Νίκος Γιαννόπουλος

Τα στατιστικά άλλωστε είναι δεδομένα: Τα ποσοστά της “μαύρης” εργασίας στην Ελλάδα ανέρχονται σε 20 με 25%. Σε διάφορες στατιστικές που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, έχει δηλωθεί ότι 1 ένας στους έχει λάβει “μαύρη” αμοιβή για εργασία εστω μία φορά μέσα στον εργασιακό του βίο.

Στη νέα εποχή της διαδικτυακής εργασίας, η τάση αυτή φαίνεται ότι όχι μόνο δεν περιορίζεται αλλά συνεχίζεται να ενισχύεται καθώς τα μέσα αντιμετώπισης που διαθέτει το κράτος παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένα.

Τα δεδομένα από την παρατηρήση μάς οδηγούν σε μερικά πολύ βασικά συμπεράσματα.

Πολλές από τις online δουλειές στις οποίες αρέσκονται οι νέοι και οι νέες είναι μικρές, περιστασιακές και διασυνοριακές. Δεν μπορούν να ελεγχθούν εύκολα φορολογικά.

Για αρκετούς και αρκετές οι οποίοι δουλεύουν με το καθεστώς του freelancer υποκρύπτεται εξαρτημένη εργασία. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα γι’ αυτό είναι οι πάσης φύσεως διανομείς, όπως έχουμε πει και άλλες φορές από το Libre.

Οι περιπτώσεις αυτές είναι καθημερινές και βρίσκονται δίπλα μας, το ξέρουμε όλοι.

Και στην Ευρώπη όμως η κατάσταση δεν είναι καλύτερη. Σχετικά πρόσφατη έρευνα της Joint Research Centre έδειξε ότι 1 στους 10 Ευρωπαίους έχει εργαστεί σε digital platform έστω και μία φορά.

Η ΙLO  από την πλευρά της κατέδειξε ότι οi freelancers δουλεύουν χωρίς σταθερή σύμβαση και λειτουργούν εκτός εθνικώς ελεγκτικών μηχανισμών με ότι αυτό συνεπάγεται για την ποιότητα της θέσης εργασίας. 

Αλλωστε πλατφόρμες όπως η Upwork έχουν δεκάδες εκατομμύρια χρήστες παγκοσμίως, όχι μόνο στην Ευρώπη.

Πίσω στην Ελλάδα η ΑΔΑΕ έχει διαγνώσει το πρόβλημα. Γνωρίζει, ας πούμε, ότι καταγράφεται αύξηση των διασυνοριακών ψηφιακών ανταλλαγών και την ίδια ώρα αναγνωρίζει δυσκολία στην προσπάθεια ελέγχου εισοδημάτων από πλατφόρμες.

Παράλληλα, τα εισοδήματα από το εξωτερικό δηλώνονται, στην καλύτερη περίπτωση, αποσπασματικά ενώ έχει γίνει σαφές ότι μεγάλο ποσοστό των freelanance δηλώνει πολύ χαμηλά εισοδήματα σε σχέση με τον όγκο εργασίας που αναλαμβάνει.

Τελικό συμπέρασμα; Η φύση αυτού του είδους της εργασίας καθιστά δύσκολη τη φορολογική παρακολούθηση και καταγραφή της.

Τουτέστιν ότι η «μαύρη εργασία» δεν εξαφανίστηκε· απλώς μετακόμισε στο διαδίκτυο. Σε πλατφόρμες, εφαρμογές και ψηφιακά marketplaces, χιλιάδες άνθρωποι εργάζονται χωρίς συμβάσεις, χωρίς ασφάλιση και συχνά χωρίς καμία καταγραφή.

Η οικονομία της ευελιξίας υπόσχεται ελευθερία, όμως συχνά κρύβει μια νέα μορφή αόρατης εργασίας. Όσο οι θεσμοί δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν την ταχύτητα της ψηφιακής αγοράς, η πραγματική έκταση του φαινομένου θα παραμένει άγνωστη.

Το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσοι ακριβώς δουλεύουν μ’ αυτόν τον τρόπο και για ποιους εργοδότες, αλλά και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη να τους προστατεύσει.

Σε κάθε περίπτωση αν η εργασία γίνεται “αόρατη”, κινδυνεύουν να γίνουν αόρατα και τα δικαιώματα εκείνων που την παράγουν. 

Ο Γιάννης Οικονόμου είπε ότι «δεν υπάρχουν εργαζόμενοι που να πληρώνονται με “μαύρα” στη Νέα Δημοκρατία». Στη συνέχεια, υποστήριξε ότι «οι αποφάσεις της Δικαιοσύνης είναι αποφάσεις που θα γίνουν σεβαστές. Δεν το ξέρω το θέμα σε βάθος. Μπορείτε να απευθυνθείτε και στη Νέα Δημοκρατία, στη Γενική της Διεύθυνση, για αναλυτικότερες πληροφορίες. Διάβασα το ρεπορτάζ. Προφανώς, οι αποφάσεις των δικαστηρίων θα γίνουν σεβαστές».

