Επιπλέον, έχουν συλληφθεί πάνω από 14.000 άνθρωποι, τόνισε χθες Σάββατο η HRANA ( Human Rights Activists News Agency, «Πρακτορείο Ειδήσεων Ακτιβιστών των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων»), που ίδρυσαν ιρανοί εξόριστοι το 2009.

Οι διαδηλώσεις εξαπλώθηκαν σε πάνω από 130 πόλεις και κοινότητες του Ιράν, κατά την ίδια πηγή.

Η Μαχσά Αμινί, Ιρανή κουρδικής καταγωγής, 22 ετών, πέθανε τη 16η Σεπτεμβρίου, τρεις ημέρες μετά τη σύλληψή της στην Τεχεράνη από την αστυνομία ηθών, που της πρόσαψε ότι δεν κάλυπτε πλήρως τα μαλλιά της και άρα παραβίαζε την εξαιρετικά αυστηρή νομοθεσία στην Ισλαμική Δημοκρατία για τον ενδυματολογικό κώδικα των γυναικών.

Ο θάνατός της ήταν το έναυσμα μαζικών διαδηλώσεων απ’ άκρου σ’ άκρο του Ιράν. Νεαρές και μαθήτριες βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή, με ακάλυπτα κεφάλια, βάζοντας φωτιά στις μαντίλες τους, αψηφώντας τις δυνάμεις ασφαλείας.

Οι κινητοποιήσεις αυτές συγκαταλέγονται στις σοβαρότερες προκλήσεις με τις οποίες έχει βρεθεί αντιμέτωπο το κληρικαλιστικό καθεστώς από την ίδρυση της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Οι επιτιθέμενοι, με τα πρόσωπά τους καλλυμένα από κασκόλ, κατέβασαν σημαίες και πανό που ήταν κρεμασμένα από ένα τροχόσπιτο που ήταν σταθμευμένο κοντά στην ιρανική πρεσβεία. Στη συνέχεια οι δράστες προσπάθησαν να ανοίξουν την πόρτα του τροχόσπιτου και ξέσπασε συμπλοκή μεταξύ των επιτιθέμενων και των επιβαινόντων του οχήματος.

Τρεις από τους διαδηλωτές τραυματίστηκαν, δύο από τους οποίους νοσηλεύτηκαν, σύμφωνα με την αστυνομία. Οι δράστες τράπηκαν σε φυγή με αυτοκίνητο.

Το τροχόσπιτο ήταν διακοσμημένο με πανό γραμμένα με συνθήματα όπως «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία!», ένα από τα συνθήματα στις διαδηλώσεις που έχουν συγκλονίσει το Ιράν εδώ και εβδομάδες.

Η Ισλαμική Δημοκρατία συγκλονίζεται από ένα κύμα διαμαρτυρίας που πυροδότησε ο θάνατος στις 16 Σεπτεμβρίου της Μασχά Αμινί, μιας 22χρονης Ιρανής Κούρδισσας, η οποία πέθανε τρεις ημέρες μετά τη σύλληψή της στην Τεχεράνη από την αστυνομία ηθών επειδή δεν φορούσε «σωστά» τη μαντίλα της. Στο αρχικό σύνθημα «γυναίκες, ζωή, ελευθερία» προστέθηκαν στη συνέχεια σλόγκαν που στρέφονται ευθέως εναντίον της ηγεσίας του Ιράν.

Η καταστολή των διαδηλώσεων από τις ιρανικές αρχές έχει οδηγήσει σε τουλάχιστον 160 νεκρούς, μεταξύ των οποίων περίπου 20 παιδιά, σύμφωνα με απολογισμό που έδωσε στη δημοσιότητα τα μη κυβερνητική οργάνωση Iran Human Rights (IHR), που εδρεύει στο Όσλο.

Πολλές διαδηλώσεις υποστήριξης των Ιρανών διαδηλωτών έχουν διεξαχθεί στη Γερμανία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Η σπίθα που άναψε τη φωτιά των διαδηλώσεων, οι οποίες έχουν λάβει χαρακτήρα εξέγερσης, ήταν ο θάνατος της 22χρονης Ιρανής με κουρδική καταγωγή. Η Μαχσά Αμινί συνελήφθη από την αστυνομία ηθών στην Τεχεράνη για παραβίαση του αυστηρού ενδυματολογικού κώδικα που επιβάλλει στις γυναίκες να φορούν μαντίλα.

Μεταφέρθηκε αρχικά σε κέντρο κράτησης και άφησε την τελευταία της πνοή στις 16 Σεπτεμβρίου σε νοσοκομείο. Σύμφωνα με τις ιρανικές αρχές, ο θάνατός της σχετίζεται με εγκεφαλική πάθηση. Ωστόσο, η οικογένειά της υποστηρίζει ότι η κοπέλα πέθανε εξαιτίας ενός θανατηφόρου χτυπήματος στο κεφάλι.

Έκτοτε, πολλές κοπέλες πρωτοστάτησαν στις διαδηλώσεις που συγκλονίζουν το Ιράν, φωνάζοντας αντικυβερνητικά συνθήματα, βγάζοντας και καίγοντας τις μαντίλες τους, ορθώνοντας το ανάστημά τους απέναντι στους αστυνομικούς.

Έναν μήνα αργότερα, το κίνημα διαμαρτυρίας που ξεκίνησε από το ιρανικό Κουρδιστάν, τη γενέτειρα της Μαχσά Αμινί, εξαπλώθηκε σε όλο το Ιράν: σε σχολεία, πανεπιστήμια ακόμη και διυλιστήρια πετρελαίου. Συγκρούσεις ξέσπασαν εξάλλου το βράδυ του Σαββάτου στη φυλακή Εβίν της Τεχεράνης, όπου κρατούνται πολιτικοί κρατούμενοι.

Πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι το κίνημα δεν πρόκειται να καταλαγιάσει παρά τη βίαιη καταστολή, τις μαζικές συλλήψεις και τη λογοκρισία του διαδικτύου. Αλλά «για να επιτύχει» πρέπει να γίνει πιο δομημένο, σύμφωνα με τον Κορνίλιους Αντέμπαρ από την MKO Carnegie Europe, ο οποίος υπογραμμίζει ότι χρειάζονται «πολύ περισσότερα από διαδηλώσεις και κυρώσεις» για να ανατραπεί το καθεστώς.

