Απευθυνόμενη στους Έλληνες της ομογένειας, η Υπουργός Πολιτισμού ανέφερε: «Είναι ιδιαίτερη ευλογία που βρισκόμαστε σήμερα μαζί σας. Νιώθουμε χαρά, υπερηφάνεια και μεγάλη συγκίνηση καθώς γιορτάζουμε σήμερα την εθνική μας επέτειο μαζί με τον Ελληνισμό της διασποράς. Η ομογένεια του Σικάγου τιμά διαχρονικά την Ελλάδα, τις αρχές και τις αξίες της, αποδεικνύοντας ότι αγωνίζεται, όχι μόνο για την προσωπική πρόοδο και ευημερία της, αλλά και για την ανάπτυξη και την ευημερία της πατρίδας, στέλνοντας, σήμερα, από το Σικάγο, ένα ηχηρό μήνυμα εθνικής συνέχειας, ελληνικής ταυτότητας και συλλογικής υπερηφάνειας. Ιδιαίτερη τιμή αποτελεί για όλους μας η παρουσία της Προεδρικής Φρουράς, η οποία δεν είναι καθόλου τυπική, αλλά βαθιά συμβολική, καθώς η στολή και ο οπλισμός της αποτυπώνουν τους αγώνες των προγόνων μας για την ελευθερία και την ανεξαρτησία της πατρίδας. Μας διδάσκουν σε ποιους οφείλουμε την ελευθερία και τη δημοκρατία μας».

Οι εκδηλώσεις ξεκίνησαν με τη Θεία Λειτουργία και τη Δοξολογία, χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη κ.κ. Ναθαναήλ, στον Ιερό Καθεδρικό Ναό Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, παρουσία πλήθους πιστών και ομογενών. Μετά το πέρας της ιεράς ακολουθίας, η Υπουργός είχε θερμή συνάντηση με τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη κ.κ. Ναθαναήλ, με τον οποίο συζήτησε για τον ρόλο της Ορθοδοξίας στη διατήρηση της ελληνικής ταυτότητας και τη συμβολή του Ελληνισμού της διασποράς στην ενότητα του έθνους. Κορυφαία στιγμή των εορτασμών αποτέλεσε η μεγάλη παρέλαση στο Greektown του Σικάγου, με τη συμμετοχή χιλιάδων ομογενών, συλλόγων σχολείων και οργανώσεων. Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσε η παρουσία των Ευζώνων της Προεδρικής Φρουράς, οι οποίοι παρέλασαν στο Σικάγο, μετά από σχεδόν δέκα χρόνια. Η επιστροφή τους προσέδωσε ισχυρό συμβολισμό στην εκδήλωση, ενισχύοντας το αίσθημα εθνικής υπερηφάνειας. Οι εκδηλώσεις ανέδειξαν για ακόμα μία φορά τη ζωντανή παρουσία του Ελληνισμού πέρα από τα σύνορα της πατρίδας.

Στις εκδηλώσεις παρευρέθηκαν ο Υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Κωνσταντίνος Βλάσης, ο Γενικός Πρόξενος και η Πρόξενος της Ελλάδος στο Σικάγο Εμμανουήλ Κουμπαράκης και Γεωργία Τασιοπούλου, ο συνταγματάρχης Χρήστος Γεωργαντής, επικεφαλής της Προεδρικής Φρουράς, οι Άρχοντες του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ο Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ελληνικών Σωματείων Ιλινόις «Ένωσις» Γιώργος Ρεβελιώτης με εκπροσώπους της ομογένειας και μεγάλο πλήθος κόσμου.

Επιμέλεια

Νατάσα Μαστοράκου

Μετά την έγκριση της οριστικής μουσειολογικής μελέτης του νέου Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείο (ΕΑΜ) και του Επιγραφικού Μουσείου (ΕΜ), το Συμβούλιο Μουσείων γνωμοδότησε ομόφωνα θετικά επί της αντίστοιχης μουσειογραφικής προμελέτης των νέων εκθέσεών τους.

Τις προμελέτες εκπόνησε το αρχιτεκτονικό γραφείο Atelier Bruckner, σε συνεργασία με τα στελέχη του ΕΑΜ και του ΕΜ, καθώς και με τα αρχιτεκτονικά γραφεία David Chipperfield Architects και Tombazis and Associates Architects, τα οποία έχουν αναλάβει την αρχιτεκτονική μελέτη για την αναβάθμιση και επέκτασή του αλλά και τις εταιρίες Kardoff Engineering, Werner Sobek, WHP, για τις μελέτες φωτισμού, ηλεκτρολογικού και μηχανικού εξοπλισμού και τις στατικές μελέτες, αντίστοιχα.

Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Η μουσειογραφική προμελέτη έχει ως υπόβαθρο το σύνολο των εγκεκριμένων μελετών -αρχιτεκτονικής, στατικής, ηλεκτρομηχανολογικής- για την επέκταση και αναβάθμιση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, του σημαντικότερου και πλουσιότερου αποθετηρίου αρχαίας ελληνικής τέχνης, παγκοσμίως. Η μουσειογραφική προμελέτη εστιάζει, κυρίως, στις γενικές σχεδιαστικές επιλογές, στην χωροθέτηση και την διάταξη των εκθεσιακών ενοτήτων, των εκθεμάτων και του εξοπλισμού, επιχειρώντας, σ΄ αυτό το στάδιο, να ανταποκριθεί συνολικά στις απαιτήσεις του μουσειολογικού σκεπτικού, διερευνώντας τη βέλτιστη προσέγγιση υλοποίησής τους. Έχουν ληφθεί υπόψη βασικές παράμετροι της κτηριακής μελέτης, και σε σημαντικό βαθμό το περιεχόμενο της θεματολογίας και οι ανάγκες του εκθεσιακού υλικού. Η συνεργασία των μελετητών, όλων των κλάδων και των ειδικοτήτων, με τα στελέχη των δύο Μουσείων μας είναι συνεχής και υποδειγματική. Κοινός στόχος η τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων, όπως προβλέπονται στη Σύμβαση Δωρεάς μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και του ζεύγους Σπύρου και Ντόροθυ Λάτση. Ο συνολικός επανασχεδιασμός των εκθέσεων των δύο Μουσείων, βάσει και της επέκτασης-αναβάθμισης του κτηριακού συγκροτήματος θα αποδώσει ένα σύγχρονο μουσείο παγκόσμιας εμβέλειας».

Βασική μέριμνα και σκεπτικό για την ανάπτυξη του εκθεσιακού σχεδιασμού, το οποίο χαρακτηρίζει τη γενικότερη αισθητική και την οργάνωσή του, είναι η ταύτιση και ο συμπληρωματικός χαρακτήρας που θα πρέπει να έχουν, βάσει της μελέτης επέκτασης του κτηρίου-μνημείου, στο στάδιο της μουσειογραφικής προμελέτης για τα δύο Μουσεία.

Ο μουσειογραφικός σχεδιασμός στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο έχει ως κύρια σημεία τα έργα της βασικής διαδρομής να διατρέχουν όλη την έκθεση, τόσο στο κέλυφος της επέκτασης όσο και στο ιστορικό κτήριο, λειτουργώντας ως “μαγνήτες”, αποτελώντας το νήμα που ενοποιεί τη μουσειολογική αφήγηση και οδηγεί τον επισκέπτη.

Όσον αφορά στο Επιγραφικό Μουσείο, οι κυριότερες προτεινόμενες μουσειογραφικές επεμβάσεις συνοψίζονται στην καθοδηγούμενη πορεία της έκθεσης, στην ομαδοποίηση της εκτενούς εκθεσιακής αφήγησης σε χωροθεματικές ενότητες, στην ενσωμάτωση της πρακτικής της ανοικτής αποθήκευσης στην εκθεσιακή πορεία και στον συνδυασμό της παρατακτικής-χρονολογικής παρουσίασης των εκθεμάτων με τη δημιουργία νησίδων από εξέχοντα κυρίως επιγραφικά μνημεία, που αποδίδουν τις ιδιαίτερες θεματικές κάθε χρονολογικής περιόδου.