Ωστόσο, η απόφαση του Εφετείου Αθηνών, το οποίο έκανε δεκτή εν μέρει την αγωγή των εργαζομένων και ρητά αποδέχεται ότι παρά τις συμβάσεις εθελοντισμού που παρανόμως είχε καταρτίσει η Νέα Δημοκρατία με τις εργαζόμενες, αλλά και την αδήλωτη εργασία, η πραγματική τους σχέση εργασίας είναι αυτή της εξαρτημένης σχέσης εργασίας αορίστου χρόνου. Και πάντα σύμφωνα με την απόφαση, οι εργαζόμενες αυτές μπορούν πλέον να διεκδικήσουν την καταβολή της αποζημίωσης απόλυσής τους.

Στο παρακάτω απόσπασμα της δικαστικής απόφασης, ο Γιάννης Οικονόμου μπορεί να ενημερωθεί για τις εργαζόμενες που επί χρόνια πληρώνονταν με μαύρα από τη ΝΔ.

ΣΥΡΙΖΑ: Γνώριζε ο Μητσοτάκης για την παράνομη απόλυση 15 εργαζόμενων της ΝΔ;

«Τόσο καιρό ξέραμε για τα απλήρωτα δάνεια της ΝΔ και των υπουργών της, τώρα μάθαμε και για την μαύρη εργασία στα κομματικά της γραφεία» σχολίασε ο ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ μετά από την αποκάλυψη της «Αυγής».

Όπως ανέφερε η αξιωματική αντιπολίτευση, «η καταδίκη της ΝΔ στο Εφετείο για συνθήκες εργασιακής γαλέρας στα κομματικά της γραφεία και η υποχρέωση καταβολής αποζημιώσεων είναι κόλαφος. Αποδεικνύει ότι ο εργασιακός μεσαίωνας ήταν ο κανόνας για την ΝΔ , προτού τον νομοθετήσει με τον νόμο Χατζηδάκη».

Ο ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ υπογράμμισε ότι «η σημερινή αποκάλυψη της Αυγής για μαύρη εργασία 15 εργαζόμενων σε γραφεία της ΝΔ με αμοιβή 250 ευρώ, από το 2009 έως το 2016 και για παράνομη απόλυσή τους το 2016, επειδή τόλμησαν να διεκδικήσουν τα δεδουλευμένα τους, αποδεικνύουν πώς αντιμετωπίζει διαχρονικά τους εργαζόμενους η ΝΔ, ακόμη του ίδιου του κόμματός της.

Αλήθεια, εκείνοι που δεν τηρούν την εργασιακή νομοθεσία στο ίδιο τους το κόμμα, μπορούν να πείσουν κανέναν ότι ελέγχουν την εργοδοτική αυθαιρεσία σε μια ολόκληρη αγορά;».

«Ο κ. Μητσοτάκης που ανέλαβε την ηγεσία της ΝΔ τον Ιανουάριο του 2016 γνώριζε για την παράνομη απόλυση 15 εργαζόμενων από την ΝΔ; Ο τότε διευθυντής της ΝΔ κ. Παπαθανάσης γνώριζε; Ποιος έδωσε την εντολή για τις παράνομες απολύσεις;» διερωτήθηκε ο ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ.

«Υπάρχει ο πειρασμός του νέου να συμμετέχει κι αυτός συχνά, όχι πάντα, οικειοθελώς σε σχήματα μαύρης εργασίας ή μερικώς ασφαλισμένης εργασίας. Όταν είσαι 22 ετών ο πειρασμός είναι να δεις πόσα χρήματα θα μπουν στην τσέπη σου εκείνη τη στιγμή», δήλωσε μεταξύ άλλων ανερυθρίαστος ο Κυριάκος Μητσοτάκης στο πλαίσιο σε συζήτηση που είχε με νέες και νέους, στο πλαίσιο της παρουσίασης του Ταμείου Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης.

Mε λίγα λόγια η αντίληψη που έχει ο επικεφαλής της κυβέρνησης για την ανασφάλιστη εργασία – την οποία θεσμικά είναι επιφορτισμένος να καταπολεμήσει – είναι εκείνη μιας ιδιότυπης συμφωνίας ανάμεσα σε εργοδότη και εργαζόμενο, όπου ελεύθερη επιλογή του τελευταίου είναι η ανασφάλιστη εργασία.

Είναι άλλωστε μια ερμηνεία που είχε δώσει πριν την εκλογή του στην πρωθυπουργία, όταν πλάσαρε ως λύση την ιδιωτική ασφάλιση και το μοντέλο Πινοσέτ.

Δείτε το σχετικό βίντεο από το 31:20 και μετά: