Μιλούσαμε για διάφορα θέματα, κυρίως για λογοτεχνία και κινηματογράφο. Και κάθε φορά αναρωτιόμουν γιατί η Λιουντμίλα (Λιούντα) απέφευγε να μιλάει για τους δύο μήνες που πέρασε, κάτω από ανελέητους ρωσικούς βομβαρδισμούς, στον ένατο όροφο της πολυτοκίας της στη Μαριούπολη, κοντά στο εργοστάσιο Azovstal. Αλλά ούτε κι εγώ τη ρωτούσα, σκεπτόμενη πως ίσως μια τέτοια αναδρομή θα την αναστάτωνε- και δεν το ήθελα. Φοβόμουν πως θα ήταν και για εμένα τρομακτικό να ακούσω την αλήθεια για το απόλυτο κακό και το μίσος, για την απελπισία και το χάος.

Ώσπου, μια μέρα, εντελώς αυθόρμητα, αρχίσαμε να μιλάμε για όλα αυτά που πέρασε, για την καθημερινότητα της ίδιας και της κόρης της, των γειτόνων και των συγκάτοικων της κάτω από τα ερείπια της Μαριούπολης. Ηχογράφησα τη συζήτηση με την άδεια της.

«Δεν συνηθίζω να μιλάω για τον πόλεμο μόνο και μόνο επειδή δεν θέλω να θυμάμαι. Είναι καλό να τα λέμε, αλλά, πιστεύω, πως είναι άδικος ο κόπος. Όσοι πιστεύουν φανατικά στο “δίκαιο αυτού του πολέμου”, δεν θα πιστέψουν στην ιστορία μου, αν και η δική μου ιστορία δεν είναι η χειρότερή από αυτά που έχουν συμβεί και συμβαίνουν στην Ουκρανία εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο. Αλλά και όσοι μας συμπονούν (τους Ουκρανούς), γιατί να τους στεναχωρώ περισσότερο; Έπειτα από τα όσα ζήσαμε, όλα τα προβλήματα στην ειρηνική ζωή φαίνονται ασήμαντα», μού είπε.

-Και πώς επιζητήσατε τελικά; Σταματήσατε να φοβάστε; Καταλαβαίνω ότι στα βάσανα μπορείς να στραφείς στον Θεό. Όπως ο Χριστός. Ωστόσο, πώς επιβίωσες κάτω από τους βομβαρδισμούς;

-Φοβηθήκαμε. Αλλά όλος ο φόβος αναπέμφθηκε προς τον Θεό διά της προσευχής. Δεν υπήρχαν εκρήξεις θυμού, υστερίας, μόνο λίγα ταπεινά κλάματα, ώσπου και τα δάκρυα κάποια στιγμή τελείωσαν. Είναι πολύ απλό. Συνειδητοποιείς ότι είσαι πραγματικά ένα μικρό μυρμήγκι που ήρθε στην επιφάνεια της γης, για να μαζέψει κόκκους άμμου και λεπίδες από χόρτα και δεν ξέρει τι θα του συμβεί σε ένα δευτερόλεπτο, αλλά πιστεύει, ότι στο τέλος θα τελειώσει το χτίσιμο του παλατιού του μαζί με όλα τα αλλά μυρμήγκια. Αν όχι εσύ, ίσως οι άλλοι που θα επιβιώσουν…

– Προσευχόσουν τακτικά;

– Ναι. Το είχα πάρει απόφαση: «Όλα θα γίνουν, όπως θα αποφασίσει Εκείνος!». Και έτσι κάπως ηρέμησα. Κάτω από τους αδιάκοπους βομβαρδισμούς, κάποια στιγμή μετατρέπεσαι σε γονυπετή προσκυνήτρια, σερνόμενη στην παραμορφωμένη από εκρήξεις γη, και προσευχόμενη στον Κύριο για σωτηρία, παραδίνοντας ταυτόχρονα τον πιθανό θάνατό στην κρίση Του, το τέλος της ζωής σου, το γεγονός ότι πιθανόν να φύγεις…

– Ο λαός της Μαριούπολης είναι πιστός λαός;

– Μετά την 24η Φεβρουαρίου εξαφανίστηκαν στην Ουκρανία οι άθεοι. Όλοι προσευχόντουσαν. Ο καθένας όπως μπορούσε, με τα δικά του λόγια.

– Πιστεύεις, λοιπόν, ότι ο Θεός σε έσωσε, εσένα και την κόρη σου;

– Ναι, έτσι πιστεύω. Στη γειτονία του Αζοβστάλ, το σίγουρο ήταν ότι θα καταστραφούμε, αλλά ο συνοικισμός μας με 9όροφες πολυκατοικίες στάθηκε τυχερός. Μόνο μια πολυκατοικία καταστράφηκε από άμεσο χτύπημα. Σε εκείνο το σπίτι, ο 6ος, ο 7ος και ο 8ος όροφος κάηκαν. Σε κάποιες άλλες πολυκατοικίες τα τζάμια και τα μπαλκόνια ήταν σπασμένα και χαλασμένα…

Η καθημερινότητα κάτω από τα πυρά

– Χωρίς νερό, φως, ζέστη για δύο μήνες, πώς αντέξατε;

– Σκεφτόμασταν πρώτα απ’ όλα πώς να βρούμε τροφή, τι να μαγειρέψουμε. Αλλά το κύριο μέλημα ήταν το πού θα βρούμε νερό. Όταν έπεφτε χιόνι και μετά έλιωνε, μαζεύαμε το νερό που έρεε από τη στέγη. Έκρυβα από την κόρη μου, ότι πίνουμε λιωμένο νερό, φοβόμουν ότι θα αρνηθεί να το πιει και θα πάθει αφυδάτωση. Κάθε μέρα καθαρίζαμε μαζί το διαμέρισμά μας, προσπαθώντας να το διατηρήσουμε σε κάποια τάξη και καθαρό. Πηγαίναμε στην τουαλέτα με σακούλες. Η συνήθειά μας να μην πετάμε τις πλαστικές σακούλες του σούπερ μάρκετ, έσωσε την αξιοπρέπειά μας. Μετά τις κατέβαζα κάτω, φυσικά.

Επιπλέον, κάθε μέρα κατεβαίναμε και ανεβαίναμε στην κοινή φωτιά της αυλής, για διάφορους λόγους, αλλά μερικές φορές απλώς για να ζεσταθούμε.

