Η έκθεση, που παρουσιάζεται αύριο Πέμπτη στα γραφεία της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ) στην Πλάκα, αποτελεί την τρίτη κατά σειρά μελέτη του Παρατηρητηρίου μετά το 2012 και το 2019. Επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας είναι ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Γιάννης Σπιλάνης.

Πάνω από τέσσερις κλίνες ανά κάτοικο

Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, εάν υπολογιστούν μαζί τα ξενοδοχεία και οι πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης, σε Μύκονο, Σαντορίνη και Κουφονήσι αντιστοιχούν περισσότερες από τέσσερις τουριστικές κλίνες για κάθε μόνιμο κάτοικο.

Παράλληλα, έξι νησιά ξεπερνούν τις τρεις κλίνες ανά κάτοικο, ενώ συνολικά 13 νησιά έχουν πάνω από δύο κλίνες ανά μόνιμο κάτοικο.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο πιεστική όταν προστεθούν και οι παραθεριστικές κατοικίες. Σε αυτή την περίπτωση, η Σέριφος φτάνει τις 8 κλίνες ανά κάτοικο, η Σχοινούσα τις 6,8, η Αντίπαρος τις 6,4 και ο Καστός τις 6. Υψηλές αναλογίες καταγράφονται επίσης σε Ηρακλειά, Κύθνο, Κέα, Σίκινο, Μύκονο και Αμμουλιανή.

Τουριστική πυκνότητα που θυμίζει μεγαλούπολη

Ιδιαίτερα αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία για την τουριστική πυκνότητα. Η Σαντορίνη καταγράφει 863,4 κλίνες ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο, η Μύκονος 611,4 και η Σκιάθος 381,5. Ακολουθούν το Κουφονήσι, οι Παξοί, η Κως και ο Πόρος, με περισσότερες από 200 κλίνες ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η συνολική πληθυσμιακή πυκνότητα κατά την αιχμή της τουριστικής περιόδου. Αν συνυπολογιστούν επισκέπτες και κάτοικοι, η Σαντορίνη φτάνει τα 1.164 άτομα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο, ξεπερνώντας ακόμη και την Αττική. Πάνω από τα 1.000 άτομα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο εμφανίζει και η Σαλαμίνα, κυρίως λόγω των χιλιάδων εξοχικών κατοικιών.

Υψηλές πυκνότητες καταγράφονται επίσης σε Μύκονο, Σκιάθο, Αίγινα, Σπέτσες και Πόρο, ενώ μόλις 22 νησιά παραμένουν κάτω από τα 100 άτομα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο.

Ανάπτυξη χωρίς κοινωνική ισορροπία

Η μελέτη επισημαίνει ότι η συνεχής αύξηση των τουριστικών ροών ενισχύει τη συνολική οικονομική δραστηριότητα, χωρίς όμως να διασφαλίζει αντίστοιχη κοινωνική συνοχή ή ισόρροπη ανάπτυξη.

Παράλληλα, υπενθυμίζεται ότι μόλις έντεκα νησιά παρουσίασαν πληθυσμιακή αύξηση την τελευταία δεκαετία, μεταξύ αυτών η Σαντορίνη, η Μύκονος, η Ρόδος, η Πάρος και η Νάξος.

Αντίθετα, νησιά με έντονη τουριστική δραστηριότητα, όπως η Κέρκυρα και η Θάσος, καταγράφουν σημαντική μείωση πληθυσμού.

Έντονη δυσπιστία των τοπικών κοινωνιών

Στην έκθεση περιλαμβάνονται επίσης αποτελέσματα διαβουλεύσεων σε νησιά του Ιονίου και του Αιγαίου, όπου αποτυπώνεται έντονος προβληματισμός των κατοίκων για το μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης.

Περισσότερο από το 60% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι δεν υπάρχει σταθερό σχέδιο αντιμετώπισης των προβλημάτων που δημιουργεί ο υπερτουρισμός, ούτε αποτελεσματική προστασία της νομιμότητας και του δημόσιου συμφέροντος.

Παρότι οι περισσότεροι αναγνωρίζουν ότι ο τουρισμός δημιουργεί θέσεις εργασίας και αυξάνει τα εισοδήματα, πάνω από έξι στους δέκα εκτιμούν ότι τα μεγαλύτερα οικονομικά οφέλη καταλήγουν σε επιχειρηματίες που δεν ζουν μόνιμα στα νησιά.

Νίκος Γιαννόπουλος

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat και άλλες έρευνες, περίπου το 36% των ανθρώπων ηλικίας 15 ετών και άνω καπνίζει. Το ποσοστό των ανδρών ανέρχεται σε περίπου 40%, ενώ των γυναικών σε 32%, το οποίο αποτελεί το υψηλότερο στην ΕΕ.

Η υψηλή συμμετοχή καπνιστών σε όλες τις ηλικιακές ομάδες κατατάσσει την Ελλάδα στις κορυφαίες θέσεις μεταξύ των κρατών‑μελών, μαζί με χώρες όπως η Βουλγαρία και η Κροατία. Φαίνεται, σε κάθε περίπτωση, ότι η ανατολική Ευρώπη διατηρεί άνετα τα πρωτεία.

Αυτό που ενδιαφέρει περισσότερο όμως δεν είναι οι στατιστικές και οι σχετικές θέσεις αλλά οι επιπτώσεις στην υγεία. Και αυτές, παρά τον περιορισμό του καπνίσματος σε εσωτερικούς χώρους, είναι σημαντικές.

Οι ιατρικές αναλύσεις δείχνουν ότι το κάπνισμα ευθύνεται για περίπου το 14 % όλων των θανάτων στη χώρα, με κύριες αιτίες τον καρκίνο του πνεύμονα, τις καρδιοπάθειες και τις χρόνιες αναπνευστικές παθήσεις.