Στην νέα έκθεση του ΕΜ παρουσιάζονται έως 650 επιγραφές σε χώρο επιφανείας έως 1.400 τ.μ.

Συγκεκριμένα, η μουσειογραφική προμελέτη για το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και το Επιγραφικό Μουσείο εστιάζει:

– στη μεθοδολογία της οργάνωσης, του προς έκθεση αρχαιολογικού υλικού

– στην οργάνωση των βασικών εκθεσιακών ενοτήτων. Στο ΕΑΜ εστιάζει στην ανάδειξη και χωροθέτηση της εισαγωγής και του επιλόγου της έκθεσης, στην παρουσίαση του «κεντρικού άξονα», ο οποίος δομείται γύρω από εμβληματικά αντικείμενα – εκθέματα, παράλληλα με τον κεντρικό και τους γύρω από αυτόν, άξονες. Για το Επιγραφικό Μουσείο, η παρουσίαση της έκθεσης αναπτύσσεται σε τρία επίπεδα (έκθεση σε νησίδες, ελεύθερα μνημεία, πανόραμα, ανοικτή αποθήκευση και έρευνα).

– στις βασικές αρχές σχεδιασμού (εκθεσιακού εξοπλισμού, φωτισμού, εποπτικών μέσων, σήμανσης), λειτουργικότητας του πάσης φύσεως εκθεσιακού εξοπλισμού και της γεωμετρίας των βασικών εκθεσιακών κατασκευών (προθήκες – βάθρα – ράφια – εποπτικό υλικό).

– στη γενικότερη αισθητική των εκθεσιακών χώρων του κτηρίου (μνημείου και επέκτασης) και εν γένει του τρόπου αποτύπωσης – οπτικοποίησης του μουσειολογικού σκεπτικού και των βασικών εκθεσιακών ενοτήτων στον χώρο, παρουσιάζοντας τις εκθεσιακές ενότητες -κυρίως- μέσω της πορείας των επισκεπτών και τα επίπεδα πληροφόρησης ανάλογα με την εκθεσιακή ενότητα και τις δυνητικές επιλογές του επισκέπτη.

– στην οπτική ταυτότητα των εκθεσιακών χώρων, του εξοπλισμού και του εποπτικού υλικού (χρωματική παλέτα, τυπογραφία, εικονογράφηση, ιεράρχηση περιεχομένου κλπ.)

– στα θέματα της φυσικής και νοητικής προσβασιμότητας στο εκθεσιακό περιεχόμενο και στον τρόπο αντιμετώπισής τους.

Επιπλέον, στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, τα ελεύθερα εκθέματα παρουσιάζονται με τρόπο που επιτρέπει την κατά το δυνατόν θέαση 360 μοιρών. Επιλεγμένα γλυπτά, ιδιαίτερα εκείνα με πολυχρωμία ή ευαίσθητα υλικά, παρουσιάζονται σε προθήκες. Υποστηρίζεται η αυτόνομη περιήγηση στην έκθεση για όλες τις ομάδες επισκεπτών.

Γίνεται λελογισμένη χρήση πολυμεσικών εφαρμογών, ενώ υιοθετείται μικτό σύστημα φωτισμού, που συνδυάζει τον ενσωματωμένο φωτισμό βιτρινών με τον φωτισμό ανάδειξης, εντός των αιθουσών.

Η μουσειογραφική προμελέτη για το Επιγραφικό Μουσείο προβλέπει τη χωροθέτηση, την οργάνωση των ενοτήτων, την «έκθεση σε ράφια» και τη μορφή των προθηκών, ώστε να αποδοθούν ορθά οι θεματικές ενότητες και τα σημαντικά μνημεία.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: ««Ο Μεντρεσές των Αθηνών αποτελεί ένα μνημείο με σύνθετη και πολυεπίπεδη ιστορία. Παρά τη σημασία του, το μνημείο παρουσιάζει εκτεταμένα δομικά και οικοδομικά προβλήματα, φθορές υλικών, καθώς και δυσχέρειες ως προς την ανάδειξη και την επισκεψιμότητά του. Η σημερινή εικόνα εγκατάλειψης, σε συνδυασμό με ζητήματα ασφάλειας και προσβασιμότητας, καθιστούν αναγκαία την άμεση λήψη μέτρων προστασίας και αποκατάστασης. Η μεταγενέστερη χρήση του ως φυλακή, στις πρώτες δεκαετίες συγκρότησης του νέου Ελληνικού κράτους, συνοδεύτηκε από σημαντικές επεμβάσεις που αλλοίωσαν την αρχική αρχιτεκτονική του μορφή, χωρίς, όμως, να αναιρέσουν τη σημασία και τη δυναμική του μνημείου. Στόχος μας είναι η ανάδειξη των καταλοίπων του κτηριακού συγκροτήματος, ώστε να καταστεί κατανοητή και αναγνώσιμη η αρχική του διάρθρωση και  λειτουργία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης εμπειρίας επίσκεψης, η οποία να αναδεικνύει τη διαχρονική εξέλιξη του Μεντρεσέ, αλλά και τη συνύπαρξή του με τα προγενέστερα αρχαιολογικά κατάλοιπα, προσφέροντας στον επισκέπτη μια συνολική κατανόηση της ιστορίας του τόπου σε μακρά ιστορική διάρκεια. Η υλοποίηση του έργου αναμένεται να συμβάλει καθοριστικά στην προστασία και ανάδειξη ενός σημαντικού μνημείου στην καρδιά της Αθήνας και στη δημιουργία ενός ακόμα επισκέψιμου αρχαιολογικού χώρου, ο οποίος να διευρύνει την πρόσληψη εκ μέρους του επισκέπτη της αδιάλειπτης συνέχειας της ιστορίας της πρωτεύουσας σε όλες τις χρονικές περιόδους».

Τα ερείπια του συγκροτήματος του Μεντρεσέ βρίσκονται επί των οδών Αιόλου και  Πελοπίδα, στην Πλάκα, πλησίον της Ρωμαϊκής Αγοράς. Ο Μεντρεσές ανεγέρθηκε, το 1721, από τον Μεχμέτ Φαχρή, και αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα οθωμανικής αρχιτεκτονικής του 18ου αιώνα. Ο Μεντρεσές λειτούργησε ως ιεροδιδασκαλείο έως την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης. Μετά την απελευθέρωση το συγκρότημα δέχθηκε ευρείες επεμβάσεις, που αλλοίωσαν την εικόνα του. Κατά τη μετατροπή του σε φυλακή προστέθηκαν, περί τα έτη 1837-1850, νέοι χώροι και όροφος στην ανατολική πτέρυγα. Ως φυλακή λειτούργησε περίπου έως το 1896. Στις αρχές του 20ού αιώνα, το ανατολικό τμήμα του πωλήθηκε ως ανεξάρτητο και στη θέση του ανεγέρθηκε η οικία Λασάνη, που σήμερα φιλοξενεί το Μουσείο Λαϊκών Μουσικών Οργάνων. Το δυτικό του τμήμα ανασκάφηκε μερικώς το 1914, οπότε κατεδαφίστηκαν αρκετά τμήματα του Μεντρεσέ. Η ανασκαφή αποκάλυψε τμήμα του υστερορωμαϊκού τείχους στα βόρεια του χώρου, με το οποίο συνδέεται και κάθετο σκέλος που διασχίζει κατά τον άξονα βορρά-νότου το διαμορφωμένο ακίνητο. Σήμερα σώζονται τμήματα του συγκροτήματος και ο χώρος χρησιμοποιείται ως αποθηκευτικός για τη στέγαση ενεπίγραφου και αρχιτεκτονικού υλικού από τις ανασκαφές της Ρωμαϊκής Αγοράς.

