανσίσκο, Γρηγορίου Τασσιόπουλου για τον χειρισμό της υπόθεσης στην αρχική της φάση και του Γενικού Προξένου στο Σικάγο, Εμμανουήλ Κουμπαράκη.

Στην τελετή παρευρέθηκαν μεταξύ άλλων η Πρόξενος Γεωργία Τασιοπούλου, η υπεύθυνη διαχείρισης των συλλογών του Gray Collection Trust Erin Bakunas, η Διευθύντρια Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών του Υπουργείου Πολιτισμού Βασιλική Παπαγεωργίου και στελέχη του ΥΠΠΟ.

Το πρόγραμμα που εξελίσσεται σταθερά και μεθοδικά από τις υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού εφαρμόστηκε αρχικά, το 2021, σε πιλοτική βάση. Το Ελληνικό Σύστημα Αναγνώρισης και Πιστοποίησης, αποσκοπεί στην αναβάθμιση όλων των μουσείων της ελληνικής επικράτειας και την προσαρμογή τους στα διεθνή μουσειολογικά πρότυπα, με στόχο αφενός την ανταποδοτικότητα των Μουσείων προς τον επισκέπτη και αφετέρου την ενδυνάμωσή τους ως φορέων πολιτισμού.

Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Το Υπουργείο Πολιτισμού προωθεί εντατικά την πιστοποίηση των ελληνικών μουσείων, μέσω του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος το οποίο επιτρέπει την αυτοματοποίηση και την αποτελεσματικότερη διαχείριση της διαδικασίας για την αναγνώριση των ιδιωτικών μουσείων και την πιστοποίηση των δημόσιων μουσείων της χώρας. Στόχος μας είναι  να δημιουργηθεί για τα ελληνικά μουσεία ένα σταθερό και αξιόπιστο ενιαίο πλαίσιο λειτουργίας, ενισχύοντας την ποιότητα των υπηρεσιών τους, τη βιωσιμότητα και την προσαρμογή τους στις σύγχρονες κοινωνικές απαιτήσεις. Σήμερα, τα μουσεία –ανεξαρτήτως μεγέθους ή χαρακτήρα– βρίσκονται αντιμέτωπα με ολοένα και πιο απαιτητικές προκλήσεις. Καλούνται να είναι εξωστρεφή, να δίνουν έμφαση στην προσβασιμότητα, στην ποικιλομορφία, να αξιοποιούν ψηφιακά εργαλεία, ακολουθώντας συγκεκριμένες προδιαγραφές λειτουργίας. Η ποιοτική αναβάθμιση των υπηρεσιών τους δεν αποτελεί τυπική διαδικασία. Είναι το εργαλείο για να γίνουν λειτουργικά, ενταγμένα στην κοινωνία. Η πιστοποίηση των Αρχαιολογικών Μουσείων Αβδήρων και Αλεξανδρούπολης αποτελεί ένα ακόμη ουσιαστικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση, επιβεβαιώνοντας την προσήλωση των υπηρεσιών μας στη συστηματική αναβάθμιση των περιφερειακών μουσείων και στην ενίσχυση του ρόλου τους, ως ζωντανών πυρήνων πολιτισμού και εκπαίδευσης στις τοπικές κοινωνίες. Η διαδικασία αποτελεί ένα σύστημα αξιολόγησης που εφαρμόζεται με πρότυπο τρόπο από τις υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, αποτελώντας σημαντικό βήμα για τη συνεχή αναβάθμιση των ελληνικών μουσείων, με στόχο την παροχή ποιοτικών υπηρεσιών και τη βελτίωση της εμπειρίας των επισκεπτών».

Τους φακέλους για την πιστοποίηση των Μουσείων Αλεξανδρούπολης και Αβδήρων υπέβαλαν οι Εφορείες Αρχαιοτήτων Έβρου και Ξάνθης, αντίστοιχα. Η διαδικασία πιστοποίησης ξεκίνησε, το 2024, με τη διενέργεια αυτοψιών από τα αρμόδια κλιμάκια των κεντρικών υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού και συνεχίστηκε με την εκπόνηση και την υλοποίηση εξατομικευμένων προγραμμάτων αναβάθμισης για κάθε Μουσείο. Τα προγράμματα αναβάθμισης αφορούσαν στη βελτίωση των κτηριακών υποδομών, στην οργάνωση και εύρυθμη λειτουργία των Μουσείων, στην αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών προς το κοινό, καθώς και στην ενίσχυση της διασύνδεσής τους με την κοινωνία. Όσον αφορά στις κτηριακές υποδομές, δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στη νομιμότητα των εγκαταστάσεων, στην ενεργειακή τους απόδοση, στην εφαρμογή μέτρων πυροπροστασίας, στην εξασφάλιση της προσβασιμότητας για όλους τους επισκέπτες.

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Αλεξανδρούπολης εγκαινιάστηκε τον Ιούνιο του 2022, και αποτελεί ένα από τα πιο σύγχρονα μουσεία της Ελλάδας. Στη μόνιμη έκθεση του περιλαμβάνονται ευρήματα που έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη από όλη τη Θράκη και αφηγούνται την ιστορία της περιοχής, από τους προϊστορικούς έως και τους ρωμαϊκούς χρόνους. Περισσότερα από 1.000 αρχαία αντικείμενα, αγγεία πήλινα, γυάλινα, χάλκινα και αργυρά νομίσματα, γλυπτά και ταφικές στήλες, όπλα, περίτεχνα κοσμήματα, ειδώλια, εργαλεία και αντικείμενα καθημερινής χρήσης, καλύπτουν μια μακρά περίοδο, από την 6η προχριστιανική χιλιετία έως τον 4ο αιώνα μ.Χ. Την παρουσίαση των εκθεμάτων συνοδεύουν βιντεοπροβολές και ψηφιακές πολυμεσικές εφαρμογές για μια πιο διαδραστική εμπειρία. Το Μουσείο είναι πλήρως προσβάσιμο από τα ΑμεΑ.

