Η υπουργός μετέφερε μήνυμα φιλίας και συνεργασίας εκ μέρους του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Ο κ. Βούτσιτς σημείωσε ότι διατηρεί στενή και παραγωγική σχέση με τον πρωθυπουργό, η οποία αποτυπώνεται στην Κοινή Διακήρυξη Στρατηγικής Εταιρικής Συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών, η οποία υπεγράφη από τους δύο ηγέτες το 2019. Στο πρόσωπο της υπουργού Πολιτισμού ευχαρίστησε την Ελλάδα για την φροντίδα και την μέριμνα απέναντι στους ιερούς τόπους του σερβικού λαού που βρίσκονται στην Ελλάδα. Ο Σέρβος Πρόεδρος, ευχαρίστησε προσωπικά την υπουργό για τη συμβολή του ελληνικού υπουργείου Πολιτισμού στη διοργάνωση της έκθεσης για τα 850 έτη από τη γέννηση του Αγίου Σάββα. Πρόκειται για μία έκθεση με ιδιαίτερη απήχηση στον σερβικό λαό, η οποία αναδεικνύει το κοινό θρησκευτικό και πολιτιστικό υπόβαθρο Ελλάδας και Σερβίας.

Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς επανέλαβε στη Λίνα Μενδώνη ότι «η στήριξη της Σερβίας στο αίτημα της Ελλάδας για την επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα είναι διαρκής, ειλικρινής και εμφατική». Ευχαρίστησε, επίσης, την Ελλάδα για τη στήριξή της στην εγγραφή σερβικών μνημείων στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Αντίστοιχα, η Λίνα Μενδώνη μετέφερε στον Σέρβο πρόεδρο την ικανοποίησή της για τις τρεις διμερείς συμφωνίες που θα υπογράψουν με τον υπουργό Πολιτισμού της Σερβίας, Νίκολα Σελάκοβιτς, και οι οποίες δημιουργούν νέα σχήματα συνεργασίας, τόσο στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς, όσο και στον τομέα του σύγχρονου πολιτισμού. Επανέλαβε, τέλος, τη σταθερή στήριξη της ελληνικής κυβέρνησης προς την ευρωπαϊκή πορεία της Σερβίας.

Στη συνέχεια, οι υπουργοί Πολιτισμού Ελλάδας και Σερβίας μετέβησαν στον αρχαιολογικό χώρο της ρωμαϊκής πόλης Βιμινάσιουμ, όπου διεξήχθη η διμερής συνάντηση εργασίας. Στο επίκεντρο των συνομιλιών τέθηκε η συνολική ενίσχυση της ελληνοσερβικής πολιτιστικής συνεργασίας, ώστε να ανταποκρίνεται και να αντανακλά στο εξαιρετικό επίπεδο των διμερών σχέσεων. Στο πλαίσιο αυτό, αποφασίστηκε η τακτική διοργάνωση Φόρουμ Πολιτισμού, αρχής γενομένης από τον Σεπτέμβριο 2026, στη Θεσσαλονίκη, που θα συγκεντρώνει τους επικεφαλής των κύριων πολιτιστικών οργανισμών των δύο χωρών.

Οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία να λάβουν μέρος σε συνάντηση ολομέλειας, καθώς και να πραγματοποιήσουν διμερείς συναντήσεις, με στόχο την υπογραφή μνημονίων συνεργασίας μεταξύ ομόλογων οργανισμών. Το Φόρουμ πρόκειται να συνδυαστεί με τα εγκαίνια, στο Βυζαντινό Μουσείο Θεσσαλονίκης, της έκθεσης για τα σερβικά μεσαιωνικά μοναστήρια που περιλαμβάνονται στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς σε Κίνδυνο της UNESCO – θέμα το οποίο επίσης τέθηκε επί τάπητος κατά τη διάρκεια της συζήτησης.

Η Λίνα Μενδώνη αναφέρθηκε στη συνεργασία που υφίσταται ήδη στον τομέα της συντήρησης, μέσω του Ευρωπαϊκού Κέντρου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, καθώς και στους ιστορικούς τόπους που συνδέουν τους δύο λαούς. Μεταξύ αυτών είναι τα συμμαχικά κοιμητήρια του Ζέιτενλικ στη Θεσσαλονίκη, όπου βρίσκονται θαμμένοι περίπου 7.500 Σέρβοι στρατιώτες, καθώς και το σερβικό μαυσωλείο-οστεοφυλάκιο στο νησάκι Βίδο, απέναντι από την Κέρκυρα, το οποίο λειτούργησε ως καταφύγιο και νοσοκομείο για χιλιάδες Σέρβους στρατιώτες και πρόσφυγες κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, πολλοί από τους οποίους άφησαν εκεί την τελευταία τους πνοή.

Μετά την ολοκλήρωση της συνάντησης, η Λίνα Μενδώνη και ο Νίκολα Σελάκοβιτς, υπέγραψαν συμφωνία για την Καταπολέμηση της Παράνομης Διακίνησης Πολιτιστικών Αγαθών και την Προαγωγή της Επιστροφής τους στις Χώρες Προέλευσης, καθώς και δύο μνημόνια συνεργασίας: Το πρώτο για την ευρύτερη συνεργασία στον πολιτιστικό τομέα, το οποίο μεταξύ άλλων προβλέπει έναν οδικό χάρτη για την εντατικοποίηση των ανταλλαγών μεταξύ των Εθνικών Μουσείων, των βιβλιοθηκών και των καλλιτεχνικών φορέων των δύο χωρών και το δεύτερο για τη συνεργασία στον οπτικοακουστικό τομέα και τον κινηματογράφο.

Στην πρωτολογία της, η Υπουργός υπογράμμισε ότι «το Μουσείο Καποδίστρια και το Κέντρο Καποδιστριακών Μελετών αποτελούν έναν ιδιαίτερα αξιόλογο επιστημονικό φορέα. Ο Ιωάννης Καποδίστριας, ως προσωπικότητα και ως πολιτικός, δεν ανήκει μόνο στην Κέρκυρα, αποτελεί μορφή για την οποία αισθάνεται υπερηφάνεια ολόκληρη η Ελλάδα. Και, παρ΄ότι η ιστορία δεν αλλάζει, είναι εύλογο να αναλογιστεί κανείς ότι, εάν δεν είχε μεσολαβήσει η δολοφονία του, ενδεχομένως η πορεία των πραγμάτων να ήταν διαφορετική. Συνεπώς, έχουμε όλοι την υποχρέωση να τιμούμε τη μνήμη και το έργο του». Επεσήμανε ότι «το συγκεκριμένο Μουσείο, αποτελεί ιδιωτική πρωτοβουλία και δεν υπάγεται στην εποπτεία του Υπουργείου Πολιτισμού και τόνισε: «Το Υπουργείο έχει στηρίξει και συνεχίζει να στηρίζει το Μουσείο Καποδίστρια με ποικίλους τρόπους» και  «η υποστήριξη του ΥΠΠΟ δεν περιορίζεται μόνο, στις, κατά καιρούς,  οικονομικές ενισχύσεις, αλλά επεκτείνεται και σε ζητήματα καθοριστικά για τη λειτουργία του». «Το κτίριο του Μουσείου έχει κηρυχθεί και προστατευθεί ως μνημείο από το Υπουργείο Πολιτισμού», ενώ «παρέχεται επιστημονική συνδρομή και τεχνική υποστήριξη, που αφορούν στην οργάνωση και την έκθεση των συλλογών, την επιμόρφωση του προσωπικού, καθώς και την ανάπτυξη εκπαιδευτικών δράσεων».

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη θεσμική προοπτική του φορέα, σημειώνοντας ότι «οι αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου ενθαρρύνουν το Μουσείο να ενταχθεί στη διαδικασία αναγνώρισης και πιστοποίησης Μουσείων» και ότι «από το 2026 και εξής η χρηματοδότηση θα αφορά αποκλειστικά τα αναγνωρισμένα μουσεία».