Σε ένα Ιράν που πλήττεται από τις αμερικανικές κυρώσεις και μαστίζεται από την οικονομική κρίση, διαδηλώσεις έχουν συγκλονίσει τα τελευταία χρόνια τη χώρα, όπως το 2009 μετά την αμφιλεγόμενη επανεκλογή του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ στην προεδρία ή το 2019 λόγω της απότομης αύξησης των τιμών της ενέργειας.

Αλλά κανένα από αυτά τα κινήματα δεν αποτέλεσε τόσο σοβαρή απειλή για τα θεμέλια της Ισλαμικής Δημοκρατίας, υπογραμμίζει η Σέιντι Σαντρ, επικεφαλής της ΜΚΟ Justice for Iran (Δικαιοσύνη για το Ιράν) με έδρα τη Βρετανία. Οι σημερινές διαδηλώσεις είναι «πολύ μεγαλύτερες» από του 2019, εξηγεί η ιρανή δικηγόρος.

«Η εξέγερση ξεκίνησε ως απάντηση στους περιορισμούς για τις γυναίκες (…) αλλά εξελίχθηκε σε εκστρατεία για την ανατροπή του καθεστώτος», αναφέρει μελέτη του Soufan Center με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Συνθήματα όπως «θάνατος στον δικτάτορα» δεν είχαν ακουστεί τόσο πολύ. Αφίσες με το πρόσωπο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ σκίστηκαν και άλλες που απεικόνιζαν τον στρατηγό Κασέμ Σουλεϊμανί — ο οποίος σκοτώθηκε σε αμερικανική επιδρομή στο Ιράκ τον Ιανουάριο του 2020 — κάηκαν.

Σε μέσα κοινωνική δικτύωσης έχουν αναρτηθεί βίντεο με διαδηλωτές να προβάλλουν αντίσταση σε αστυνομικούς, να πυρπολούν περιπολικά και να στήνουν οδοφράγματα.

Ο απολογισμός είναι βαρύς: η καταστολή των διαδηλώσεων έχει στοιχίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 108 ανθρώπους, σύμφωνα με τη ΜΚΟ Iran Human Rights με έδρα τη Νορβηγία. Οι αρχές προχωρούν σε μπαράζ συλλήψεων, στοχεύοντας ιδιαίτερα δημοσιογράφους, ακτιβιστές και καλλιτέχνες.

Η εξέγερση έχει αφήσει στο περιθώριο τους παραδοσιακούς πολιτικούς αγώνες στο Ιράν μεταξύ ρεφορμιστών και συντηρητικών, προσελκύοντας την προσοχή της διεθνούς κοινότητας που είχε εστιάσει τους προηγούμενους μήνες στις διαπραγματεύσεις γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Η κατάσταση στο Ιράν μετά τον ξεσηκωμό για τον θάνατο της Μαχσά Αμινί κατά τη διάρκεια της κράτησής της από τη «αστυνομία ηθικής» του Ιράν, πήρε διαστάσεις εξέγερσης ενάντια στο θεοκρατικό καθεστώς της χώρας. Ρίχνοντας μια ματιά στον χάρτη των ταραχών ανά το Ιράν, ειρηνικών και μη παρατηρούμε τη συγκέντρωση των σημείων διαμαρτυρίας σε όλο το Ιράν, στις μεγάλες πόλεις της χώρας, αλλά πυκνά, στο ιρανικό Κουρδιστάν και στην επαρχία του δυτικού Αζερμπαϊτζάν.

Για να έχουμε όμως μια εικόνα της εμβέλειας των διαδηλώσεων θα πρέπει να τις δούμε στα συμφραζόμενα της αλυσίδας εξεγέρσεων, διαδηλώσεων και διαμαρτυριών που από το 2009 και μετά σαρώνουν κατά κύματα την κοινωνία του Ιράν.

Δεκατρία χρόνια σε κατάσταση αναταραχής

Σημείο καμπής της συγκρότησης μιας – ετερόκλητης – αντιπολιτευτικής συμμαχίας στο δρόμο, ήταν οι τεράστιες διαμαρτυρίες που ξέσπασαν μετά τη νοθεία στις προεδρικές εκλογές του 2009, όταν ο υποστηριζόμενος από τους συντηρητικούς Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ επανεξελέγη έναντι του Μιρ Χοσεΐν Μουσαβί, πρώην πρωθυπουργού του Χομεϊνί, ο οποίος ήταν ο μεταρρυθμιστής υποψήφιος. Από τις διαμαρτυρίες αυτές προέκυψε το ιρανικό «Πράσινο Κίνημα», το οποίο αποτέλεσε για αρκετά χρόνια μέτωπο όλης της «νομιμόφρονος» αντιπολίτευσης. Η καταστολή των διαδηλώσεων διαμαρτυρίας για τις νόθες εκλογές πάντως ήταν άμεση και αμείλικτη, και ο αριθμός των νεκρών έφτασε, κατά την αντιπολίτευση τους 72.

Οι διαμαρτυρίες για την εκλογική νοθεία κράτησαν χρόνια και αναζωπυρώθηκαν την εποχή της «Αραβικής άνοιξης» το 2011 -12.

Από το 2016 και μετά (με τις φιλοβασιλικές ταραχές την «ημέρα του Κύρου του Α΄» που συγκέντρωσε απρόσμενα πολύ κόσμο στον τάφο του Κύρου του Μέγα στις Πασαργάδες) κάθε χρόνο ξεσπούν μεγάλες διαμαρτυρίες, τοπικές και εθνικές, για θέματα δικαιωμάτων και μειονοτήτων, αλλά κυρίως οικονομίας και διαβίωσης. Όλες κατεστάλησαν σκληρά, σε πολλές οργανώθηκαν αντιδιαδηλώσεις, συσπειρώνοντας τους συντηρητικούς οπαδούς της Ισλαμικής Δημοκρατίας σαν ασπίδα στο καθεστώς, και συνήθως το διαδίκτυο και η πρόσβαση σε ΜΚΔ περιοριζόταν όσα κρατούσε η αναταραχή.