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Αβδήρων, εγκατεστημένο στον σύγχρονο οικισμό των Αβδήρων, στην Ξάνθη, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μουσεία της Θράκης. Λειτουργεί από τον Ιανουάριο του 2000 και στεγάζει ευρήματα από τις ανασκαφές στην περιοχή, που ξεκίνησαν το 1950. Η έκθεση χωρίζεται σε τρεις κύριες ενότητες που αναδεικνύουν την ιστορία της πόλης όπου γεννήθηκαν σπουδαίοι φιλόσοφοι, όπως ο Δημόκριτος και ο Πρωταγόρας. Η παρουσίση οργανώνεται σε θεματικές ενότητες που αφορούν στη δημόσια και ιδιωτική ζωή των αρχαίων Αβδηριτών, στις ταφικές συνήθειες και στη θρησκεία. Το Μουσείο έχει έντονα εκπαιδευτικό προσανατολισμό, με τα εκθέματα να πλαισιώνονται από πλούσιο εποπτικό υλικό, όπως χάρτες, σχέδια και διαγράμματα.

Η παραχώρηση αποτελεί το πρώτο βήμα για την αποκατάσταση του μνημείου, με σκοπό διατήρηση της ιστορικής μνήμης και την προστασία ενός τόπου με ιδιαίτερο φορτίο για τη νεότερη ιστορία της χώρας.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Η παραχώρηση του Σιδηροδρομικού Σταθμού της Καρυάς στο Υπουργείο Πολιτισμού αποτελεί μια πράξη με ιδιαίτερο ιστορικό και συμβολικό βάρος. Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας, τίθενται οι βάσεις για την εκκίνηση μιας συστηματικής προσπάθειας αποκατάστασης και ανάδειξης του ιστορικού αυτού τόπου, ο οποίος φέρει ανεξίτηλα τα ίχνη της ναζιστικής θηριωδίας. Ένας τόπος που συνδέθηκε με τραγικές μνήμες της Κατοχής και της εξόντωσης Ελλήνων Εβραίων, μέσω της καταναγκαστικής εργασίας, περνά πλέον σε μια νέα φάση προστασίας, ανάδειξης και ουσιαστικής επανένταξης στη συλλογική συνείδηση. Ήδη το Υπουργείο Πολιτισμού έχει δρομολογήσει την εκπόνηση των αναγκαίων μελετών για την αποκατάσταση του κτηριακού συγκροτήματος. Στόχος μας είναι η μετατροπή του σε έναν επισκέψιμο ιστορικό χώρο, που θα λειτουργεί ως τεκμήριο μνήμης και γνώσης, αναδεικνύοντας τις αξίες της ιστορικής αλήθειας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Το Υπουργείο Πολιτισμού θεωρεί την αποκατάσταση του κτηρίου ιστορικό χρέος του απέναντι στα θύματα της ναζιστικής βαρβαρότητας και την ανάγκη διατήρησης της ιστορικής μνήμης. Με την πρωτοβουλία αυτή διασφαλίζουμε την προστασία του συνόλου του ιστορικού τοπίου, ώστε να αποδοθεί, με τον προσήκοντα σεβασμό, στις επόμενες γενιές, ως τόπος μνήμης, παιδείας και αναστοχασμού. Ευχαριστώ τον Κωνσταντίνο Κυρανάκη για την καθοριστική συμβολή του στην ολοκλήρωση της διαδικασίας».

Από την πλευρά του, ο αναπληρωτής Υπουργός Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης δήλωσε: «Η παραχώρηση του ανενεργού Σιδηροδρομικού Σταθμού Καρυάς στο Υπουργείο Πολιτισμού αποτελεί ένα ουσιαστικό βήμα για τη διάσωση και ανάδειξη ενός τόπου με ιδιαίτερη ιστορική σημασία. Η αποκατάσταση του σταθμού και η διαμόρφωσή του ως εκθεσιακού χώρου διασφαλίζουν ότι η μνήμη των γεγονότων που συνδέονται με την Καρυά θα διατηρηθεί ζωντανή για τις επόμενες γενιές. Ιδιαίτερα, τιμούμε τη μνήμη των Ελλήνων Εβραίων που υπέστησαν καταναγκαστική εργασία στην περιοχή και στη συνέχεια εκτοπίστηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Η ανάδειξη της Καρυάς δεν είναι μόνο ένα έργο πολιτισμού, αλλά μια πράξη ιστορικής ευθύνης απέναντι στην αλήθεια και τη συλλογική μνήμη».

Το 1943, οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής χρησιμοποίησαν Εβραίους άνδρες από τη Θεσσαλονίκη σε καταναγκαστικά έργα για τη διάνοιξη μεγάλης τομής σε βραχώδη πλαγιά, στο πλαίσιο επέκτασης της σιδηροδρομικής γραμμής για στρατιωτικούς σκοπούς. Οι απάνθρωπες συνθήκες εργασίας οδήγησαν στον θάνατο δεκάδες ανθρώπους, στο πλαίσιο της πρακτικής της «εξόντωσης μέσω εργασίας». Η λεγόμενη «Τομή του Βράχου» διατηρείται έως σήμερα ως αυθεντικό τεκμήριο του εγκλήματος αυτού, καταγεγραμμένο και στο ιστορικό φωτογραφικό αρχείο Ρέσλερ. Ο Σιδηροδρομικός Σταθμός Καρυάς, στο όρος Όθρυς της Φθιώτιδας, χαρακτηρίστηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού ως ιστορικός τόπος, τον Αύγουστο του 2025. Δεν αποτελεί μόνο μια σιδηροδρομική υποδομή του «Λαρισσαϊκού» δικτύου, που λειτούργησε από το 1908, αλλά έναν τόπο άρρηκτα συνδεδεμένο με μία από τις σκοτεινότερες σελίδες της Κατοχής στην Ελλάδα.

Στο πλαίσιο του σχεδιασμού προβλέπονται η προστασία και αποκατάσταση των εναπομεινάντων κτισμάτων, όπως το πέτρινο κτήριο και το πηγάδι της προπολεμικής περιόδου, η διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου –συμπεριλαμβανομένων των καταλυμάτων της Βέρμαχτ και των σημείων όπου εργάστηκαν οι Εβραίοι κρατούμενοι– καθώς και η εξασφάλιση της ασφαλούς και οργανωμένης πρόσβασης του κοινού.