Στη δευτερολογία της, η Υπουργός διεύρυνε το πλαίσιο της απάντησής της, επισημαίνοντας ότι «το μουσείο, δεν εποπτεύεται από το κράτος» και ότι «η επιχορήγησή του, μέσω του Μητρώου, αποτελεί επιλογή του Μουσείου, μετά  από  την υποβολή σχετικής αίτησης». Τόνισε ότι «εκδίδονται από το Υπουργείο Πολιτισμού ετήσιες προσκλήσεις, και επομένως το μουσείο θα μπορεί κάθε χρόνο να υποβάλλει υποψηφιότητα και  δεδομένης της σημασίας του και της συνεργασίας του με το Υπουργείο Πολιτισμού, θα μπορούσε να εξασφαλίσει το ανώτατο ποσό των 30.000 ευρώ που προβλέπεται».

Παράλληλα, αναφέρθηκε στο ενδεχόμενο θεσμικών αλλαγών, διευκρινίζοντας ότι «σε αυτή την περίπτωση το μουσείο αποκτά διαφορετικό καθεστώς» και «δεν θα λαμβάνει μόνον χρηματοδότηση, αλλά θα  πρέπει  να αναλάβει συγκεκριμένες υποχρεώσεις».

Κλείνοντας, η Λίνα Μενδώνη την τοποθέτηση της, ανέδειξε τη σημασία της τοπικής συμμετοχής, υπογραμμίζοντας ότι «θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό ένα τόσο αξιόλογο μουσείο να στηρίζεται πρωτίστως από την τοπική κοινωνία»,  επισημαίνοντας πως «εάν υπάρξει σχετική πρωτοβουλία από την τοπική κοινωνία, μέσω των αρμόδιων φορέων με οικονομική συμβολή, σας διαβεβαιώνω ότι το Υπουργείο Πολιτισμού θα ανταποκριθεί θετικά».

Πρόκειται για ένα μαρμάρινο ακέφαλο άγαλμα του Ασκληπιού, εξαιρετικής ποιότητας, και είκοσι πέντε αρχαία νομίσματα, τα οποία κατασχέθηκαν από τις αμερικανικές αρχές κατά την είσοδό τους στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς δεν διέθεταν τα αναγκαία νόμιμα παραστατικά διακίνησης. Οι αρχαιότητες επαναπατρίζονται στο πλαίσιο εφαρμογής του Μνημονίου Κατανόησης Ελλάδας–ΗΠΑ.

Κατά την τελετή παράδοσης-παραλαβής, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Νιώθω ιδιαίτερη χαρά που βρίσκομαι ανάμεσα σε συμμάχους, συνοδοιπόρους και αφοσιωμένους  φίλους στον ελληνικό πολιτισμό που συμβάλλουν αποφασιστικά στον αγώνα της πατρίδας μου για την αντιμετώπιση της αρχαιοκαπηλίας, που συνιστά έγκλημα κατά της ανθρωπότητας και της πολιτιστικής κληρονομιάς της. Αποτελεί μία ουσιαστική δικαίωση των προσπαθειών του Υπουργείου Πολιτισμού της Ελληνικής Δημοκρατίας στην καταπολέμηση των εγκλημάτων της παράνομης διακίνησης των πολιτιστικών αγαθών. Σήμερα, χάρη στο Μνημόνιο Κατανόησης ανάμεσα στην Ελλάδα και τις Ηνωμένες Πολιτείες, παραλαμβάνουμε σημαντικές αρχαιότητες που επαναπατρίζονται, επειδή το θεσμικό κείμενο αποτελεί ένα αποτελεσματικό εργαλείο στη διμερή μας συνεργασία. Η συμβολή των αμερικανικών αρχών υπήρξε καθοριστική. Μέσω της εφαρμογής του Μνημονίου, κατέστη δυνατός ο εντοπισμός, η κατάσχεση και η επιστροφή των αρχαιοτήτων στη χώρα προέλευσής τους. Η Ελλάδα παραμένει σταθερά προσηλωμένη, με συνεχή έρευνα, συνέπεια και μέθοδο, στην προστασία και τον επαναπατρισμό του πολιτιστικού της αποθέματος, αξιοποιώντας κάθε πρόσφορο μέσο. Αποδίδουμε ιδιαίτερη σημασία στις διεθνείς συνεργασίες μας , ιδιαίτερα με τις Ηνωμένες Πολιτείες, που αποτελούν μια τεράστια αγορά τέχνης. Εργαζόμαστε, από κοινού, για την ανανέωση και την περαιτέρω ενίσχυση του Μνημονίου, ώστε να συνεχιστεί και να διευρυνθεί η συνεργασία μας. Επιστρέφουμε στην πατρίδα έχοντας στις αποσκευές μας φορτίο βαρύ. Ένα φορτίο που δεν μετριέται με ζυγαριά, αλλά με μνήμη και ιστορία. Η Ελλάδα θα εξακολουθήσει να εργάζεται με πίστη, αφοσίωση, μεθοδικότητα και υπευθυνότητα, ως θεματοφύλακας της πολιτιστικής της κληρονομιάς, η οποία δεν αφορά μόνο στους Έλληνες αλλά ολόκληρη την ανθρωπότητα».

Ο Πρέσβης της Ελληνικής Δημοκρατίας, στην Ουάσιγκτον, Αντώνης Αλεξανδρίδης, δήλωσε: «Αυτός ο επαναπατρισμός αποτελεί μια διακριτική αλλά ισχυρή νίκη του δικαίου, της επιστημονικής έρευνας και της ηθικής σαφήνειας, έναντι των δυνάμεων που επιδιώκουν να κατακερματίσουν το παρελθόν. Είναι το αποτέλεσμα της υποδειγματικής συνεργασίας μεταξύ της Ελλάδας και των Ηνωμένων Πολιτειών – δύο εθνών που συνδέονται όχι μόνο με συμμαχία, αλλά και με έναν κοινό σεβασμό για την ιστορία, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου».

Η Αναπληρώτρια Υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για Θέματα Παιδείας και Πολιτισμού Sherry Keneson Hall, δήλωσε: «Οι αρχαιότητες αυτές δεν επιστρέφουν τυχαία στην πατρίδα τους. Η ανάκτησή τους αποδεικνύει τη δύναμη της διεθνούς συνεργασίας στην καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων. Καθοριστικής σημασίας υπήρξαν αφενός το Μνημόνιο Κατανόησης ΗΠΑ–Ελλάδας για τα πολιτιστικά αγαθά και αφετέρου η συνθήκη αμοιβαίας νομικής συνδρομής, που έθεσαν το πλαίσιο της κοινής μας επιτυχούς προσπάθειας. Η συνεργασία μας στέλνει σαφές μήνυμα στα διακρατικά εγκληματικά δίκτυα: Τα σύνορά μας είναι κλειστά στο παράνομο εμπόριο πολιτιστικής κληρονομιάς. Η ιστορία της Ελλάδας συνεχίζει να εμπνέει τον κόσμο. Η διαρκής  συστηματική συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες τιμά τις δύο χώρες μας».

Ο αναπληρωτής διευθυντής της ICE Charles Wall, δήλωσε: «Ως κάποιος που έχει μάθει την ιστορία της αρχαίας Ελλάδας από μικρό παιδί στο σχολείο, αυτός ο επαναπατρισμός σημαίνει πολλά για μένα. Ως αναπληρωτής διευθυντής της ICE -Υπηρεσία Επιβολής Τελωνείων και Μετανάστευσης των ΗΠΑ, ευχαριστώ όλους τους διαυπηρεσιακούς εταίρους μας στην Υπηρεσία Τελωνείων και Προστασίας των Συνόρων, στο Υπουργείο Δικαιοσύνης και στο FBI, που συνεργάστηκαν για να διασφαλίσουν αυτά τα αρχαιολογικά ευρήματα. Σήμερα επιστρέφονται στην πατρίδα τους, προστατεύοντας το μέλλον τους».

