Χιλιάδες μέλισσες σχημάτισαν σμήνος γύρω από την πύλη αναχώρησης το απόγευμα της Κυριακής, προτού απομακρυνθούν με προσοχή από το αεροδρόμιο από μελισσοκόμους.

Ο Τζέρι Τζέιμς, από την Ένωση Μελισσοκόμων του Ρέιγκεϊτ, δήλωσε ότι καλούνται «τέσσερις ή πέντε φορές το χρόνο» για μέλισσες που προκαλούν αναστάτωση στο αεροδρόμιο.

Ανέφερε ότι νιώθει «σαν μικρό παιδί σε ζαχαροπλαστείο» όταν τον καλούν στο Γκάτγουικ.

«Είναι πολύ συναρπαστικό», προσθέτει.

Ο Τζέιμς δήλωσε: «Είσαι υπό πίεση μέχρι να τελειώσεις, γιατί γνωρίζεις ότι η πύλη είναι εκτός λειτουργίας. Το Γκάτγουικ είναι άξιο συγχαρητηρίων για τον τρόπο που διαχειρίζεται τις μέλισσες. Ενδιαφέρονται πολύ για τη φύση».

Ο Τζέιμς εξήγησε ότι, αφού χρειάστηκε να περάσει τα εργαλεία του από τον έλεγχο ασφαλείας, κατάφερε να απομακρύνει τις μέλισσες χρησιμοποιώντας ένα nuc box (κυψελίδιο), το οποίο λειτουργεί ως «μίνι κυψέλη» για αποθήκευση και μεταφορά.

Οι μέλισσες -οι οποίες, όπως είπε, κράτησαν την πύλη κλειστή για έξι ώρες- θα στεγαστούν τώρα σε ένα από τα εκπαιδευτικά μελισσοκομεία της ένωσης μελισσοκόμων, όπου οι αρχάριοι μελισσοκόμοι μαθαίνουν την τέχνη.

Πυροσβέστες και ιατρικές ομάδες έδωσαν τις πρώτες βοήθειες στους τραυματίες, ενώ η αστυνομία έθεσε σε ισχύ μέτρα ασφαλείας μέχρι να σταματήσει η επίθεση των μελισσών, σύμφωνα με τον Guardian.

Οι τρεις άνθρωποι που βρίσκονταν σε κρίσιμη κατάσταση διακομίστηκαν σε τοπικό νοσοκομείο. Ο Πιερ Ματονιέ, δήμαρχος της Ωριγιάκ, δήλωσε τη Δευτέρα στο τηλεοπτικό κανάλι BFM TV ότι η κατάστασή τους έχει βελτιωθεί. Σύμφωνα με τον Ματονιέ, ένας 78χρονος υπέστη ανακοπή και επανήλθε με ΚΑΡΠΑ.

Ο δήμαρχος είπε ότι το περιστατικό μπορεί να σχετίζεται με σφήκες που απειλούσαν μια κυψέλη που είχε εγκατασταθεί στην ταράτσα ενός ξενοδοχείου πριν από περισσότερο από μια δεκαετία και είχαν προκαλέσει την επιθετικότητα των μελισσών.Ο Ματονιέ είπε ότι ο μελισσοκόμος είχε αφαιρέσει την κυψέλη και την είχε μεταφέρει έξω από την πόλη.

Ο υπολοχαγός Μισέλ Καϊλά, υπεύθυνος της τοπικής πυροσβεστικής υπηρεσίας, είπε ότι δεν είχε ξαναζήσει τέτοια επίθεση. «Όσον αφορά τον αριθμό των θυμάτων, τον πανικό που επικράτησε μεταξύ των ανθρώπων και τη σοβαρότητα ορισμένων τραυματισμών, ήταν συγκλονιστικό», δήλωσε.

Στο έγγραφο επισημαίνονται σοβαρά προβλήματα παρατυπιών και αθέμιτου ανταγωνισμού στα προγράμματα βιολογικής γεωργίας, κτηνοτροφίας και μελισσοκομίας και υπογραμμίζεται η ανάγκη για υιοθέτηση ουσιαστικών μέτρων, όπως η συνυπευθυνότητα των παρόχων υπηρεσιών και πιστοποιητικών, ώστε να προστατευτούν οι παραγωγοί που εργάζονται με συνέπεια και να διασφαλιστεί η ορθή διαχείριση των ενισχύσεων.