Τα έργα εκτελούνται από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών. Η χρηματοδότηση τους, με συνολικό προϋπολογισμό 7.500.000 ευρώ, προέρχεται από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Τα έργα αναβάθμισης στον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού και της Αρχαίας Αγοράς των Αθηνών περιλαμβάνονται στον ευρύτερο σχεδιασμό του Υπουργείου Πολιτισμού για την αποκατάσταση του αρχαίου αστικού τοπίου, στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας. Αυτά τα έργα, στα μείζονα τοπόσημα της μοναδικής ιστορικής και αρχαιολογικής σημασίας των Αθηνών, ολοκληρώνονται μέχρι την αρχή του καλοκαιριού. Συγχρόνως, αποτελούν ελεύθερους δημόσιους χώρους υψηλής αισθητικής και παιδευτικής αξίας. Με τα, εν εξελίξει, έργα αναβαθμίζεται ριζικά ο αρχαιολογικός χώρος του Κεραμεικού, καθώς δημιουργούνται χώροι υποδοχής και εξυπηρέτησης των επισκεπτών, αλλά και είσοδος/έξοδος και από την οδό Αγίων Ασωμάτων. Ο χώρος καθίσταται απόλυτα προσβάσιμος για Άτομα με Αναπηρία και προβλέπονται οι χώροι ανάπαυσης των επισκεπτών και απασχόλησης των παιδιών. Αντίστοιχα, με τις επεμβάσεις στο εσωτερικό της Αρχαίας Αγοράς, με πυρήνα την οριοθέτηση και την ανάδειξη της αρχαίας οδού Παναθηναίων, ο χώρος καθίσταται πιο ελκυστικός και ευανάγνωστος για τους επισκέπτες, αναδεικνύοντας τα μνημειακά σύνολα τα οποία καθιστούν περισσότερο κατανοητή την πολεοδομική οργάνωση του χώρου».

Αρχαιολογικός χώρος Κεραμεικού

Τα έργα, στον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού, περιλαμβάνουν τη δημιουργία νέας πύλης εισόδου-εξόδου, από την οδό Αγίων Ασωμάτων, έναντι της οδού Διπύλου, προκειμένου η είσοδος και η έξοδος επί του πεζοδρόμου της Ερμού, να μην είναι μονόδρομος. Δημιουργείται πολυλειτουργικό συγκρότημα, το οποίο περιλαμβάνει υποδομές εξυπηρέτησης του κοινού, όπως αναψυκτήριο, πωλητήριο, ειδικό χώρο για την ανάπαυση των επισκεπτών και την απασχόληση των παιδιών, εκθέση αρχαιολογικών ευρημάτων και χώρους υγιεινής. Προτεραιότητα δίνεται στην εξυπηρέτηση των επισκεπτών με κινητικά προβλήματα -για τα οποία, μέχρι σήμερα, η περιήγηση στον χώρο ήταν απαγορευτική- καθώς διαμορφώνεται ειδική διαδρομή σε μεγάλο τμήμα του αρχαιολογικού χώρου.

Αρχαιολογικός χώρος Αρχαίας Αγοράς

Στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Αγοράς των Αθηνών, τα έργα αφορούν στην αναβάθμιση των υποδομών για την υποδοχή του κοινού, στην ανάδειξη της οδού των Παναθηναίων και στην ανάδειξη επιμέρους μνημειακών συνόλων. Μέσω των διαδρομών, αναδεικνύονται επιμέρους μνημειακά σύνολα και εξασφαλίζεται η μεταξύ τους σύνδεση, προκειμένου ο επισκέπτης να κατανοήσει την κλίμακα του χώρου, την πολεοδομική του οργάνωση και τη συσχέτισή του με τον όμορο χώρο της βόρειας κλιτύος της Ακροπόλεως. Στο έργο περιλαμβάνονται η σύνδεση των εισόδων/εξόδων -συνολικά ο αρχαιολογικός χώρος περιλαμβάνει τέσσερις εισόδους/εξόδους- με τα σημεία στάσης, θέασης και πληροφόρησης του χώρου, ενώ αναβαθμίζονται και οι χώροι υγιεινής και βελτιώνεται η προσβασιμότητα των ατόμων με κινητικά προβλήματα.

Τη Λίνα Μενδώνη στην αυτοψία συνόδευαν η Πρόεδρος του ΟΔΑΠ Νικολέττα Βαλάκου, η Προϊσταμένη Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών Έλενα Κουντούρη, ο Διευθυντής Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων Θέμης Βλαχούλης, ο Προϊστάμενος της Επιτελικής Δομής του ΥΠΠΟ Γιάννης Μυλωνάς και υπηρεσιακά στελέχη.

Πρόκειται για ένα εμβληματικό κτήριο στην ιστορική συνοικία του Φραγκομαχαλά, στο κέντρο της πόλης, το αρχικό κέλυφος του οποίου κατασκευάστηκε στον 19ο αιώνα. Το κτήριο αποτελεί εκλεκτικιστικό δείγμα, με νεομπαρόκ, νεοκλασικά και πολλά στοιχεία γαλλικής αρχιτεκτονικής. Αρχικά, το 1840, χρησιμοποιήθηκε ως κατοικία του Jake Abbott. Από το 1863 χρησιμοποιήθηκε ως υποκατάστημα της Οθωμανικής Τραπέζης, στη Θεσσαλονίκη. Ανασχεδιάστηκε το 1890 από τους μηχανικούς Baruch και Amar. Toν κήπο του κοσμούν τα αγάλματα της Οικονομίας και της Τραπεζικής Πίστης.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη εγκαινιάζοντας το Ωδείο, δήλωσε:

«Η αποκατάσταση του κτηρίου του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης ήταν μία προτεραιότητα, που θέσαμε, όταν αναλάβαμε το Υπουργείο Πολιτισμού, το 2019. Με χρηματοδότηση 5.500.000 ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το κτήριο αποκαταστάθηκε πλήρως. Εντάσσεται στον στρατηγικό σχεδιασμό του Υπουργείου Πολιτισμού, που αφορά στην αποκατάσταση και ανάδειξη ιστορικών κτηρίων-μνημείων, στον αστικό ιστό των πόλεων, ιδιοκτησίας ή λειτουργίας του Υπουργείου Πολιτισμού και των εποπτευόμενων Οργανισμών του, με απόδοση νέων χρήσεων -όπου απαιτείται- και την ένταξή τους στην πολιτιστική ζωή των τοπικών κοινωνιών. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά σημαντικό μνημείο της πόλης, το οποίο διασώθηκε από την πυρκαγιά του 1917, αποτελώντας αναπόσπαστο μέρος της ιστορικής και πολιτιστικής ταυτότητας της Θεσσαλονίκης. Το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης, φέτος συμπληρώνει 111 χρόνια αδιάλειπτης λειτουργίας και προσφοράς στον σύγχρονο μουσικό πολιτισμό της χώρας μας. Σήμερα, το αποδίδουμε πλήρως ανακαινισμένο, σύγχρονο, λειτουργικό και καθολικά προσβάσιμο. Το Κρατικό Ωδείο πραγματικά, επιστρέφει στο σπίτι του. Οι σπουδαστές και οι δάσκαλοί τους επιστρέφουν σε έναν χώρο πλήρως λειτουργικό, σύγχρονο και προσβάσιμο, που θα υποστηρίξει άριστα την εκπαιδευτική διαδικασία και θα αποτελέσει τη ζωντανή κυψέλη μουσικής δημιουργίας για την πόλη της Θεσσαλονίκης. Ένα αποκατεστημένο ιστορικό κτήριο όταν συνδέεται με τη γνώση, τη δημιουργία και τον πολιτισμό, αποκτά νέα ζωή και συμβάλλει ουσιαστικά στην πολιτιστική και κοινωνική δυναμική της Θεσσαλονίκης. Αυτό περιμένουμε από το μοναδικό κρατικό Ωδείο, στην Ελλάδα».

Το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης στεγάζεται στο κτήριο, από το 1987, με απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού. Το έργο υλοποιήθηκε από την Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Κεντρικής Μακεδονίας, του Υπουργείου Πολιτισμού, με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Το κτήριο του ΚΩΘ έχει ανακηρυχθεί μνημείο από το 1977. Το έργο της συντήρησης και της αποκατάστασής του το αναβάθμισε ενεργειακά και το θωράκισε αντισεισμικά, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις και κανονισμούς, και επιπλέον αντιμετώπισε όλα τα κτιριολογικά και λειτουργικά ζητήματα με νέες ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις, συστήματα πυρασφάλειας και πυρόσβεσης.

Λόγω της ιδιαίτερης χρήσης του, υλοποιήθηκαν εγκαταστάσεις ακουστικής και φωτισμού. Δημιουργήθηκε στούντιο ηχογραφήσεων υψηλών προδιαγραφών, το οποίο διαθέτει εξοπλισμό τελευταίας τεχνολογίας. Οι αίθουσες διδασκαλίας διαρρυθμίστηκαν εκ νέου, ώστε να εξυπηρετούν όλες τις ανάγκες ενός σύγχρονου εκπαιδευτικού ιδρύματος. Παράλληλα, υλοποιήθηκαν εργασίες συντήρησης των μορφολογικών στοιχείων του κτηρίου. Τέλος, επιλύθηκαν θέματα προσβασιμότητας, τόσο εξωτερικά όσο και εσωτερικά, με την εγκατάσταση αναβατορίου και ανελκυστήρα που καλύπτει όλα τα επίπεδα του κτηρίου.

Στα εγκαίνια, μεταξύ άλλων, παραβρέθηκαν ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κ.κ. Φιλόθεος, ο Δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης και ο αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού Χρήστος Μήττας.

Όπως αναφέρει ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, το έργο της επανέκθεσης του Μουσείου εντάσσεται στο συνολικό έργο βελτίωσης των μουσειακών υποδομών στο νησί, τη συντήρηση των τοιχογραφιών στους μεταβυζαντινούς ναούς Εισοδίων της Παναγίας Μαρουλάτικης, στον οικισμό Περαχώρι, και στους ναούς της Θεοτόκου Ευαγγελίστριας και του Αγίου Γερασίμου, στον οικισμό Εξωγής.

Το έργο, το οποίο θα εκτελεστεί από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κεφαλληνίας και Ιθάκης, είναι συνολικού προϋπολογισμού άνω των 450.000 ευρώ. Χρηματοδοτείται από εθνικούς πόρους του υπουργείου Πολιτισμού και από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ιόνια Νησιά – ΕΣΠΑ 2014-2020 και 2021-2027».

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Μετά από αυτοψία που πραγματοποιήσαμε στο νησί κρίθηκαν αναγκαία τα έργα της κτηριακής αναβάθμισης, της βελτίωσης της προσβασιμότητας και της επανέκθεσης της συλλογής του Μουσείου, με στόχο τη βελτίωση της λειτουργίας του, της πρόσβασης στους χώρους του αλλά και την ορθότερη ανάδειξη και κατανόηση των εκθεμάτων του. Στην επανέκθεση της αρχαιολογικής συλλογής -με σύγχρονους, διεθνώς αποδεκτούς μουσειολογικούς όρους- επιτυγχάνεται η ανάδειξη της ιστορικής και συμβολικής σημασίας της Ιθάκης, καθώς και η παροχή μιας ολοκληρωμένης, προσβάσιμης και υψηλού επιπέδου μουσειακής εμπειρίας, στο κοινό. Το κτήριο του Αρχαιολογικού Μουσείου, στον παραδοσιακό οικισμό του Βαθέως, στην Ιθάκη, αποτελεί τοπόσημο του νησιού. Το Μουσείο επαναλειτούργησε, τον Αύγουστο του 2023 με ελεύθερη είσοδο, μετά την ολοκλήρωση των έργων κτηριακής αποκατάστασης, φιλοξενώντας την προσωρινή έκθεση ‘Στα ίχνη του Ομήρου: Ο Αετός στην Ιθάκη και η Ελληνική Αναγέννηση’. Με επιλεγμένες αρχαιότητες και εποπτικό υλικό αναδείχθηκε η σημασία του ιερού του Αετού και η σύνδεσή του με την ομηρική παράδοση. Κεντρικός άξονας της επανέκθεσης αποτελεί η θεματική ‘Ιθάκη: Το παγκόσμιο σύμβολο’, που αναδεικνύει τον νησιωτικό χαρακτήρα της, τη διαχρονική σχέση της Ιθάκης με τη θάλασσα και τη γεωγραφική της θέση στο αρχιπέλαγος του Ιονίου. Από την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού έως και την Ύστερη Αρχαιότητα, η Ιθάκη προβάλλεται ως τόπος αναχώρησης και επιστροφής, ως σημείο αναφοράς της Οδύσσειας, αλλά και ως χώρος δημιουργικής αφομοίωσης επιρροών, με ακμαία και διακριτή τοπική παράδοση».