Ιδιαίτερη σημασία έχει ο επαναπατρισμός ενός ακέφαλου μαρμάρινου αγάλματος του Ασκληπιού, τύπου Επιδαύρου, καθώς και είκοσι τριών αρχαίων ελληνικών νομισμάτων, μεταξύ των οποίων αργυρά νομίσματα της Ρόδου. Τα αντικείμενα αυτά κατασχέθηκαν από την Homeland Security Investigations, στο πλαίσιο του Μνημονίου, καθώς δεν συνοδεύονταν από τα απαιτούμενα έγγραφα νόμιμης εξαγωγής. Ξεχωρίζουν, ακόμη, δύο σπάνια νομίσματα του 4ου αι. π.Χ., ένα χάλκινο νόμισμα της Μακεδονίας, με κεφαλή Περσεφόνης και παράσταση ύδρας, καθώς και ένας χρυσός στατήρας της Λαμψάκου της Μυσίας, με κεφαλή Ηρακλή και ημίτομο Πηγάσου. Τα δύο νομίσματα συνδέονται με υπόθεση διεθνούς κυκλώματος αρχαιοκαπηλίας και επαναπατρίστηκαν κατόπιν συνεργασίας των ελληνικών και αμερικανικών αρχών, με τη συνδρομή της Interpol.

Κατά τη διάρκεια της τελετής, η Λίνα Μενδώνη παρέλαβε, επίσης, δώδεκα αρχαία αντικείμενα ελληνικής προέλευσης, τα οποία επαναπατρίζονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, κατόπιν οικειοθελών παραδόσεων, από ιδιώτες. Τα αντικείμενα περιλαμβάνουν πήλινα ειδώλια, αγγεία της αρχαϊκής και κλασικής περιόδου, καθώς και λίθινα θραύσματα.

Επαφές στο State Department

Νωρίτερα, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη είχε συνάντηση εργασίας με την Αναπληρώτρια Υφυπουργό Εξωτερικών για Θέματα Παιδείας και Πολιτισμού Sherry Keneson Hall, στο State Department. Στο επίκεντρο της συζήτησης ήταν η ανανέωση του Μνημονίου Κατανόησης και του Σχεδίου Δράσης για την επιβολή των εισαγωγικών περιορισμών, σε κατηγορίες αρχαιολογικού και εθνολογικού υλικού της Ελληνικής Δημοκρατίας, που χρονολογούνται έως το 1830. Η υπογραφή του νέου πλαισίου έχει προγραμματιστεί για τον Σεπτέμβριο 2026, όταν θα έχουν ολοκληρωθεί οι εσωτερικές θεσμικές διαδικασίες και στις δύο χώρες. Παράλληλα, συζητήθηκαν οι ελληνικές πολιτιστικές δράσεις που θα ενταχθούν στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 250 χρόνια από την Ανεξαρτησία των ΗΠΑ. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται έκθεση για την αρχαία ελληνική δημοκρατία, στο Μουσείο του Παρθενώνα, στο Nashville του Tennessee και η έκθεση ενός Κούρου, στο Καπιτώλιο ή στην Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσιγκτον.

Κατά τη συζήτηση για την επικείμενη διοργάνωση στην Ελλάδα του 5^ου σεμιναρίου «Cultural Heritage School», εντός του 2027, οι δύο πλευρές εξήραν την επιτυχία του συνολικού προγράμματος, που συνδιοργανώνεται από το Ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού, το State Department, την Αμερικανική Πρεσβεία στην Αθήνα και το ICOM, με αντικείμενο την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από την κλιματική αλλαγή και την παράνομη διακίνηση. Συμμετέχουν ειδικοί επιστήμονες, υψηλού επιπέδου από τις δύο χώρες, αλλά και από τις χώρες των Βαλκανίων και της Νοτιονατολικής Ευρώπης.

Η Λίνα Μενδώνη αναφέρθηκε και στα  επικείμενα εγκαίνια του Μουσείου που είναι αφιερωμένο στην αρχαία Σπάρτη, τον Σεπτέμβριο, σε συνεργασία του Υπουργείου Πολιτισμού της Ελλάδας  και του Πανεπιστήμιου του Κονέκτικατ.  Ετοιμάζονται δυο ακόμη σημαντικές ελληνικές εκθέσεις: Η πρώτη,  στην Ουάσιγκτον, στο Μουσείο της Βίβλου, τον προσεχή Νοέμβριο, με την έκθεση βυζαντινών εικόνων, από την Πάτμο και τη Θεσσαλονίκη. Η δεύτερη, στο Μουσείο Getty, του Λος Άντζελες, στο πλαίσιο των Ολυμπιακών Αγώνων, του 2028.

Απευθυνόμενη στους Έλληνες της ομογένειας, η Υπουργός Πολιτισμού ανέφερε: «Είναι ιδιαίτερη ευλογία που βρισκόμαστε σήμερα μαζί σας. Νιώθουμε χαρά, υπερηφάνεια και μεγάλη συγκίνηση καθώς γιορτάζουμε σήμερα την εθνική μας επέτειο μαζί με τον Ελληνισμό της διασποράς. Η ομογένεια του Σικάγου τιμά διαχρονικά την Ελλάδα, τις αρχές και τις αξίες της, αποδεικνύοντας ότι αγωνίζεται, όχι μόνο για την προσωπική πρόοδο και ευημερία της, αλλά και για την ανάπτυξη και την ευημερία της πατρίδας, στέλνοντας, σήμερα, από το Σικάγο, ένα ηχηρό μήνυμα εθνικής συνέχειας, ελληνικής ταυτότητας και συλλογικής υπερηφάνειας. Ιδιαίτερη τιμή αποτελεί για όλους μας η παρουσία της Προεδρικής Φρουράς, η οποία δεν είναι καθόλου τυπική, αλλά βαθιά συμβολική, καθώς η στολή και ο οπλισμός της αποτυπώνουν τους αγώνες των προγόνων μας για την ελευθερία και την ανεξαρτησία της πατρίδας. Μας διδάσκουν σε ποιους οφείλουμε την ελευθερία και τη δημοκρατία μας».

Οι εκδηλώσεις ξεκίνησαν με τη Θεία Λειτουργία και τη Δοξολογία, χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη κ.κ. Ναθαναήλ, στον Ιερό Καθεδρικό Ναό Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, παρουσία πλήθους πιστών και ομογενών. Μετά το πέρας της ιεράς ακολουθίας, η Υπουργός είχε θερμή συνάντηση με τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη κ.κ. Ναθαναήλ, με τον οποίο συζήτησε για τον ρόλο της Ορθοδοξίας στη διατήρηση της ελληνικής ταυτότητας και τη συμβολή του Ελληνισμού της διασποράς στην ενότητα του έθνους. Κορυφαία στιγμή των εορτασμών αποτέλεσε η μεγάλη παρέλαση στο Greektown του Σικάγου, με τη συμμετοχή χιλιάδων ομογενών, συλλόγων σχολείων και οργανώσεων. Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσε η παρουσία των Ευζώνων της Προεδρικής Φρουράς, οι οποίοι παρέλασαν στο Σικάγο, μετά από σχεδόν δέκα χρόνια. Η επιστροφή τους προσέδωσε ισχυρό συμβολισμό στην εκδήλωση, ενισχύοντας το αίσθημα εθνικής υπερηφάνειας. Οι εκδηλώσεις ανέδειξαν για ακόμα μία φορά τη ζωντανή παρουσία του Ελληνισμού πέρα από τα σύνορα της πατρίδας.

Στις εκδηλώσεις παρευρέθηκαν ο Υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Κωνσταντίνος Βλάσης, ο Γενικός Πρόξενος και η Πρόξενος της Ελλάδος στο Σικάγο Εμμανουήλ Κουμπαράκης και Γεωργία Τασιοπούλου, ο συνταγματάρχης Χρήστος Γεωργαντής, επικεφαλής της Προεδρικής Φρουράς, οι Άρχοντες του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ο Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ελληνικών Σωματείων Ιλινόις «Ένωσις» Γιώργος Ρεβελιώτης με εκπροσώπους της ομογένειας και μεγάλο πλήθος κόσμου.