Οι έρευνες “αποκαλύπτουν” επίσης ότι περίπου το 20% των θανάτων των ανδρών και το 7% των γυναικών συνδέονται άμεσα με το κάπνισμα.

Το οικονομικό κόστος για το σύστημα υγείας και την κοινωνία υπολογίζεται σε δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, συμπεριλαμβανομένων των άμεσων ιατρικών δαπανών και της απώλειας παραγωγικότητας λόγω νοσηρότητας και πρόωρων θανάτων.

Παρά τις αντικαπνιστικές πολιτικές που εφαρμόστηκαν την τελευταία δεκαετία, τα ποσοστά παραμένουν υψηλά, εν μέρει λόγω των κοινωνικών και πολιτιστικών συνηθειών που καθιστούν το κάπνισμα κοινή πρακτική σε καθημερινές συνθήκες. Και όλο αυτό παρά το γεγονός ότι τα τσιγάρα και ο καπνός πλέον είναι πολύ ακριβά (για τη μέση ελληνική τσέπη).

Η ηλικία έναρξης καπνίσματος παραμένει χαμηλή. Μελέτες όπως η EMENO, η μεγαλύτερη αντιπροσωπευτική μελέτη υγείας στην Ελλάδα, κατέγραψαν ότι σχεδόν οι μισοί άνδρες και πάνω από το ένα τρίτο των γυναικών ξεκίνησαν να καπνίζουν πριν τα 17 έτη.

Η πρόωρη έναρξη συνδέεται με μεγαλύτερη εξάρτηση, δυσκολία διακοπής και υψηλότερο κίνδυνο μακροχρόνιων νοσημάτων. Παράλληλα, παρατηρείται αύξηση της χρήσης εναλλακτικών προϊόντων νικοτίνης, όπως ηλεκτρονικά τσιγάρα και θερμαινόμενος καπνός, είτε ως συμπλήρωμα είτε ως υποκατάστατο του παραδοσιακού καπνίσματος.

Σε ορισμένες ηλικιακές ομάδες, η χρήση εναλλακτικών προϊόντων φτάνει το 20–21 %, γεγονός που αλλάζει την εικόνα της χρήσης νικοτίνης αλλά δεν μειώνει τον συνολικό κίνδυνο για την υγεία. Αυτές οι ηλικιακές ομάδες συμπεριλαμβάνουν και ανήλικους, μαθητές και μαθήτριες, στους οποίους αυτά τα νέα ήδη καπνού είναι ιδιαίτερα δημοφιλείς.

Τι γίνεται στην ΕΕ

Σε σύγκριση με άλλες χώρες της ΕΕ, η Ελλάδα ξεχωρίζει για τις υψηλές τιμές τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες. Ο μέσος όρος των ενηλίκων καπνιστών στην ΕΕ ανέρχεται σε περίπου 24%, με σημαντικές διαφορές ανά χώρα.

Βόρεια και δυτική ευρωπαϊκά κράτη, όπως Σουηδία, Ολλανδία και Δανία, εμφανίζουν πολύ χαμηλότερα ποσοστά (8–14 %), ενώ χώρες της ανατολικής Ευρώπης, όπως Βουλγαρία και Ρουμανία, καταγράφουν ποσοστά αντίστοιχα ή λίγο υψηλότερα από την Ελλάδα. Η κοινωνική αποδοχή και οι παραδοσιακές συνήθειες καπνίσματος φαίνεται να ενισχύουν την επίμονη υψηλή χρήση στην Ελλάδα.

Τα δεδομένα αυτά υπογραμμίζουν την ανάγκη για πιο στοχευμένες παρεμβάσεις δημόσιας υγείας, που να εστιάζουν στην πρόληψη της έναρξης σε νεαρές ηλικίες, στην υποστήριξη διακοπής και στην ενίσχυση της ευαισθητοποίησης γύρω από τον κίνδυνο των εναλλακτικών προϊόντων νικοτίνης.

Παράλληλα, απαιτείται συντονισμένη πολιτική για τη μείωση της κοινωνικής αποδοχής του καπνίσματος και την ενίσχυση του περιβάλλοντος μη καπνιστών, τόσο σε δημόσιους χώρους όσο και σε ιδιωτικά περιβάλλοντα.

Αυτό όμως που δύσκολα μπορεί να αλλάξει είναι ότι το κάπνισμα, στις νεαρές ηλικίες, παραμένει μέσο αναγνώρισης, κοινωνικής αποδοχής από συνομήλικους και πολλές φορές και επίδειξης. Αυτό σίγουρα δεν έχει αλλάξει σε σχέση με το παρελθόν και μία απλή επίσκεψη στο πλησιέστερο Λύκειο της γειτονιάς σας θα σας πείσει. 

Τα ευρήματα προέρχονται από μελέτη που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention και βασίστηκε σε δεδομένα 802 ανδρών και γυναικών με ιστορικό καρκίνου, οι οποίοι συμμετείχαν στη μεγάλη ιταλική μελέτη Moli-sani. Η καθηγήτρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρικής, παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) και ο Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. πρύτανης ΕΚΠΑ), συνοψίζουν τα κυριότερα ευρήματα της μελέτης.

Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για μεγάλο χρονικό διάστημα και κατέγραψαν τις διατροφικές τους συνήθειες μετά τη διάγνωση. Ως υπερεπεξεργασμένα ορίστηκαν τα τρόφιμα που έχουν υποστεί εκτεταμένη βιομηχανική επεξεργασία και περιέχουν πρόσθετα όπως συντηρητικά, γαλακτωματοποιητές, ενισχυτικά γεύσης και τεχνητά χρώματα. Παραδείγματα περιλαμβάνουν έτοιμα γεύματα, αλλαντικά, συσκευασμένα σνακ, αναψυκτικά και γλυκά βιομηχανικής παραγωγής.

Κατά τη διάρκεια της μελέτης, καταγράφηκαν 281 θάνατοι. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα που κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες υπερεπεξεργασμένων τροφίμων είχαν περίπου 50% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από κάθε αιτία, καθώς και σημαντικά αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο, σε σύγκριση με εκείνους που κατανάλωναν τις μικρότερες ποσότητες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η σχέση αυτή παρέμενε ισχυρή ακόμη και μετά την προσαρμογή για τη συνολική ποιότητα της διατροφής, όπως αυτή αξιολογήθηκε με βάση τη μεσογειακή διατροφή. Αυτό σημαίνει ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στη χαμηλή θρεπτική αξία των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, αλλά σχετίζεται και με την ίδια τη διαδικασία της βιομηχανικής επεξεργασίας.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η αυξημένη φλεγμονή στον οργανισμό και η υψηλότερη καρδιακή συχνότητα ηρεμίας φαίνεται να εξηγούν ένα σημαντικό μέρος αυτής της συσχέτισης. Οι ουσίες που χρησιμοποιούνται στη βιομηχανική επεξεργασία των τροφίμων μπορεί να διαταράσσουν τον μεταβολισμό, να επηρεάζουν αρνητικά το μικροβίωμα του εντέρου και να ενισχύουν χρόνιες φλεγμονώδεις διεργασίες, επιβαρύνοντας την υγεία μακροπρόθεσμα.

Το βασικό μήνυμα προς το κοινό είναι ότι δεν έχει τόσο σημασία ένα μεμονωμένο τρόφιμο, όσο το συνολικό διατροφικό πρότυπο. Η συστηματική μείωση των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και η στροφή προς φρέσκα, ελάχιστα επεξεργασμένα και σπιτικά γεύματα αποτελεί μια απλή αλλά ουσιαστική στρατηγική για τη βελτίωση της υγείας, ιδιαίτερα για άτομα που έχουν επιβιώσει από καρκίνο, τονίζουν οι ειδικοί.

Ένας πρακτικός κανόνας για την αναγνώριση των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων είναι ο έλεγχος της ετικέτας: προϊόντα με περισσότερα από πέντε συστατικά ή με την παρουσία έστω και ενός πρόσθετου τροφίμων είναι πολύ πιθανό να ανήκουν σε αυτή την κατηγορία.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η μελέτη είναι παρατηρητική και δεν μπορεί να αποδείξει άμεση αιτιώδη σχέση. Ωστόσο, τα ευρήματα ενισχύουν την αυξανόμενη ανησυχία γύρω από τον ρόλο των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων στη χρόνια νόσο και υπογραμμίζουν τη σημασία της ποιότητας — και όχι μόνο της ποσότητας — των τροφίμων που καταναλώνουμε.

Στην πρώτη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «The Lancet» αναλύθηκαν δεδομένα από περισσότερους από 135.000 ενήλικες σε επτά ομάδες στη Νορβηγία, τη Σουηδία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς και από τη UK Biobank, με μέση διάρκεια παρακολούθησης τα οκτώ έτη. Χρησιμοποιώντας μετρήσεις σωματικής δραστηριότητας και καθιστικού χρόνου με τη βοήθεια συσκευής, οι ερευνητές εκτίμησαν το ποσοστό των θανάτων που θα μπορούσαν δυνητικά να προληφθούν με μικρές καθημερινές αυξήσεις στη μέτρια έως έντονη δραστηριότητα ή με μειώσεις του χρόνου καθιστικής ζωής.

   Όπως διαπιστώθηκε, η μέτριας έντασης σωματική δραστηριότητα, όπως το περπάτημα με μέση ταχύτητα πέντε χιλιομέτρων την ώρα για μόλις πέντε επιπλέον λεπτά την ημέρα, συνδέεται με μείωση της συνολικής θνησιμότητας κατά 10% για την πλειονότητα των ενηλίκων, οι οποίοι καταγράφουν περίπου 17 λεπτά δραστηριότητας μέτριας έντασης την ημέρα κατά μέσο όρο. Επίσης, συνδέεται με μείωση της θνησιμότητας κατά περίπου 6% για τους λιγότερο δραστήριους ενήλικες, οι οποίοι κινούνται με μέτρια ένταση κατά μέσο όρο μόλις δύο λεπτά την ημέρα. Η αύξηση της άσκησης κατά επιπλέον δέκα λεπτά την ημέρα συσχετίστηκε με μείωση κατά 15% όλων των θανάτων στους περισσότερους ενήλικες και κατά 9% στους λιγότερο δραστήριους ενήλικες.

   Η μείωση του καθιστικού χρόνου κατά 30 λεπτά την ημέρα συνδέεται με εκτιμώμενη μείωση της συνολικής θνησιμότητας κατά 7% όταν υιοθετείται από τους ενήλικες που περνούν κατά μέσο όρο περίπου δέκα ώρες την ημέρα σε καθιστική στάση.

   Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι, όπως σε κάθε μελέτη παρατήρησης, παράγοντες που δεν έχουν μετρηθεί ενδέχεται να επηρεάζουν τα αποτελέσματα και ότι οι συσχετίσεις δεν αποδεικνύουν αιτιότητα. Παρ’ όλα αυτά, τονίζουν πως τα ευρήματα αναδεικνύουν το ευρύ όφελος για τη δημόσια υγεία από ακόμη και πολύ μικρές αλλαγές στη δραστηριότητα και στη μείωση της αδράνειας.

   Στη δεύτερη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «eClinicalMedicine», εντοπίστηκε ότι συνδυασμένες αλλαγές στον ύπνο, τη σωματική δραστηριότητα και τη διατροφή θα μπορούσαν να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στη συνολική διάρκεια ζωής.

   Για παράδειγμα, μόλις πέντε επιπλέον λεπτά ύπνου, δύο λεπτά μέτριας έως έντονης σωματικής δραστηριότητας (όπως γρήγορο περπάτημα ή ανέβασμα σκάλας) και μισή επιπλέον μερίδα λαχανικών την ημέρα θα μπορούσαν να προσθέσουν ένα επιπλέον έτος ζωής σε άτομα με τις χειρότερες υφιστάμενες συνήθειες.

   Ο ύπνος, η φυσική δραστηριότητα και η διατροφή αποτελούν βασικούς παράγοντες για τη μακροζωία και τη μείωση του κινδύνου ασθένειας, ωστόσο συνήθως μελετώνται ξεχωριστά. Πρόκειται για την πρώτη μελέτη που εξετάζει τις ελάχιστες συνδυασμένες βελτιώσεις σε αυτούς τους τρεις τομείς που μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντικά μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και περισσότερα χρόνια καλής υγείας.

   Η μελέτη ανέλυσε δεδομένα από σχεδόν 60.000 άτομα που περιλαμβάνονται στη βρετανική Biobank από την περίοδο 2006-2010 και παρακολουθήθηκαν κατά μέσο όρο για οκτώ έτη. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν στατιστικό μοντέλο για να εκτιμήσουν τη διάρκεια ζωής και τα έτη καλής υγείας για διαφορετικούς συνδυασμούς συμπεριφορών. Σε σύγκριση με τα άτομα με τις χειρότερες συνήθειες, ο βέλτιστος συνδυασμός, επτά έως οκτώ ώρες ύπνου ημερησίως, περισσότερα από 40 λεπτά μέτριας έως έντονης φυσικής δραστηριότητας και υγιεινή διατροφή, συνδέθηκε με περισσότερα από εννέα επιπλέον χρόνια ζωής και καλής υγείας.

   Οι ερευνητές και σε αυτή την έρευνα διευκρινίζουν πάντως ότι απαιτούνται επιπλέον μελέτες προκειμένου τα αποτελέσματα να μεταφραστούν σε κλινική πρακτική και πολιτικές δημόσιας υγείας.

Για πρώτη φορά, μια ελληνική ερευνητική μελέτη καταλαμβάνει θέση ανάμεσα στις οκτώ κορυφαίες κλινικές δοκιμές παγκοσμίως, στο διεθνώς αναγνωρισμένο συνέδριο CCR Down Under 2025 – The Best Critical Care Trials in the World. Το Ελληνικό Ινστιτούτο Μελέτης Σήψης (ΕΙΜΣ) ανακοίνωσε την τιμητική πρόσκληση προς τον Καθηγητή Παθολογίας–Λοιμώξεων του ΕΚΠΑ, Ευάγγελο Γιαμαρέλλο-Μπουρμπούλη, να παρουσιάσει τη μελέτη IMMUNOSEP, μια έρευνα με ελληνική «σφραγίδα» που ξεχώρισε για την ποιότητα, την καινοτομία και το επιστημονικό της αποτύπωμα.

Το συνέδριο θα πραγματοποιηθεί στη Μελβούρνη, στις 9–10 Δεκεμβρίου 2025, συγκεντρώνοντας κορυφαίους επιστήμονες του πεδίου, οι οποίοι παρουσιάζουν κάθε χρόνο τις σημαντικότερες και πιο επιδραστικές μελέτες στον τομέα της εντατικής θεραπείας.

Το CCR: ένα διεθνές σημείο αναφοράς για την εντατική θεραπεία

Το Critical Care Reviews Meeting (CCR) αποτελεί έναν από τους πλέον αναγνωρισμένους θεσμούς διεθνώς. Εδώ και μια δεκαετία έχει εξελιχθεί σε παγκόσμιο σημείο αναφοράς για την πρώτη δημόσια παρουσίαση μεγάλων, πολυκεντρικών κλινικών μελετών, ενώ παράλληλα προσφέρει ένα ανοιχτό, επιστημονικά αυστηρό περιβάλλον συζήτησης για την ερμηνεία δεδομένων και την εφαρμογή τους στην κλινική πράξη.

Στο CCR παρουσιάζονται κάθε χρόνο μόνο οκτώ μελέτες, οι οποίες επιλέγονται με αυστηρά κριτήρια και θεωρούνται οι σημαντικότερες σε επίπεδο ποιότητας, μεθοδολογίας, καινοτομίας και διεθνούς αντίκτυπου. Η παρουσία της IMMUNOSEP σε αυτή τη «σύντομη λίστα» αποτελεί ισχυρή αναγνώριση για το ελληνικό ερευνητικό οικοσύστημα.

Η μελέτη IMMUNOSEP: μια καινοτόμος προσέγγιση στη σήψη

Η μελέτη IMMUNOSEP, υπό την επιστημονική καθοδήγηση του Καθηγητή Γιαμαρέλλου-Μπουρμπούλη, διεξήχθη επί σχεδόν τρία χρόνια σε έξι ευρωπαϊκές χώρες: Ελλάδα, Γερμανία, Ιταλία, Ελβετία, Ολλανδία και Ρουμανία. Στόχος της ήταν να εξετάσει τη σκοπιμότητα και την αποτελεσματικότητα μιας εξατομικευμένης ανοσοθεραπευτικής στρατηγικής για τη σήψη – μια προσέγγιση που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στην εντατική θεραπεία.

Η επιλογή της μελέτης ανάμεσα στις κορυφαίες του κόσμου επιβεβαιώνει:

• τη μεθοδολογική αρτιότητα του ερευνητικού σχεδιασμού,
• την καινοτομία της προσέγγισης,
• τη διεθνή αξία των αποτελεσμάτων της.

Η διάκριση αυτή αναδεικνύει την πρωταγωνιστική θέση της ελληνικής επιστημονικής κοινότητας στη μελέτη της σήψης και ενισχύει την εξωστρέφεια του ΕΙΜΣ (Hellenic Institute for the Study of Sepsis – HISS).