Όπως ενημερώνει η ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, η μόνιμη έκθεση του Αρχαιολογικού Μουσείου οργανώνεται σε έξι ενότητες, από το χρονολόγιο έως την πολιτειακή οργάνωση της Ιθάκης και το ιερό του Οδυσσέα, καταλαμβάνοντας εμβαδόν 185 τ.μ. περίπου. Οι ενότητες είναι οι εξής: 1. Εισαγωγή – Χρονολόγιο 2. Ιθάκη, νήσος «ευδείελος» 3. Η οδυσσειακή παράδοση 4. Η αυγή του πολιτισμού 5. Η γένεση ενός παγκόσμιου συμβόλου 6. Ιθακησίων Πολιτεία: Η Πόλη μέχρι το τέλος της Αρχαιότητας. Η εκθεσιακή πορεία εκκινεί με την εισαγωγική ενότητα στον χώρο υποδοχής του κτηρίου, συνεχίζεται ακολουθώντας τη διάταξη των αιθουσών της ανατολικής πτέρυγας και ολοκληρώνεται με την τελευταία ενότητα που αναπτύσσεται γραμμικά επί του διαδρόμου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προσβασιμότητα, με εξασφάλιση πλήρους πρόσβασης σε άτομα με αναπηρία μέσω αναβατορίου, συνεπίπεδη κίνηση σε όλους τους εκθεσιακούς χώρους και διαμόρφωση κατάλληλων χώρων υγιεινής. Ο μουσειογραφικός σχεδιασμός επιδιώκει τη δημιουργία μιας ενιαίας μορφολογικής ταυτότητας, προκειμένου να αρθούν λειτουργικές και αισθητικές αστοχίες του κτηρίου και να αξιοποιηθούν σύγχρονα εκθεσιακά μέσα, φωτισμός και ψηφιακές εφαρμογές.

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Βαθέως ιδρύθηκε τη δεκαετία του 1960, σε οικόπεδο που παραχώρησε ο Δήμος Ιθάκης στο υπουργείο Πολιτισμού. Βρίσκεται εντός του παραδοσιακού οικισμού, σε μικρή απόσταση από την πλατεία και τον παραλιακό δρόμο. Πρόκειται για ισόγειο κτήριο, εμβαδού 410 τ.μ. Εσωτερικά αρθρώνεται σε τρεις συνεχόμενες αίθουσες – εκθεσιακούς χώρους, χώρο υποδοχής, γραφείο φυλάκων, γραφείο και κατοικία επιμελητού, χώρους υγιεινής, εργαστήρια, αποθήκη και χώρους φιλοξενίας επιστημονικών επισκεπτών.

Η ημερίδα που διοργάνωσε η Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεότερων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού, ανέδειξε το λιγότερο ορατό, αλλά θεμελιώδες σκέλος στο συνολικό σχέδιο αποκατάστασης του πρώην βασιλικού κτήματος Τατοΐου: Τη διάσωση και αποκατάσταση δεκάδων χιλιάδων αντικειμένων τέχνης, διαβίωσης και ιστορικής τεκμηρίωσης, τα οποία συνιστούν πολύτιμα τεκμήρια  της νεότερης ελληνικής και ευρωπαϊκής ιστορίας.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, χαιρετίζοντας την ημερίδα είπε: «Η σημερινή συνάντηση αποτελεί εξαιρετική ευκαιρία να φωτίσουμε ένα κομβικό, αλλά σε σημαντικό βαθμό αθέατο κεφάλαιο, του μεγάλου εγχειρήματος της αποκατάστασης και ανάδειξης του πρώην βασιλικού κτήματος Τατοΐου: Το έργο της συντήρησης της εκτεταμένης συλλογής κινητών αντικειμένων και αρχειακών τεκμηρίων του. Ο τίτλος της ημερίδας δεν επιλέχθηκε τυχαία, καθώς αποδίδει την επιστημονική πραγματικότητα της συντήρησης: Κάθε αντικείμενο υπήρξε ένας ξεχωριστός “γρίφος”, που απαιτούσε αναγνώριση υλικών, αξιολόγηση φθοράς και επιλογή κατάλληλης μεθοδολογίας».

Στη συνέχεια η Υπουργός υπογράμμισε: «Το κτήμα Τατοΐου αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ιστορικούς τόπους του νεότερου Ελληνισμού, συμπυκνώνοντας, μέσα στο φυσικό του κάλλος, τη μνήμη της νεότερης πολιτικής και κοινωνικής ιστορίας της πατρίδας μας. «Στους χώρους του ανεξίτηλα αποτυπώθηκαν οι ζωές και οι πράξεις των μελών της βασιλικής δυναστείας που το δημιούργησε και το κατοίκησε, καθώς και τα πολιτικά γεγονότα, οι ιδεολογικές εξελίξεις, οι κοινωνικές ανακατατάξεις και οι πολιτισμικές μεταβολές που σημάδεψαν την Ελλάδα τον 19ο και τον 20ό αιώνα». Παρά ταύτα, «η ιστορική αυτή σημασία δεν συνοδεύτηκε, επί δεκαετίες, από την ανάλογη μέριμνα και φροντίδα». Μετά την πολιτειακή μεταβολή του 1974 και έως την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου του Στρασβούργου το 2003, «το κτήμα, τα κτήριά του και τα κινητά αντικείμενά του παρέμειναν εγκαταλελειμμένα, παραμελημένα, στο έλεος των καιρικών φαινομένων και της ανθρώπινης ιδεοληψίας και ματαιοδοξίας, με δεκάδες χιλιάδες αντικείμενα υψηλής ιστορικής και καλλιτεχνικής αξίας στοιβαγμένα σε ακατάλληλες συνθήκες».

Αναφερόμενη ειδικά στο αντικείμενο της ημερίδας, η Υπουργός εξήγησε ότι «Η συντήρηση της κινητής συλλογής από το Υπουργείο Πολιτισμού αποτελεί έργο εξαιρετικά απαιτητικό, όχι μόνο ως προς την έκτασή του, αλλά και ως προς τη φύση του, καθώς περιλαμβάνει περισσότερα από εκατό χιλιάδες αντικείμενα –έπιπλα, έργα τέχνης, ενδύματα, χρηστικά αντικείμενα, βιβλία, φωτογραφίες, έγγραφα, άμαξες και αυτοκίνητα– που αφηγούνται όχι μόνο την επίσημη ιστορία, αλλά και την καθημερινότητα, την αισθητική και τις πρακτικές ζωής που γεφυρώνουν δύο αιώνες». «Το έργο της συντήρησης συνδέεται άρρηκτα με το έργο της ψηφιοποίησης και τεκμηρίωσης, ώστε κάθε αντικείμενο να αποκτήσει τη δική του θέση και «φωνή» σε ένα ευρύτερο αφήγημα που συνδέει το παρελθόν με το παρόν, προσφέροντας εργαλεία για την έρευνα, την εκπαίδευση και τον περαιτέρω πολιτιστικό σχεδιασμό».

Η Υπουργός αναφέρθηκε διεξοδικά στη σημαντική καμπή του 2019, σημειώνοντας ότι «ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης συμπεριέλαβε την προστασία, τη συντήρηση και την ανάδειξη του Τατοΐου μεταξύ των εμβληματικών προγραμματιζόμενων έργων της Κυβέρνησής του», εγκαινιάζοντας ένα ολοκληρωμένο σχέδιο απόδοσης του Τατοΐου στους πολίτες. Όπως τόνισε, «το Υπουργείο Πολιτισμού σχεδίασε και υλοποιεί αυτό το  φιλόδοξο και πολυεπίπεδο πρόγραμμα έργων, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το ΕΣΠΑ, το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης και ιδιωτικές δωρεές», με ορίζοντα ολοκλήρωσης της πρώτης και κύριας φάσης, το 2026. Το σύνολο των παρεμβάσεων εντάσσεται σε «ένα συνεκτικό και ολοκληρωμένο σχέδιο για τη μετατροπή του Τατοΐου σε ανοιχτό και προσβάσιμο περιαστικό χώρο πρασίνου πολλαπλών δραστηριοτήτων, χώρο ιστορικής μνήμης, πολιτισμού, εκπαίδευσης, περιβαλλοντικής αγωγής και αναψυχής, με απόλυτο σεβασμό στο ιδιαίτερο φυσικό τοπίο και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του».

Ιδιαίτερη μνεία έκανε η Λίνα Μενδώνη στην πυρκαγιά του 2021, η οποία «ανέδειξε με δραματικό τρόπο την ευθραυστότητα του εγχειρήματος και την ανάγκη άμεσης προσαρμογής και επαναπροσδιορισμού προτεραιοτήτων». Η απάντηση σε αυτή την πρόκληση «ήταν το συστηματικό και υπερεντατικό έργο συντήρησης και αποκατάστασης των κινητών αντικειμένων, χρηματοδοτούμενο με 3 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, στο πλαίσιο του οποίου, από τον Μάρτιο του 2022 έως σήμερα, πραγματοποιήθηκαν εργασίες προληπτικής συντήρησης σε περίπου 45.000 αντικείμενα, ενώ 8.300 προετοιμάστηκαν για να συμπεριληφθούν στις μόνιμες εκθέσεις των Μουσείων του Τατοΐου». Στο έργο απασχολήθηκαν «43 εξειδικευμένοι εργαζόμενοι, σε συνεργασία με τα στελέχη της Διεύθυνσης και δεκάδες αναδόχους», στοιχείο που όπως σημείωσε «αποτυπώνει την κλίμακα, την ένταση και τη συνθετότητα της συνολικής προσπάθειας».

Στο πλαίσιο της ημερίδας παρουσιάστηκαν αναλυτικά οι εργασίες και η πολυετής, απαιτητική πορεία που ακολουθήθηκε για τη διάσωση των αντικειμένων, στο πλαίσιο του έργου «Συντήρηση και αποκατάσταση κινητών αντικειμένων της τέως βασιλικής οικογένειας από τα κτήρια στο κτήμα Τατοΐου—Προετοιμασία εκθεμάτων για την έκθεση». Μέσα από τις εισηγήσεις των στελεχών της Διεύθυνσης Συντήρησης Αρχαίων και Νεότερων Μνημείων αναδείχθηκαν οι ιδιαίτερες συνθήκες στις οποίες έλαβε χώρα η συντήρηση, η τεχνική και επιστημονική διάσταση των παρεμβάσεων, οι μέθοδοι τεκμηρίωσης και διαχείρισης του υλικού, καθώς και η σύνθετη διαδικασία αποκατάστασης αντικειμένων διαφορετικής χρονικής περιόδου, υλικής υπόστασης και ιστορικής φόρτισης. Παράλληλα, αναδείχθηκε η προσπάθεια διάσωσης της μνήμης του τόπου και η αξία της ολιστικής προσέγγισης που συνδέει την υλική διάσωση με την ιστορική, κοινωνική και αισθητική κατανόηση του Τατοΐου ως ζωντανού πολιτιστικού κεφαλαίου.

Κλείνοντας την τοποθέτηση της η Λίνα Μενδώνη  εξέφρασε τις θερμές ευχαριστίες της προς την Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεότερων Μνημείων και την προϊσταμένη της  Μαρία Μερτζάνη, προς όλα τα στελέχη της Διεύθυνσης, μόνιμα και επί συμβάσει, για την άοκνη, επιστημονικά τεκμηριωμένη και υψηλής ποιότητας εργασία που επιτέλεσαν σε εξαιρετικά απαιτητικές συνθήκες. Ιδιαίτερες ευχαριστίες απηύθυνε στη Γενική Διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς, Ολυμπία Βικάτου, για τον συντονισμό των συναρμόδιων υπηρεσιών της Γενικής Διεύθυνσης, καθώς και στους ιδιώτες αναδόχους, τους εξωτερικούς συνεργάτες και όλους όσοι συνέβαλαν στη συντήρηση, τεκμηρίωση και διαχείριση της συλλογής. Η Υπουργός σημείωσε ότι «η συλλογική αυτή προσπάθεια –στην οποία συμμετείχαν εντός του Υπουργείου πέντε συνολικά υπηρεσίες– αποτελεί υποδειγματικό παράδειγμα συνεργασίας δημόσιου φορέα, επιστημονικής κοινότητας και εξειδικευμένου τεχνικού προσωπικού, που δικαιώνει την εμπιστοσύνη της Πολιτείας και επιστρέφει πολλαπλά οφέλη στην κοινωνία, την έρευνα και τον πολιτισμό».

Στην ημερίδα παρευρέθηκαν ο Γενικός Γραμματέας του ΥΠΠΟ Γιώργος Διδασκάλου, η Γενική Διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Ολυμπία Βικάτου, η Γενική Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης Συραγώ Τσιάρα, η πρόεδρος του ΔΣ της Εθνικής Πινακοθήκης Όλγα Μεντζαφού και υπηρεσιακά στελέχη του ΥΠΠΟ

Στον ημιώροφο της Εθνικής Πινακοθήκης παρουσιάζεται η έκθεση φωτογραφίας «Το έργο, πίσω από το Έργο», με στιγμές  από την εργασιακή ζωή των συντηρητών στο Τατόι.- Διάρκεια έκθεσης 19-26 Ιανουαρίου.

Στον χαιρετισμό της, η Υπουργός υπογράμμισε ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί ήδη καθοριστικό παράγοντα για τον Πολιτισμό, επισημαίνοντας: «Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελεί πλέον μια μακρινή υπόσχεση. Είναι ήδη πραγματικότητα και εξελίσσεται ταχύτατα σε παράγοντα που αναδιαμορφώνει και αναδιατάσσει εδραιωμένες σταθερές της Παιδείας και του Πολιτισμού».

Όπως τόνισε, το Υπουργείο Πολιτισμού αντιμετωπίζει αυτή τη μετάβαση όχι αποσπασματικά, αλλά μέσα από ένα συνεκτικό και μακροπρόθεσμο σχέδιο: «Για την Ελλάδα, η επιταγή είναι σαφής: πρέπει να εισέλθουμε δυναμικά σε αυτή τη νέα εποχή με ένα ολοκληρωμένο σχέδιο, με δομημένη στρατηγική, ισχυρό ηθικό πλαίσιο και απόλυτη προσήλωση στο ότι τα εργαλεία της ΤΝ πρέπει να λειτουργούν ενισχυτικά προς την ανθρώπινη δημιουργικότητα».

Η Υπουργός παρουσίασε την Εθνική Στρατηγική για την ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης στον Πολιτισμό, με πρώτο πεδίο εφαρμογής την πολιτιστική κληρονομιά, σημειώνοντας ότι πρόκειται για «ένα εμπεριστατωμένο και συνεκτικό πλαίσιο, που συνδέει τις ψηφιακές υποδομές με την έρευνα, την προστασία, τη διαχείριση, την προσβασιμότητα και την αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς στην εκπαίδευση, στον τουρισμό και στην εξωστρέφεια της χώρας».

Κεντρικός άξονας της στρατηγικής είναι η χαρτογράφηση, ενοποίηση και υπεύθυνη διαχείριση των πολιτιστικών δεδομένων, ώστε αυτά να είναι «προσβάσιμα, συνδεδεμένα, διαλειτουργικά και επαναχρησιμοποιήσιμα», καθώς και η ενεργή συμμετοχή της χώρας στον Ευρωπαϊκό Χώρο Δεδομένων για την Πολιτιστική Κληρονομιά. Παράλληλα, δίνεται έμφαση στη δημιουργία ασφαλών οικοσυστημάτων δεδομένων υψηλής ποιότητας, που θα αποτελέσουν τη βάση για την ανάπτυξη εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης στον Πολιτισμό.

Η στρατηγική του Υπουργείου προβλέπει επίσης την αξιοποίηση προηγμένων ψηφιακών εργαλείων, όπως τα ψηφιακά δίδυμα, η τρισδιάστατη τεκμηρίωση και η παρακολούθηση μνημείων σε πραγματικό χρόνο, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα και την αποτελεσματική προστασία μνημείων και συλλογών. Όπως σημείωσε η Υπουργός, «τεχνολογίες που μέχρι πρόσφατα ήταν δυσπρόσιτες μπορούν πλέον να εφαρμόζονται γρηγορότερα, οικονομικότερα και σε ευρεία κλίμακα».

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη δημιουργία πολυγλωσσικών, εμβυθιστικών και χωρίς εμπόδια πολιτιστικών εμπειριών, οι οποίες διευρύνουν την πρόσβαση των πολιτών και των επισκεπτών στον πολιτιστικό πλούτο της χώρας, καθώς και στην ενσωμάτωση της ΤΝ στην εκπαίδευση, με την ανάπτυξη καινοτόμων και συμπεριληπτικών μαθησιακών μοντέλων.

Παράλληλα, η Υπουργός υπογράμμισε ότι η στρατηγική του Υπουργείου Πολιτισμού στηρίζεται σε ένα ισχυρό ηθικό και κανονιστικό πλαίσιο, σε πλήρη ευθυγράμμιση με τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό AI Act και τις αρχές της UNESCO λέγοντας πως « προστατεύουμε την αυθεντικότητα, τα δικαιώματα των δημιουργών και τη φυσική και εννοιολογική ακεραιότητα των έργων σε μια εποχή συνθετικού περιεχομένου, θέτοντας στο επίκεντρο τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και την αποτροπή της αλγοριθμικής μεροληψίας».

Στο πλαίσιο της στρατηγικής αυτής, η Υπουργός αναφέρθηκε και στη συμμετοχή του Υπουργείου Πολιτισμού στη δράση «Ανάπτυξη υπηρεσιών ΤΝ για τη Γλώσσα και τον Πολιτισμό» και στο ελληνικό οικοσύστημα ΤΝ «ΦΑΡΟΣ», με στόχο τη συμβολή στην ανάπτυξη του Ελληνικού Μεγάλου Γλωσσικού Μοντέλου, μέσω τεκμηριωμένων και αξιόπιστων πολιτιστικών δεδομένων.

Κλείνοντας, η Λίνα Μενδώνη ευχαρίστησε το Σωματείο «ΔΙΑΖΩΜΑ» και τον Πρόεδρό του Σταύρο Μπένο, υπογραμμίζοντας ότι «η 8η Συνάντηση Άνω Διαζώματος λειτουργεί ως ένας ζωντανός χώρος διαλόγου και συνεργασίας, όπου η νέα γενιά καλείται να προσεγγίσει την Τεχνητή Νοημοσύνη όχι ως απλό εργαλείο, αλλά ως πεδίο ευθύνης, γνώσης και δημιουργίας».