Επιμέλεια

Νατάσα Μαστοράκου

Μετά την έγκριση της οριστικής μουσειολογικής μελέτης του νέου Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείο (ΕΑΜ) και του Επιγραφικού Μουσείου (ΕΜ), το Συμβούλιο Μουσείων γνωμοδότησε ομόφωνα θετικά επί της αντίστοιχης μουσειογραφικής προμελέτης των νέων εκθέσεών τους.

Τις προμελέτες εκπόνησε το αρχιτεκτονικό γραφείο Atelier Bruckner, σε συνεργασία με τα στελέχη του ΕΑΜ και του ΕΜ, καθώς και με τα αρχιτεκτονικά γραφεία David Chipperfield Architects και Tombazis and Associates Architects, τα οποία έχουν αναλάβει την αρχιτεκτονική μελέτη για την αναβάθμιση και επέκτασή του αλλά και τις εταιρίες Kardoff Engineering, Werner Sobek, WHP, για τις μελέτες φωτισμού, ηλεκτρολογικού και μηχανικού εξοπλισμού και τις στατικές μελέτες, αντίστοιχα.

Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Η μουσειογραφική προμελέτη έχει ως υπόβαθρο το σύνολο των εγκεκριμένων μελετών -αρχιτεκτονικής, στατικής, ηλεκτρομηχανολογικής- για την επέκταση και αναβάθμιση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, του σημαντικότερου και πλουσιότερου αποθετηρίου αρχαίας ελληνικής τέχνης, παγκοσμίως. Η μουσειογραφική προμελέτη εστιάζει, κυρίως, στις γενικές σχεδιαστικές επιλογές, στην χωροθέτηση και την διάταξη των εκθεσιακών ενοτήτων, των εκθεμάτων και του εξοπλισμού, επιχειρώντας, σ΄ αυτό το στάδιο, να ανταποκριθεί συνολικά στις απαιτήσεις του μουσειολογικού σκεπτικού, διερευνώντας τη βέλτιστη προσέγγιση υλοποίησής τους. Έχουν ληφθεί υπόψη βασικές παράμετροι της κτηριακής μελέτης, και σε σημαντικό βαθμό το περιεχόμενο της θεματολογίας και οι ανάγκες του εκθεσιακού υλικού. Η συνεργασία των μελετητών, όλων των κλάδων και των ειδικοτήτων, με τα στελέχη των δύο Μουσείων μας είναι συνεχής και υποδειγματική. Κοινός στόχος η τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων, όπως προβλέπονται στη Σύμβαση Δωρεάς μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και του ζεύγους Σπύρου και Ντόροθυ Λάτση. Ο συνολικός επανασχεδιασμός των εκθέσεων των δύο Μουσείων, βάσει και της επέκτασης-αναβάθμισης του κτηριακού συγκροτήματος θα αποδώσει ένα σύγχρονο μουσείο παγκόσμιας εμβέλειας».

Βασική μέριμνα και σκεπτικό για την ανάπτυξη του εκθεσιακού σχεδιασμού, το οποίο χαρακτηρίζει τη γενικότερη αισθητική και την οργάνωσή του, είναι η ταύτιση και ο συμπληρωματικός χαρακτήρας που θα πρέπει να έχουν, βάσει της μελέτης επέκτασης του κτηρίου-μνημείου, στο στάδιο της μουσειογραφικής προμελέτης για τα δύο Μουσεία.

Ο μουσειογραφικός σχεδιασμός στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο έχει ως κύρια σημεία τα έργα της βασικής διαδρομής να διατρέχουν όλη την έκθεση, τόσο στο κέλυφος της επέκτασης όσο και στο ιστορικό κτήριο, λειτουργώντας ως “μαγνήτες”, αποτελώντας το νήμα που ενοποιεί τη μουσειολογική αφήγηση και οδηγεί τον επισκέπτη.

Όσον αφορά στο Επιγραφικό Μουσείο, οι κυριότερες προτεινόμενες μουσειογραφικές επεμβάσεις συνοψίζονται στην καθοδηγούμενη πορεία της έκθεσης, στην ομαδοποίηση της εκτενούς εκθεσιακής αφήγησης σε χωροθεματικές ενότητες, στην ενσωμάτωση της πρακτικής της ανοικτής αποθήκευσης στην εκθεσιακή πορεία και στον συνδυασμό της παρατακτικής-χρονολογικής παρουσίασης των εκθεμάτων με τη δημιουργία νησίδων από εξέχοντα κυρίως επιγραφικά μνημεία, που αποδίδουν τις ιδιαίτερες θεματικές κάθε χρονολογικής περιόδου.

Στην νέα έκθεση του ΕΜ παρουσιάζονται έως 650 επιγραφές σε χώρο επιφανείας έως 1.400 τ.μ.

Συγκεκριμένα, η μουσειογραφική προμελέτη για το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και το Επιγραφικό Μουσείο εστιάζει:

– στη μεθοδολογία της οργάνωσης, του προς έκθεση αρχαιολογικού υλικού

– στην οργάνωση των βασικών εκθεσιακών ενοτήτων. Στο ΕΑΜ εστιάζει στην ανάδειξη και χωροθέτηση της εισαγωγής και του επιλόγου της έκθεσης, στην παρουσίαση του «κεντρικού άξονα», ο οποίος δομείται γύρω από εμβληματικά αντικείμενα – εκθέματα, παράλληλα με τον κεντρικό και τους γύρω από αυτόν, άξονες. Για το Επιγραφικό Μουσείο, η παρουσίαση της έκθεσης αναπτύσσεται σε τρία επίπεδα (έκθεση σε νησίδες, ελεύθερα μνημεία, πανόραμα, ανοικτή αποθήκευση και έρευνα).

– στις βασικές αρχές σχεδιασμού (εκθεσιακού εξοπλισμού, φωτισμού, εποπτικών μέσων, σήμανσης), λειτουργικότητας του πάσης φύσεως εκθεσιακού εξοπλισμού και της γεωμετρίας των βασικών εκθεσιακών κατασκευών (προθήκες – βάθρα – ράφια – εποπτικό υλικό).

– στη γενικότερη αισθητική των εκθεσιακών χώρων του κτηρίου (μνημείου και επέκτασης) και εν γένει του τρόπου αποτύπωσης – οπτικοποίησης του μουσειολογικού σκεπτικού και των βασικών εκθεσιακών ενοτήτων στον χώρο, παρουσιάζοντας τις εκθεσιακές ενότητες -κυρίως- μέσω της πορείας των επισκεπτών και τα επίπεδα πληροφόρησης ανάλογα με την εκθεσιακή ενότητα και τις δυνητικές επιλογές του επισκέπτη.

– στην οπτική ταυτότητα των εκθεσιακών χώρων, του εξοπλισμού και του εποπτικού υλικού (χρωματική παλέτα, τυπογραφία, εικονογράφηση, ιεράρχηση περιεχομένου κλπ.)

– στα θέματα της φυσικής και νοητικής προσβασιμότητας στο εκθεσιακό περιεχόμενο και στον τρόπο αντιμετώπισής τους.

Επιπλέον, στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, τα ελεύθερα εκθέματα παρουσιάζονται με τρόπο που επιτρέπει την κατά το δυνατόν θέαση 360 μοιρών. Επιλεγμένα γλυπτά, ιδιαίτερα εκείνα με πολυχρωμία ή ευαίσθητα υλικά, παρουσιάζονται σε προθήκες. Υποστηρίζεται η αυτόνομη περιήγηση στην έκθεση για όλες τις ομάδες επισκεπτών.

Γίνεται λελογισμένη χρήση πολυμεσικών εφαρμογών, ενώ υιοθετείται μικτό σύστημα φωτισμού, που συνδυάζει τον ενσωματωμένο φωτισμό βιτρινών με τον φωτισμό ανάδειξης, εντός των αιθουσών.