Διεθνής αναγνώριση με ελληνική υπογραφή

Ο Καθηγητής Γιαμαρέλλος-Μπουρμπούλης, με αξιοσημείωτη διεθνή παρουσία και ηγετικό ρόλο σε επιστημονικές εταιρείες, δήλωσε:

«Η επιλογή για παρουσίαση της έρευνας στο CCR Down Under δεν αποτελεί απλώς τιμή. Αποτελεί δήλωση για τη διεθνή σημασία της έρευνάς μας. Οι Έλληνες ερευνητές διαμορφώνουν το μέλλον της εντατικής θεραπείας και δεσμευόμαστε να ηγηθούμε του διαλόγου. Στόχος μας είναι να παράγουμε στοιχεία που δεν ενημερώνουν απλώς την κλινική πράξη, αλλά την εξελίσσουν.»

Με την ιδιότητά του ως Προέδρου του ΕΙΜΣ, της Ελληνικής Εταιρείας Χημειοθεραπείας και του European Sepsis Alliance, ο Καθηγητής ενισχύει σταθερά την παρουσία της Ελλάδας στον διεθνή χάρτη της ιατρικής και κλινικής έρευνας.

Ζωντανή μετάδοση σε παγκόσμιο κοινό

Η παρουσίαση της IMMUNOSEP θα μεταδοθεί ζωντανά, επιτρέποντας σε επιστήμονες, κλινικούς γιατρούς και ερευνητικές ομάδες από την Ελλάδα και το εξωτερικό να παρακολουθήσουν την ανακοίνωση σε πραγματικό χρόνο.

Η μετάδοση θα είναι διαθέσιμη χωρίς εγγραφή, μέσω της επίσημης ιστοσελίδας του CCR.

Η ελληνική ερευνητική κοινότητα στο διεθνές προσκήνιο

Η πρώτη συμμετοχή ελληνικής μελέτης σε αυτό το κορυφαίο διεθνές βήμα επιβεβαιώνει τη δυναμική της χώρας στο πεδίο της έρευνας για τη σήψη και την εντατική θεραπεία. Παράλληλα:

• ενισχύει το κύρος και την εξωστρέφεια του ΕΙΜΣ,
• αναδεικνύει τη συμβολή των ελληνικών ερευνητικών ομάδων στη διαμόρφωση της παγκόσμιας κλινικής πρακτικής,
• δημιουργεί ισχυρή βάση για περαιτέρω συνεργασίες και συμμετοχή σε διεθνή ερευνητικά δίκτυα.

Η παρουσία του Καθηγητή Γιαμαρέλλου-Μπουρμπούλη στο CCR Down Under 2025 αποτελεί ορόσημο όχι μόνο για το ΕΙΜΣ αλλά και για ολόκληρη την ελληνική ιατρική και επιστημονική κοινότητα, η οποία τα τελευταία χρόνια αναδεικνύει σημαντικές δυνάμεις στην αιχμή της παγκόσμιας έρευνας.

Στη μελέτη συνεργάστηκαν κορυφαίοι εμπειρογνώμονες στη διατροφή, την περιβαλλοντική επιστήμη, την οικονομία, τη γεωργία, τη δικαιοσύνη και την πολιτική υγείας από όλο τον κόσμο, προκειμένου να παρέχουν την πιο ισχυρή επιστημονική αξιολόγηση των συστημάτων τροφίμων. Τα συστήματα τροφίμων περιλαμβάνουν όλες τις διαδικασίες και τους φορείς που εμπλέκονται στη διατροφή των πληθυσμών, από την παραγωγή και την επεξεργασία έως τη διανομή και την κατανάλωση, καθώς και τα σχετικά πλαίσια διακυβέρνησης και πολιτικής. Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, που τα καθιστά έναν από τους κύριους παράγοντες της κλιματικής αλλαγής, προέρχονται από μια πληθώρα δραστηριοτήτων, όπως την παραγωγή κρέατος, την παραγωγή ρυζιού, την αλλαγή χρήσης γης και την αποψίλωση των δασών.

   Η έκθεση αναδεικνύει και την έντονη ανισότητα που έχουν οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των σημερινών διατροφικών προτύπων στις διαφορετικές κοινωνικοοικονομικές ομάδες. Συγκεκριμένα, η διατροφή του πλουσιότερου 30% του παγκόσμιου πληθυσμού ευθύνεται για περίπου το 70% των συνολικών περιβαλλοντικών πιέσεων που προκαλούνται από τα συστήματα τροφίμων. Αντίθετα, περίπου 3,7 δισεκατομμύρια άνθρωποι δεν έχουν πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή υγιεινή διατροφή, δίκαιους μισθούς και ασφαλή περιβάλλοντα. Εκατομμύρια παιδιά εξακολουθούν να απασχολούνται σε γεωργικές εργασίες και το 32% των εργαζομένων στον τομέα των τροφίμων δεν αμείβεται με αξιοπρεπείς μισθούς. Ειδικά οι γυναίκες αντιμετωπίζουν συστηματικές μισθολογικές ανισότητες και δεν έχουν επαρκή εκπροσώπηση.

   Αυτή η κρίση ανισότητας και περιβαλλοντικής βλάβης που διαπιστώνεται απειλεί την ανθρώπινη υγεία και την ανθεκτικότητα της Γης, υπογραμμίζεται από τους ειδικούς.

   Στη μελέτη προτείνεται η Πλανητική Υγιεινή Διατροφή, που δίνει έμφαση σε ελάχιστα επεξεργασμένες τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες με μέτρια πρόσληψη ζωικών προϊόντων και σχετίζεται με 27% χαμηλότερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου. Υπολογίζεται ότι η παγκόσμια υιοθέτηση αυτού του διατροφικού προτύπου θα μπορούσε ενδεχομένως να αποτρέψει περίπου 15 εκατομμύρια πρόωρους θανάτους ετησίως και να μειώσει σημαντικά τους κινδύνους χρόνιων ασθενειών, όπως ο διαβήτης τύπου 2, οι καρδιαγγειακές παθήσεις, ο καρκίνος και οι νευροεκφυλιστικές ασθένειες.

   Οι συγγραφείς της μελέτης ζητούν στοχευμένες πολιτικές για τη βελτίωση της προσβασιμότητας σε θρεπτικά τρόφιμα, την εξασφάλιση δίκαιων μισθών και συνθηκών εργασίας και την ενδυνάμωση των περιθωριοποιημένων κοινοτήτων, ώστε να συμμετέχουν ουσιαστικά στη διακυβέρνηση.

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:

   www.thelancet.com/commissions-do/EAT-2025

Συγκεκριμένα, εντόπισαν ότι ο αριθμός των νέων κρουσμάτων καρκίνου έχει υπερδιπλασιαστεί από το 1990 έως το 2023 (από 9,04 εκατομμύρια στα 18,5 εκατομμύρια) και ο αριθμός των θανάτων την ίδια περίοδο αυξήθηκε κατά 74% (από 5,95 εκατομμύρια στα 10,4 εκατομμύρια). Ο αριθμός νέων κρουσμάτων καρκίνου παγκοσμίως προβλέπεται να αυξηθεί κατά 61% έως το 2050 (30,5 εκατομμύρια άνθρωποι με νέες διαγνώσεις καρκίνου) και των θανάτων από καρκίνο κατά σχεδόν 75% (18,6 εκατομμύρια).

Ενθαρρυντικό είναι, πάντως, το γεγονός ότι όταν τα παγκόσμια ποσοστά κρουσμάτων και θνησιμότητας προσαρμοστούν με βάση την ηλικία, δεν προβλέπεται αύξηση και αυτό υποδηλώνει ότι οι περισσότερες από τις αυξήσεις θα οφείλονται στην αύξηση του πληθυσμού και της γήρανσης. Ωστόσο, σημειώνεται ότι μία τέτοια βελτίωση απέχει πολύ από τον φιλόδοξο Στόχο Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ για μείωση της πρόωρης θνησιμότητας λόγω μη μεταδοτικών ασθενειών (στις οποίες περιλαμβάνεται ο καρκίνος) κατά το ένα τρίτο έως το 2030.

Η μελέτη περιλαμβάνει δεδομένα για 47 τύπους ή ομάδες καρκίνου σε 204 χώρες και περιοχές παγκοσμίως. Το 2023 ο καρκίνος του μαστού ήταν ο πιο συχνά διαγνωσμένος καρκίνος παγκοσμίως και για τα δύο φύλα, ενώ ο καρκίνος της τραχείας, των βρόγχων και του πνεύμονα ήταν η κύρια αιτία θανάτων από καρκίνο.

Η μελέτη εντοπίζει ότι το 42% των εκτιμώμενων θανάτων από καρκίνο το 2023 οφειλόταν σε 44 δυνητικά τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου. Συγκεκριμένα, το 46% των θανάτων από καρκίνο παγκοσμίως στους άνδρες το 2023 συνδέθηκε με δυνητικά τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου (κυρίως κάπνισμα, ανθυγιεινή διατροφή, υψηλή κατανάλωση αλκοόλ, επαγγελματικοί κίνδυνοι και ατμοσφαιρική ρύπανση), ενώ στις γυναίκες (36%) οι κύριοι παράγοντες κινδύνου ήταν ο καπνός, το μη ασφαλές σεξ, η ανθυγιεινή διατροφή, η παχυσαρκία και το υψηλό σάκχαρο στο αίμα.

“Με τέσσερις στους δέκα θανάτους από καρκίνο να συνδέονται με καθιερωμένους παράγοντες κινδύνου, συμπεριλαμβανομένου του καπνίσματος, της κακής διατροφής και του υψηλού σακχάρου στο αίμα, υπάρχουν τεράστιες ευκαιρίες για τις χώρες να στοχεύσουν σε αυτούς τους παράγοντες κινδύνου, ενδεχομένως αποτρέποντας κρούσματα καρκίνου και σώζοντας ζωές, παράλληλα με τη βελτίωση της ακριβούς και έγκαιρης διάγνωσης και θεραπείας για την υποστήριξη ατόμων που αναπτύσσουν καρκίνο”, σημειώνει ένας από τους συγγραφείς της μελέτης, ο Τεό Βος από το Ινστιτούτο Μετρήσεων και Αξιολόγησης Υγείας (IHME) του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον. “Η μείωση εμφάνισης καρκίνου σε όλες τις χώρες απαιτεί τόσο ατομική δράση όσο και αποτελεσματικές προσεγγίσεις σε επίπεδο πληθυσμού για τη μείωση της έκθεσης σε γνωστούς κινδύνους”, προσθέτει.

Στη μελέτη εντοπίστηκαν έντονες ανισότητες μεταξύ χωρών. Παρ’ όλο που τα ποσοστά θνησιμότητας μειώθηκαν κατά 24% παγκοσμίως μεταξύ του 1990 και του 2023, αυτή η μείωση φαίνεται να σημειώθηκε κυρίως σε χώρες υψηλού και ανώτερου μεσαίου εισοδήματος. Αντίθετα, υπολογίζεται ότι πάνω από τα μισά νέα κρούσματα και τα δύο τρίτα των θανάτων το 2050 θα συμβούν σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.

Οι επιστήμονες αναφέρουν ότι οι εκτιμήσεις τους περιορίζονται από την έλλειψη δεδομένων υψηλής ποιότητας για τον καρκίνο, ιδίως σε χώρες με περιορισμένους πόρους. Συμπληρώνουν πως οι τρέχουσες εκτιμήσεις δεν λαμβάνουν υπόψη αρκετές ασθένειες που είναι γνωστό ότι συνδέονται με τον καρκίνο και είναι συχνές σε ορισμένες χώρες με χαμηλότερο εισόδημα, όπως το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού.

Τα αποτελέσματα αεκτενούς μελέτης, που διεξήχθη από το Ινστιτούτο ISGlobal της Βαρκελώνης, δημοσιεύτηκαν στο The Lancet Planetary Health. Οι ερευνητές ανέλυσαν μεγάλα σύνολα δεδομένων από πολλές χώρες για να εκτιμήσουν πώς επηρεάζεται η υγεία από την έκθεση στον καπνό των δασικών πυρκαγιών. Διαπίστωσαν ότι τα PM2,5 από πυρκαγιές μπορεί να είναι ακόμη πιο επιβλαβή από τα σωματίδια που προέρχονται από τις εκπομπές της κυκλοφορίας αναγνωρίζοντας ότι οι κίνδυνοι θνησιμότητας είχαν υποτιμηθεί κατά 93%.

Αυτό υπογραμμίζει τη σημασία χρήσης δεδομένων κινδύνου προσαρμοσμένων στον συγκεκριμένο τύπο και πηγή του ρύπου, ειδικά σε ένα πλαίσιο αυξανόμενης έκθεσης στον καπνό των δασικών πυρκαγιών λόγω της κλιματικής κρίσης. Όπως εξήγησε η Άννα Αλάρι, ερευνήτρια του ISGlobal και συγγραφέας της μελέτης, «η αυξανόμενη συχνότητα και ένταση των δασικών πυρκαγιών καθιστά επιτακτική τη βελτίωση των εκτιμήσεων θνησιμότητας από τα PM2,5 για να παρακολουθούμε καλύτερα αυτήν την απειλή σχετιζόμενη με την κλιματική αλλαγή».

Υποτιμήθηκαν οι κίνδυνοι του καπνού από πυρκαγιές

Οι ερευνητές αντιμετώπισαν αυτήν τη διαρκώς αυξανόμενη απειλή για την ανθρωπότητα αξιοποιώντας δεδομένα από το έργο EARLY-ADAPT, που περιλαμβάνει ημερήσια στοιχεία θνησιμότητας σε 654 συνεχόμενες περιοχές σε 32 ευρωπαϊκές χώρες, καλύπτοντας έναν πληθυσμό 541 εκατομμυρίων ανθρώπων, σύμφωνα με ανακοίνωση τύπου.

Συνδύασαν αυτά τα δεδομένα με ημερήσιες εκτιμήσεις PM2,5 από πυρκαγιές και μη πυρκαγιές για την περίοδο 2004–2022. Για να αναλύσουν καλύτερα τις βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις του καπνού από δασικές πυρκαγιές στη θνησιμότητα, έπρεπε να λάβουν υπόψη ότι τα προβλήματα υγείας μπορεί να μην εμφανιστούν αμέσως, γι’ αυτό διεύρυναν το πεδίο τους για να αξιολογήσουν όλους τους θανάτους από όλες τις αιτίες, συμπεριλαμβανομένων των αναπνευστικών και καρδιαγγειακών.

Επτά ημέρες μετά την έκθεση σε αυτές τις επιβλαβείς χημικές ουσίες παρατήρησαν ότι αυξανόταν ο κίνδυνο θανάτου σε σοκαριστικό βαθμό. Σύμφωνα με την ανακοίνωση τύπου, «Για κάθε αύξηση ενός μικρογραμμαρίου ανά κυβικό μέτρο (1 µg/m³) στη συγκέντρωση PM2,5, η θνησιμότητα από όλες τις αιτίες αυξήθηκε κατά 0,7%, η θνησιμότητα από αναπνευστικά νοσήματα κατά 1% και η θνησιμότητα από καρδιαγγειακά νοσήματα κατά 0,9%».

Η βραχυχρόνια έκθεση στον καπνό ευθυνόταν κατά μέσο όρο για 535 θανάτους από όλες τις αιτίες, εκ των οποίων 31 από αναπνευστικές παθήσεις και 184 από καρδιαγγειακά αίτια. Αυτή η σημαντική πρόοδος στην πληροφόρηση για τη δημόσια υγεία ήταν δυνατή χάρη στη βελτίωση των μεθόδων αξιολόγησης της επίπτωσης των ρύπων από πυρκαγιές σε σχέση με άλλους ρύπους.

«Αυτές οι εκτιμήσεις έγιναν χρησιμοποιώντας ειδικά δεδομένα για το πώς ο καπνός από πυρκαγιές επηρεάζει την υγεία, επιτρέποντας καλύτερο υπολογισμό της επίπτωσής του σε σχέση με άλλες πηγές ρύπανσης. Σε αντίθεση, όταν χρησιμοποιείται μια γενική τιμή κινδύνου για όλα τα σωματίδια (PM2,5), ανεξαρτήτως προέλευσης, εκτιμούνταν μόνο 38 θάνατοι ετησίως από καπνό δασικών πυρκαγιών. Επομένως, η υπόθεση ότι το PM2,5 από πυρκαγιές έχει το ίδιο αποτέλεσμα με το συνολικό PM2,5 αντιπροσωπεύει υποτίμηση κατά 93%», αναφέρεται στην ανακοίνωση τύπου.

Η πραγματική θνησιμότητα ήταν σχεδόν 14 φορές υψηλότερη.

Η μελέτη έδειξε επίσης τον πιο αποτελεσματικό τρόπο μέτρησης της επίπτωσης των σχετικών ρύπων: προσαρμόζοντας τα δεδομένα κινδύνου στον συγκεκριμένο τύπο και πηγή του ρύπου. Όπως κατέληξε η Άννα Αλάρι, «η βελτίωση των εκτιμήσεων της θνησιμότητας από PM2,5 λόγω δασικών πυρκαγιών θα βοηθήσει στην καλύτερη παρακολούθηση του βάρους αυτής της απειλής για τη δημόσια υγεία σχετιζόμενης με την κλιματική αλλαγή».

«Το τέλος της εκπομπής μου ανακοινώθηκε μαζί με τους υπόλοιπους συνεργάτες μου. Νομίζω είχαμε μόλις τελειώσει την εκπομπή, δεν θυμάμαι κιόλας, μας φώναξε ο διευθυντής μας στο γραφείο, και ήρθε και μας έκανε την ανακοίνωση. Μετά κάναμε μια κατ’ ιδίαν συζήτηση», ανέφερε αρχικά η Ελεονώρα Μελέτη.

Στη συνέχεια πρόσθεσε: «Όταν κόβεται μια εκπομπή στεναχωριέσαι. Αν με ρωτάς, η εκπομπή ήταν «άρρωστη». Είχε παθογένεια, δεν ήταν μια υγιής εκπομπή και φαινόταν. Ήταν άρρωστη περισσότερο στο εσωτερικό της κομμάτι και όχι τόσο σε αυτό που εκλάμβανε ο τηλεθεατής. Θεωρώ ότι σαν επαγγελματίες φροντίζαμε να μην λαμβάνει ο τηλεθεατής την τοξικότητα που ζήσαμε εμείς σε επίπεδο διαπροσωπικών σχέσεων. Ήταν πολύ τοξικά τα πράγματα. Εγώ ήμουν στην τηλεόραση για να κάνω τη δημοσιογράφο και την παρουσιάστρια, όχι την ψυχολόγο. Καταλαβαίνω ότι μπορεί να βοηθάνε λιγάκι οι σπουδές που κάνω τώρα, που είμαι τριτοετής στην ψυχολογία, αλλά δεν είναι δουλειά μου αυτή, να λύνω τα προβλήματα του καθενός και να κρατάω τις ισορροπίες σε σχέσεις οι οποίες είναι εκρηκτικές. Η δουλειά μου είναι να πηγαίνω, να περνάω καλά, να φροντίζω να κρατάω ένα καλό κλίμα. Με το κανάλι και τα πρόσωπα που παίρνουν αποφάσεις είχα εξαιρετικές σχέσεις. Στην εκπομπή της Δανάης δεν μπορώ να γνωρίζω τι έγινε»

«Αγκαλιάζω όλα αυτά που έχω ζήσει και τα αγαπώ πολύ. Η τηλεόραση είναι ένα κομμάτι της ζωής μου που είμαι ταυτισμένη πολλά χρόνια. Αγαπώ τις αλλαγές, τις τολμάω, τις προκαλώ πολλές φορές. Η αλλαγή είναι ωραίο ταξίδι».

«Ποτέ δεν θεωρώ κάτι δεδομένο στη ζωή μου, έπαιζε το ρίσκο να μη βγω ευρωβουλευτής. Τηλεοπτικά ήμουν εξασφαλισμένη, θα συνέχιζα κανονικά την εκπομπή. Ήξερα ότι του χρόνου θα είμαι στην τηλεόραση, θα δουλεύω, δεν θα άλλαζε κάτι. Και είχα μεγάλη στήριξη από τον πρόεδρο του καναλιού, κου Βαγγέλη Μαρινάκη, στο εγχείρημα Ευρωεκλογές. Αν δεν ήταν εκείνος να μου πει ‘αν θες να το κάνεις, προχώρα’, δεν θα το έκανα, γιατί υπήρχαν πράγματα που ήταν συμφωνημένα».

Η Ελεονώρα Μελέτη αναφέρθηκε στην πρόταση που δέχτηκε από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη για να κατέβει υποψήφια ευρωβουλευτής με τη ΝΔ.

«Είναι ένας ηγέτης ευρωπαϊκού επιπέδου, με τεράστιο σεβασμό από προσωπικότητες από το εξωτερικό. Μου αρέσει να με εμπιστεύεται ένας άνθρωπος με αυτά τα προσόντα και τα χαρακτηριστικά», είπε.

«Έχω φορέσει στολή στην τηλεόραση»

Στη συνέχεια η Ελεονώρα Μελέτη αναφέρθηκε στα «χτυπήματα» που δέχτηκε από τα media, τα οποία αφορούσαν και τις ενδυματολογικές της επιλογές.

«Αν έχω φορέσει στολή, είναι στην τηλεόραση. Δεν θα με δεις ποτέ με μπούκλα και σατέν φόρεμα να καλημερίζω τον κόσμο στο σπίτι ή την προσωπική μου ζωή. Στον ρόλο έμπαινα ως παρουσιάστρια. Όποιος με ξέρει, γνωρίζει ότι κυκλοφορώ με σακάκια, ζιβάγκο και αθλητικά», είπε.

Για τους μισθούς των ευρωβουλευτών

Η Ελεονώρα Μελέτη αναφέρθηκε στους μισθούς των ευρωβουλευτών, λέγοντας πως είναι παραπληροφόρηση όσα ακούγονται για αμοιβές περί 30.000 ευρώ.

«Εγώ μπαίνω ‘μέσα’, να το πω απλά. Μπαίνω ‘μέσα’ κατά 60%. Αυτά τα 30 χιλιάρικα που ακούγονται είναι παραπληροφόρηση. Αυτά τα χρήματα είναι ένας φάκελος που έχει το όνομά σου και μέσα από αυτό τον φάκελο το Ευρωκοινοβούλιο πληρώνει τους συνεργάτες σου από τις Βρυξέλλες, με αμοιβές που ξεκινάνε από 3.500 ευρώ έως και 11.000 ευρώ κι αν έχεις κάποιους συνεργάτες στην Ελλάδα».

«Δεν έχεις δικαίωμα να αγγίξεις αυτά τα χρήματα, δεν έχεις πρόσβαση σε αυτά. Τα χρήματα αν δεν καταναλωθούν, επιστρέφουν στο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, το οποίο κάνει τακτικά ελέγχους για να δει τα λεφτά αυτά αν πραγματικά αξίζει να τα πάρεις. Δεν μπορείς να κλέψεις εύκολα την Ευρωπαϊκή Ένωση».