Η ΕΘΕΑΣ σημειώνει ότι δεν γίνεται αξιολόγηση με ουσιαστικά και κυρίως παραγωγικά κριτήρια, κάτι που «καταδεικνύει ότι οι υπεύθυνοι για τη διαμόρφωση των όρων τέτοιων προκηρύξεων έχουν αποκλίνει από τον βασικό στόχο της παραγωγικής γεωργικής δραστηριότητας». Ταυτόχρονα ζητά «την πλήρη αναμόρφωση του πλαισίου».

Εάν οι καταγγελίες επιβεβαιωθούν, θα πρόκειται για άλλο ένα σκάνδαλο που αφορά επιδοτήσεις, μετά τα «μαϊμού» βοσκοτόπια.

Η επιστολή της ΕΘΕΑΣ:

«Κατά τη συνάντησή μας με την ηγεσία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, στις 5.6.2025, πληροφορηθήκαμε για πρώτη φορά για τα σοβαρά θέματα υπερβολών και παρατυπιών, που δυστυχώς επανήλθαν και σε αυτή την προκήρυξη της Βιολογικής Γεωργίας- Κτηνοτροφίας και Μελισσοκομίας.

Η ΕΘΕΑΣ ήδη, με το υπ’ αριθμ. 35/25.2.2025 έγγραφό της, είχε επισημάνει μια πτυχή της απαράδεκτης κατάστασης που ακολούθησε. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της αδικαιολόγητης κατάστασης, που θίγει αποκλειστικά και μόνο τους παραγωγικούς βιοκαλλιεργητές και το μέλλον των ενισχύσεων που πρέπει να λαμβάνουν για να παράγουν, αποτελεί η περίπτωση της βιολογικής μελισσοκομίας.

Η ευθύνη για την ευκολία με την οποία καταστρατηγήθηκαν οι προϋποθέσεις ένταξης, αφορά κυρίως τις διαδικασίες και τα κριτήρια που πρέπει να πληρούνται κατά την υποβολή των αιτήσεων ένταξης, ενώ αφορά επίσης και μια σειρά παρόχων υπηρεσιών και φορέων πιστοποίησης, οι οποίοι συμβάλλουν στην αλλοίωση της πραγματικής κατάστασης των παραγωγών. Αποτέλεσμα της έλλειψης καθαρών ασφαλιστικών δικλείδων, ευνοεί την καταστρατήγηση και τον αθέμιτο ανταγωνισμό, τόσο μεταξύ των παραγωγών, όσο και μεταξύ των παρόχων υπηρεσιών και πιστοποιητικών. Τελικά, η κατάσταση αυτή ζημιώνει σοβαρά το μέλλον των ενισχύσεων στη χώρα.

Με βάση τα όσα έχουν μέχρι στιγμής δει τη δημοσιότητα, καθώς επίσημα στοιχεία δεν έχουν δοθεί, η στρέβλωση στη βιολογική μελισσοκομία ξεπερνάει και αυτή της αίτησης ενισχύσεων για βοσκότοπους χωρίς ζώα.

Η τυπική αντιμετώπιση των αιτήσεων ένταξης, αντί της αξιολόγησης με ουσιαστικά και κυρίως παραγωγικά κριτήρια, καταδεικνύει ότι οι υπεύθυνοι για τη διαμόρφωση των όρων τέτοιων προκηρύξεων έχουν αποκλίνει από τον βασικό στόχο της παραγωγικής γεωργικής δραστηριότητας, που θα έπρεπε να αποτελεί την κύρια κατευθυντήρια γραμμή αξιοποίησής τους.

Ως εκ τούτου, η παράκαμψη ή και η παράβλεψή του κύριου κριτηρίου της γεωργικής παραγωγής -και στην βιολογική γεωργία, κτηνοτροφία και μελισσοκομία- για την αξιολόγηση της πραγματικής γεωργικής δραστηριότητας ενός δικαιούχου δίνει την δυνατότητα:

• στη δημιουργία επίπλαστων δικαιολογητικών για την υποβολή αίτησης ένταξης
• στην αδικαιολόγητη και αντιπαραγωγική από κάθε άποψη, μεταφορά πόρων και ενισχύσεων κρίσιμων για τους αγρότες σε τρίτους

Με βάση τα παραπάνω, πιστεύουμε ότι πρέπει να ληφθούν άμεσα μέτρα για τις εντάξεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, προκειμένου να προστατευθούν οι ενισχύσεις για τους βιοκαλλιεργητές που τελικά θα ενταχθούν στο πρόγραμμα. Έτσι θα αποφευχθεί να ζητηθούν σε λίγο πάλι ως αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά από τους ίδιους τους βιοκαλλιεργητές, ενώ οι διάφοροι πάροχοι, θα έχουν ήδη λάβει, εκ του ασφαλούς τις αμοιβές τους. Τα μέτρα που θεωρούμε άμεσα αναγκαία είναι τρία:

Πλήρης δημοσιοποίηση των στοιχείων των αιτήσεων ανά δράση, περιφερειακή ενότητα και παράθεση των στοιχείων της προηγούμενης τριετίας πριν το 2024-25. Σύγκριση των στοιχείων των αιτήσεων με τον διαθέσιμο προϋπολογισμό.

Πλήρης δημοσιοποίηση των στοιχείων των παρόχων υπηρεσιών και παρόχων πιστοποιητικών προς τους υποψήφιους αιτούντες δικαιούχους.

Για κάθε αίτηση που θα εγκριθεί τελικά προς ένταξη, να κληθούν οι παρέχοντες την υπηρεσία ή το πιστοποιητικό να δεσμευθούν με υπεύθυνες δηλώσεις, πριν την ένταξη, ότι τα στοιχεία παραγωγής και διαδικασιών είναι ακριβή. Στις αιτήσεις που θα κριθεί ότι περιέχουν παρατυπίες, οι πάροχοι να κληθούν να επιστρέψουν τις αμοιβές στους αγρότες, να υποστούν τις ποινικές συνέπειες της ψευδούς δήλωσης και να αρθεί η αδειοδότησή τους.

Ως ΕΘΕΑΣ, προσπαθώντας να προστατεύσουμε τους συνεταιρισμούς και τους παραγωγούς μέλη μας, από παράτυπες διαδικασίες που τους προτείνονται από διάφορους όλο και πιο εκτεταμένα τελευταία, ζητάμε την πλήρη αναμόρφωση του πλαισίου και οι πάροχοι να έχουν συνυπευθυνότητα με τον παραγωγό κατά το ανάλογο των λογιστών που υπογράφουν τις λογιστικές ή φορολογικές καταστάσεις. Πιστεύοντας ότι το γεγονός πως σήμερα η ευθύνη για τις παράτυπες διαδικασίες βαρύνει αποκλειστικά τον αιτούντα παραγωγό ευνοεί την εμφάνιση απαράδεκτων φαινομένων, όπως αυτό της βιολογικής μελισσοκομίας, θεωρούμε ότι αυτό το καθεστώς πρέπει να αλλάξει.

Για τον λόγο αυτό, η ΕΘΕΑΣ ζητάει να υπάρχει συνυπευθυνότητα χωρίς καμία εξαίρεση για οποιοδήποτε πάροχο, συμπεριλαμβανομένων και των συνεταιρισμών, ώστε να υπάρξει ουσιαστικός περιορισμός των καταχρήσεων στην καταβολή ενισχύσεων για τους αγρότες.

Ευχαριστούμε εκ των προτέρων, αναμένοντας τη δημοσιοποίηση των στοιχείων και την υιοθέτηση των υπολοίπων προτάσεων μας, βρισκόμαστε πάντα στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε διευκρίνηση και στοιχεία σας είναι αναγκαία».

Tο ζήτημα αυτό είναι εξαιρετικά επίκαιρο, καθώς τόσο η κλιματική κρίση όσο και η ανθρώπινη δραστηριότητα επιδεινώνουν την κατάσταση, καθιστώντας την απώλεια των μελισσών ένα από τα πιο σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα σε παγκόσμιο επίπεδο. Στην Ελλάδα υπάρχουν πάνω από 1.250 είδη μελισσών, ενώ το Αιγαίο θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα «hotspot» μελισσοποικιλότητας στην Ευρώπη.

Παράγοντες όπως η γεωλογική ιστορία, η ηφαιστειότητα, η αφθονία ανθοφόρων φυτών και το θερμό κλίμα ευνοούν την ανάπτυξη των μελισσών, υπογραμμίζοντας τη σημασία της χώρας μας για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας στην ευρύτερη περιοχή.

Οι επιπτώσεις στο οικοσύστημα και την τροφική αλυσίδα

Η Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης (ΕΕΠΦ), σε πρόσφατη ημερίδα με τίτλο «Επικονιαστές σε καιρό κλιματικής κρίσης στην Ελλάδα, τη χώρα της μέγιστης μελισσοποικιλότητας – Απειλές και απαιτούμενες δράσεις», ανέδειξε το ζήτημα και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι επικονιαστές.

Στο πλαίσιο της ημερίδας, η κα Θεοδώρα Πετανίδου, Ομότιμη Καθηγήτρια Βιογεωγραφίας και Οικολογίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, τόνισε τη ζωτική σημασία των επικονιαστών για την οικολογική ισορροπία και την αγροτική παραγωγή. Υπογράμμισε επίσης την αρνητική επίδραση της κλιματικής αλλαγής στη διαδικασία της επικονίασης, αναλύοντας τις απειλές που αντιμετωπίζουν οι μέλισσες στην Ελλάδα, μια χώρα με μοναδική μελισσοποικιλότητα.

Ειδικότερα, ανέφερε πως:

• Πάνω από το 87% των ανθοφόρων φυτών παγκοσμίως εξαρτώνται από ζώα για την επικονίαση τους
• Το 84% των καλλιεργειών στην Ευρώπη στηρίζεται στην επικονίαση από έντομα, κυρίως μέλισσες
• Η οικονομική αξία της επικονίασης υπολογίζεται σε περίπου €153 δισεκατομμύρια ετησίως, αντιπροσωπεύοντας το 9,5% της παγκόσμιας αγροτικής παραγωγής

Επιπτώσεις από την μείωση του πληθυσμού των μελισσών

Στην τροφική αλυσίδα:

• Μείωση παραγωγής τροφίμων: Πολλά φρούτα (μήλα, αχλάδια, κεράσια), λαχανικά (κολοκύθια, αγγούρια, πιπεριές) και ξηροί καρποί (αμύγδαλα) εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την επικονίαση των μελισσών.
• Αύξηση τιμών στα τρόφιμα: Η έλλειψη επικονιαστών θα μείωνε την προσφορά και θα ανέβαζε τις τιμές.
• Αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες: Αντί για μια διατροφή πλούσια σε φυτικές τροφές, οι άνθρωποι θα βασίζονταν περισσότερο σε δημητριακά και τεχνητές τροφές.

Στο οικοσύστημα:

Κατάρρευση οικοσυστημάτων: Χωρίς επικονίαση, πολλά φυτά δεν θα αναπαράγονταν, επηρεάζοντας την τροφή και το καταφύγιο πολλών ειδών.

Εξαφάνιση φυτών και ζώων: Χωρίς μέλισσες, ολόκληρα οικοσυστήματα θα μπορούσαν να αποσταθεροποιηθούν, οδηγώντας στην εξαφάνιση ειδών που εξαρτώνται από τα φυτά αυτά.

Τι μπορούμε να κάνουμε για την προστασία τους

Προτείνοντας καλές πρακτικές, η κ. Πετανίδου παρουσίασε την «Μελισσοθήκη του Αιγαίου», μια πρωτοβουλία για τη συστηματική συλλογή δεδομένων από πάνω από 200.000 δείγματα επικονιαστών, με στόχο τη δημιουργία μιας εθνικής υποδομής παρακολούθησης και διατήρησης των ειδών.

Τόνισε τη σημασία της συμμετοχής της Ελλάδας σε ευρωπαϊκές δράσεις, όπως οι Κόκκινοι Κατάλογοι και το Ευρωπαϊκό Σύστημα Παρακολούθησης Επικονιαστών, αλλά και τη σημασία της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και ενημέρωσης του κοινού ενώ αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη προστασίας φυσικών χώρων φωλεοποίησης σε αστικούς κήπους, προτείνοντας πρακτικές φιλικές προς την ενίσχυση της βιοποικιλότητας

Η κα Ειρήνη Βαλλιανάτου, Διδάκτωρ Βιολογίας και Συστηματικό Βοτανικό-Φυτοκοινωνιολόγο της ΑΜΚΕ “Hippocrates for Life”, προτείνει την καινοτόμο προσέγγιση, της Αναγεννητικής Γεωργίας, που εστιάζει στη διατήρηση και αποκατάσταση της γονιμότητας του εδάφους. Τα οφέλη της περιλαμβάνουν την αύξηση της βιοποικιλότητας, τη βελτίωση της ποιότητας του νερού και του κύκλου του, καθώς και την συγκράτηση άνθρακα στο έδαφος, γεγονός που συμβάλλει στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Η προστασία των μελισσών είναι κρίσιμη και καθοριστική για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και της γεωργίας.

Ακολουθούν μερικοί τρόποι για να συμβάλουμε κι εμείς στην προστασία τους:

1. Φυτεύουμε μελισσοκομικά φυτά. Οι μέλισσες χρειάζονται λουλούδια πλούσια σε νέκταρ και γύρη. Επιλέγουμε φυτά όπως λεβάντα, δεντρολίβανο, ηλίανθους, θυμάρι και μηδική.

2. Αποφεύγουμε τα φυτοφάρμακα. Τα νεονικοτινοειδή και άλλα χημικά φυτοφάρμακα είναι τοξικά για τις μέλισσες. Χρησιμοποιούμε φυσικά ή βιολογικά μέσα προστασίας φυτών.

3. Δημιουργούμε καταφύγια για τις μέλισσες. Τοποθετούμε “ξενοδοχεία” για μέλισσες (Bee hotels) ή αφήνουμε φυσικούς χώρους με άγρια χόρτα και παλιά ξύλα όπου μπορούν να φωλιάσουν.

4. Στηρίζουμε τους τοπικούς μελισσοκόμους. Αγοράζοντας μέλι από μικρούς παραγωγούς, ενισχύουμε βιώσιμες πρακτικές μελισσοκομίας.

5. Απαραίτητη είναι η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση. Ενημερώνουμε άλλους για τη σημασία των μελισσών και προωθούμε φιλικές προς το περιβάλλον πρακτικές.

6. Υποστηρίζουμε πολιτικές για την προστασία των μελισσών

Σημειώνεται ότι υπάρχουν προσπάθειες αντικατάστασης των μελισσών με ρομπότ-επικονιαστές ή ανθρώπινη επικονίαση (όπως γίνεται στην Κίνα), αλλά καμία από αυτές τις μεθόδους δεν είναι εξίσου αποδοτική και οικονομικά βιώσιμη.

Η προστασία των μελισσών είναι ζωτικής σημασίας. Μέτρα όπως η αντιμετώπιση των συνεπειών της κλιματικής κρίσης, μείωση των φυτοφαρμάκων, η προστασία των φυσικών τους οικοτόπων και η ενίσχυση των βιώσιμων πρακτικών γεωργίας είναι απαραίτητα για την αποτροπή μιας τέτοιας καταστροφικής κατάστασης. Απαραίτητη κρίνεται η νομοθεσία που περιορίζει τη χρήση βλαβερών φυτοφαρμάκων και προωθούν τη βιολογική γεωργία. Αν ο καθένας κάνει μικρές αλλαγές, μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον στο οποίο οι μέλισσες θα επιβιώσουν και θα ευημερήσουν, και μαζί με αυτές και εμείς.

Το δυστύχημα σημειώθηκε την περασμένη Δευτέρα όταν το λεωφορείο που κατευθυνόταν στην πόλη Σαν Σεμπαστιάν ντε Γιάλι βγήκε εκτός δρόμου μετά από μηχανική βλάβη, έπεσε στο φαράγγι και προσγειώθηκε σε μελίσσια.

Στο λεωφορείο που έπεσε στο φαράγγι βάθους 50 μέτρων επέβαιναν περίπου 60 άτομα, 45 εκ των οποίων τσιμπήθηκαν από τις μέλισσες.

Για έξι εξ αυτών, όμως, η προσγείωση πάνω στα μελίσσια που βρίσκονταν μέσα σε φυτεία καφέ αποδείχθηκε μοιραία καθώς οι μέλισσες που τους τσιμπήσαν ήταν οι λεγόμενες «αφρικανικές»

Σύμφωνα με την ανακοίνωση των αρχών νεκροί από τα τσιμπήματα των μελισσών είναι ο 84χρονος Ολίβας Μονταλβάν, ο 38χρονος Σάντος Καστελόν, η 32χρονη Ντίλσια Αμπάρο, η 19χρονη Κένια Μπονίλα, η 47χρονη Ενέιντα Ζελάγια και η 8χρονη κόρη της Αντρέα-Καρολίνα.

Όπως έγινε γνωστό άλλα 14 άτομα τραυματίστηκαν από την πτώση του λεωφορείου και χρειάστηκε να μεταφερθούν σε νοσοκομείο με ένα 4χρονο αγόρι να βρίσκεται σε σοβαρή κατάσταση.

Οι αφρικανικές μέλισσες είναι συνήθως πιο αμυντικές, πιο γρήγορες στην αντίδρασή τους και κυνηγούν για μεγαλύτερο διάστημα τους ανθρώπους σε σχέση με άλλα είδη.

Αυτού του είδους οι μέλισσες έχουν προκαλέσει τον θάνατο περίπου 1.000 ανθρώπων με τα θύματα να έχουν δεχθεί 10 φορές περισσότερα τσιμπήματα από ό,τι από Ευρωπαϊκές μέλισσες.

Πηγή: protothema.gr