Στην εκδήλωση απηύθυναν επίσης χαιρετισμό η Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Εθνικού Θεάτρου, Αργυρώ Χιώτη, και ο Πρόεδρος του Σωματείου «ΔΙΑΖΩΜΑ», Σταύρος Μπένος.

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η περαιτέρω ενίσχυση των διμερών σχέσεων στον τομέα του Πολιτισμού, στη βάση της εξαιρετικής δυναμικής που έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια και εν όψει της επικείμενης επίσκεψης της υπουργού Πολιτισμού στις ΗΠΑ.

Η υπουργός τόνισε ότι «στη νέα εποχή αγαστής συνεργασίας Ελλάδας-ΗΠΑ, ο πολιτισμός οφείλει να κατέχει σημαντική θέση στις διμερείς σχέσεις», εκφράζοντας την πρόθεσή της να διευρυνθούν τα υφιστάμενα σχήματα συνεργασίας, αλλά και να ληφθούν νέες πρωτοβουλίες δημιουργικής σύμπραξης.

Η Λίνα Μενδώνη αναφέρθηκε στο πρόγραμμα της επίσκεψής της στις ΗΠΑ, η οποία θα περιλαμβάνει συναντήσεις με ηγετικά στελέχη του State Department στον τομέα του πολιτισμού, συναντήσεις με ομογενειακούς παράγοντες, αλλά και τα εγκαίνια του νέου Μουσείου Αρχαίας Σπάρτης και του θεάτρου αρχαιοελληνικού τύπου στο Πανεπιστήμιο του Κονέκτικατ.

Στο τελευταίο, προγραμματίζεται μάλιστα παράσταση αρχαίου δράματος εντός της επόμενης χρονιάς, όπως μεταφέρει το ΑΜΠΕ.

Κεντρικό θέμα της συζήτησης αποτέλεσε η αντιμετώπιση της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών, ένας τομέας στον οποίο έχουν επιτευχθεί ήδη σημαντικά αποτελέσματα -μόνο το 2025 επιστράφηκαν στην Ελλάδα 139 αρχαιολογικά αντικείμενα από τις αμερικανικές Αρχές.

Η υπουργός αναφέρθηκε στην ανανέωση του σχετικού Μνημονίου Συνεργασίας Ελλάδας-ΗΠΑ, το οποίο λήγει τον Νοέμβριο του 2026.

Η κ. Γκιλφόιλ από την πλευρά της δήλωσε απολύτως υποστηρικτική σε κάθε σχετική πρωτοβουλία και αποδέχθηκε πρόσκληση της υπουργού Πολιτισμού να εγκαινιάσουν μαζί τον προσεχή Σεπτέμβριο έκθεση στην Αρχαία Αγορά που θα αποτελείται από επιστραφέντα εκθέματα, η πλειοψηφία των οποίων προέρχεται από τις ΗΠΑ.

Σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, συζητήθηκαν, επίσης, οι τρέχουσες και μελλοντικές συνεργασίες του Υπουργείου Πολιτισμού με κορυφαία μουσεία των ΗΠΑ, όπως το Getty, το MET, το Museum of the Bible και τη National Gallery of Art, καθώς και η πρόταση έκθεσης για την αρχαία ελληνική Δημοκρατία, επ’ ευκαιρία της επετείου των 250 χρόνων από την Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ.

Με αφορμή την εν λόγω επέτειο, η υπουργός δήλωσε τη διαθεσιμότητα του Υπουργείου Πολιτισμού να στείλει ένα σημαντικό και συμβολικό έκθεμα προς το Αμερικανικό Κογκρέσο, πρόταση η οποία έτυχε της αμέριστης στήριξης της κ. Γκιλφόιλ.

Επιβεβαιώθηκε, τέλος, από αμφότερες τις συνομιλήτριες η βούληση να αποτελέσει σημαντικό μέρος του επόμενου Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας-ΗΠΑ η πολιτιστική συνεργασία.

Η πρέσβης των ΗΠΑ δήλωσε πως η ελληνοαμερικανική πολιτιστική συνεργασία μπορεί να καταστεί παγκόσμιο υπόδειγμα, πρόταση που, όπως ανέφερε η Υπουργός Πολιτισμού, απηχεί ακριβώς τη δική της σκέψη.

Συγκεκριμένα στην ανακοίνωσή της η Κουμουνδούρου αναφέρει: «Τις τελευταίες ημέρες η ηγεσία του υπ. Πολιτισμού δεν σταματά να ανακαλεί διοικητικές πράξεις που η ίδια έκανε, μέχρι αυτές να καταγγελθούν ή να γίνουν γνωστές, είτε από δημοσιεύματα είτε από ανακοινώσεις και κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.

Από το ζήτημα με τα πολεοδομικά αιτήματα και τη γνωμοδότηση των υπηρεσιών του υπουργείου Πολιτισμού και την αρχαιολογική προστασία του Θαλάσσιου Πάρκου Αλοννήσου, μέχρι τον αναξιοκρατικό διορισμό στη διοίκηση του Βυζαντινού Μουσείου, αλλά και το περιβόητο “εγχειρίδιο ασφαλείας” των υπαλλήλων του υπουργείου, η κ. Μενδώνη έχει επιδοθεί σε μια σειρά ανακλήσεων αποφάσεων που η ίδια έχει λάβει.

Το μόνο που δεν έχει ανακαλέσει ακόμη η κ. Μενδώνη, είναι η προστασία που εξακολουθεί να παρέχει εδώ και 6 χρόνια σε πρωταγωνιστές του σκανδάλου του Ταμείου Αλληλοβοήθειας του ΥΠΠΟ, οι οποίοι καταδικάστηκαν πρόσφατα σε 12 χρόνια φυλακή για υπεξαίρεση, πλαστογραφία και ζημιά του Δημοσίου, που ανέρχεται σε εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ».

Κλείνοντας απευθύνεται στον πρωθυπουργό: «Αλήθεια, τι περιμένει ο κ. Μητσοτάκης για να αποπέμψει την κ. Μενδώνη; Για ποιο λόγο ανέχεται και διατηρεί στη θέση της μια υπουργό που αποδεδειγμένα υπονομεύει τον πολιτισμό της χώρας με τα πεπραγμένα της;».