Η μουσειογραφική προμελέτη για το Επιγραφικό Μουσείο προβλέπει τη χωροθέτηση, την οργάνωση των ενοτήτων, την «έκθεση σε ράφια» και τη μορφή των προθηκών, ώστε να αποδοθούν ορθά οι θεματικές ενότητες και τα σημαντικά μνημεία.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: ««Ο Μεντρεσές των Αθηνών αποτελεί ένα μνημείο με σύνθετη και πολυεπίπεδη ιστορία. Παρά τη σημασία του, το μνημείο παρουσιάζει εκτεταμένα δομικά και οικοδομικά προβλήματα, φθορές υλικών, καθώς και δυσχέρειες ως προς την ανάδειξη και την επισκεψιμότητά του. Η σημερινή εικόνα εγκατάλειψης, σε συνδυασμό με ζητήματα ασφάλειας και προσβασιμότητας, καθιστούν αναγκαία την άμεση λήψη μέτρων προστασίας και αποκατάστασης. Η μεταγενέστερη χρήση του ως φυλακή, στις πρώτες δεκαετίες συγκρότησης του νέου Ελληνικού κράτους, συνοδεύτηκε από σημαντικές επεμβάσεις που αλλοίωσαν την αρχική αρχιτεκτονική του μορφή, χωρίς, όμως, να αναιρέσουν τη σημασία και τη δυναμική του μνημείου. Στόχος μας είναι η ανάδειξη των καταλοίπων του κτηριακού συγκροτήματος, ώστε να καταστεί κατανοητή και αναγνώσιμη η αρχική του διάρθρωση και  λειτουργία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης εμπειρίας επίσκεψης, η οποία να αναδεικνύει τη διαχρονική εξέλιξη του Μεντρεσέ, αλλά και τη συνύπαρξή του με τα προγενέστερα αρχαιολογικά κατάλοιπα, προσφέροντας στον επισκέπτη μια συνολική κατανόηση της ιστορίας του τόπου σε μακρά ιστορική διάρκεια. Η υλοποίηση του έργου αναμένεται να συμβάλει καθοριστικά στην προστασία και ανάδειξη ενός σημαντικού μνημείου στην καρδιά της Αθήνας και στη δημιουργία ενός ακόμα επισκέψιμου αρχαιολογικού χώρου, ο οποίος να διευρύνει την πρόσληψη εκ μέρους του επισκέπτη της αδιάλειπτης συνέχειας της ιστορίας της πρωτεύουσας σε όλες τις χρονικές περιόδους».

Τα ερείπια του συγκροτήματος του Μεντρεσέ βρίσκονται επί των οδών Αιόλου και  Πελοπίδα, στην Πλάκα, πλησίον της Ρωμαϊκής Αγοράς. Ο Μεντρεσές ανεγέρθηκε, το 1721, από τον Μεχμέτ Φαχρή, και αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα οθωμανικής αρχιτεκτονικής του 18ου αιώνα. Ο Μεντρεσές λειτούργησε ως ιεροδιδασκαλείο έως την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης. Μετά την απελευθέρωση το συγκρότημα δέχθηκε ευρείες επεμβάσεις, που αλλοίωσαν την εικόνα του. Κατά τη μετατροπή του σε φυλακή προστέθηκαν, περί τα έτη 1837-1850, νέοι χώροι και όροφος στην ανατολική πτέρυγα. Ως φυλακή λειτούργησε περίπου έως το 1896. Στις αρχές του 20ού αιώνα, το ανατολικό τμήμα του πωλήθηκε ως ανεξάρτητο και στη θέση του ανεγέρθηκε η οικία Λασάνη, που σήμερα φιλοξενεί το Μουσείο Λαϊκών Μουσικών Οργάνων. Το δυτικό του τμήμα ανασκάφηκε μερικώς το 1914, οπότε κατεδαφίστηκαν αρκετά τμήματα του Μεντρεσέ. Η ανασκαφή αποκάλυψε τμήμα του υστερορωμαϊκού τείχους στα βόρεια του χώρου, με το οποίο συνδέεται και κάθετο σκέλος που διασχίζει κατά τον άξονα βορρά-νότου το διαμορφωμένο ακίνητο. Σήμερα σώζονται τμήματα του συγκροτήματος και ο χώρος χρησιμοποιείται ως αποθηκευτικός για τη στέγαση ενεπίγραφου και αρχιτεκτονικού υλικού από τις ανασκαφές της Ρωμαϊκής Αγοράς.

Το συγκρότημα, ως αξιόλογο δείγμα αρχιτεκτονικής της Οθωμανικής περιόδου, εμφανίζει σήμερα γενική εικόνα εγκατάλειψης, καθώς δεν έχουν αντιμετωπιστεί έως τώρα τα δομικά προβλήματα και οι εκτεταμένες οικοδομικές βλάβες που παρουσιάζει. Επίσης, εντοπίζονται ζητήματα που συνδέονται με το να καταστεί ο χώρος λειτουργικός και επισκέψιμος. Η ανάδειξη της αρχιτεκτονικής του συγκροτήματος δυσχεραίνεται, επίσης, από τον τρόπο με τον οποίον διαμορφώθηκε ο χώρος μετά την κατεδάφιση του σημαντικότερου μέρους του, καθώς δεν γίνεται εύκολα αντιληπτή η αρχική μορφή του. Την εικόνα αυτή επιβαρύνουν περαιτέρω η παρουσία πρόχειρων στεγάστρων και η συγκέντρωση διάφορων αρχιτεκτονικών μελών και άλλων ευρημάτων στον χώρο. Στη σημερινή του κατάσταση, το συγκρότημα δεν μπορεί και για λόγους ασφαλείας, να αποδοθεί ως επισκέψιμος χώρος, ενώ και η πρόσβαση των ΑμεΑ στον χώρο είναι αδύνατη.

Το έργο περιλαμβάνει ένα συνεκτικό πρόγραμμα επεμβάσεων:

• Εργασίες στερέωσης και συντήρησης των ερειπίων, με στόχο την προστασία των δομικών στοιχείων και την αναστολή της φθοράς των υλικών.
• Αποκατάσταση επιλεγμένων τμημάτων, όπως το διατηρούμενο κελί και η μνημειώδης πύλη που υπήρχε στο σημείο, τον 19ο αιώνα, με σεβασμό στα ιστορικά δεδομένα και τα αυθεντικά υλικά.
• Διαμόρφωση του χώρου σε επισκέψιμο αρχαιολογικό σύνολο, με διαδρομές περιήγησης (άνω επίπεδο, ερείπια στοάς, χώρο προσευχής, κατάλοιπα υστερορωμαϊκού τείχους), σημεία θέασης των ερειπίων του χαμηλότερου επιπέδου και ενημερωτική σήμανση.
• Εξασφάλιση της προσβασιμότητας για άτομα με αναπηρία, με κατάλληλες υποδομές και ήπιες επεμβάσεις στο ανάγλυφο του χώρου. Η κυκλοφορία των εμποδιζομένων ατόμων θα είναι δυνατή σε όλο το χαμηλότερο επίπεδο του μνημείου, μέσω της δημιουργίας κεκλιμένων επιπέδων σε σημεία όπου υπάρχει μικρή υψομετρική διαφορά.
• Ανάδειξη της αρχικής μορφής και λειτουργίας του συγκροτήματος, μέσω αρχαιολογικών καθαρισμών, μερικών αναδομήσεων και κατάλληλων διαστρώσεων των δαπέδων.
• Απομάκρυνση μεταγενέστερων προσθηκών και στοιχείων που δυσχεραίνουν την κατανόηση του μνημείου.

Η ανάληψη της διοργάνωσης από την Ελλάδα αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο για την παρουσία της χώρας στον ευρωπαϊκό κινηματογραφικό χάρτη.

Δεν πρόκειται μόνο για μια βραδιά απονομών, αλλά για μια συνολική πολιτιστική πρωτοβουλία που αναμένεται να αναδείξει τη δυναμική της εγχώριας κινηματογραφικής κοινότητας και να ενισχύσει τη διεθνή της εξωστρέφεια.