Ενδεικτικά (και όχι εξαντλητικά):

Στο τέλος του 2017 αρχές του 2018 μεγάλες διαμαρτυρίες αρχικά για την οικονομική κατάσταση, εξαπλώθηκαν σε όλη τη χώρα και εξελίχθηκαν σε αντικυβερνητικές. Η καταστολή ήταν άμεση και άφησε πίσω της 25 νεκρούς. Οι διαμαρτυρίες άνοιξαν την αυλαία για σειρά γενικών απεργιών και κινητοποιήσεων και επί μέρους διαμαρτυρίες για την ποιότητα ζωής, καθώς η κυβέρνηση του μεταρρυθμιστή προέδρου Χασάν Ρουχανί, αποτύγχανε να βάλει τέρμα στις αμερικανικές κυρώσεις, να απαλύνει τις οικονομικές πιέσεις στα νοικοκυριά παρά τη δέσμευσή του στη συμφωνία για τα πυρηνικά με τις ΗΠΑ. Ταυτόχρονα είχε να αντιμετωπίσει τη σκληρή κριτική των συντηρητικών ακριβώς επειδή έκλεισε αυτήν τη συμφωνία (που στη συνέχεια θα εγκατέλειπε μονομερώς ο Τραμπ).
Οι εργατικές κινητοποιήσεις και οι οικονομική δυσφορία συνεχίστηκαν το 2019 και κορυφώθηκαν τον Νοέμβριο στη μεγαλύτερη ίσως αναταραχή που έχει γνωρίσει το Ιράν μετά την επανάσταση: Η εξέγερση ξεκίνησε από τη διαμαρτυρία για την αύξηση των τιμών των καυσίμων, εξαπλώθηκε παντού στη χώρα και οδήγησε στον «ματωμένο Νοέμβριο» του 2019. Στις συγκρούσεις δολοφονήθηκαν από τις δυνάμεις καταστολής του καθεστώτος 250 άτομα κατά την κυβέρνηση και 1500 κατά τον Ρόιτερς. Η εξέγερση απέκτησε σαφή χαρακτήρα εναντίον του Χαμενεΐ και του ισλαμιστικού καθεστώτος, παράλληλα με τα οικονομικά αιτήματα και τα συνθήματα εναντίον της διαφθοράς. Δεν ήταν ειρηνική: 731 καταστήματα τραπεζών και 140 δημόσια κτήρια πυρπολήθηκαν, πάνω από 50 σταθμοί των δυνάμεων ασφαλείας δέχθηκαν επίθεση κατά τη διάρκεια των ταραχών. Ήταν η πιο δύσκολη πρόκληση που είχε ποτέ να αντιμετωπίσει η ισλαμική κυβέρνηση.

Το επόμενο κύμα διαμαρτυριών ξεκίνησε με την χαλάρωση των πανδημικών μέτρων το καλοκαίρι του 2021, πάλι για θέματα ακρίβειας, λειψυδρίας και οικονομικών προβλημάτων, και ξέσπασαν πάλι την άνοιξη του 2022 εξαιτίας της διατροφικής κρίσης, για να ξεκινήσουν και πάλι – όπως ξέρουμε -πριν από λίγες ημέρες.
Η γενική εικόνα είναι λοιπόν η εξής: από το 2009 και μετά, αλλά ιδίως με τις προσδοκίες από τη συμφωνία για τα πυρηνικά με τις ΗΠΑ να διαψεύδονται, με αιχμή τα οικονομικά θέματα υπό το βάρος των αμερικανικών κυρώσεων, και δευτερευόντως τα δικαιωματικά, υπάρχει μια συνεχής και έντονη κοινωνική αναταραχή στο Ιράν, που εκδηλώνεται με διαμαρτυρίες, απεργίες, διαδηλώσεις, βίαιες συγκρούσεις, σκληρή καταστολή, περιορισμό της πρόσβασης στο διαδίκτυο και μαζικές συλλήψεις.

Όλες αυτές οι ταραχές, αξίζει να τονιστεί, συνέβησαν επί κυβέρνησης Χασάν Ρουχανί, δηλαδή υπό τους λεγόμενους μεταρρυθμιστές. Η απογοήτευση από την οικονομική πολιτική, οι ανισότητες που αυξήθηκαν στη θητεία του, η κατάρριψη ενός επιβατηγού αεροπλάνου από λάθος το 2020 που οδήγησε σε νέο γύρο διαμαρτυριών, η κακοδιαχείριση της πανδημίας, η αδυναμία να επιβάλλουν την αποκατάσταση βασικών ελευθεριών, αλλά και ο αποκλεισμός δημοφιλών υποψηφίων από το Συμβούλιο των Θεματοφυλάκων, οδήγησε σε μαζική αποχή από τις εκλογές του 2021. Επρόκειτο για ένα μποϊκοτάζ από τα κάτω, που επέτρεψε έτσι να εκλεγεί στην προεδρία της χώρας, με μεγάλη διαφορά ο συντηρητικός Εμπραχίμ Ραϊσί, ένας υπερσυντηρητικός δικαστής, σχετικά δημοφιλής λόγω της δράσης του εναντίον της διαφθοράς. Στις εκλογές αυτές η συμμετοχή των πολιτών ήταν η μικρότερη στην ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Από 73% το 2017, έπεσε μόλις στο 48% το 2021, και ένα 6,5% από αυτούς ψήφισε άκυρο ή λευκό. Η συμμετοχή στις κοινοβουλευτικές εκλογές του 2020, τρεις μήνες μετά τον ματωμένο Νοέμβρη του 2019, πάλι υπό το μποϊκοτάζ των αντιπάλων του Χαμενεΐ, ήταν ακόμα χαμηλότερη, μόλις 42%, πάλι το χαμηλότερο ποσοστό εκλογικής συμμετοχής στην ιστορία του μετεπαναστατικού Ιράν

Οι μεταρρυθμιστές έπαψαν να εμπνέουν καθώς δεν κατάφεραν να μεταρρυθμίσουν τίποτα, συν τοις άλλοις, λόγω της υπονόμευσης/αδειάσματος του Τραμπ και της συνέχισης των κυρώσεων, αλλά κυρίως της διάρθρωσης του Ιρανικού πολιτικού συστήματος. Πρακτικά καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να νομοθετήσει απέναντι στις επιλογές του Χαμενεΐ και του Συμβουλίου των Θεματοφυλάκων, ενώ το δικαστικό σώμα είναι υπερσυντηρητικό. Ας σημειωθεί πως ο απελθών πρόεδρος Ρουχανί ήταν πολύ πιο ανοιχτός στο ζήτημα του χιτζάμπ, και της ελευθερίας του λόγου, αλλά αυτό δεν εμπόδισε τη μαζική αποδοκιμασία εναντίον του.