Το συγκρότημα, ως αξιόλογο δείγμα αρχιτεκτονικής της Οθωμανικής περιόδου, εμφανίζει σήμερα γενική εικόνα εγκατάλειψης, καθώς δεν έχουν αντιμετωπιστεί έως τώρα τα δομικά προβλήματα και οι εκτεταμένες οικοδομικές βλάβες που παρουσιάζει. Επίσης, εντοπίζονται ζητήματα που συνδέονται με το να καταστεί ο χώρος λειτουργικός και επισκέψιμος. Η ανάδειξη της αρχιτεκτονικής του συγκροτήματος δυσχεραίνεται, επίσης, από τον τρόπο με τον οποίον διαμορφώθηκε ο χώρος μετά την κατεδάφιση του σημαντικότερου μέρους του, καθώς δεν γίνεται εύκολα αντιληπτή η αρχική μορφή του. Την εικόνα αυτή επιβαρύνουν περαιτέρω η παρουσία πρόχειρων στεγάστρων και η συγκέντρωση διάφορων αρχιτεκτονικών μελών και άλλων ευρημάτων στον χώρο. Στη σημερινή του κατάσταση, το συγκρότημα δεν μπορεί και για λόγους ασφαλείας, να αποδοθεί ως επισκέψιμος χώρος, ενώ και η πρόσβαση των ΑμεΑ στον χώρο είναι αδύνατη.

Το έργο περιλαμβάνει ένα συνεκτικό πρόγραμμα επεμβάσεων:

• Εργασίες στερέωσης και συντήρησης των ερειπίων, με στόχο την προστασία των δομικών στοιχείων και την αναστολή της φθοράς των υλικών.
• Αποκατάσταση επιλεγμένων τμημάτων, όπως το διατηρούμενο κελί και η μνημειώδης πύλη που υπήρχε στο σημείο, τον 19ο αιώνα, με σεβασμό στα ιστορικά δεδομένα και τα αυθεντικά υλικά.
• Διαμόρφωση του χώρου σε επισκέψιμο αρχαιολογικό σύνολο, με διαδρομές περιήγησης (άνω επίπεδο, ερείπια στοάς, χώρο προσευχής, κατάλοιπα υστερορωμαϊκού τείχους), σημεία θέασης των ερειπίων του χαμηλότερου επιπέδου και ενημερωτική σήμανση.
• Εξασφάλιση της προσβασιμότητας για άτομα με αναπηρία, με κατάλληλες υποδομές και ήπιες επεμβάσεις στο ανάγλυφο του χώρου. Η κυκλοφορία των εμποδιζομένων ατόμων θα είναι δυνατή σε όλο το χαμηλότερο επίπεδο του μνημείου, μέσω της δημιουργίας κεκλιμένων επιπέδων σε σημεία όπου υπάρχει μικρή υψομετρική διαφορά.
• Ανάδειξη της αρχικής μορφής και λειτουργίας του συγκροτήματος, μέσω αρχαιολογικών καθαρισμών, μερικών αναδομήσεων και κατάλληλων διαστρώσεων των δαπέδων.
• Απομάκρυνση μεταγενέστερων προσθηκών και στοιχείων που δυσχεραίνουν την κατανόηση του μνημείου.

Η ανάληψη της διοργάνωσης από την Ελλάδα αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο για την παρουσία της χώρας στον ευρωπαϊκό κινηματογραφικό χάρτη.

Δεν πρόκειται μόνο για μια βραδιά απονομών, αλλά για μια συνολική πολιτιστική πρωτοβουλία που αναμένεται να αναδείξει τη δυναμική της εγχώριας κινηματογραφικής κοινότητας και να ενισχύσει τη διεθνή της εξωστρέφεια.

Στο πλαίσιο αυτό, μέχρι το 2027 θα υλοποιηθεί ένα εκτεταμένο πρόγραμμα δράσεων που θα περιλαμβάνει φεστιβάλ, ειδικές προβολές, εργαστήρια και συζητήσεις σε όλη τη χώρα, αλλά και σε σημαντικές διοργανώσεις του εξωτερικού. Οι εκδηλώσεις αυτές θα λειτουργήσουν ως προπομπός της μεγάλης τελετής, δημιουργώντας ένα δίκτυο συνεργασίας και ανταλλαγής ιδεών ανάμεσα σε Έλληνες και Ευρωπαίους δημιουργούς.

Παράλληλα, κορυφαίοι πολιτιστικοί φορείς και κινηματογραφικά φεστιβάλ της Ελλάδας αναμένεται να συμβάλουν ενεργά, παρουσιάζοντας δράσεις που θα αναδεικνύουν διαφορετικές πτυχές του ευρωπαϊκού κινηματογράφου. Μέσα από αυτή τη συλλογική προσπάθεια, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να έρθει πιο κοντά στον σύγχρονο κινηματογράφο, να γνωρίσει δημιουργούς και να συμμετάσχει σε έναν ευρύτερο δημιουργικό διάλογο.

Η κορύφωση όλων αυτών των δράσεων θα είναι η τελετή του Ιανουαρίου 2027, η οποία αναμένεται να προσελκύσει το ενδιαφέρον της διεθνούς κινηματογραφικής κοινότητας και να στρέψει τα βλέμματα της Ευρώπης στην Αθήνα, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο της ως έναν ανερχόμενο πολιτιστικό κόμβο.

Ειδικό πρόγραμμα σε επιμέλεια της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου

Η Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου επιμελείται ένα ειδικό πρόγραμμα, στο πλαίσιο ειδικού Μνημονίου Συνεργασίας και χρηματοδοτικής υποστήριξης από το ΕΚΚΟΜΕΔ, αναδεικνύοντας τη σύνθετη και συναρπαστική σχέση μεταξύ του ελληνικού και του ευρωπαϊκού κινηματογράφου. Οι δραστηριότητες αυτές θα προσφέρουν στο κοινό σε όλη τη χώρα την ευκαιρία να έρθει σε επαφή με κινηματογραφιστές, να παρακολουθήσει προβολές, να συμμετάσχει σε συζητήσεις και να γιορτάσει τη δημιουργικότητα και την ποικιλομορφία του ευρωπαϊκού κινηματογράφου.

Ακολουθούν οι δράσεις του προγράμματος που θα λάβουν χώρα στην επικράτεια, καθώς και το πλήρες πρόγραμμα της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου:

-15.04.2026 – 30.04.2026 

«DISFF Residency»- Πρόγραμμα Φιλοξενίας για συγγραφή σεναρίων μικρού μήκους.

Πόλη της Δράμας, Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης

Σε συνεργασία με το Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας

-15.05.2026 – 15.06.2026     

Βραβευμένες ευρωπαϊκές και ελληνικές ταινίες διαθέσιμες δωρεάν στο ERTFLIX για έναν μήνα:

Επιλεγμένες ταινίες μυθοπλασίας και ντοκιμαντέρ που βραβεύτηκαν από την Ευρωπαϊκή και την Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου προβάλλονται δωρεάν για ένα μήνα μέσω της πλατφόρμας ERTFLIX. Οι ταινίες, που θα παρουσιάζονται σε ειδική κατηγορία της πλατφόρμας με τίτλο «AND THE WINNER IS…», είναι από σκηνοθέτες διαφορετικών χωρών, προσφέροντας ένα ευρύ φάσμα που αναδεικνύει την πολυμορφία της κινηματογραφικής παραγωγής στην Ευρώπη. Παράλληλα, podcast της ERTecho μεταδίδουν συνεντεύξεις με Έλληνες κινηματογραφιστές που είναι υποψήφιοι στα Βραβεία Ίρις 2026.

Online, με γεωγραφικό περιορισμό στην Ελλάδα

Με την επιμέλεια της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου

-01.06-31.08.2026  

Παρουσίαση πρόσφατων ευρωπαϊκών ταινιών με την παρουσία των δημιουργών τους, στο ιδιαίτερα πολιτισμικά ενδιαφέρον πλαίσιο των θερινών κινηματογράφων της Αθήνας κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Θερινοί κινηματογράφοι, Αθήνα

Σε συνεργασία με το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας Νύχτες Πρεμιέρας

-17.06.2026 

Στο πλαίσιο των Βραβείων Ίρις 2026 στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, δύο επιφανή μέλη της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου προσκαλούνται στην Αθήνα και συμμετέχουν στις απονομές των βραβείων. Παράλληλα, συμμετέχουν σε μονοήμερο εργαστήριο με τίτλο Iris Mentors με του υποψήφιους Ίρις στην κατηγορία πρωτοεμφανιζόμενου σκηνοθέτη, με θέμα τις προοπτικές συμπαραγωγής στην Ευρώπη σήμερα.

Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, Αθήνα

Με την επιμέλεια της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου

-06.09.2026 – 12.09.2026 

Φιλοξενία του European Film Academy Short Film Network Meeting στο 49ο Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας.

Πόλη της Δράμας, Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης

Σε συνεργασία με το Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας

-15.09.2026 – 15.10.2026 

Ο μήνας του ελληνικού σινεμά

Μήνας προβολών αφιερωμένος στον ελληνικό κινηματογράφο. Οι προβολές 40 ταινιών (35 μυθοπλασίας και 5 ντοκιμαντέρ) θα είναι οργανωμένες σε πέντε θεματικές ενότητες (8 ταινίες ανά ενότητα), με 5 επιμελητές οι οποίοι θα επιλέξουν τις ταινίες και θα συμμετέχουν ενεργά στην παρουσίασή τους. Οι προβολές θα έχουν τη μορφή event screenings με την παρουσία βασικών συντελεστών των ταινιών (σκηνοθέτες, ηθοποιοί, διευθυντές φωτογραφίας, παραγωγοί κά), ενώ το κοινό θα έχει τη δυνατότητα να συνομιλήσει μαζί τους μέσω Q&A συζητήσεων.

Διάφοροι χώροι σε όλη την Ελλάδα

Με την επιμέλεια της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου

-21.09.2026 – 27.09.2026

Προβολές ταινιών animation βραβευμένων στα Ευρωπαϊκά Βραβεία Κινηματογράφου των τελευταίων πέντε ετών, συνοδευόμενες από masterclasses με παραγωγούς και σκηνοθέτες σχετικά με τις κατευθύνσεις και τις εξελίξεις στον χώρο του animation.

Σύρος και Αθήνα

Σε συνεργασία με το Διεθνές Φεστιβάλ Κινουμένων Σχεδίων Animasyros

-13,14,15, 21, 22.11.2026  

Πέντε ημέρες εργαστηρίων και masterclasses με εισηγητές Έλληνες και Ευρωπαίους σκηνοθέτες, παραγωγούς, διευθυντές φωτογραφίας, σχεδιαστές ήχου και άλλους επαγγελματίες του οπτικοακουστικού χώρου. Σε αυτή τη διευρυμένη εκδοχή της επιτυχημένης δράσης της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου, Film Factory, θα συμμετέχουν Ευρωπαίοι δημιουργοί που έχουν βραβευτεί με European Film Award και Έλληνες δημιουργοί βραβευμένοι με Ίρις 2026.

Ωδείο Αθηνών, Αθήνα

Με την επιμέλεια της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου

-28.11.2026 – 05.12.2026 

Προβολές ταινιών που βραβεύτηκαν στα European Film Academy Young Audience Awards κατά την τελευταία πενταετία, συνοδευόμενες από masterclasses με παραγωγούς και σκηνοθέτες σχετικά με τις κατευθύνσεις και τις τάσεις του ευρωπαϊκού παιδικού και νεανικού κινηματογράφου.

Πύργος & Αμαλιάδα (Πελοπόννησος) και Αθήνα

Σε συνεργασία με το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους και το Παιδικό & Εφηβικό Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Αθήνας.

Κατά τις συνομιλίες επισημάνθηκε η ανάγκη ενδυνάμωσης των πολιτιστικών δεσμών στις ελληνο-μολδαβικές σχέσεις, οι οποίες χαρακτηρίζονται από πνεύμα συνεργασίας και φιλίας. Η Λίνα Μενδώνη και ο Cristian Jardan υπέγραψαν Μνημόνιο Κατανόησης στον τομέα της διατήρησης, συντήρησης και αποκατάστασης της πολιτιστικής κληρονομιάς της Μολδαβίας.

Στη συνάντηση της Λίνας Μενδώνη με την Πρόεδρο Maia Sandu -παρουσία και του Υπουργού Cristian Jardan- επιβεβαιώθηκε η σημασία του πολιτισμού, ως προνομιακό πεδίο συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών, ως φορέας ανάπτυξης της Μολδαβίας, αλλά και ενίσχυσης των δημοκρατικών αξιών και της εθνικής ταυτότητας. Τονίσθηκε η δυνατότητα μεταφοράς τεχνογνωσίας σε θέματα συντήρησης και αποκατάστασης του πολιτιστικού αποθέματος της Μολδαβίας και ιδιαίτερα των ιστορικών κτηρίων του Κισινάου. Συμφωνήθηκε να υποστηρίξει η Ελλάδα την ανάδειξη σημείων και τόπων πολιτιστικού ενδιαφέροντος, προκειμένου να αναπτυχθεί ο πολιτιστικός μολδαβικός τουρισμός. Το ΥΠΠΟ αποδέχτηκε να αποστείλει στελέχη για την  αξιοποίηση και ανάδειξη των μουσείων, μέσω και του ψηφιακού μετασχηματισμού τους. Συμφωνήθηκε, επίσης, η συνδρομή της Ελλάδας στη διαδικασία ένταξης μολδαβικών μνημείων στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO και στις Πολιτιστικές Διαδρομές του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Κατά την πολύωρη διμερή συνάντηση των Υπουργών Πολιτισμού, υπεγράφη το Μνημόνιο Κατανόησης για θέματα συντήρησης και αποκατάστασης του πολιτιστικού αποθέματος. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον επέδειξε η μολδαβική πλευρά για τη μεταφορά τεχνογνωσίας στα θέματα των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην πολιτιστική κληρονομιά, με κύριο σημείο αναφοράς την Εθνική Στρατηγική της Ελλάδος, καθώς και για το πρόγραμμα της Πολιτιστικής Συνταγογράφησης, το οποίο το Υπουργείο Πολιτισμού υλοποιεί με ιδιαίτερη επιτυχία. Παράλληλα, οι δύο πλευρές συζήτησαν τη συνεργασία τους για τον εκσυγχρονισμό της αρχαιολογικής μολδαβικής νομοθεσίας με βάση την εμπειρία και την τεχνογνωσία της Ελλάδας. Ιδιαίτερο θέμα των συζητήσεων της Λίνας Μενδώνη με τον Cristian Jardan ήταν η τεκμηρίωση και η αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, που συνδέεται με την ιστορική ελληνική παρουσία στη Μολδαβία. «Τα δύο Υπουργεία θα συνεργαστούν για την ανάδειξη και προώθηση του αποτυπώματος του Ελληνισμού που χρονολογείται από τον 18ο και 19ο αιώνα, προς όφελος και των δύο χωρών», διευκρίνισαν οι δύο Υπουργοί Πολιτισμού. Τέλος, η Λίνα Μενδώνη χαιρέτισε τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στο κρατικό πανεπιστήμιο της Μολδαβίας, μια πρωτοβουλία που ενισχύει τη μορφωτική συνεργασία.

Ο ουσιαστικός ρόλος των Κοινοβουλίων στην ενδυνάμωση των σχέσεων των δύο χωρών συζητήθηκε στη συνάντηση της Λίνας Μενδώνη με τον Πρόεδρο της Βουλής Igor Grosu, ο οποίος έχει επισκεφθεί πρόσφατα την Ελλάδα, καθώς και η σημασία της Επιτροπής Φιλίας Ελλάδας- Μολδαβίας στην προαγωγή των ιστορικών δεσμών ανάμεσα στις δύο χώρες. Στη συνάντηση της Υπουργού Πολιτισμού με την Κοινοβουλευτική Επιτροπή Πολιτισμού, Παιδείας, Έρευνας, Νεολαίας, Αθλητισμού και Μέσων Ενημέρωσης, τονίστηκε το ιστορικά υψηλό επίπεδο των διμερών σχέσεων, που επιταχύνθηκε μετά την προ διετίας ίδρυση της Ελληνικής Πρεσβείας στο Κισινάου, ενώ αναδείχθηκε ο ρόλος των Επιτροπών των Κοινοβουλίων στη διαμόρφωση δημοσίων πολιτικών για τον πολιτισμό, αλλά και για την προσέγγιση των δύο χωρών. Η Λίνα Μενδώνη εξέφρασε στην Πρόεδρο της Επιτροπής Liliana Nicolauscu-Onofrei την υποστήριξη της Ελλάδας στη δημιουργία συγκεκριμένων «οδικών χαρτών», ώστε να υπάρξουν απτά αποτελέσματα. Στις συνομιλίες συμμετείχαν  η γραμματέας της Επιτροπής Marcela Adam, και οι βουλευτές Valentina Mesana, Diana Caraman, Maxim Potirniche και Larisa Novak, με την τελευταία να είναι επίσης πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας φιλίας Ελλάδας-Μολδαβίας.  

Η Λίνα Μενδώνη επισκέφθηκε το Εθνικό Μουσείο Ιστορίας, όπου ξεναγήθηκε στην έκθεση, στην οποία παρουσιάζεται η εξέλιξη των κοινοτήτων της περιοχής από την Παλαιολιθική εποχή έως τον 13ο μεταχριστιανικό αιώνα. Τελευταίος σταθμός της Υπουργού Πολιτισμού ήταν η επίσκεψη στον βυζαντινό Ι.Ν ναό του Αγίου Παντελεήμονος.

Την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, σε όλη την διάρκεια της επίσκεψής της στο Κισινάου, συνόδευσε ο πρέσβης της Ελλάδας στη Μολδαβία Νικόλαος Κρίκος.

Από το σημείο αυτό, οι τεχνικοί μπορούν να ελέγχουν και να καταγράφουν ζωντανά τις συναυλίες που πραγματοποιούνται στο Μέγαρο, αξιοποιώντας εξοπλισμό τελευταίας τεχνολογίας.

Το πρωτοποριακό αυτό έργο, που εγκαινιάστηκε το βράδυ της Τρίτης από την υπουργό Πολιτισμού, χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά τις δυνατότητες καλλιτεχνικής παραγωγής της πόλης.

Το νέο κέντρο επιτρέπει τη ζωντανή ηχογράφηση συναυλιών που πραγματοποιούνται στις αίθουσες του Μεγάρου, χωρίς να απαιτείται η μεταφορά πολυμελών ορχηστρών σε εξωτερικά στούντιο, διαδικασία που συνήθως συνεπάγεται υψηλό κόστος και πολύπλοκη μεταφορά εξοπλισμού. Παράλληλα, στους ειδικά διαμορφωμένους χώρους του στούντιο μπορεί να στηθεί ορχήστρα δωματίου, ενώ υπάρχει και ξεχωριστός χώρος για κρουστά όργανα. Ο τεχνολογικός εξοπλισμός, από την κεντρική κονσόλα μέχρι τα μικρόφωνα και τα ηχεία, είναι τελευταίας γενιάς, γεγονός που καθιστά τη νέα υποδομή μοναδική στη Βόρεια Ελλάδα και ελκυστική για μεγάλες μουσικές παραγωγές.

«Η Θεσσαλονίκη μέσω του Μεγάρου, αποκτά έναν εξαιρετικά σημαντικό χώρο. Το συγκεκριμένο ηχογραφικό κέντρο και το κέντρο επαυξημένης πραγματικότητας δίνουν μια νέα διάσταση στις πολλές δυνατότητες της πόλης και του Μεγάρου», δήλωσε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για ένα εργαλείο που πρέπει να αξιοποιηθεί πρωτίστως από την πόλη και, μεταξύ άλλων, από τους εποπτευόμενους φορείς του υπουργείου Πολιτισμού.

«Σκοπός είναι η πλήρης αξιοποίησή του από την ευρύτερη περιοχή, όχι μόνο της χώρας μας αλλά και των βαλκανικών κρατών. Επομένως, το Μέγαρο έχει προικιστεί από το κράτος με ένα εργαλείο το οποίο μπορεί να αποδειχθεί και προσοδοφόρο», πρόσθεσε η υπουργός.

Σύμφωνα με την ίδια, το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης διαθέτει πλέον ένα ιδιαίτερα υψηλού επιπέδου καλλιτεχνικό πρόγραμμα και σταδιακά αποκτά και τις απαραίτητες υποδομές, με τις εργασίες συντήρησης και αναβάθμισης που προγραμματίζονται για το επόμενο διάστημα. «Το υπουργείο Πολιτισμού έχει ήδη προχωρήσει σε χρηματοδότηση δύο εκατομμυρίων ευρώ για την αποκατάσταση των συστημάτων ψύξης και θέρμανσης», επισήμανε η κ. Μενδώνη.

Νωρίτερα, ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Μεγάρου Χρίστος Γαλιλαίας, υπενθύμισε ότι το έργο του νέου Ηχογραφικού Κέντρου εντάχθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης, με πόρους του οποίου υλοποιήθηκε, ενώ το συνολικό κόστος του ανήλθε σε 1,5 εκατ. ευρώ. «Είναι ένα έργο που θα δώσει τεράστια πνοή στη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία και θα ενισχύσει την εξωστρέφεια, όχι μόνο του οργανισμού αλλά και ολόκληρης της Θεσσαλονίκης, της ευρύτερης περιοχής των Βαλκανίων και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι οι τεχνολογικές δυνατότητές του «είναι απίστευτες». Παράλληλα ευχαρίστησε την υπουργό Πολιτισμού για τη συνεχή και ουσιαστική στήριξή της, χάρη στην οποία -όπως είπε, «είμαστε σε θέση να υλοποιούμε έργα που θα αφήσουν σημαντική παρακαταθήκη για τον τόπο».

Για ένα έργο που διαθέτει την τελευταία λέξη της τεχνολογίας και συμβάλλει στον ψηφιακό μετασχηματισμό στον τομέα του πολιτισμού μίλησε και η πρόεδρος του ΔΣ του Μεγάρου Ευγενία Αλεξανδροπούλου – Αιγυπτιάδου. Όπως σημείωσε, το νέο κέντρο εξυπηρετεί τους στρατηγικούς στόχους του Οργανισμού, δηλαδή την καινοτομία, την εξωστρέφεια σε εθνικό και διεθνές επίπεδο και την προσβασιμότητα. «Δεν είναι μόνο οι παραστάσεις του Μεγάρου καθολικά προσβάσιμες, αλλά και το νέο μας ηχογραφικό κέντρο», τόνισε, προσθέτοντας ότι το Μέγαρο θα αξιοποιήσει ειδικό κονδύλι και για την προβολή των δυνατοτήτων του.

Τόσο από την πλευρά του υπουργείου όσο και από τη διοίκηση του Μεγάρου υπογραμμίστηκε, επίσης, η συνεργασία με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ). O καθηγητής στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του ΑΠΘ Γεώργιος Παπανικολάου παρουσίασε τις τεχνικές δυνατότητες και τις λεπτομέρειες λειτουργίας του νέου ηχογραφικού κέντρου.

Στην εκδήλωση ήταν παρών ο υφυπουργός Εσωτερικών Κώστας Γκιουλέκας, ο Συντονιστής Γραφείου Πρωθυπουργού στη Μακεδονία Γιάννης Παπαγεωργίου, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης, βουλευτές, εκπρόσωποι εποπτευόμενων φορέων του ΥΠΠΟ κ.α.

Μετά την τελετή των εγκαινίων ακολούθησε ρεσιτάλ τραγουδιού με τον διεθνώς καταξιωμένο βαρύτονο Δημήτρη Πλατανιά και τη διακεκριμένη πιανίστα Σοφία Ταμβακοπούλου, που αποτέλεσε την πρώτη επίσημη εκδήλωση που ηχογραφήθηκε στις νέες εγκαταστάσεις, σηματοδοτώντας συμβολικά την έναρξη της λειτουργίας τους.
 

Η επιστολή του Δ. Κουτσούμπα έχει ως εξής:

«Προς: την Υπουργό Πολιτισμού, κ. Λίνα Μενδώνη

Θέμα: Αίτημα για παραχώρηση ψηφιακού αντιγράφου των φωτογραφιών που αποτυπώνουν την εκτέλεση των 200 της Καισαριανής

Αθήνα, 06/03/2026

Κυρία Υπουργέ,

Ήδη με την από 16 Φεβρουαρίου 2026 επιστολή μου προς τον Πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων, την Υπουργό Πολιτισμού και τον Υπουργό Εσωτερικών, είχα επισημάνει την ιδιαίτερη ιστορική σημασία των φωτογραφιών που απεικονίζουν την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών από τα γερμανικά ναζιστικά στρατεύματα κατοχής την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, μια από τις κορυφαίες στιγμές της αντικατοχικής πάλης κι αντιστασιακής εποποιίας του λαού μας.

Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας απόκτησης των φωτογραφιών από το Υπουργείο Πολιτισμού, θεωρούμε ότι το επόμενο, αυτονόητο βήμα είναι η αξιοποίησή τους προς όφελος της ιστορικής μνήμης και γνώσης και με τρόπο που να αρμόζει στη θυσία των εκτελεσμένων, μακριά από την ιστορική παραχάραξη.

Στο πλαίσιο αυτό κι ανεξάρτητα από τον Δημόσιο Φορέα που θα φιλοξενήσει τα πρωτότυπα αρχεία, απευθυνόμαστε με το αίτημα να παραχωρηθεί ψηφιακό αντίγραφο των δώδεκα (12) φωτογραφιών, που αποτυπώνουν την εκτέλεση της 1ης Μαΐου 1944 στην Καισαριανή στην Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ, στο αρχείο της οποίας βρίσκονται ήδη σημειώματα, γράμματα κι άλλα προσωπικά αντικείμενα των 200 εκτελεσμένων της Καισαριανής.

Ως γνωστόν, η συντριπτική πλειοψηφία των εκτελεσμένων ήταν μέλη και στελέχη του ΚΚΕ, κρατούμενοι ήδη από το καθεστώς της 4ης Αυγούστου για την πολιτική τους δράση και υπόσταση, κάποιοι εξ αυτών και νωρίτερα. Η στάση και η θυσία τους αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας του Κόμματός μας και των αγώνων του λαού μας.

Το αίτημα αυτό εκφράζει, ταυτόχρονα, την επιθυμία εκατοντάδων απογόνων των 200 εκτελεσμένων κομμουνιστών πατριωτών, ενώ έχει κατατεθεί και ως αίτημα από δεκάδες ιστορικούς, άλλους επιστήμονες και φορείς. Ανάλογα αιτήματα έχουν καταθέσει και οι Δήμοι Καισαριανής και Χαϊδαρίου για προφανείς και ευνοήτους λόγους που συνδέονται με το ίδιο το γεγονός της εκτέλεσης.

Για τον λόγο αυτό, αιτούμαστε την παραχώρηση πρωτογενούς ψηφιακού αντιγράφου των φωτογραφιών -και των δύο όψεών τους- στη μέγιστη δυνατή ανάλυση, προκειμένου να αξιοποιηθούν στο πλαίσιο ιστορικής τεκμηρίωσης, τιμητικών εκδηλώσεων και επιμορφωτικών δράσεων, που συμβάλλουν στη διατήρηση και ανάδειξη της ιστορικής μνήμης και γνώσης.

Στη διάθεσή σας,

Δημήτρης Κουτσούμπας,

Γενικός Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ»

Αντικείμενο  του προγράμματος, το οποίο ξεκίνησε το 2023, ήταν η τεκμηρίωση, προστασία και ανάδειξη των ταφικών μνημείων τα οποία έχουν χαρακτηριστεί  ως ιστορικά διατηρητέα τμήματα του κοιμητηρίου. Στο πρόγραμμα  εκτελέστηκε η  ολοκληρωμένη καταγραφή και τεκμηρίωση των μνημείων, μέσω της γεωμετρικής αποτύπωσης τους, της αξιολόγησης της κατάστασης διατήρησής τους και της διατύπωσης προδιαγραφών για  τη συνέχιση της χρήσης τους, ώστε να διασφαλιστεί η αποτελεσματική προστασία του μνημειακού συνόλου. Κεντρική στόχευση του προγράμματος είναι η ήπια και διακριτική αναβάθμιση των κοιμητηρίων, ανάδειξη της ιδιαίτερης ταυτότητας του χώρου τους, μέσω της αποκατάστασης της αναγνωσιμότητας της δομής τους και της ενίσχυσης της λειτουργικότητας τους  για τον επισκέπτη, με απόλυτο σεβασμό στην ιστορική μνήμη και στην αρχιτεκτονική  φυσιογνωμία τους.

Η πρόταση ακολουθεί τις αρχές του «μνημειακού μινιμαλισμού», όπου οι νέες κατασκευές δεν θα  «ανταγωνίζονται» τα ιστορικά στοιχεία στη μορφολογία τους.

Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Το παλαιότερο τμήμα του κοιμητηρίου του Αγίου Γεωργίου, έχει χαρακτηριστεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο, καθώς αποτελεί μοναδικό δείγμα ταφικής αρχιτεκτονικής και γλυπτικής τέχνης του 19ου αι. στον ελλαδικό χώρο, ενώ, παράλληλα, αποτυπώνει τις ιστορικές, κοινωνικές και πολιτιστικές δομές της Ερμούπολης, την περίοδο της οικονομικής ακμής της. Στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος Υπουργείου Πολιτισμού και Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, η επί τόπου έρευνα στο κοιμητήριο και στο αστικό περιβάλλον της Ερμούπολης επέτρεψε την πρωτογενή καταγραφή της παθολογίας των μνημείων και της υπάρχουσας κατάστασης, επί της οποίας στηρίζεται το στρατηγικό σχέδιο  του Υπουργείου Πολιτισμού για την αποκατάσταση του κοιμητηρίου. Η αρχιτεκτονική πρόταση δεν επιχειρεί να μεταμορφώσει το κοιμητήριο, αλλά να το αποκαλύψει, να το προστατεύσει, να το αναδείξει. Ο στόχος μας είναι με ήπιες, στοχευμένες επεμβάσεις και σύγχρονα σχεδιαστικά εργαλεία, να επανέλθει στην καθημερινότητα η μνημειακή και ιστορική ταυτότητα του κοιμητηρίου, καθιστώντας το έναν ανοιχτό τόπο μνήμης, πολιτισμού και ήρεμης περιήγησης για τον επισκέπτη και τον κάτοικο της Ερμούπολης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το βρετανικό κοιμητήριο με τους  στρατιωτικούς  τάφους της Κοινοπολιτείας, όπως  και το καθολικό κοιμητήριο της Παναγίας του Καρμήλου καθώς συνθέτουν ένα ενιαίο πολιτιστικό σύνολο ιδιαίτερης ιστορικής και αρχιτεκτονικής σημασίας».

Στο πλαίσιο του προγράμματος πραγματοποιήθηκε συστηματική διάγνωση των δομικών, αρχιτεκτονικών και καλλιτεχνικών προβλημάτων διατήρησης και η αξιολόγηση εφικτών επεμβάσεων αποκατάστασης και ανάδειξης. Τα προβλήματα καταγράφηκαν συνολικά, αλλά και για κάθε μνημείο χωριστά. Στα μαυσωλεία διαπιστώνονται θραύσεις, ενώ στις επιτύμβιες πλάκες  υπάρχουν νεότερες επεμβάσεις. Για την αντιμετώπισή τους προτείνεται ήπια συντήρηση  έως και στοχευμένη αποκατάσταση,  με σύγχρονες τεχνικές και συμβατά υλικά με τα αυθεντικά στοιχεία των μνημείων. Στο στρατηγικό σχέδιο προστασίας και ανάδειξης του κοιμητηρίου του Αγίου Γεωργίου αναπτύσσονται πέντε κατευθύνσεις:

1. Προστασία και συντήρηση των ταφικών μνημείων και του περιβάλλοντος χώρου τους, από δομοστατική, λειτουργική, πλαστική και αρχιτεκτονική άποψη, στο ευρύτερο πλαίσιο  της ανάδειξής τους.

2. Επαναπροσδιορισμός του χαρακτηρισμού του κοιμητηρίου του Αγίου Γεωργίου. Επέκταση της προστασίας και στα γειτονικά κοιμητήρια, το βρετανικό και το καθολικό της Παναγίας του Καρμήλου που ιδρύθηκε στα μέσα του 19ου αι. Είναι το μεγαλύτερο από τα έξι καθολικά κοιμητήρια της Σύρου περιλαμβάνοντας σημαντικά ταφικά μνημεία, με καλλιτεχνική και ιστορική αξία. Οι παλαιότερες επιτύμβιες στήλες, στον τάφο της Τερέζας Carbone και του προξένου της Γαλλίας στη Σύρο, Pierre Alis Augustin Guerin, είναι του 1857. Η συνύπαρξή του με το ορθόδοξο κοιμητήριο αναδεικνύει τη θρησκευτική πολυμορφία της Ερμούπολης. Κοντά βρίσκεται και το βρετανικό κοιμητήριο, που  δημιουργήθηκε- βάσει των  σχεδίων του αρχιτέκτονα Sir John James Burnet- την περίοδο της οικονομικής και εμπορικής της ανάπτυξης, τον 19ο αι. λόγω της  πολυπληθούς παρουσίας Βρετανών, στην Ερμούπολη. Περιλαμβάνει πολιτικό τμήμα που ιδρύθηκε το 1921  αλλά και στρατιωτικό της Κοινοπολιτείας, για την απόδοση τιμής  στους νεκρούς του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου.

3. Εκπόνηση μελετών για μεμονωμένα ταφικά μνημεία και σύνολα από την οπτική της ιστορίας της τέχνης, της αρχιτεκτονικής, της κοινωνικής, ιστορικής και πολιτιστικής διάστασης.

4. Ένταξη του κοιμητηρίου στον χάρτη της Ερμούπολης, ως πολιτιστικός προορισμός. 

5. Ανάδειξη των σχέσεων του κοιμητηρίου του Αγίου Γεωργίου με την πόλη, και ιδιαίτερα με την εκκλησία του Αγίου Νικολάου και τα Βαπόρια.

Η αρχιτεκτονική πρόταση βασίζεται στις -διεθνώς- αναγνωρισμένες αρχές συντήρησης και ανάδειξης μνημειακών χώρων, αντλώντας  παραδείγματα καλών πρακτικών από ευρωπαϊκά εμβληματικά νεκροταφεία. Η πρόταση ανάδειξης του κοιμητηρίου περιλαμβάνει  τρεις διακριτούς τομείς, καθένας εκ των οποίων διαθέτει ιδιαίτερα τυπολογικά, μορφολογικά και ιστορικά χαρακτηριστικά, τα οποία αναδεικνύονται με στοχευμένες ήπιες επεμβάσεις. Ο χώρος εισόδου διαμορφώνεται ως υπαίθριος εκθεσιακός χώρος, όπου επανεντάσσονται ιστορικές επιτύμβιες πλάκες και λιθανάγλυφα. Οι τοίχοι λειτουργούν ως εκθεσιακές επιφάνειες και τοποθετούνται ενημερωτικές πινακίδες για την ιστορία και τη δομή του χώρου. Σχεδιάζεται διακριτικός αρχιτεκτονικός φωτισμός με στόχο την ανάδειξη των μνημείων και τη διατήρηση της ατμόσφαιρας μνήμης και περισυλλογής.

Στον χαιρετισμό της η Λίνα Μενδώνη ανέφερε: «Τα Καβάφεια, ήδη από το 1983, είχαν την ουσιαστική -υλική και ηθική- υποστήριξη από το Υπουργείο Πολιτισμού. Ο Κωστής Μοσκώφ, ο τόσο ιδιότυπος και επιδραστικός διανοούμενος, ως Μορφωτικός Σύμβουλος της Ελληνικής Πρεσβείας, στο Κάιρο, συνέβαλε τα μέγιστα στη διεύρυνση των Καβαφείων και στην εδραίωσή τους, ως σημείου πολιτιστικής αναφοράς.

Τα Καβάφεια αναβιώνουν σήμερα, μετά από επτά χρόνια αδράνειας, χάρη στις σύντονες προσπάθειες της Ελληνικής Πρεσβείας. Ο θεσμός επέστρεψε δυναμικά, με τη φιλοδοξία να αναζωογονήσει τους ελληνοαιγυπτιακούς πολιτιστικούς δεσμούς. Οι κυβερνήσεις μας εργάζονται συστηματικά για την περαιτέρω ενίσχυση των διμερών σχέσεών μας, σε όλα τα πεδία. Στον πολιτισμό, ιδιαίτερα, οι δεσμοί μας είναι εξαιρετικά ισχυροί και ερείδονται τόσο στη μακραίωνη κοινή μας κληρονομιά όσο και στη σύγχρονη δημιουργία».

Στην απονομή των φετινών βραβείων από την Υπουργό Πολιτισμού, τιμήθηκαν η ποιήτρια Ιμάμ Μερσάλ και ο πεζογράφος Αντέλ Εσμάτ από την Αίγυπτο, ο ποιητής και πανεπιστημιακός Νάσος Βαγενάς και ο πεζογράφος Αλέξης Πανσέληνος, από την Ελλάδα. Ο καθηγητής Δημήτρης Δασκαλόπουλος έλαβε το ειδικό βραβείο για τη σημαντική συμβολή του στις καβαφικές σπουδές, και για τη συνεχή συνεισφορά του στη διοργάνωση των Καβαφείων, από το 1984 έως σήμερα.

Η τελετή πραγματοποιήθηκε στην Όπερα του Καΐρου, παρουσία του Αρχιεπισκόπου Σιναίου κ.κ. Συμεών, του Πρέσβη της Ελλάδας στο Κάιρο Νικολάου Παπαγεωργίου, της Πρέσβεως της Κυπριακής Δημοκρατίας Πόλυς Ιωάννου, λογοτεχνών, ακαδημαϊκών και μελών της ελληνικής κοινότητας.

Τα «Καβάφεια 2026» ξεκίνησαν με τα αποκαλυπτήρια της προτομής του Κωνσταντίνου Καβάφη από τη Λίνα Μενδώνη, στον κήπο της πρεσβευτικής κατοικίας. Είναι έργο του Αιγύπτιου γλύπτη Nathan Doss και δωρεά του Αιγυπτιώτη Αντωνίου Καζαμία, Προέδρου του Ελληνικού Κέντρου Καΐρου.

Όπως τόνισε η Υπουργός, «τα αποκαλυπτήρια της προτομής του μεγάλου Αλεξανδρινού ποιητή αποτελούν πράξη υψηλού συμβολισμού και ουσιαστικής πολιτιστικής σημασίας. Ο Καβάφης, Έλληνας της Αιγύπτου και ταυτόχρονα οικουμενική μορφή των γραμμάτων, συνέδεσε με τον βίο και το έργο του τις δύο του πατρίδες, αναδεικνύοντας τη δημιουργική όσμωση των πολιτισμών μας. Η γενναιόδωρη δωρεά του Αντώνη Καζαμία αποτελεί έμπρακτη απόδειξη της διαχρονικής παρουσίας και προσφοράς της ελληνικής κοινότητας της Αιγύπτου, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διατήρηση και προβολή της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Η παρουσία της προτομής στην Πρεσβεία τιμά τη μνήμη του ποιητή και υπενθυμίζει τους ισχυρούς πολιτιστικούς δεσμούς και τη διαχρονική φιλία μεταξύ των δύο χωρών».

Εθνικό Μουσείο Αιγυπτιακού Πολιτισμού

Στο Εθνικό Μουσείο Αιγυπτιακού Πολιτισμού στο Κάιρο, η Υπουργός ξεναγήθηκε από τον Διευθύνοντα Σύμβουλο El Tayeb Abbas. Το Μουσείο παρουσιάζει, με σύγχρονη μουσειολογική προσέγγιση, την ιστορία του αιγυπτιακού πολιτισμού από τα προϊστορικά χρόνια έως τη σύγχρονη εποχή, αναδεικνύοντας τη συνέχεια και την πολυμορφία του, μέσα από σπάνια μνημεία και τεκμήρια μεγάλης ιστορικής αξίας. Κύριο έκθεμα είναι οι 22 μούμιες των Φαραώ, οι οποίες παρουσιάζονται σ΄ ένα ψηφιακό περιβάλλον. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης συζητήθηκαν και οι πολλαπλές δυνατότητες πραγματοποίησης αμοιβαίων εκθέσεων με τα ελληνικά μουσεία.

Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου, στο Παλαιό Κάιρο

Η Λίνα Μενδώνη επισκέφθηκε την Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου στο Παλαιό Κάιρο, η οποία ανήκει στο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και ξεναγήθηκε από τον πανοσιολογιώτατο π. Κωνσταντίνο. Οι αγιογραφίες, στο καθολικό του ναού, είναι έργα του Κωνσταντίνου Παρθένη. Ο χώρος της ιστορικής Μονής υπήρξε αρχικά ρωμαϊκό φρούριο, όπου μαρτύρησε και αποκεφαλίστηκε ο Άγιος Γεώργιος, το 303 μ.Χ. Ο σημερινός ναός οικοδομήθηκε, στις αρχές του 20ού αιώνα, ως ροτόντα, καθότι εδράζεται σε εντυπωσιακά διατηρημένο τριώροφο ρωμαϊκό πύργο κυκλικής κάτοψης του 1ου αιώνα μ.Χ., καθιστώντας το μνημείο μοναδικό, συνδυάζοντας τη ρωμαϊκή και τη νεότερη εκκλησιαστική αρχιτεκτονική. Η πρώτη εκκλησία που κτίστηκε στον χώρο του ρωμαϊκού φρουρίου χρονολογείται τον 10ο αιώνα.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη καθ’ όλη τη διάρκεια της διήμερης επίσημης επίσκεψής της, στο Κάιρο, συνοδευόταν από τον Πρέσβη της Ελλάδας κ. Νικόλαο Παπαγεωργίου, τη Γενική Διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Ολυμπία Βικάτου και υπηρεσιακά στελέχη του ΥΠΠΟ.

Η ημερίδα ανέδειξε τις σύγχρονες προκλήσεις που φέρνει η κλιματική αλλαγή για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς και τις δυνατότητες αξιοποίησης καινοτόμων τεχνολογικών λύσεων προς την κατεύθυνση αυτή.

Στον χαιρετισμό της, η υπουργός υπογράμμισε τη σημασία της συντονισμένης Εθνικής Στρατηγικής για την πρόληψη, ανθεκτικότητα και ενεργητική προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, σημειώνοντας ότι: «Η σημερινή συνάντηση που διοργανώθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού, δια της Διεύθυνσης Συντήρησης Αρχαίων και Νεώτερων Μνημείων και τον ‘’Δημόκριτο’’ στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου  παρέχει  την  εξαιρετική ευκαιρία άμεσου και ουσιαστικού διαλόγου, για το πώς οι επιφορτισμένοι με την προστασία και διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς φορείς, αλλά και ο ευρύτερος πολιτιστικός τομέας, μπορούν και οφείλουν να ανταποκριθούν σε μια από τις μεγαλύτερες και πιο πολυεπίπεδες προκλήσεις της εποχής μας: Την κλιματική αλλαγή».

Αναδεικνύοντας τη στενή σύνδεση φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος, η Λίνα Μενδώνη επεσήμανε: «Ως άρρηκτα συνδεδεμένο με το φυσικό περιβάλλον, το πολιτιστικό περιβάλλον δεν μπορεί να αξιολογηθεί και να προστατευθεί, να διατηρηθεί και να αξιοποιηθεί αποκομμένο από αυτό. Απαιτείται συνεκτικός σχεδιασμός και ενιαίες στρατηγικές, που μπορούν να διασφαλιστούν μόνο μέσω της εκπόνησης και εφαρμογής ολοκληρωμένων σχεδίων βιώσιμης διαχείρισης».

Στο πλαίσιο αυτό, η Υπουργός παρουσίασε τους άξονες του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου Προστασίας της Πολιτιστικής Κληρονομιάς από τις επιπτώσεις της Κλιματικής Αλλαγής, τονίζοντας τον πρωτοποριακό χαρακτήρα του:

 «Το Υπουργείο Πολιτισμού καταρτίζει το Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο για την Προστασία της Πολιτιστικής Κληρονομιάς από τις επιπτώσεις της Κλιματικής αλλαγής, ένα από τα λίγα Σχέδια που είναι διαθέσιμα σε διεθνές επίπεδο, το οποίο σε επτά βασικούς άξονες:

1.         Διασυνδεσιμότητα, ώστε η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς να ενσωματώνεται σε όλες τις πολιτικές περιβάλλοντος και κλιματικής προσαρμογής.

2.         Μακροπρόθεσμος σχεδιασμός, με ορίζοντα έως το 2050 και ενδιάμεσους στόχους ανά πενταετία.

3.         Δομική αναδιάρθρωση, με στόχο την υιοθέτηση μετασχηματιστικών παρεμβάσεων σε θεσμούς, υποδομές και πολιτικές.

4.         Πρόληψη, με συστηματική εκτίμηση κινδύνων και έγκαιρη διαχείριση συνεπειών.

5.         Ευελιξία και προσαρμοστικότητα, ώστε το σχέδιο να αναθεωρείται ανάλογα με την εξέλιξη της κλιματικής κρίσης.

6.         Εφαρμοστικότητα, καθώς περιλαμβάνει 20 ειδικά σχέδια προσαρμογής αρχαιολογικών χώρων.

7.         Καινοτομία, με αξιοποίηση ψηφιακών τεχνολογιών και προηγμένων εργαλείων τεκμηρίωσης».

Όπως σημείωσε, «το συγκεκριμένο έργο δεν περιορίζεται στο παρόν. Είναι σχεδιασμένο με προοπτική. Το σύστημα που αναπτύχθηκε είναι επεκτάσιμο, τόσο ως προς τον αριθμό των μνημείων όσο και ως προς τις λειτουργίες του. Αποτελεί βάση για μια την εθνική στρατηγική προληπτικής προστασίας, αλλά και για συνεργασίες σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, ιδιαίτερα στον μεσογειακό χώρο, όπου οι κλιματικές πιέσεις είναι έντονες και κοινές. Η πρόληψη και η ανθεκτικότητα αποτελούν  τους κεντρικούς άξονες της πολιτιστικής μας πολιτικής… Το Υπουργείο Πολιτισμού προωθεί, στην πράξη, την ενσωμάτωση περιβαλλοντικών κριτηρίων και βιοκλιματικών προδιαγραφών στα έργα προωθώντας  ενεργά την περιβαλλοντική και πολιτιστική συνείδηση των πολιτών, ιδιαίτερα των νέων… Τέλος, αξίζει να τονιστεί η σημασία της διάχυσης των αποτελεσμάτων και της εκπαίδευσης του προγράμματος… Το HERISKTAGE επένδυσε στην παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού, στην ενημέρωση επαγγελματιών και πολιτών και στη δημιουργία εργαλείων ανοιχτής πρόσβασης. Η ανθεκτικότητα των μνημείων δεν είναι μόνο ζήτημα τεχνολογίας και επιστήμης. Είναι και ζήτημα γνώσης, συνείδησης και συλλογικής ευθύνης. Το HERISKTAGE δείχνει στην πράξη ότι η κλιματική πρόκληση μπορεί να αντιμετωπιστεί με σχέδιο, τεκμηρίωση και συνεργασία, μετατρέποντας την απειλή σε ευκαιρία για έναν πιο σύγχρονο, προληπτικό και βιώσιμο τρόπο διαχείρισης της πολιτιστικής μας κληρονομιάς».

Χαιρετισμό απηύθυνε στην ημερίδα ο Διευθυντής του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» Ευάγγελος Καρκαλέτσης.