Στο πλαίσιο αυτό, μέχρι το 2027 θα υλοποιηθεί ένα εκτεταμένο πρόγραμμα δράσεων που θα περιλαμβάνει φεστιβάλ, ειδικές προβολές, εργαστήρια και συζητήσεις σε όλη τη χώρα, αλλά και σε σημαντικές διοργανώσεις του εξωτερικού. Οι εκδηλώσεις αυτές θα λειτουργήσουν ως προπομπός της μεγάλης τελετής, δημιουργώντας ένα δίκτυο συνεργασίας και ανταλλαγής ιδεών ανάμεσα σε Έλληνες και Ευρωπαίους δημιουργούς.

Παράλληλα, κορυφαίοι πολιτιστικοί φορείς και κινηματογραφικά φεστιβάλ της Ελλάδας αναμένεται να συμβάλουν ενεργά, παρουσιάζοντας δράσεις που θα αναδεικνύουν διαφορετικές πτυχές του ευρωπαϊκού κινηματογράφου. Μέσα από αυτή τη συλλογική προσπάθεια, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να έρθει πιο κοντά στον σύγχρονο κινηματογράφο, να γνωρίσει δημιουργούς και να συμμετάσχει σε έναν ευρύτερο δημιουργικό διάλογο.

Η κορύφωση όλων αυτών των δράσεων θα είναι η τελετή του Ιανουαρίου 2027, η οποία αναμένεται να προσελκύσει το ενδιαφέρον της διεθνούς κινηματογραφικής κοινότητας και να στρέψει τα βλέμματα της Ευρώπης στην Αθήνα, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο της ως έναν ανερχόμενο πολιτιστικό κόμβο.

Ειδικό πρόγραμμα σε επιμέλεια της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου

Η Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου επιμελείται ένα ειδικό πρόγραμμα, στο πλαίσιο ειδικού Μνημονίου Συνεργασίας και χρηματοδοτικής υποστήριξης από το ΕΚΚΟΜΕΔ, αναδεικνύοντας τη σύνθετη και συναρπαστική σχέση μεταξύ του ελληνικού και του ευρωπαϊκού κινηματογράφου. Οι δραστηριότητες αυτές θα προσφέρουν στο κοινό σε όλη τη χώρα την ευκαιρία να έρθει σε επαφή με κινηματογραφιστές, να παρακολουθήσει προβολές, να συμμετάσχει σε συζητήσεις και να γιορτάσει τη δημιουργικότητα και την ποικιλομορφία του ευρωπαϊκού κινηματογράφου.

Ακολουθούν οι δράσεις του προγράμματος που θα λάβουν χώρα στην επικράτεια, καθώς και το πλήρες πρόγραμμα της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου:

-15.04.2026 – 30.04.2026 

«DISFF Residency»- Πρόγραμμα Φιλοξενίας για συγγραφή σεναρίων μικρού μήκους.

Πόλη της Δράμας, Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης

Σε συνεργασία με το Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας

-15.05.2026 – 15.06.2026     

Βραβευμένες ευρωπαϊκές και ελληνικές ταινίες διαθέσιμες δωρεάν στο ERTFLIX για έναν μήνα:

Επιλεγμένες ταινίες μυθοπλασίας και ντοκιμαντέρ που βραβεύτηκαν από την Ευρωπαϊκή και την Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου προβάλλονται δωρεάν για ένα μήνα μέσω της πλατφόρμας ERTFLIX. Οι ταινίες, που θα παρουσιάζονται σε ειδική κατηγορία της πλατφόρμας με τίτλο «AND THE WINNER IS…», είναι από σκηνοθέτες διαφορετικών χωρών, προσφέροντας ένα ευρύ φάσμα που αναδεικνύει την πολυμορφία της κινηματογραφικής παραγωγής στην Ευρώπη. Παράλληλα, podcast της ERTecho μεταδίδουν συνεντεύξεις με Έλληνες κινηματογραφιστές που είναι υποψήφιοι στα Βραβεία Ίρις 2026.

Online, με γεωγραφικό περιορισμό στην Ελλάδα

Με την επιμέλεια της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου

-01.06-31.08.2026  

Παρουσίαση πρόσφατων ευρωπαϊκών ταινιών με την παρουσία των δημιουργών τους, στο ιδιαίτερα πολιτισμικά ενδιαφέρον πλαίσιο των θερινών κινηματογράφων της Αθήνας κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Θερινοί κινηματογράφοι, Αθήνα

Σε συνεργασία με το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας Νύχτες Πρεμιέρας

-17.06.2026 

Στο πλαίσιο των Βραβείων Ίρις 2026 στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, δύο επιφανή μέλη της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου προσκαλούνται στην Αθήνα και συμμετέχουν στις απονομές των βραβείων. Παράλληλα, συμμετέχουν σε μονοήμερο εργαστήριο με τίτλο Iris Mentors με του υποψήφιους Ίρις στην κατηγορία πρωτοεμφανιζόμενου σκηνοθέτη, με θέμα τις προοπτικές συμπαραγωγής στην Ευρώπη σήμερα.

Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, Αθήνα

Με την επιμέλεια της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου

-06.09.2026 – 12.09.2026 

Φιλοξενία του European Film Academy Short Film Network Meeting στο 49ο Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας.

Πόλη της Δράμας, Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης

Σε συνεργασία με το Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας

-15.09.2026 – 15.10.2026 

Ο μήνας του ελληνικού σινεμά

Μήνας προβολών αφιερωμένος στον ελληνικό κινηματογράφο. Οι προβολές 40 ταινιών (35 μυθοπλασίας και 5 ντοκιμαντέρ) θα είναι οργανωμένες σε πέντε θεματικές ενότητες (8 ταινίες ανά ενότητα), με 5 επιμελητές οι οποίοι θα επιλέξουν τις ταινίες και θα συμμετέχουν ενεργά στην παρουσίασή τους. Οι προβολές θα έχουν τη μορφή event screenings με την παρουσία βασικών συντελεστών των ταινιών (σκηνοθέτες, ηθοποιοί, διευθυντές φωτογραφίας, παραγωγοί κά), ενώ το κοινό θα έχει τη δυνατότητα να συνομιλήσει μαζί τους μέσω Q&A συζητήσεων.

Διάφοροι χώροι σε όλη την Ελλάδα

Με την επιμέλεια της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου

-21.09.2026 – 27.09.2026

Προβολές ταινιών animation βραβευμένων στα Ευρωπαϊκά Βραβεία Κινηματογράφου των τελευταίων πέντε ετών, συνοδευόμενες από masterclasses με παραγωγούς και σκηνοθέτες σχετικά με τις κατευθύνσεις και τις εξελίξεις στον χώρο του animation.

Σύρος και Αθήνα

Σε συνεργασία με το Διεθνές Φεστιβάλ Κινουμένων Σχεδίων Animasyros

-13,14,15, 21, 22.11.2026  

Πέντε ημέρες εργαστηρίων και masterclasses με εισηγητές Έλληνες και Ευρωπαίους σκηνοθέτες, παραγωγούς, διευθυντές φωτογραφίας, σχεδιαστές ήχου και άλλους επαγγελματίες του οπτικοακουστικού χώρου. Σε αυτή τη διευρυμένη εκδοχή της επιτυχημένης δράσης της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου, Film Factory, θα συμμετέχουν Ευρωπαίοι δημιουργοί που έχουν βραβευτεί με European Film Award και Έλληνες δημιουργοί βραβευμένοι με Ίρις 2026.

Ωδείο Αθηνών, Αθήνα

Με την επιμέλεια της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου

-28.11.2026 – 05.12.2026 

Προβολές ταινιών που βραβεύτηκαν στα European Film Academy Young Audience Awards κατά την τελευταία πενταετία, συνοδευόμενες από masterclasses με παραγωγούς και σκηνοθέτες σχετικά με τις κατευθύνσεις και τις τάσεις του ευρωπαϊκού παιδικού και νεανικού κινηματογράφου.

Πύργος & Αμαλιάδα (Πελοπόννησος) και Αθήνα

Σε συνεργασία με το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους και το Παιδικό & Εφηβικό Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Αθήνας.