Ο Ραϊσί και η σκλήρυνση της «ηθικής επιβολής»

Οι τελευταίες εξελίξεις, η δολοφονία της Μάχσα Αμινί και οι εκτεταμένες διαδηλώσεις, μαζί με την αντίδραση των συντηρητικών και την αιματηρή – πάλι – καταστολή, σχετίζονται μάλλον με σκλήρυνση της στάσης της (υπερσυντηρητικής) ιρανικής κυβέρνησης. Η ηθική αυστηρότητα ξεκίνησε φέτος από τα πανεπιστήμια, (όπου οι συντηρητικοί έχουν ζητήσει μέχρι και διαχωρισμό των τάξεων ανά φύλο), ήδη από τον Ιούλιο και απαντήθηκε στα ΜΚΔ την12η Ιουλίου, όταν Ιρανές χρήστριες «εόρτασαν» την ημέρα «χιτζάμπ και αγνότητας» που καθιέρωσε η κυβέρνηση του Ραϊσί, με το hashtag #notohijab / “όχι στο χιτζάμπ». Αυτό οδήγησε σε μαζικές συλλήψεις και εξαναγκασμένες δηλώσεις «μετανοίας» των αμφισβητριών. Η αντίδραση στη σκλήρυνση της νομοθεσίας οδήγησε στη νομοθέτηση περαιτέρω περιορισμών στη γυναικεία ενδυμασία τον Αύγουστο. Στις αρχές του μήνα η ιρανική κυβέρνηση ανακοίνωσε την πρόθεσή της να εγκαταστήσει ψηφιακά συστήματα αναγνώρισης προσώπου στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς και τους δημόσιους χώρους των πόλεων, προκειμένου να εντοπίζει αυτόματα όσες γυναίκες παραβιάζουν το γράμμα της νομοθεσίας. Ήδη, το 2020, οι ιρανικές αρχές κυνηγούσαν τις παραβάτιδες της μαντήλας μέσα στα αυτοκίνητα. Ανακοινώθηκε επίσης η πρόθεση να δημιουργηθούν προγράμματα μάστερ και διδακτορικού για την «ηθική αστυνόμευση». Αξίζει να σημειωθεί πως η οικονομία και η οικονομική κατάσταση του πληθυσμού εξακολουθεί να κυριαρχεί στις ανησυχίες των περισσότερων Ιρανών και καταβαραθρώνει και τη δημοφιλία του Ραϊσί.

(Η σκλήρυνση της «ηθικής επιβολής» είχε συνοδευτεί πρόσφατα από αντισταθμιστικά «ανοίγματα», όπως την άδεια παρουσίας γυναικών σε αθλητικούς αγώνες, ή – επί Ρουχανί – το τυπικό δικαίωμα των γυναικών να διεκδικούν την προεδρία της χώρας. )

Κι όμως η Ιρανική κοινωνία εξελίσσεται

Υπάρχει ένα διευρυνόμενο στρώμα του πληθυσμού που ασφυκτιά υπό τους περιορισμούς της καθημερινότητας που επιβάλλει το καθεστώς. Πρόκειται για εξέλιξη που οδηγείται από δημογραφικές και κοινωνιολογικές μεταλλαγές στο Ιράν:

Η γεννητικότητα στο Ιράν έχει πέσει κάτω από τα όρια αναπλήρωσης φτάνοντας τα 1,6 παιδιά ανά γυναίκα, από 6,5 το 1986. Το Ιράν έχει ήδη τη χαμηλότερη γεννητικότητα σε όλο τον ισλαμικό κόσμο μεταξύ Μαρόκου και Πακιστάν.
Αυτό έχει να κάνει και με τη ραγδαία αστικοποίηση. Πάνω από τo 75% των Ιρανών ζει σε πόλεις, από 50% την εποχή της επανάστασης.
Οι γυναίκες παρά τη θρησκευτική καταπίεση, έχουν πλέον – όπως και σε όλη τη Μέση Ανατολή – ευκαιρίες εκπαίδευσης πρωτοφανείς, και τις εκμεταλλεύονται. Π.χ. το 70% των αποφοίτων των θετικών και πολυτεχνικών σχολών του Ιράν είναι γυναίκες, το υψηλότερο ποσοστό στην περιοχή, ενώ οι γυναίκες αποτελούν και το ένα τέταρτο των διδασκόντων στα πανεπιστήμια.
Παρόλα αυτά η συμμετοχή των γυναικών στο Ιράν στο εργατικό δυναμικό της χώρας είναι μόλις 16%, σε απόλυτη αναντιστοιχία με την εκπαίδευση.
Το πραγματικό ΑΕΠ κατά κεφαλήν ανέβαινε σταθερά μέχρι το 2010 και η πτώση του βιοτικού επιπέδου που έχουν προκαλέσει οι αμερικανικές κυρώσεις, έχει δημιουργήσει τη ματαίωση των προσδοκιών και των φιλοδοξιών ενός όλο και πιο εγγράμματου και απολύτως διασυνδεδεμένου με τον υπόλοιπο κόσμο πληθυσμού.
Η Ισλαμική Επανάσταση παραδόξως ενδέχεται να έφερε και μια προϊούσα εκκοσμίκευση του πληθυσμού. Μια έρευνα του 2020 έδειξε πως μόλις το 32% των ερωτώμενων θεωρεί εαυτόν Σιίτη μουσουλμάνο και μόλις το 40% μουσουλμάνο. Σχεδόν 8% θεωρούν εαυτούς Ζωροάστρες (κάτι που συνδέεται με την άνοδο του Περσικού εθνικισμού), ενώ 17% αθροιστικά ταυτοποιούνται ως άθεοι / αγνωστικιστές / ανθρωπιστές και 22% άθρησκοι. (Να σημειωθεί, πάντως, πως η μεθοδολογία της έρευνας ενδέχεται να υποτιμά τον συντηρητισμό του πιο ηλικιωμένου, αγράμματου πληθυσμού της χώρας και να επιτρέπει την υπερεκπροσώπηση νεαρότερων πολιτών)

Σύμφωνα με την ίδια έρευνα πάνω από το 60% των ερωτηθέντων δεν προσεύχονται κατά τα ισλαμικά προαπαιτούμενα καθημερινά (το ποσοστό αυτό ήταν, σε έρευνα του 1975 στο προεπαναστατικό Ιράν, 6% – καθόλου – και 11% μερικές φορές).
Όσο για το χιτζάμπ, η έρευνα έδειξε τεράστιες πλειοψηφίες υπέρ της κατάργησης της υποχρεωτικότητάς του. Γνωρίζουμε, άλλωστε, χάρη σε έρευνα που δημοσιοποίησε ο Χασάν Ρουχανί, πως ήδη το 2014, σε άλλη ανεξάρτητη έρευνα, η μισή ιρανική κοινωνία ήταν αντίθετη στην υποχρεωτικότητα του χιτζάμπ. Η έρευνα – στον βαθμό που οι μεθοδολογίες είναι συγκρίσιμες – δείχνει ή πως το ποσοστό αυτό έχει διευρυνθεί ή πως ο κόσμος είναι πιο επιφυλακτικός στις απαντήσεις του σε κρατικές έρευνες. Πάντως, επιβεβαιώνει την κοινωνική τάση.

Υπάρχει μια συζήτηση στο Ιράν που ξεπερνά τους (όλο και περισσότερους) μη-μουσουλμάνους, και εμπλέκει στο μέτωπο ενάντια στην ηθική επιβολή και τους θρησκευόμενους, που έχουν κινητοποιηθεί υπέρ του δικαιώματος επιλογής του χιτζάμπ. Μετά την αλλαγή του νόμου στη Σαουδική Αραβία το 2019, το Ιράν είναι πλέον μαζί με το Αφγανιστάν, η μόνη χώρα που επιβάλλει δια νόμου τη μανδηλοφορία στις γυναίκες (και τα σορτς στους άντρες) σε μουσουλμάνες και μη.
Αξίζει να σημειώσουμε πως το Ιράν δεν είναι απλά Περσία (60-65% είναι Πέρσες ή περσικής καταγωγής στη χώρα). Συναποτελείται από πολλές εθνότητες, με μεγαλύτερες εθνοτικές μειονότητες τους Αζέρους (ο υπέρτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ είναι κατά το ήμισυ Αζέρος) και τους Κούρδους, αλλά με πολλές μικρότερες, όπως Άραβες ή Βαλούχοι. Οι μειονότητες βρέθηκαν την τελευταία δεκαετία στους δρόμους, αλλά υπάρχουν οργανώσεις σε αυτές που μετέρχονται τρομοκρατικών μεθόδων και έχουν χρηματοδοτηθεί από τη CIA.
Δεν θα πρέπει να αγνοείται, τέλος, η επιρροή της πολυπληθέστατης Ιρανικής διασποράς σε όλο τον κόσμο, αλλά ιδίως στις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Ευρώπη.

Το Ιράν βρίσκεται σε μια κατάσταση σχεδόν διαρκούς πολιτικής αναταραχής για λόγους που είναι πολιτικοί, διπλωματικοί και οικονομικοί. Η συνεχής εκδήλωση έντονων διαδηλώσεων και διαμαρτυριών την τελευταία δωδεκαετία, με αποκορύφωμα εκείνες του 2019, η νοθεία στις εκλογές, η απαγόρευση υποψηφίων και η φονική ένταση της καταστολής από την Ισλαμιστική ηγεσία, δείχνουν υπάρχει μια πορεία που αργά ή γρήγορα θα οδηγήσει σε πολιτικές ρήξεις, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Η δημογραφική και πολιτική μεταστροφή που συντελείται καθώς το Ιράν απομακρύνεται από το 1979, και η δια της τεθλασμένης εισαγωγή της Ιρανικής κοινωνίας στη νεωτερικότητα και την εκκοσμίκευση μέσω της αντιπαράθεσης με την Ισλαμιστική ηγεσία, προμηνύουν αλλαγές, που αν δεν ανακατευτούν ξένοι παράγοντες μπορεί να είναι και ομαλές.

Οι πρόσφατες βίαιες διαδηλώσεις στο Λονδίνο, και η αναθέρμανση της υποστήριξης στην οργάνωση Μουτζαχεντίν του Λαού (που εδρεύει πλέον στην Αλβανία), δείχνει πως οι ξένοι παράγοντες δεν θα μείνουν αδρανείς.

Violent thugs affiliated with Iranian MEK London-based terrorist group attack British passerby who was comeing out of #MaidaVale Mosque, then attack British police and the overwhelmed police fled the scene!@MayorofLondon deal with these thugs before they cause more harm pic.twitter.com/cFbVuKL5wn

— Iraq MidEast Updates (@IraqLiveUpdate) September 26, 2022

Ο ΜτΛ (ΜEK) είναι μια μαρξιστική-ισλαμιστική οργάνωση που συμμετείχε στην Ιρανική επανάσταση τη δεκαετία του 1960-70, αλλά έχει χάσει όμως κάθε υποστήριξη μέσα στο Ιράν (το Πράσινο Κίνημα την αποκήρυττε μετά βδελυγμίας), μετά από τρομοκρατικές δράσεις που υπολογίζεται πως έχουν στοιχήσει τη ζωή 17.000 Ιρανών, και την υποστήριξη του Ιράκ στον πόλεμο Ιράν – Ιράκ. Η οργάνωση έχει όμως πέραση στις ΗΠΑ – αφού αφαιρέθηκε από τον αμερικανικό κατάλογο των τρομοκρατικών οργανώσεων, από τη Χίλαρυ Κλίντον – όπου έχει τη στήριξη πολλών μελών του Κογκρέσου, στους οποίους το Ιράν επέβαλλε κυρώσεις για χρηματοδότηση της τρομοκρατίας. Μεταξύ της τρομοκρατικής δράση των ΜτΛ και της υποδαύλισης αποσχιστικών κινημάτων, αλλά και μέσα από την πάγια απειλή επίθεσης από τις ΗΠΑ, είναι σαφές πως οι προσπάθειες επηρεασμού των εξελίξεων στο Ιράν θα είναι συνεχείς.

Οι διαδηλώσεις προφανώς θα συνεχιστούν φθίνουσες προς το παρόν. Ήδη ο στρατός και οι Φρουροί της Επανάστασης απειλούν, ενώ μεγάλες αντισυγκεντρώσεις των συντηρητικών έχουν ξεκινήσει, συνοδευόμενες από απειλές. Αλλά δεν θα κλείσει εδώ ο κύκλος της πολιτικής σύγκρουσης, όπως δεν έχει κλείσει από το 2009, ή ίσως από το 1979. Αντίθετα, όλες οι ενδείξεις συντείνουν στη συνέχιση αυτής της εξεγερτικής απειθαρχίας και στην ένταση των εσωτερικών κοινωνικών συγκρούσεων στη χώρα. Παρόλα αυτά θα ήταν εξαιρετικά αμφίβολη η εκτίμηση περί άμεσης αποσταθεροποίησης της Ισλαμικής Δημοκρατίας: οι διαδηλώσεις είναι ετερόκλητες, δεν έχουν κοινά αποδεκτή πολιτική ηγεσία και η Ιρανική κυβέρνηση έχει τα μέσα να τις αντιμετωπίσει. Όπως παρατηρούν αναλυτές, η δολοφονία της Αμινί, δεν είναι γεγονός ανάλογο με τη δολοφονία του Μπουαζιζί στην Τυνησία που πυροδότησε την Αραβική άνοιξη. Δεν θα ήταν φρόνιμο να ποντάρει κανείς στην άμεση ανατροπή της Ισλαμικής Δημοκρατίας, παρότι η δυσαρέσκεια είναι υπαρκτή και μάλλον διευρυνόμενη…

«Οι γονείς της Μάχσα Αμίνι κατέθεσαν μήνυση κατά των αυτουργών της σύλληψης της κόρης του και τους αστυνομικούς που μίλησαν μαζί της μετά την προσαγωγή της στην αστυνομία ηθών», δήλωσε ο Σάλεχ Νικμπάχτ.

Η 22χρονη γυναίκα πέθανε ενώ βρισκόταν υπό κράτηση στις 16 Σεπτεμβρίου, τρεις ημέρες μετά την σύλληψή της και στη συνέχεια ξέσπασαν διαδηλώσεις κάτω από βίαιη καταστολή.

«Ζητήσαμε από τον επικεφαλής της εισαγγελίας και από τον ανακριτή την διεξαγωγή ενδελεχούς έρευνας για τον τρόπο με τον οποίο έγινε η σύλληψη μέχρι την μεταφορά της Μάχσα στο νοσοκομείο», εξήγησε ο δικηγόρος της οικογένειας, ο οποίος ζήτησε επίσης από τις αρχές να του παραδώσουν «όλα τα διαθέσιμα βίντεο και τις φωτογραφίες» καθ΄όλη την διάρκεια της παραμονής της Μάχσα Αμίνι στα χέρια της αστυνομίας ηθών.

Ο επικεφαλής της εισαγγελίας «υποσχέθηκε ότι η υπόθεση να τύχει λεπτομερούς διαχείρισης και ότι όλα τα αιτήματά μας θα ληφθούν υπ’ όψιν», δήλωσε ο δικηγόρος.

Ο επικεφαλής της εισαγγελίας δεσμεύθηκε επίσης ότι «ιατρική ομάδα που θα ορισθεί από την οικογένεια της Μάχσα Αμίνι θα ενημερωθεί κατά την διάρκεια της έρευνας».

Η κυβέρνηση του Ιράν προχώρησε στη διακοπή του Internet στην Τεχεράνη, σε μια προσπάθεια να αποσοβήσει τη δημοσίευση βίντεο από την εξέγερση που ξεκίνησε στους δρόμους της πρωτεύουσας μετά το θάνατο της Μοχσά Αμίνι.

Οι διαδηλώσεις, οι οποίες μετατράπηκαν σε βίαια επεισόδια, ξεκίνησαν στις 16 Σεπτεμβρίου, μετά το θάνατο της 22χρονης, κουρδικής καταγωγής, Μαχσά Αμίνι, η οποία είχε συλληφθεί από την «αστυνομία ηθών» και ξυλοκοπήθηκε άγρια αφήνοντας την τελευταία της πνοή στο νοσοκομείο. Η άτυχη νεαρή είχε ξυλοκοπηθεί επειδή φόραγε λάθος το χιτζάμπ της…

Έτσι, η κυβέρνηση του Ιράν, όπως αναφέρει ο Guardian, διέκοψε κάθε πρόσβαση στο διαδίκτυο ενώ και σε περιοχές του Κουρδιστάν, αναφέρεται πως δεν υπάρχει Internet, ώστε να μην μεταδίδονται στα social media οι σκηνές ωμής βίας που διαδραματίζονται από την αστυνομία και τους διαδηλωτές.

Δεκάδες οι νεκροί

Τουλάχιστον 31 πολίτες έχουν σκοτωθεί στο Ιράν από την έναρξη των διαδηλώσεων, που καταπνίγονται από τις δυνάμεις ασφαλείας, διαμαρτυρόμενοι για τον θάνατο της νεαρής Μαχσά Αμινί στη διάρκεια της κράτησής της από την αστυνομία ηθών στην Τεχεράνη, σύμφωνα με τη ΜΚΟ Iran Human Rights (IHR).

«Ο ιρανικός λαός βγήκε στους δρόμους για να αγωνιστεί για τα θεμελιώδη δικαιώματά του και την ανθρώπινη αξιοπρέπειά του (…) και η κυβέρνηση απαντά σε αυτές τις ειρηνικές διαδηλώσεις με σφαίρες», κατήγγειλε ο διευθυντής της ΜΚΟ Μαχμούντ Αμίρι-Μόγκανταμ σε ανακοίνωσή του που δόθηκε στη δημοσιότητα έπειτα από έξι ημέρες διαδηλώσεων.

Το γυναικείο κίνημα κατά του χιτζάμπ ανοίγει τις «πύλες της κολάσεως»

Η οργή μεγαλώνει στο Ιράν μετά το θάνατο της Μάχσα Αμίνι, μίας νεαρής γυναίκας που φόρεσε με λάθος τρόπο το χιτζάμπ και έγινε σύμβολο της βαρβαρότητας του καθεστώτος. Από το ιρανικό Κουρδιστάν μέχρι την Τεχεράνη, η οργή ξεχειλίζει, με τους σκληροπυρηνικούς εκπροσώπους του καθεστώτος να περνάνε πλέον στην αντεπίθεση, με μέτρα καταστολής και φίμωσης.

Για έκτη συνεχόμενη ημέρα, πόλεις και πανεπιστήμια βρίσκονται στο επίκεντρο μαζικών διαδηλώσεων κατά του καθεστώτος. Ο θάνατος της Mάχσα Αμίνι στις 16 Σεπτεμβρίου, μετά τη σύλληψή της από περιπολικό της «αστυνομίας ηθών», άναψε τη φλόγα της έντασης.

Η 22χρονη κοπέλα που συνελήφθη σε δρόμο της πρωτεύουσας επειδή φορούσε το χιτζάμπ με «ακατάλληλο τρόπο», έγινε σύμβολο της βαρβαρότητας και της αυθαιρεσίας του ιρανικού καθεστώτος «Γυναίκα, ζωή, ελευθερία», «Κάτω οι δικτάτορες», «Θάνατος στον Χαμενεΐ» φωνάζουν έκτοτε διαδηλωτές, στοχεύοντας το καθεστώς και τα θεμέλιά του, με αφορμή την υποχρεωτική χρήση του χιτζάμπ, δόγμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.

Οι αρχές απάντησαν με ακόμη περισσότερη καταστολή και οι συγκρούσεις έγιναν βίαιες, με τους διαδηλωτές να μην διστάζουν να αντεπιτεθούν κατά της αστυνομίας ή να επιτεθούν σε περιπολικά και αστυνομικά τμήματα. Όπως μετέδωσαν τα ιρανικά πρακτορεία ειδήσεων σήμερα (22/9), επτά διαδηλωτές και τέσσερα μέλη των δυνάμεων ασφαλείας έχουν σκοτωθεί μέχρι στιγμής.

Φρουροί της Επανάστασης

Μέσα στο κλίμα αυτό, οι πανίσχυροι Φρουροί της Επανάστασης ζήτησαν από τις δικαστικές αρχές να συλλαμβάνουν «όσους διαδίδουν ψευδείς ειδήσεις και φήμες» σε σχέση με την Μάχσα Αμίνι σε ανακοίνωσή τους που εκδόθηκε σήμερα (22/9) Στην ανακοίνωσή τους εξέφρασαν τη συμπαράστασή τους στην οικογένεια και τους συγγενείς της 22χρονης κοπέλας.

«Ζητήσαμε από το δικαστικό σώμα να εντοπίσει όσους διαδίδουν ψευδείς ειδήσεις και φήμες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καθώς και στο δρόμο και που θέτουν σε κίνδυνο την ψυχολογική ασφάλεια της κοινωνίας και να τους αντιμετωπίσει αποφασιστικά», τόνισαν οι Φρουροί οι οποίοι κατέστειλαν διαδηλώσεις στο παρελθόν. «Η βούληση του ιρανικού λαού είναι η εξής: μην λυπάστε τους εγκληματίες», ανέφερε στο ίδιο μήκος κύματος, κύριο άρθρο στην σκληροπυρηνική εφημερίδα Kayhan.

Οι διαδηλώσεις για τον θάνατο της Αμίνι είναι οι μεγαλύτερες στην Ισλαμική Δημοκρατία από το 2019. Οι περισσότερες σημειώνονται στα βορειοδυτικά του Ιράν, όπου κατοικούν κατά κύριο λόγο Κούρδοι, αλλά έχουν εξαπλωθεί επίσης στην πρωτεύουσα και σε τουλάχιστον 50 πόλεις και κωμοπόλεις σε όλη τη χώρα, με την αστυνομία να χρησιμοποιεί βία για να διαλύσει τους διαδηλωτές.

Ένα μέλος μιας ιρανικής φιλοκυβερνητικής παραστρατιωτικής οργάνωσης, του Basij, μαχαιρώθηκε μέχρι θανάτου στη βορειοανατολική πόλη Mασάντ την Τετάρτη, ανέφεραν δύο ημιεπίσημα ιρανικά πρακτορεία ειδήσεων, γεγονός που προκαλεί φόβους νέας ανάφλεξης. Το πρακτορείο Tasnim ανέφερε επίσης ότι ένα άλλο μέλος της οργάνωσης δέχθηκε θανάσιμα πυρά την Τετάρτη στην πόλη Καζβίν από «ταραχοποιούς και συμμορίες». Στα βορειοανατολικά, οι διαδηλωτές φώναζαν «Θα πεθάνουμε, θα πεθάνουμε, αλλά θα πάρουμε πίσω το Ιράν» κοντά σε ένα αστυνομικό τμήμα που πυρπολήθηκε

Το αίτημα για προσωπικές ελευθερίες

Ο θάνατος της Aμίνι έχει αναζωπυρώσει την οργή για ζητήματα όπως οι περιορισμοί στις προσωπικές ελευθερίες στο Ιράν, των αυστηρών μέτρων ενδυμασίας για τις γυναίκες και μιας οικονομίας που βυθίζεται από τις κυρώσεις. Οι αρχές φοβούνται μια αναβίωση των διαδηλώσεων του 2019 που ξέσπασαν για τις αυξήσεις της τιμής της βενζίνης, τις πιο αιματηρές στην ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Το Reuters ανέφερε ότι 1.500 σκοτώθηκαν την περίοδο εκείνη.

Οι διαδηλωτές αυτή την εβδομάδα εξέφρασαν επίσης οργή για τον Ανώτατο Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. «Μοτζτάμπα, μακάρι να πεθάνεις και να μην γίνεις Ανώτατος Ηγέτης», εθεάθη να φωνάζει διαδηλωτής στην Τεχεράνη, αναφερόμενος στον γιο του Χαμενεΐ, ο οποίος ορισμένοι πιστεύουν ότι θα μπορούσε να διαδεχθεί τον πατέρα του στην κορυφή του πολιτικού κατεστημένου του Ιράν. Το Reuters δεν μπόρεσε να επαληθεύσει το βίντεο.

Η κουρδική οργάνωσης για τα δικαιώματα Hengaw, ανέφερε ότι ο αριθμός των νεκρών στις κουρδικές περιοχές έχει φθάσει τους 15. Ιρανοί αξιωματούχοι αρνήθηκαν ότι οι δυνάμεις ασφαλείας σκότωσαν διαδηλωτές, υπονοώντας ότι μπορεί να πυροβολήθηκαν από ένοπλους αντιφρονούντες και επιτείνοντας το κλίμα χάους.

Καθώς οι διαδηλώσεις δεν δείχνουν κανένα σημάδι χαλάρωσης, οι αρχές περιόρισαν την πρόσβαση στο Διαδίκτυο. Η Αμίνι συνεληφθη ενω βρισκόταν σε οικογενειακό ταξίδι στην Τεχεράνη. Αυτόπτες μάρτυρες και συγγενείς κατηγορούν τους αστυνομικούς ότι την ξυλοκόπησαν άγρια, χτυπώντας την πολλές φορές στο κεφάλι.

Αργότερα κατέρρευσε και μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο σε κώμα. Στις 16 Σεπτεμβρίου, τρεις μέρες αργότερα, πέθανε. Οι ιρανικές αρχές ισχυρίζονται ότι υπέστη θανατηφόρο καρδιακό επεισόδιο. Η οικογένειά της λέει ότι ήταν απολύτως υγιής. Το τραγικό περιστατικό επανάφερε βίαια στο προσκήνιο τους ισλαμικούς ενδυματολογικούς κώδικες και την αστυνομική αυθαιρεσία στο Ιράν.

Η σημασία του χιτζάμπ στην ιρανική κοινωνία

Από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, ήταν υποχρεωτικό για τις γυναίκες να φορούν χιτζάμπ στο Ιράν. Η κυβέρνηση βασίζεται σε μέρη του Κορανίου, το ιερό βιβλίο του Ισλάμ και τα Χαντίθ (ρητά του Προφήτη Μωάμεθ) για να δικαιολογήσει την πολιτική της, αν και η μουσουλμανική θρησκευτική γραφή δεν είναι απολύτως σαφής σχετικά με το αν οι γυναίκες πρέπει να καλύπτονται.

Οι ισλαμικοί ενδυματολογικοί κώδικες επιβάλλονται αυστηρά από την «αστυνομία ηθών» της χώρας, η οποία περιφέρεται στους δρόμους με φορτηγά συλλαμβάνοντας άτομα που έχουν «ακατάλληλα» ρούχα. Είναι γνωστές ως gasht-e ershad (περιπολίες καθοδήγησης). Παρά την απειλή σύλληψης, εκατομμύρια Ιρανές γυναίκες αντιτίθενται στο χιτζάμπ, φορώντας το χαλαρά γύρω από το κεφάλι τους και συχνά αφήνοντας τη μαντίλα να πέσει στους ώμους τους.

Η αντίσταση στο υποχρεωτικό χιτζάμπ ήταν σχεδόν άμεση. Αφού ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν Αγιατολάχ Χομεϊνί είπε ότι οι γυναίκες πρέπει να τηρούν τους ισλαμικούς ενδυματολογικούς κώδικες το 1979, υπήρξαν έντονες διαμαρτυρίες, με αποτέλεσμα η κυβέρνηση να διευκρινίσει ότι τα σχόλιά του Χομεϊνί ήταν απλώς μια σύσταση. Έγινε νόμος το 1983. Οι διαμαρτυρίες κατά του χιτζάμπ συνεχίστηκαν σποραδικά έκτοτε, με αποκορύφωμα τις γυναίκες να καίνε τις μαντίλες τους και να χορεύουν στις διαδηλώσεις των τελευταίων ημερών.

«Σύμβολο καταπίεσης»

Πριν από την επανάσταση, όταν το Ιράν διοικούνταν από τον κοσμικό βασιλιά Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί, πολλές Ιρανές φορούσαν το χιτζάμπ. Το έκαναν για διάφορους λόγους, είτε λόγω παράδοσης, ταυτότητας, θρησκευτικής έκφρασης ή οικογενειακής πίεσης. Ωστόσο, σύμφωνα με την Ιρανή ποιήτρια και δημοσιογράφο Aσιέχ Αμίνι, το κύριο πρόβλημα σήμερα είναι ότι οι γυναίκες αναγκάζονται να καλύπτονται, επισημαίνοντας ότι μπορούν να μαστιγωθούν ή να φυλακιστούν επειδή αψηφούν τους ισλαμικούς ενδυματολογικούς κώδικες.

«Δυστυχώς, αυτό έχει οδηγήσει πολλούς ανθρώπους να το μισούν», είπε στο Euronews. «Οι γυναίκες βιώνουν μεγάλη καταπίεση. Δεν αντέχουν αυτή την κυριαρχία και διεκδικούν δικαιώματα. Η αστυνομία λέει ότι είναι εκεί για να συμβουλεύσει» πρόσθεσε. «Αλλά, στην πραγματικότητα, κάθε μέρα, σε όλες τις πόλεις του Ιράν, ελέγχουν το σώμα των γυναικών, το ντύσιμό τους, τα πάντα». «Το χιτζάμπ είναι σύμβολο αυτής της καταπίεσης».

Η Aμίνι, η οποία συνελήφθη επίσης κάποτε από την «αστυνομία ηθών» είπε ότι οι διαδηλώσεις που συγκλονίζουν αυτή τη στιγμή το Ιράν αφορούν πολύ περισσότερα από τους κώδικες ενδυμασίας. «Οι απαιτήσεις των ανθρώπων δεν περιορίζονται στο χιτζάμπ», είπε. «Θέλουν ελευθερία. Θέλουν δημοκρατία. Θέλουν να είναι ελεύθεροι από αυτή την Ισλαμική Δημοκρατία».

Ο θάνατος της Μάχσα Αμίνι έχει επαναφέρει στο προσκήνιο ζητήματα όπως οι προσωπικές ελευθερίες στην Ισλαμική Δημοκρατία και η οικονομία που καταρρέει απο τις πολυετείς κυρώσεις. Σύμφωνα με έναν Ιρανό ακτιβιστή, ο οποίος θέλησε να διατηρήσει την ανωνυμία του, ένα άλλο ζήτημα είναι ότι οι αρχές δεν σέβονται τις διαφορετικές μορφές ενδυμασίας που φορούν οι διάφορες εθνικές και θρησκευτικές ομάδες του Ιράν.

Αντίθετα, η κυβέρνηση προσπαθεί να προωθήσει το μαύρο τσαντόρ, ένα μεγάλο κομμάτι ύφασμα, που αφήνει ακάλυπτο μόνο το πρόσωπο. «Η ισλαμική κυβέρνηση δεν εγκρίνει καν τους άλλους τύπους χιτζάμπ και παραδοσιακών ενδυμάτων σε άλλες εθνοτικές ομάδες», είπε. «Καταπιέζουν ακόμη και εκείνους τους ανθρώπους που στην πραγματικότητα ασκούν τη θρησκεία τους».

Το Ιράν είναι μια μικτή κοινωνία, που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων Πέρσες, Κούρδους, Άραβες, και Τουρκμένους. Κάθε εθνοτική ομάδα έχει τα δικά της παραδοσιακά ρούχα και φοράει το χιτζάμπ με διαφορετικούς τρόπους, αλλάζοντας χρώματα, μοτίβα και στυλ. «Είναι πραγματικά δύσκολο να μιλήσουμε για το χιτζάμπ αυτή τη στιγμή», λέει η Αμίνι.