Κοιμόμασταν με παλτό και σκουφάκια. Είχαμε ζεστά άλλα πλεκτά σκουφάκια για την ημέρα, ένα άλλο που φορούσα εγώ στη φωτιά, στην αυλή όπου μαγείρευα, και άλλα για τη νύχτα για ύπνο- τα πιο καθαρά. Τα σκουφάκια, που κάλυπταν το κεφάλι και το μέτωπο με κάποιο μαγικό τρόπο, μας προφύλαγαν όχι μόνο από το κρύο, αλλά και από τις κακές σκέψεις που θα μας βύθιζαν στην κόλαση του φόβου, ώστε να μην υποκύψουμε σε απόγνωση. Περίεργο βέβαια… Κι όμως, τα σκουφάκια κράτησαν το κεφάλι μας ψηλά και το μυαλό καθαρό.

– Κάποιοι έδιωχναν τον φόβο του θανάτου με το αλκοόλ, μαθαίναμε…

– Στην αρχή του πολέμου, το αλκοόλ βοηθούσε πολύ κόσμο. Κάποιοι, άντρες και γυναίκες επίσης, τα πρωινά έπιναν βότκα, αντί τον συνηθισμένο καφέ ή τσάι. Υπήρχε πολύ αλκοόλ και λιγότερα τσιγάρα… Όλοι μιλούσαν μόνο για τσιγάρα. Τα τσιγάρα έγιναν σκοπός ζωής. Ευτυχώς, δεν καπνίζω, γιατί η αξία του κάθε τσιγάρου ήταν σαν του χρυσού. Αλλά, παραδόξως, τσιγάρα έβρισκαν πάντα, ενώ φαγητό όχι. Ούτε ψωμί, ούτε δημητριακά, ούτε κονσέρβες, ούτε μπισκότα… Τίποτα!

– Ο κόσμος μεθούσε για να ξεχαστεί… Υπήρχε επιθετικότητα; Καβγάδες, συμπλοκές μεταξύ μεθυσμένων;

– Μόνο μία φορά. Μία γυναίκα με συγκάτοικο… Το ζευγάρι αγαπούσε το ποτό και ένα πρωινό έξω στη φωτιά της αυλής, η γυναίκα παραπονέθηκε: «Χθες παραλίγο θα σκοτωνόμασταν. Το κάθαρμα με χτύπησε, με αποτέλεσμα να χάσω ένα δόντι!». Ένας γείτονας αποφάσισε να τη βοηθήσει, έφερε τους άντρες από τη διπλανή πολυκατοικία για να διώξουν από το διαμέρισμά της τον συγκάτοικο που τόλμησε να σηκώσει χέρι εναντίον γυναίκας. Ενδιαφέρθηκαν -ακούσαμε- πολλοί συμπολίτες γι’ αυτό το οικογενειακό δράμα που παιζόταν μπροστά σε όλους μας- λες και εξελισσόταν εσκεμμένα για να αποσπάσει με κάποιον τρόπο την προσοχή των γειτόνων από την κοινή θλίψη. Πράγματι, εκείνη τη στιγμή το δόντι της γειτόνισσας και η προσωρινή ενασχόληση όλων με την ερωτική ζωή της, έδειχναν να αποσπούν -πρόσκαιρα έστω- την προσοχή των γειτόνων από το σπαρακτικό, γνώριμο και αναμενόμενο από στιγμή σε στιγμή, τρομερό βουητό των συχνών βομβαρδισμών. Προτού προλάβουμε να «επιλύσουμε» τα οικογενειακά προβλήματά της γειτόνισσας, άρχισαν οι βομβαρδισμοί. Για μια ακόμα φορά, όμως, από τύχη, η πολυκατοικία μας, με την αυλή της, έμεινε απείραχτη- δεν τρέξαμε ούτε καν στο υπόγειό της.

– Υπήρχαν διαμάχες και συγκρούσεις με όσους κατοίκους περίμεναν να υποδεχτούν τον στρατό του Πούτιν;

– Όχι. Όλοι είχαν μέσα τους τον φόβο και ταπεινά τον έπνιγαν. Οι Μαριουπολίτες είχαν καταλάβει ότι η μοίρα τους δεν είναι στα χέρια τους. Δεν υπήρχε ενημέρωση, το ραδιόφωνο λειτουργούσε τις πρώτες μέρες, αλλά μετά δεν υπήρχαν σήματα. Όλα τα ουκρανικά ραδιόφωνα, τα είχε μπλοκάρει η Ρωσία. Υπήρχαν ραδιοφωνικά σήματα από τη λεγόμενη “DPR” και από τη Ρωσία, που έπαιζαν συνεχώς ενημερωτικά δελτία, στα οποία οι Τσετσένοι με βαριά καυκάσια προφορά φώναζαν απειλητικά: «Ουκρανοί, παραδοθείτε!». Ήταν αδύνατο να ακούω αυτή την ανοησία χωρίς ρίγη και πικρή δυσαρέσκεια.

Η ζωή γύρω από τη φωτιά

– Η φωτιά στην αυλή έκαιγε αδιάκοπα; Γύρω από αυτήν περιστρεφόταν η καθημερινότητά σας;

– Ήμασταν τυχεροί και εδώ. Στον πρώτο όροφο έμεινε ένα ζευγάρι ηλικιωμένων με μια κόρη και ενήλικα εγγόνια, που καθημερινά από πολύ νωρίς το πρωί άναβαν τη φωτιά για όλους. Στις οκτώ το πρωί, με την κόρη μου κατεβαίναμε κάτω για να βράσουμε νερό για το τσάι και η φωτιά έκαιγε ήδη. Τα καυσόξυλα τα ψάχναμε όλη την ημέρα στη γύρω περιοχή -όχι μακριά- και τα κουβαλούσαμε. Μαζεύαμε ο,τι βρίσκαμε και καιγόταν. Το φαγητό μαγειρευόταν με τη σειρά. Δεν ήμασταν και πολλοί, που είχαμε απομείνει στην πολυκατοικία. Στις πρώτες μέρες της εισβολής έφυγαν αρκετοί.

Το κουτάβι και οι κίσσες

«Πριν από τον πόλεμο, η κόρη μου παρακολουθούσε με τα κιάλια του πάππου της, του πατέρα μου δηλαδή, από το παράθυρο ένα κουτάβι στην αυλή μιας μονοκατοικίας απέναντί μας. Μα ήταν τόσο διασκεδαστικό, παιχνιδιάρικο, παχουλό αυτό το σκυλάκι! Το έβλεπα κι εγώ! Η κόρη μου συγκινούνταν κάθε φόρα και μού ζητούσε να πάρουμε σκύλο. Έρχονταν οι κίσσες, άρπαζαν το φαγητό από το σκυλάκι και μετά πετούσαν ψηλά. Ο μικρούλης προσπαθούσε να τις διώξει, αλλά οι κίσσες ήξεραν πώς να τον κοροϊδέψουν, είχαν καταλάβει φαίνεται, ότι δεν ήταν έμπειρος σκύλος, αλλά κουτάβι. Δεν τον φοβόντουσαν καθόλου.

Η κόρη μου δέθηκε με το κουτάβι εξ αποστάσεως, σαν να έγινε η μασκότ της. Μέχρι τις 24 Φεβρουαρίου το σκυλάκι είχε μεγαλώσει και συχνά έβγαινε έξω από τον φράχτη. Αγαπούσε όμως την αυλή του και τους ιδιοκτήτες και δεν αργούσε στη βόλτα του, γύριζε γρήγορα. Όταν στις 24 Φεβρουαρίου ξεκίνησε η εισβολή και οι βομβαρδισμοί, το σκυλάκι «μας» άρχισε να γαβγίζει συνέχεια, μέχρι που βράχνιασε η φωνή του. Έγινε πολύ νευρικό. Κάποια σκυλιά ήταν τυχερά- τα μάζεψαν ευγενικοί άνθρωποι, αλλά οι περισσότεροι κάτοικοι της Μαριούπολης έφυγαν τόσο γρήγορα, που κάτω από τους ασταμάτητους βομβαρδισμούς, ξέχασαν και τα κατοικίδιά τους. Προφανώς και οι άνθρωποι του δικού μας μικρού σκύλου, τον εγκατέλειψαν στον δρόμο για να επιβιώσει μόνος του. Η καγκελόπορτα ήταν πια κλειστή και δεν υπήρχε τίποτα από φαγητό για να τον ταΐσει κανείς. Τον βλέπαμε κάπου κάπου στους σκουπιδότοπους, αδύνατο και δυστυχισμένο. Όπως όλοι που μείναμε πίσω στη Μαριούπολη κάτω από τους βομβαρδισμούς- ήμασταν και εμείς αδέσποτοι και δυστυχισμένοι. Δεν έμαθα για την τύχη του, αν επέζησε δηλαδή. Θα ήθελα να ελπίζω ότι επέζησε, όπως επιζήσαμε κι εμείς.

– Ψωμί είχατε;

– Όχι, δεν υπήρχε. Νερό μαζεύαμε από τον δρόμο… από λακκούβες, σαν στο παραμύθι που ένα παιδάκι έπινε από λακκούβα και έγινε αρνάκι… Μετά άρχισε να λιώνει το χιόνι. Αναζητώντας υποκατάστατο ψωμιού, ψήναμε τηγανίτες. Αλεύρι, νερό ή άλμη από κονσέρβες λαχανικών, και, δόξα τω Θεώ, στην Ουκρανία τα νοικοκυριά λάτρευαν την οικιακή κονσερβοποίηση. Τηγανίτες σε άλμη γίνονταν πολύ νόστιμες! Τις έκανα και με το νερό από τη σκεπή. Συμπλήρωνα ξύδι, αλάτι, ζάχαρη και τα έψηνα στη φωτιά. Αλλά δεν έφτανε πάντα το μαγειρεμένο φαγητό στο στόμα και το στομάχι. Ένας απροσδόκητος δυνατός άνεμος θα μπορούσε να σβήσει τη φωτιά και τα πιάτα έπεφταν. Και όταν γινόταν βομβαρδισμός, όλα κροτάλιζαν και τότε για ποιες τηγανίτες να σκεφτείς; Πετούσαμε τα πάντα και τρέχαμε προς την είσοδο, περιμένοντας την ανάπαυλα.

Υπό το φως των κεριών της Λαύρας Σβιατογκόρσκ

Ήμασταν χωρίς φως τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο- ακόμη και στο κρύο του Απριλίου ήταν πολύ δύσκολο. Αλλά για τρεις εβδομάδες ζούσαμε συνεχώς υπό το φως των κεριών που μας είχαν περισσέψει από το Πάσχα του 2021, όταν είχα επισκεφτεί τη Λαύρα του Svyatogorsk, όπου αγόρασα πολλά κεριά. Δεν τα άγγιξα, τα φρόντιζα σαν «λείψανο». Αλλά πού να φανταστώ, ότι θα μας ήταν χρήσιμοι σε έναν απροσδόκητο πόλεμο;

Πηγαίναμε για ύπνο νωρίς και ξυπνούσαμε πριν από τον πρώτο «καθιερωμένο» πια βομβαρδισμό, που ξεκινούσε στις 5 το πρωί. Μια φορά, μια βόμβα έπεσε σε γειτονικό σπίτι, μονοκατοικία, και τότε η κόρη μου τρόμαξε και άρχισε να κλαίει. Καθίσαμε αρκετή ώρα στις σκάλες της οικοδομής. Δεν είχαμε καταφύγιο για βόμβες, μόνο ένα υπόγειο. Και τα υπόγεια συχνά γίνονταν ομαδικοί τάφοι… Και εκεί ποιος θα τρέξει να σε σώσει; Στην τραγική Μαριούπολη, δεν υπήρχε κανείς να σώσει τους κατοίκους. Εμείς, παρατημένοι, απλώς περιμέναμε… Εγώ και η κόρη μου δεν κατεβήκαμε στο υπόγειο ποτέ, αν και μαζί με τους γείτονές μας το μονώσαμε όσο καλύτερα μπορούσαμε.

Subbotnik

«Κάναμε εθελοντική εργασία, τα λεγόμενα από την εποχή του Λένιν Subbotnik -“Σαββατιανά.” Καθαρίζαμε από τα σκουπίδια τη μεγάλη μας αυλή, τις εισόδους της πολυκατοικίας. Γύρω από τη φωτιά πάντα υπήρχε καθαριότητα και η σχάρα ήταν καθαρή, την προσέχαμε, τη νύχτα την κρύβαμε μέσα στην οικοδομή. Αλλά στη διπλανή είσοδο της πολυκατοικίας μας, μέχρι τον πέμπτο όροφο, όλα ήταν καλυμμένα με καυσόξυλα και ό,τι μπορούσε να καεί. Μαγείρευαν εκεί, στον χώρο μεταξύ του πέμπτου και του έβδομου ορόφου. Και όλα ήταν καλυμμένα με στάχτη και σκουπίδια… Τέτοιο χάλι! Αλλά η δικιά μας είσοδός ήταν πάντα καθαρή.

Η πιο καθαρή τσαγιέρα

«Κάθε μέρα με πείσμα και μάλιστα με πίκρα έτριβα την αιθάλη από την τσαγιέρα (βραστήρα) μας. Ήταν ένα είδος διαμαρτυρίας. Η κόρη μου μού έλεγε, δεν χρειάζεται να σπαταλάμε την ενέργεια για τον βραστήρα, που σε λίγο θα είναι πάλι καλυμμένος με κάπνα από τη φωτιά. Αλλά εγώ ντρεπόμουν να βγω στη φωτιά, μπροστά σε κόσμο, με βρώμικο βραστήρα… Και μόνο, όταν τελείωσαν όλες οι πετσέτες πιάτων, που ήταν ήδη μαύρες, μόνο τότε σταμάτησα να καθαρίζω τον βραστήρα. Επίσης, θέλω να τονίσω ότι δεν υπήρχαν βρώμικα πιάτα στον νεροχύτη μας. Είχαμε σόδα και ξύδι, καθαρίζαμε και αφαιρούσαμε τη βρωμιά όσο καλύτερα μπορούσαμε…

Η δίψα που σκοτώνει

«Τα καταστήματα σταμάτησαν να λειτουργούν στη Μαριούπολη μόλις λίγες μέρες μετά την έναρξη του πολέμου. Πολλά από αυτά γρήγορα λεηλατήθηκαν. Οι άνθρωποι έσυραν τα πάντα, ακόμη και βαριά οικοδομικά υλικά, με την ελπίδα ότι θα τους φανούν… χρήσιμα. Οπότε δεν είχες πού να ψωνίσεις. Αλλά χωρίς νερό δεν γινόταν… Μια μέρα περπάτησα περίπου είκοσι λεπτά μέχρι τη βρύση. Έμεινα στην ουρά για τρεις- τέσσερις ώρες, να πάρω νερό από τη βρύση. Αρκετές φορές, οι άνθρωποι που στέκονταν σε αυτήν την ουρά δέχθηκαν πυρά, κάποιοι απ’ αυτούς σκοτωθήκαν. Πήγα προς τα εκεί χωρίς την κόρη μου. Φοβόμουν να την αφήσω, αν και ήταν μικρή, αλλά φοβόμουν και να την πάρω μαζί στη βρύση».

Νεκροί στις αυλές

«Ευτυχώς, δεν υπήρχαν νεκροί στην αυλή μας, αλλά καθημερινά μαθαίναμε για τους νεκρούς από γειτονικά σπίτια, που έθαβαν τα πτώματα τους στις αυλές- αν φυσικά υπήρχε κάποιος να τα θάψει…

Το πρωί έβγαινα στο παράθυρο, κοιτούσα τον καιρό και έβλεπα την απέναντι πολυκατοικία με τα φλεγόμενα διαμερίσματα. Είχε δεχθεί το βράδυ χτυπήματα από το ρωσικό πυροβολικό. Εκεί μέσα υπήρχαν άνθρωποι, ζωντανοί, και σε μια στιγμή έγιναν σκόνη σπίτια και άνθρωποι. Φρίκη…».

Κάτω από τους Αρειανούς

«Όταν καταλάβαμε ότι δεν είχε τέλος η συμφορά μας, ότι οι πλευρές δεν θα συμφωνούσαν σε τίποτα, και οι άνθρωποι ήταν τόσο εξαντλημένοι, ειδικά στις οικογένειες, όπου υπήρχαν άρρωστοι και ηλικιωμένοι, όπως οι γείτονές μας, τότε από απελπισία βγάλαμε το χιούμορ μπροστά, αρχίσαμε να αστειευόμαστε. Στο σπίτι μας, πολλά διαμερίσματα είχαν χαρτόνια αντί για γυαλί στα παράθυρα. Έκανε πολύ κρύο. Εκεί που υπήρχαν οι ασθενείς ήταν πιο δύσκολα. Αλλά δεν είχαν τη δύναμη να αντιδράσουν στο κρύο. Τότε, η γειτόνισσα μου, που είχε έναν ανάπηρο σύζυγο στην αγκαλιά της, αστειεύτηκε ότι αν οι Αρειανοί προσγειώνονταν ξαφνικά και μας έλεγαν ότι θα ζούσαμε πλέον υπό αυτούς, θα δέχονταν όλοι. Σιωπηλά και χωρίς κανένα συναίσθημα, καμία αντίδραση.

Οι άνθρωποι εγκαταλείφθηκαν, δεν υπήρχε ιατρική περίθαλψη, δεν υπήρχε πια αστυνομία στη Μαριούπολη. Σε άλλες πόλεις, σχεδόν όλες οι δομές και υπηρεσίες λειτουργούσαν, παρά τους βομβαρδισμούς».

– Μα, αυτός είναι ο πόλεμος…

– Ναι, είναι πόλεμος, αλλά μόνο η Μαριούπολη βρέθηκε σε τέτοια οδυνηρή κατάσταση.

– Περίμενε κανείς από τους γείτονές σου με χαρά τους Ρώσους;

– Δεν άκουσα τέτοιες κουβέντες. Το μόνο βέβαιο ήταν ότι όλοι ήλπιζαν σε διαπραγματεύσεις, και ότι οι μάχες δεν θα διεξάγονταν σε κατοικημένες περιοχές, στις αυλές.

Διασχίζοντας τον ποταμό Κάλμιο

«Η γέφυρα βομβαρδίστηκε και παραμείναμε στην αριστερή όχθη χωρίς καμία δυνατότητα για εκκένωση προς το Κίεβο. Και όμως υπήρχαν άνθρωποι που ρίσκαραν και κολύμπησαν πέρα από τον ποταμό Κάλμιο, που είναι αρκετά βαθύ και φαρδύ ποτάμι. Δεν ξέρω αν κάποιος πνίγηκε κατά τη διάβαση, αλλά οι άνθρωποι έκαναν ό,τι ήταν δυνατόν για να μην μείνουν στη Μαριούπολη».

Η φυγή

«Δύο μήνες αργότερα, ο μεγαλύτερος αδερφός μου, από το Ταγκανρόγκ, μπόρεσε να φτάσει κοντά μας. Έτσι, αναγκαστήκαμε να ακολουθήσουμε στη Ρωσία, τον αδερφό μου. Κάναμε την πρώτη μας στάση στους μακρινούς μας συγγενείς στο Νοβοαζόβσκ. Εκεί προσπαθήσαμε να πλυθούμε. Για πρώτη φορά μετά από αρκετούς μήνες νιώσαμε ξανά τη γεύση του ψωμιού».

Ταγκανρόγκ

«Καταλήξαμε στο Ταγκανρόγκ της Ρωσίας στις αρχές Μαΐου. Εκεί συνήλθαμε. Μετά τη Μαριούπολη, το Ταγκανρόγκ δεν μας έκανε καμία εντύπωση. Πριν από τον πόλεμο, η Μαριούπολή μας ήταν μια σύγχρονη ευρωπαϊκή πόλη με εξαιρετικές υποδομές, νέες συγκοινωνίες, πλατείες και μια όμορφη σύγχρονη παραλία. Στο Ταγκανρόγκ δεν υπήρχε ατμόσφαιρα πολέμου, δεν πυροβολούσαν εκεί, και δεν έπεφταν βόμβες. Αλλά όλα γύρω ήταν εντελώς ξένα, οπότε πήρα την απόφαση να πάμε πιο μακριά- στην Ελλάδα, επειδή οι συγγενείς του συζύγου μου είναι Έλληνες από το ελληνικό χωριό Μπούγκας της Ουκρανίας. Με όνειρο για την επιστροφή στο σπίτι. Ήμασταν για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Είναι μια καταπληκτική χώρα. Πολύ φιλόξενοι άνθρωποι. Όλοι όσοι συναντήσαμε εδώ υποστηρίζουν την Ουκρανία και τον αγώνα της για την ανεξαρτησία. Με την κόρη μου ασχολούμαστε πλέον ενεργά με την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας. Αυτές τις ημέρες συμπληρώνεται ένας χρόνος από την κατάληψη της Μαριούπολης. Ελπίζουμε όμως πραγματικά, ότι στο πολύ εγγύς μέλλον θα μπορέσουμε να επιστρέψουμε ξανά στην ελεύθερη ουκρανική γενέτειρά μας, τη Μαριούπολη, και η πολυκατοικία μας θα είναι εκεί να μας περιμένει».

Σοφία Προκοπίδου

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Επίσης, επισημαίνεται πως ο ρόλος του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου καθίσταται ιδιαίτερα σημαντικός σήμερα και η ενεργή εμπλοκή του στην αναζήτηση διάπραξης εγκλημάτων πολέμου στην Ουκρανία και ιδιαίτερα στη Μαριούπολη, αποτελεί προτεραιότητα για την χώρα μας.

Με την ευκαιρία της παγκόσμιας ημέρας της Διεθνούς Ποινικής Δικαιοσύνης και της 24ης επετείου της υπογραφής του Καταστατικού της Ρώμης για την δημιουργία του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, η Ελλάδα συνεχίζει να παράσχει την αμέριστη στήριξη στο έργο του (1/2)

— Υπουργείο Εξωτερικών (@GreeceMFA) July 17, 2022

Τη σχετική ανακοίνωση έκανε το δημοτικό συμβούλιο της πόλης, με ανάρτησή του στο μέσο κοινωνικής δικτύωσης Telegram, μεταδίδει το ουκρανικό ειδησεογραφικό πρακτορείο Ukrinform.

Επισημαίνεται ότι το πόσιμο νερό είναι ένα από τα πιο μεγάλα προβλήματα στην Μαριούπολη και ο κόσμος για να επιβιώσει, αντλεί νερό από λακκούβες και φρεάτια αποχέτευσης.

Όμως το νερό αυτό είναι επικίνδυνο επειδή σε όλη την πόλη είναι διάσπαρτοι οι πρόχειροι τάφοι και παντού υπάρχουν σκουπίδια. Όλα αυτά διαβρώνουν το έδαφος και το νερό, αυξάνοντας τις πιθανότητες για λοιμώξεις από μολυσματικές ασθένειες.

«Εάν σ’ αυτές τις ελλείψεις προστεθεί και η έλλειψη κατάλληλης ιατρικής περίθαλψης, η χρήση τέτοιων υγρών μπορεί να έχει θανατηφόρο κατάληξη», αναφέρεται στην ανακοίνωση του δημοτικού συμβουλίου.

Σύμφωνα με τον δήμαρχο της Μαριούπολης Βαντίμ Μποϊτσένκο, πάνω από δύο μήνες οι κατακτητές μπλοκάρουν την πρόσβαση των κατοίκων στο καθαρό πόσιμο νερό σε επαρκείς ποσότητες.

«Οι άνθρωποι αναγκάζονται να στέκονται στις ουρές ή να αναζητούν εναλλακτικές λύσεις. Μάλιστα την ποιότητα του νερού που τους διανέμεται κανείς δεν την ελέγχει. Οι κατακτητές στο κέντρο της Ευρώπης τα έκαναν έτσι που το νερό έχει μετατραπεί σε πραγματικό χρυσό», έγραψε ο Μποϊτσένκο.

Για επικείμενο ξέσπασμα χολέρας στην κατεχόμενη Μαριούπολη, λόγω της συγκέντρωσης πτωμάτων και σκουπιδιών εξαιτίας του συνεχιζόμενου πολέμου λόγω κάνει λόγο ο Guardian.

Σύμφωνα με την βρετανική εφημερίδα, η οποία επικαλείται πληροφορίες τοπικών ΜΜΕ, οι Ρώσοι αξιωματούχοι στην κατεχόμενη Μαριούπολη έκλεισαν το νότιο λιμάνι για καραντίνα λόγω πιθανής επιδημίας χολέρας, σύμφωνα με ανακοινώσεις από τις ουκρανικές Αρχές.

Ειδικότερα, ο Petro Andryushchenko, σύμβουλος του δημάρχου της Μαριούπολης, δήλωσε στην ουκρανική τηλεόραση ότι η πόλη προετοιμάζεται για μια επιδημία καθώς συσσωρεύονται νεκρά σώματα και σκουπίδια στην πόλη.

Η πιο αιματηρή μάχη του πολέμου στην Ουκρανία ολοκληρώθηκε στη Μαριούπολη την Τρίτη (17/5), πολύ μετά την εξάλειψη της ίδιας της πόλης, καθώς οι τραυματίες Ουκρανοί στρατιώτες που είχαν κρυφτεί στο Azovstal μεταφέρθηκαν σε ρωσικά εδάφη με λεωφορεία που έφεραν το ρωσικό πολεμικό έμβλημα «Z» και οι σύντροφοί τους που αντέχουν σε υπόγεια καταφύγια διατάχθηκαν να εγκαταλείψουν τον αγώνα τους.

Η απόφαση της Ουκρανίας να τερματίσει τις μάχες στο εκτεταμένο εργοστάσιο χάλυβα Azovstal έδωσε στη Μόσχα τον πλήρη έλεγχο μιας μεγάλης έκτασης της νότιας Ουκρανίας, που εκτείνεται από τα ρωσικά σύνορα μέχρι την Κριμαία, καθώς οι ρωσικές δυνάμεις φαινόταν να ενισχύουν την κυριαρχία τους σε τμήματα του νότου που κατέλαβαν μετά την εισβολή τους.

«Κατά το τελευταίο 24ωρο, 265 μαχητές κατέθεσαν τα όπλα τους και παραδόθηκαν, περιλαμβανομένων 51 σοβαρά τραυματισμένων» ανέφερε το ρωσικό υπουργείο προσθέτοντας ότι όσοι χρειάζονταν ιατρική φροντίδα μεταφέρθηκαν σε νοσοκομείο του Νοβοαζόφσκ, μιας πόλης στην ανατολική Ουκρανία.

Ukraine’s military announced the evacuation of the last of its troops from the Azovstal steelworks in Mariupol, signaling an end to the longest and bloodiest battle of Russia’s war in Ukraine so far https://t.co/B71rl2FvNQ pic.twitter.com/o99xW7a1ll

— Reuters (@Reuters) May 17, 2022

Ανταλλαγή αιχμαλώτων ζητά η Ουκρανία

Το υπουργείο δεν έκανε λόγο για ενδεχόμενη ανταλλαγή αιχμαλώτων, αντίθετα με την Ουκρανία. Η ανταλλαγή «θα πραγματοποιηθεί προκειμένου να επαναπατριστούν το ταχύτερο δυνατό αυτοί οι Ουκρανοί ήρωες» ανέφερε στο Telegram το τμήμα στρατιωτικών πληροφοριών του ουκρανικού υπουργείου Άμυνας, επιβεβαιώνοντας έμμεσα πως οι άνδρες αυτοί, που «εκπλήρωσαν» την αποστολή τους, βρίσκονται πράγματι στα χέρια των Ρώσων.

Η αντιπρόεδρος της ουκρανικής κυβέρνησης Ιρίνα Βερεστσούκ έκανε, επίσης, λόγο για ανταλλαγή, η οποία όμως θα αφορά μόνο «52 στρατιωτικούς που έχουν τραυματιστεί σοβαρά».

«Μετά τη σταθεροποίηση της κατάστασής τους, θα τους ανταλλάξουμε με Ρώσους αιχμαλώτους πολέμου», ανέφερε στο Telegram. Απαντώντας σε σχετική ερώτηση στη διάρκεια τηλεφωνικής ενημέρωσης των δημοσιογράφων, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου αρνήθηκε να πει αν αυτοί οι στρατιώτες θα θεωρηθούν αιχμάλωτοι πολέμου ή εγκληματίες πολέμου, καθώς η Μόσχα κατηγορεί πολλούς Ουκρανούς στρατιωτικούς, ιδίως εκείνους του τάγματος Αζόφ της Μαριούπολης, ότι αποτελούν «νεοναζιστικές ένοπλες συμμορίες». 

Ερωτηματικό η στάση της Μόσχας

Φωνές στη Μόσχα εκφράζουν τη διαφωνία τους ως προς το ενδεχόμενο ανταλλαγής Ουκρανών με Ρώσους στρατιωτικούς. Η Κρατική Δούμα εξετάζει την απαγόρευση μιας τέτοιας ανταλλαγής κρατουμένων, όπως δήλωσε ο πρόεδρος του σώματος, Βιάτσεσλαβ Βολοντίν. Σύμφωνα με το πρακτορείο TASS, ο ίδιος ανέφερε ότι δεν πρέπει γίνει ανταλλαγή «εγκληματιών Ναζί».

Από την πλευρά του, ο Ρώσος βουλευτής Λεονίντ Σλούτσκι, ο οποίος συμμετείχε στις συνομιλίες με το Κίεβο, ανέφερε στο κοινοβούλιο ότι οι «εγκληματίες πολέμου» του Αζόφ αξίζουν τη θανατική ποινή. «Δεν τους αξίζει να ζουν μετά τα τερατώδη εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που έχουν διαπράξει και που διαπράττουν συνεχώς εναντίον των κρατουμένων μας» είπε. 

Κρεμλίνο: Σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες η αντιμετώπιση των Ουκρανών

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε πάντως ότι οι Ουκρανοί που «παραδόθηκαν» στο εργοστάσιο χάλυβα Αζόφσταλ θα τύχουν αντιμετώπισης «σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες», κάτι που σύμφωνα με τη Μόσχα, είχε εγγυηθεί ο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Σύμφωνα με την GUR, ο υποδιευθυντής της ρωσικής προεδρικής διοίκησης Σεργκέι Κιριένκο έφθασε στην Μαριούπολη για να ετοιμάσει την παρέλαση αυτή.

«Η βασική αποστολή του αξιωματούχου του κ. Πούτιν είναι η προετοιμασία των τελετών της 9ης Μαΐου», αναφέρεται σε ανακοίνωση της GUR στο Telegram.

Η Μαριούπολη «θα γίνει κέντρο εορτασμών», σύμφωνα με την ανακοίνωση. «Οι κεντρικές οδικές αρτηρίες καθαρίζονται επειγόντως, τα συντρίμμια και τα πτώματα απομακρύνονται μαζί με τα βλήματα που δεν έχουν εκραγεί».

Οι ρώσοι τηλεθεατές θα δουν τα ρεπορτάζ για «την χαρά» των κατοίκων της Μαριούπολης που βλέπουν να φθάσουν οι Ρώσοι στην πόλη τους, αναφέρει η GUR.

Σύμφωνα με την GUR, «μεγάλης κλίμακας εκστρατεία προπαγάνδας βρίσκεται σε εξέλιξη» προς τον πληθυσμό της πόλης, που, σύμφωνα με τις ουκρανικές αρχές, πλέον ανέρχεται σε 100.000 έως 120.000 ανθρώπους από μισό εκατομμύριο πριν από τον πόλεμο.

Η Μαριούπολη βρίσκεται σχεδόν ολόκληρη υπό τον έλεγχο του ρωσικού στρατού, με την εξαίρεση του συγκροτήματος της μεταλλουργικής Azovstal, όπου παραμένουν οχυρωμένοι οι τελευταίοι ουκρανοί μαχητές υπερασπιστές της Μαριούπολης και πολίτες. Το συγκρότημα δεν έχει πλήρως καταληφθεί από τις ρωσικές δυνάμεις.

Ο δήμαρχος της Μαριούπολης Βαντίμ Μποϊτσένκο δήλωσε πριν από λίγη ώρα στην ουκρανική τηλεόραση ότι σφοδρές συγκρούσεις διεξάγονται στο Azovstal όπου παραμένουν οι τελευταίοι υπερασπιστές και λίγοι πολίτες, ενώ η επαφή με τους ουκρανούς μαχητές στην τελευταία ελεύθερη ζώνη της πόλης έχει χαθεί.

Περισσότερα από 30 παιδιά περιλαμβάνονται στους αμάχους που περιμένουν να απομακρυνθούν από το Azovstal.

«Ο εχθρός επιχειρεί να καταπνίξει την τελευταία αντίσταση των υπερασπιστών της Μαριούπολης στην περιοχή του Αζοφστάλ», είπε ο Αρεστόβιτς στο εθνικό τηλεοπτικό δίκτυο.

Η εξέλιξη αυτή αποτελεί αλλαγή τακτικής από την Πέμπτη, όταν ο Βλαντίμιρ Πούτιν κάλεσε τα στρατεύματα να αποκλείσουν την περιοχή, «ώστε να μην μπορεί να περάσει ούτε μύγα», χωρίς όμως να κάνουν επίθεση.

Η Ρωσία για πρώτη φορά σχεδιάζει να αναπτύξει πυραύλους Sarmat με πυρηνικές κεφαλές

Η Ρωσία σχεδιάζει να αναπτύξει την πρώτη στρατιωτική μονάδα που θα είναι εξοπλισμένη με τους βαλλιστικούς πυραύλους Sarmat, ικανούς να φέρουν πυρηνικές κεφαλές, το αργότερο έως το φθινόπωρο, μετέδωσε σήμερα το πρακτορείο ειδήσεων TASS επικαλούμενο τον Ντμίτρι Ρογκόζιν, τον επικεφαλής της ρωσικής διαστημικής υπηρεσίας Roscosmos.

Η μονάδα αυτή θα εδρεύει στο Ουζούρ, στην περιφέρεια Κρασνογιάρσκ, περίπου 3.000 χιλιόμετρα ανατολικά της Μόσχας, σύμφωνα με το TASS που επικαλείται συνέντευξη του Ρογκόζιν στο κρατικό τηλεοπτικό δίκτυο Rossiya 24 TV.

Επρόκειτο να ανοίξουν ανθρωπιστοί διάδρομοι από τη Μαριούπολη

Μια νέα προσπάθεια απομάκρυνσης αμάχων από τη Μαριούπολη, ένα μεγάλο μέρος της οποίας ελέγχεται από τον ρωσικό στρατό, σχεδιάζόταν να γίνει σήμερα, σύμφωνα με τις δηλώσεις που έκανε νωρίτερα η αντιπρόεδρος της ουκρανικής κυβέρνησης Ιρίνα Βερεστσούκ.

«Σήμερα, θα προσπαθήσουμε και πάλι να απομακρύνουμε γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένους», ανέφερε η Βερεστσούκ σε ανάρτησή της σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, διευκρινίζοντας ότι οι άμαχοι είχαν αρχίσει να συγκεντρώνονται κοντά σε εμπορικό κέντρο της πόλης και υπάρχουν ελπίδες ότι η απομάκρυνσή τους θα ξεκινούσε γύρω στις 12.00 (τοπική ώρα και ώρα Ελλάδας).

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι ζήτησε και πάλι χθες βράδυ μια παύση των συγκρούσεων προκειμένου να απομακρυνθούν οι άμαχοι από τις ουκρανικές πόλεις τις οποίες πολιορκούν ρωσικές δυνάμεις, ξεκινώντας από την Μαριούπολη.

Χάρκοβο: Κατέριψαν μαχητικό αεροσκάφος Su-25 και τρία ελικόπτερα MI-8, λένε οι Ρώσοι

Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε σήμερα ότι οι δυνάμεις του κατέρριψαν ένα ουκρανικό μαχητικό αεροσκάφος Su-25 και κατέστρεψαν τρία ελικόπτερα MI-8 σε αεροδρόμιο στην περιοχή του Χαρκόβου της Ουκρανίας.

Δεν υπήρξε άμεση αντίδραση από την ουκρανική πλευρά αναφορικά με τους ισχυρισμούς της Ρωσίας.

Λουχάνσκ: Δύο άμαχοι νεκροί από πλήγματα πυροβολικού

Πλήγματα πυροβολικού στην πόλη Ζολότε που βρίσκεται στην περιφέρεια Λουχάνσκ της ανατολικής Ουκρανίας προκάλεσαν σήμερα τον θάνατο δύο αμάχων και τον τραυματισμό δύο άλλων, σύμφωνα με ανάρτηση του κυβερνήτη της, Σερχίι Χαϊντάι.

Όλες οι ελεγχόμενες από την Ουκρανία πόλεις στο Λουγκάνσκ δέχονται συνεχώς σήμερα βομβαρδισμό από τις ρωσικές δυνάμεις και το σφυροκόπημα εντείνεται, δήλωσε νωρίτερα σήμερα στην τηλεόραση ο Χαϊντάι.

Ο ίδιος είπε ότι ουκρανικές δυνάμεις εγκαταλείπουν κάποιους οικισμούς για να ανασυγκροτηθούν αλλά ότι η κίνησή αυτή δεν ισοδυναμεί με σημαντικό πλήγμα.

Οδησσός: Πύραυλος έπληξε υποδομές της πόλης

Το δημοτικό συμβούλιο της Οδησσού ανέφερε ότι ένας πύραυλος έπληξε υποδομές στην πόλη, χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες.

«Η Οδησσός δέχθηκε πυραυλική επίθεση. Έχουν πληγεί υποδομές», αναφέρεται στην ανακοίνωση.

Σύμφωνα με το υπουργείο, οι ισχυρισμοί της Ουκρανίας και ορισμένων δυτικών χωρών ότι η Ρωσία απαγορεύει στους αμάχους να εγκαταλείψουν την πόλη είναι “αβάσιμοι”, μετέδωσε το πρακτορείο ειδήσεων TASS.

“Το σημείο εκκίνησης για αυτήν την ανθρωπιστική παύση θα είναι να υψώσουν λευκές σημαίες οι ουκρανικοί ένοπλοι σχηματισμοί σε όλο ή σε τμήμα του Αζοφστάλ”, ανέφερε σε ανακοίνωσή του το ρωσικό υπουργείο Άμυνας.

Το υπουργείο διαβεβαιώνει ακόμη ότι οι πολίτες που θα απομακρυνθούν θα έχουν την επιλογή να μεταφερθούν σε εδάφη υπό ουκρανικό ή ρωσικό έλεγχο, οι ουκρανοί στρατιώτες θα λάβουν καλή μεταχείριση και οι τραυματίες θα λάβουν φροντίδα.

“Αυτή η ανθρωπιστική πρωτοβουλία από την πλευρά της Ρωσικής Ομοσπονδίας ισχύει 24 ώρες το 24ωρο”, συνεχίζει το υπουργείο, διευκρινίζοντας ότι “λεωφορεία και αυτοκίνητα”, καθώς και ασθενοφόρα, είναι μόνιμα διαθέσιμα και έτοιμα “να μεταφέρουν ανθρώπους”.

Το υπουργείο ανακοίνωσε ότι έχει διαβιβάσει αυτή την πρόταση στην αντιπρόεδρο της κυβέρνησης της Ουκρανίας Ιρίνα Βερεστσούκ, στον ΟΗΕ, στον ΟΑΣΕ και στη Διεθνή Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού και ότι αυτό το μήνυμα θα μεταδίδεται κάθε 30 λεπτά “από όλα τα ραδιοφωνικά δίκτυα προς τους ουκρανικούς ένοπλους σχηματισμούς του Αζοφστάλ”.

Ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν ανακοίνωσε χθες Πέμπτη την κατάληψη, έπειτα από σχεδόν δύο μήνες σφοδρών μαχών, του στρατηγικού λιμανιού της Μαριούπολης, αν και η βιομηχανική τοποθεσία του Αζοφστάλ εξακολουθεί να βρίσκεται υπό ουκρανικό έλεγχο.

Αντί να επιτεθεί σε αυτόν τον τεράστιο, μερικώς υπόγειο χώρο, ο Πούτιν διέταξε τις ρωσικές δυνάμεις να τον πολιορκήσουν σε μια προσπάθεια να αναγκάσει τους υπερασπιστές του να παραδοθούν.

Ο απολογισμός των θυμάτων από τις μάχες στην Μαριούπολη αναμένεται να είναι εξαιρετικά βαρύς και οι καταστροφές στην πόλη τεράστιες.

«Στο χωριό Μανχούς, οι εισβολείς μπορεί να έχουν θάψει από 3.000 έως 9.000 κατοίκους της Μαριούπολης. Σε αυτό συνηγορεί η σύγκριση με δορυφορικές φωτογραφίες ενός ομαδικού τάφου στην Μπούτσα, όπου βρέθηκαν 70 σοροί. Σε φωτογραφίες της 9ης Απριλίου από την (αμερικανική ιδιωτική εταιρεία) Maxar, ο χώρος της ομαδικής ταφής στο Μανχούς είναι 20 φορές μεγαλύτερος. Οι κατακτητές έσκαβαν διαρκώς και έθαβαν πτώματα τις επόμενες ημέρες. Οι πηγές μας αναφέρουν ότι σε τέτοιους τάφους οι σοροί κείτονται σε διαφορετικά επίπεδα (στρώματα)», αναφέρει το δημοτικό συμβούλιο της Μαριούπολης στο Telegram.

Ο δήμαρχος της πολιορκημένης Μαριούπολης Βαντίμ Μποϊτσένκο συνέκρινε τα «εγκλήματα» των Ρώσων με τη σφαγή στο Μπάμπι Γιαρ κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η φωτογραφία της εν λόγω τοποθεσίας από τη Maxar, στις 19 Μαρτίου, είναι η παρακάτω:

Στις 3 Απριλίου, η λήψη της Maxar, στο ίδιο σημείο, είναι η ακόλουθη:

• «Το μεγαλύτερο έγκλημα πολέμου του 21ου αιώνα διαπράχτηκε στη Μαριούπολη. Είναι το νέο Μπάμπι Γιαρ. Τότε ο Χίτλερ σκότωσε Εβραίους, Ρομά και Σλάβους. Σήμερα ο Πούτιν εξοντώνει Ουκρανούς. Έχει ήδη σκοτώσει δεκάδες χιλιάδες αμάχους στη Μαριούπολη. Απαιτείται μια ισχυρή αντίδραση από όλον τον πολιτισμένο κόσμο. Πρέπει με κάθε τρόπο να σταματήσει αυτή η γενοκτονία», είπε ο Μποϊτσένκο.

Το δημοτικό συμβούλιο της Μαριούπολης είχε αναφέρει στα μέσα Μαρτίου ότι περίπου 5.000 άμαχοι είχαν ενταφιαστεί σε δημόσιους χώρους σε διάφορα σημεία της πόλης και στα περίχωρά της. Εκτιμά πως περισσότεροι από 22.000 άμαχοι σκοτώθηκαν από τον ρωσικό στρατό στην πολιορκημένη πόλη-λιμάνι της νότιας Ουκρανίας.

Ωστόσο όπως είπε ο Σοϊγκού, Ουκρανοί στρατιώτες υπάρχουν ακόμα μέσα στο εργοστάσιο Azovstal. Σύμφωνα με την εκτίμηση των Ρώσων, ο αριθμός τους είναι περίπου στις 2.000. Ο Σοϊγκού είπε στον Πούτιν ότι 1.478 Ουκρανοί στρατιώτες έχουν ήδη παραδοθεί στις ρωσικές δυνάμεις που έχουν περικυκλώσει το τεράστιο εργοστάσιο.

Εν τω μεταξύ, περισσότερα από 1.000 πτώματα αμάχων βρίσκονται αυτή τη στιγμή στα νεκροτομεία της περιφέρειας του Κιέβου, δήλωσε σήμερα στο Γαλλικό Πρακτορείο μια ουκρανή αξιωματούχος, ενώ το Κίεβο κατηγορεί τους Ρώσους ότι «σφαγίασαν» εκατοντάδες αμάχους στο διάστημα που κατείχαν την περιοχή, το Μάρτιο.
«Χίλια είκοσι πτώματα αμάχων, αποκλειστικά αμάχων, βρίσκονται (στα νεκροτομεία) στο σύνολο της περιφέρειας του Κιέβου», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο η αντιπρόεδρος της ουκρανικής κυβέρνησης Όλγα Στεφανίσινα στην πόλη Μποροντιάνκα, βορειοδυτικά του Κιέβου.

Μετά την αποχώρηση των ρωσικών δυνάμεων από την περιφέρεια του Κιέβου στο τέλος Μαρτίου, εκατοντάδες πτώματα αμάχων έχουν βρεθεί από τις ουκρανικές αρχές, οι οποίες κατηγορούν μαζί με τους Δυτικούς τη Ρωσία για «εγκλήματα πολέμου», κάτι που η Μόσχα διαψεύδει.