Κατά τις συνομιλίες επισημάνθηκε η ανάγκη ενδυνάμωσης των πολιτιστικών δεσμών στις ελληνο-μολδαβικές σχέσεις, οι οποίες χαρακτηρίζονται από πνεύμα συνεργασίας και φιλίας. Η Λίνα Μενδώνη και ο Cristian Jardan υπέγραψαν Μνημόνιο Κατανόησης στον τομέα της διατήρησης, συντήρησης και αποκατάστασης της πολιτιστικής κληρονομιάς της Μολδαβίας.

Στη συνάντηση της Λίνας Μενδώνη με την Πρόεδρο Maia Sandu -παρουσία και του Υπουργού Cristian Jardan- επιβεβαιώθηκε η σημασία του πολιτισμού, ως προνομιακό πεδίο συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών, ως φορέας ανάπτυξης της Μολδαβίας, αλλά και ενίσχυσης των δημοκρατικών αξιών και της εθνικής ταυτότητας. Τονίσθηκε η δυνατότητα μεταφοράς τεχνογνωσίας σε θέματα συντήρησης και αποκατάστασης του πολιτιστικού αποθέματος της Μολδαβίας και ιδιαίτερα των ιστορικών κτηρίων του Κισινάου. Συμφωνήθηκε να υποστηρίξει η Ελλάδα την ανάδειξη σημείων και τόπων πολιτιστικού ενδιαφέροντος, προκειμένου να αναπτυχθεί ο πολιτιστικός μολδαβικός τουρισμός. Το ΥΠΠΟ αποδέχτηκε να αποστείλει στελέχη για την  αξιοποίηση και ανάδειξη των μουσείων, μέσω και του ψηφιακού μετασχηματισμού τους. Συμφωνήθηκε, επίσης, η συνδρομή της Ελλάδας στη διαδικασία ένταξης μολδαβικών μνημείων στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO και στις Πολιτιστικές Διαδρομές του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Κατά την πολύωρη διμερή συνάντηση των Υπουργών Πολιτισμού, υπεγράφη το Μνημόνιο Κατανόησης για θέματα συντήρησης και αποκατάστασης του πολιτιστικού αποθέματος. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον επέδειξε η μολδαβική πλευρά για τη μεταφορά τεχνογνωσίας στα θέματα των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην πολιτιστική κληρονομιά, με κύριο σημείο αναφοράς την Εθνική Στρατηγική της Ελλάδος, καθώς και για το πρόγραμμα της Πολιτιστικής Συνταγογράφησης, το οποίο το Υπουργείο Πολιτισμού υλοποιεί με ιδιαίτερη επιτυχία. Παράλληλα, οι δύο πλευρές συζήτησαν τη συνεργασία τους για τον εκσυγχρονισμό της αρχαιολογικής μολδαβικής νομοθεσίας με βάση την εμπειρία και την τεχνογνωσία της Ελλάδας. Ιδιαίτερο θέμα των συζητήσεων της Λίνας Μενδώνη με τον Cristian Jardan ήταν η τεκμηρίωση και η αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, που συνδέεται με την ιστορική ελληνική παρουσία στη Μολδαβία. «Τα δύο Υπουργεία θα συνεργαστούν για την ανάδειξη και προώθηση του αποτυπώματος του Ελληνισμού που χρονολογείται από τον 18ο και 19ο αιώνα, προς όφελος και των δύο χωρών», διευκρίνισαν οι δύο Υπουργοί Πολιτισμού. Τέλος, η Λίνα Μενδώνη χαιρέτισε τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στο κρατικό πανεπιστήμιο της Μολδαβίας, μια πρωτοβουλία που ενισχύει τη μορφωτική συνεργασία.

Ο ουσιαστικός ρόλος των Κοινοβουλίων στην ενδυνάμωση των σχέσεων των δύο χωρών συζητήθηκε στη συνάντηση της Λίνας Μενδώνη με τον Πρόεδρο της Βουλής Igor Grosu, ο οποίος έχει επισκεφθεί πρόσφατα την Ελλάδα, καθώς και η σημασία της Επιτροπής Φιλίας Ελλάδας- Μολδαβίας στην προαγωγή των ιστορικών δεσμών ανάμεσα στις δύο χώρες. Στη συνάντηση της Υπουργού Πολιτισμού με την Κοινοβουλευτική Επιτροπή Πολιτισμού, Παιδείας, Έρευνας, Νεολαίας, Αθλητισμού και Μέσων Ενημέρωσης, τονίστηκε το ιστορικά υψηλό επίπεδο των διμερών σχέσεων, που επιταχύνθηκε μετά την προ διετίας ίδρυση της Ελληνικής Πρεσβείας στο Κισινάου, ενώ αναδείχθηκε ο ρόλος των Επιτροπών των Κοινοβουλίων στη διαμόρφωση δημοσίων πολιτικών για τον πολιτισμό, αλλά και για την προσέγγιση των δύο χωρών. Η Λίνα Μενδώνη εξέφρασε στην Πρόεδρο της Επιτροπής Liliana Nicolauscu-Onofrei την υποστήριξη της Ελλάδας στη δημιουργία συγκεκριμένων «οδικών χαρτών», ώστε να υπάρξουν απτά αποτελέσματα. Στις συνομιλίες συμμετείχαν  η γραμματέας της Επιτροπής Marcela Adam, και οι βουλευτές Valentina Mesana, Diana Caraman, Maxim Potirniche και Larisa Novak, με την τελευταία να είναι επίσης πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας φιλίας Ελλάδας-Μολδαβίας.  

Η Λίνα Μενδώνη επισκέφθηκε το Εθνικό Μουσείο Ιστορίας, όπου ξεναγήθηκε στην έκθεση, στην οποία παρουσιάζεται η εξέλιξη των κοινοτήτων της περιοχής από την Παλαιολιθική εποχή έως τον 13ο μεταχριστιανικό αιώνα. Τελευταίος σταθμός της Υπουργού Πολιτισμού ήταν η επίσκεψη στον βυζαντινό Ι.Ν ναό του Αγίου Παντελεήμονος.

Την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, σε όλη την διάρκεια της επίσκεψής της στο Κισινάου, συνόδευσε ο πρέσβης της Ελλάδας στη Μολδαβία Νικόλαος Κρίκος.

Από το σημείο αυτό, οι τεχνικοί μπορούν να ελέγχουν και να καταγράφουν ζωντανά τις συναυλίες που πραγματοποιούνται στο Μέγαρο, αξιοποιώντας εξοπλισμό τελευταίας τεχνολογίας.

Το πρωτοποριακό αυτό έργο, που εγκαινιάστηκε το βράδυ της Τρίτης από την υπουργό Πολιτισμού, χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά τις δυνατότητες καλλιτεχνικής παραγωγής της πόλης.

Το νέο κέντρο επιτρέπει τη ζωντανή ηχογράφηση συναυλιών που πραγματοποιούνται στις αίθουσες του Μεγάρου, χωρίς να απαιτείται η μεταφορά πολυμελών ορχηστρών σε εξωτερικά στούντιο, διαδικασία που συνήθως συνεπάγεται υψηλό κόστος και πολύπλοκη μεταφορά εξοπλισμού. Παράλληλα, στους ειδικά διαμορφωμένους χώρους του στούντιο μπορεί να στηθεί ορχήστρα δωματίου, ενώ υπάρχει και ξεχωριστός χώρος για κρουστά όργανα. Ο τεχνολογικός εξοπλισμός, από την κεντρική κονσόλα μέχρι τα μικρόφωνα και τα ηχεία, είναι τελευταίας γενιάς, γεγονός που καθιστά τη νέα υποδομή μοναδική στη Βόρεια Ελλάδα και ελκυστική για μεγάλες μουσικές παραγωγές.

«Η Θεσσαλονίκη μέσω του Μεγάρου, αποκτά έναν εξαιρετικά σημαντικό χώρο. Το συγκεκριμένο ηχογραφικό κέντρο και το κέντρο επαυξημένης πραγματικότητας δίνουν μια νέα διάσταση στις πολλές δυνατότητες της πόλης και του Μεγάρου», δήλωσε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για ένα εργαλείο που πρέπει να αξιοποιηθεί πρωτίστως από την πόλη και, μεταξύ άλλων, από τους εποπτευόμενους φορείς του υπουργείου Πολιτισμού.

«Σκοπός είναι η πλήρης αξιοποίησή του από την ευρύτερη περιοχή, όχι μόνο της χώρας μας αλλά και των βαλκανικών κρατών. Επομένως, το Μέγαρο έχει προικιστεί από το κράτος με ένα εργαλείο το οποίο μπορεί να αποδειχθεί και προσοδοφόρο», πρόσθεσε η υπουργός.

Σύμφωνα με την ίδια, το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης διαθέτει πλέον ένα ιδιαίτερα υψηλού επιπέδου καλλιτεχνικό πρόγραμμα και σταδιακά αποκτά και τις απαραίτητες υποδομές, με τις εργασίες συντήρησης και αναβάθμισης που προγραμματίζονται για το επόμενο διάστημα. «Το υπουργείο Πολιτισμού έχει ήδη προχωρήσει σε χρηματοδότηση δύο εκατομμυρίων ευρώ για την αποκατάσταση των συστημάτων ψύξης και θέρμανσης», επισήμανε η κ. Μενδώνη.

Νωρίτερα, ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Μεγάρου Χρίστος Γαλιλαίας, υπενθύμισε ότι το έργο του νέου Ηχογραφικού Κέντρου εντάχθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης, με πόρους του οποίου υλοποιήθηκε, ενώ το συνολικό κόστος του ανήλθε σε 1,5 εκατ. ευρώ. «Είναι ένα έργο που θα δώσει τεράστια πνοή στη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία και θα ενισχύσει την εξωστρέφεια, όχι μόνο του οργανισμού αλλά και ολόκληρης της Θεσσαλονίκης, της ευρύτερης περιοχής των Βαλκανίων και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι οι τεχνολογικές δυνατότητές του «είναι απίστευτες». Παράλληλα ευχαρίστησε την υπουργό Πολιτισμού για τη συνεχή και ουσιαστική στήριξή της, χάρη στην οποία -όπως είπε, «είμαστε σε θέση να υλοποιούμε έργα που θα αφήσουν σημαντική παρακαταθήκη για τον τόπο».

Για ένα έργο που διαθέτει την τελευταία λέξη της τεχνολογίας και συμβάλλει στον ψηφιακό μετασχηματισμό στον τομέα του πολιτισμού μίλησε και η πρόεδρος του ΔΣ του Μεγάρου Ευγενία Αλεξανδροπούλου – Αιγυπτιάδου. Όπως σημείωσε, το νέο κέντρο εξυπηρετεί τους στρατηγικούς στόχους του Οργανισμού, δηλαδή την καινοτομία, την εξωστρέφεια σε εθνικό και διεθνές επίπεδο και την προσβασιμότητα. «Δεν είναι μόνο οι παραστάσεις του Μεγάρου καθολικά προσβάσιμες, αλλά και το νέο μας ηχογραφικό κέντρο», τόνισε, προσθέτοντας ότι το Μέγαρο θα αξιοποιήσει ειδικό κονδύλι και για την προβολή των δυνατοτήτων του.

Τόσο από την πλευρά του υπουργείου όσο και από τη διοίκηση του Μεγάρου υπογραμμίστηκε, επίσης, η συνεργασία με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ). O καθηγητής στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του ΑΠΘ Γεώργιος Παπανικολάου παρουσίασε τις τεχνικές δυνατότητες και τις λεπτομέρειες λειτουργίας του νέου ηχογραφικού κέντρου.

Στην εκδήλωση ήταν παρών ο υφυπουργός Εσωτερικών Κώστας Γκιουλέκας, ο Συντονιστής Γραφείου Πρωθυπουργού στη Μακεδονία Γιάννης Παπαγεωργίου, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης, βουλευτές, εκπρόσωποι εποπτευόμενων φορέων του ΥΠΠΟ κ.α.

Μετά την τελετή των εγκαινίων ακολούθησε ρεσιτάλ τραγουδιού με τον διεθνώς καταξιωμένο βαρύτονο Δημήτρη Πλατανιά και τη διακεκριμένη πιανίστα Σοφία Ταμβακοπούλου, που αποτέλεσε την πρώτη επίσημη εκδήλωση που ηχογραφήθηκε στις νέες εγκαταστάσεις, σηματοδοτώντας συμβολικά την έναρξη της λειτουργίας τους.
 

Η επιστολή του Δ. Κουτσούμπα έχει ως εξής:

«Προς: την Υπουργό Πολιτισμού, κ. Λίνα Μενδώνη

Θέμα: Αίτημα για παραχώρηση ψηφιακού αντιγράφου των φωτογραφιών που αποτυπώνουν την εκτέλεση των 200 της Καισαριανής

Αθήνα, 06/03/2026

Κυρία Υπουργέ,

Ήδη με την από 16 Φεβρουαρίου 2026 επιστολή μου προς τον Πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων, την Υπουργό Πολιτισμού και τον Υπουργό Εσωτερικών, είχα επισημάνει την ιδιαίτερη ιστορική σημασία των φωτογραφιών που απεικονίζουν την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών από τα γερμανικά ναζιστικά στρατεύματα κατοχής την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, μια από τις κορυφαίες στιγμές της αντικατοχικής πάλης κι αντιστασιακής εποποιίας του λαού μας.

Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας απόκτησης των φωτογραφιών από το Υπουργείο Πολιτισμού, θεωρούμε ότι το επόμενο, αυτονόητο βήμα είναι η αξιοποίησή τους προς όφελος της ιστορικής μνήμης και γνώσης και με τρόπο που να αρμόζει στη θυσία των εκτελεσμένων, μακριά από την ιστορική παραχάραξη.

Στο πλαίσιο αυτό κι ανεξάρτητα από τον Δημόσιο Φορέα που θα φιλοξενήσει τα πρωτότυπα αρχεία, απευθυνόμαστε με το αίτημα να παραχωρηθεί ψηφιακό αντίγραφο των δώδεκα (12) φωτογραφιών, που αποτυπώνουν την εκτέλεση της 1ης Μαΐου 1944 στην Καισαριανή στην Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ, στο αρχείο της οποίας βρίσκονται ήδη σημειώματα, γράμματα κι άλλα προσωπικά αντικείμενα των 200 εκτελεσμένων της Καισαριανής.

Ως γνωστόν, η συντριπτική πλειοψηφία των εκτελεσμένων ήταν μέλη και στελέχη του ΚΚΕ, κρατούμενοι ήδη από το καθεστώς της 4ης Αυγούστου για την πολιτική τους δράση και υπόσταση, κάποιοι εξ αυτών και νωρίτερα. Η στάση και η θυσία τους αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας του Κόμματός μας και των αγώνων του λαού μας.

Το αίτημα αυτό εκφράζει, ταυτόχρονα, την επιθυμία εκατοντάδων απογόνων των 200 εκτελεσμένων κομμουνιστών πατριωτών, ενώ έχει κατατεθεί και ως αίτημα από δεκάδες ιστορικούς, άλλους επιστήμονες και φορείς. Ανάλογα αιτήματα έχουν καταθέσει και οι Δήμοι Καισαριανής και Χαϊδαρίου για προφανείς και ευνοήτους λόγους που συνδέονται με το ίδιο το γεγονός της εκτέλεσης.

Για τον λόγο αυτό, αιτούμαστε την παραχώρηση πρωτογενούς ψηφιακού αντιγράφου των φωτογραφιών -και των δύο όψεών τους- στη μέγιστη δυνατή ανάλυση, προκειμένου να αξιοποιηθούν στο πλαίσιο ιστορικής τεκμηρίωσης, τιμητικών εκδηλώσεων και επιμορφωτικών δράσεων, που συμβάλλουν στη διατήρηση και ανάδειξη της ιστορικής μνήμης και γνώσης.

Στη διάθεσή σας,

Δημήτρης Κουτσούμπας,

Γενικός Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ»