Στη συνέχεια διερωτάται αν υπάρχει η αναγκαιότητα στην Αριστερά για να λάβει τη διακυβερνητική ευθύνη ενώ τόνισε πως το μεγάλο πρόβλημα στον χώρο είναι ο ακραίος κατακερματισμός και οι «εσωκομματικοί εμφύλιοι» που υπάρχουν (π.χ. ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ).

Σχετικά με τον ΣΥΡΙΖΑ: «Υπάρχει μία κρίση ηθικής και πολιτικής. Ο κ. Κασσελάκης φαίνεται πως δεν μπορεί να βρει άλλο τρόπο να «κυβερνά» στον ΣΥΡΙΖΑ, παράγει διαρκώς εσωτερικές κρίσεις, φεύγουν κατά κύματα τα στελέχη κτλ.».

Εν συνεχεία αναφέρθηκε και στα πιθανά μοντέλα σχετικά με το μέλλον της κεντροαριστεράς τα οποία όπως είπε «δεν είναι άπειρα».

«Το πρώτο μοντέλο έχει να κάνει με το να συμφωνήσουν οι ηγεσίες των κομμάτων που θεωρούν ότι υπάρχει σύγκληση στην κοινή συγκρότηση επιτροπών και ενιαίου προγράμματος.

Το δεύτερο μοντέλο είναι να ξεπεραστούν τα κόμματα από τις δυναμικές που θα αναπτυχθούν ούτως ώστε με αυτόν τον τρόπο να διαμορφωθεί ένας νέος φορέας, κάτι το οποίο είναι επίσης εξαιρετικά δύσκολο».

«Το τρίτο μοντέλο είναι έστω ένα κόμμα στο οποίο η ηγεσία του αποφασίσει να αναλάβει πρωτοβουλίες και να αναπτύξει μία νέα δυναμική. Αυτό δεν φαίνεται να μπορεί να γίνει στον ΣΥΡΙΖΑ αλλά είναι αρκετά πιθανό να πραγματοποιηθεί στο ΠΑΣΟΚ, ενόψει και των εσωκομματικών διεργασιών που πρόκειται να πραγματοποιηθούν στο άμεσο μέλλον. Αυτή η εκδοχή, ισως δημιουργήσει δυνατότητες, αλλά προς το παρόν είμαστε πολύ μακριά από κάτι τέτοιο, ανέφερε ο κ. Μαραντζίδης.

Τέλος, σχετικά με τον ρόλο που παίζουν τα πρόσωπα και την πιθανή επανατοποθέτηση του Αλέξη Τσίπρα, ο κ. Μαραντζίδης ανέφερε:

«Σαφώς και παίζουν ρόλο τα πρόσωπα αλλά η συζήτηση για αυτά με όρους εμμονικούς, είναι μία απολίτικη συζήτηση. Κρύβει φιλοδοξίες που πολλές φορές έχουν καιροσκοπικό χαρακτήρα και στο τέλος οδηγούν στην αποτυχία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι εξελίξεις στον ΣΥΡΙΖΑ. Υπάρχει μια διαρκής κουβέντα για το ποιος θα τεθεί απέναντι από τον Μητσοτάκη για να τον κερδίσει, και ειναι λάθος».

Για τον Αλέξη Τσίπρα: «Κατά τη γνώμη μου δεν μπορώ να τον δω να επανέρχεται στο άμεσο διάστημα. Προφανώς είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο για την Κεντροαριστερά αλλά αυτό δε σημαίνει πως θα είναι αυτός που θα παίξει τον πρωταγωνιστικό ρόλο στις εξελίξεις.

Καταλήγοντας, ο κ. Μαραντζίδης ανέφερε πως Θα πρέπει πρώτα να συζητηθούν οι όροι και οι ιδέες γύρω από αυτή την πρόταση (ενοποίησης του χώρου) και μετά το πρόσωπο που θα αναλάβει να βγει μπροστά.

Μιλά επίσης για τον Ανδρέα Παπανδρέου και τον Αλέξη Τσίπρα. Ειδικά για τον τελευταίο λέει ότι «δεν άξιζε να ζήσει όλα αυτά που συνέβησαν από το καλοκαίρι και έπειτα».

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

-Κύριε Μαραντζίδη, σ’ ένα πρόσφατο άρθρο σας, γράφατε ότι στη Μεταπολίτευση «καταγραφόταν πάντα ένας δυνάμει πρωθυπουργός απέναντι στον εκάστοτε πρωθυπουργό», κάτι που δεν συμβαίνει σήμερα. Κάνατε λόγο για «πρωτοφανή ανησυχητική κατάσταση όχι μόνο για την Κεντροαριστερά αλλά για τη Δημοκρατία». Τα κόμματα έχουν ανάγκη από ηγέτες ή από ρεαλιστικά και πειστικά προγράμματα; Μήπως, είναι λάθος η ανάλυση της ανάγκης να βρεθεί ένας ηγέτης;

Απαιτούνται και  τα δύο. Οι ηγέτες δεν είναι απλές μηχανές, μαγνητόφωνα που θα λέγαμε παλιά, που αναπαράγουν φωναχτά τις πολιτικές του κόμματος. Οι ηγέτες δεν είναι μόνο επικοινωνία. Ειδικά στα κόμματα εξουσίας καθοδηγούν και εμπνέουν, εκφράζουν τις αξίες του πολιτικού τους χώρου και αναλαμβάνουν πολλές φορές να πάρουν τις δύσκολες αποφάσεις είτε είναι εντός είτε είναι εκτός κυβέρνησης. Άρα η έλλειψη ηγετικών προσόντων δεν είναι απλώς ένα μειονέκτημα, που μπορεί να καλυφθεί από συλλογικές διεργασίες. Σε ένα κόμμα εξουσίας, ο ρόλος του ηγέτη είναι εξαιρετικά κρίσιμος.

-Αναφερθήκατε επίσης στους Ανδρέα Παπανδρέου και Αλέξη Τσίπρα. Και γράψατε ότι ξεχώρισαν γιατί «εξέφρασαν ένα εναλλακτικό ριζοσπαστικό σχέδιο διακυβέρνησης». Ας αφήσουμε τον Ανδρέα Παπανδρέου, αλλά το σχέδιο που οδήγησε τον κ. Τσίπρα στην εξουσία ήταν το «αντιμνημόνιο». Όχι κάποιο πρόγραμμα για το πως θα φύγει η Ελλάδα από τη χρεωκοπία, αλλά ένα «σχέδιο» που  ασκούσε κριτική εκτός ορίων στους πολιτικούς αντιπάλους. Και μετά μάθαμε ότι η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ, ήταν με την «πλάτη στον τοίχο» και έπρεπε να εφαρμόσει μνημόνιο όπως το ΠΑΣΟΚ και η ΝΔ. Θέλω να πω ότι μήπως όλα όσα ζήσαμε αφορούσαν το πεδίο της επικοινωνίας και όχι κάποιο «εναλλακτικό ριζοσπαστικό σχέδιο διακυβέρνησης»;

Όχι κάνετε λάθος. Δεν αφορούσαν απλώς το πεδίο της επικοινωνίας, αφορούσαν και το πεδίο της πολιτικής. Το «αντιμνημόνιο» αποτέλεσε μια πολιτική ταυτότητα, μια πολιτική κουλτούρα, μια πολιτική επικοινωνία αλλά και ταυτόχρονα έναν σχεδιασμό δημόσιων πολιτικών. Αυτός ο σχεδιασμός ηττήθηκε, ακόμη χειρότερα, συνετρίβη.

Αναμφίβολα, γιατί σε αυτό το σχέδιο -που δεν ήταν ολόκληρο για πέταμα, κάθε άλλο- υπήρξαν μαξιμαλιστικές στοχεύσεις και λάθος αποτιμήσεις του διεθνούς περιβάλλοντος.

Όμως και τότε ακριβώς αναδείχτηκε η σημασία του ηγέτη στη λήψη δύσκολων αποφάσεων. Κι αυτό είναι ακόμη μια διάσταση του ηγέτη, όχι μόνο δηλαδή η ικανότητα του να εμπνεύσει αλλά και να πάρει σκληρές αποφάσεις και να στρίψει το τιμόνι όταν αυτό χρειαστεί αναλαμβάνοντας την ευθύνη για αυτήν την αναγκαία στροφή.

…ο Αλέξης Τσίπρας δεν άξιζε να ζήσει όλα αυτά που συνέβησαν από το καλοκαίρι και έπειτα. Αυτή η εξέλιξη ήταν μια βαθιά προσβολή στην ιστορία του και στην κληρονομιά του.

Ας επιστρέψουμε στον Ανδρέα Παπανδρέου γιατί τον προσπεράσαμε γρήγορα. Ο Παπανδρέου δεν ενέπνευσε μόνο.

Πραγματοποίησε τρεις μεγάλες στροφές ιστορικής σημασίας: α) αυτήν έναντι της τότε ΕΟΚ όπου από υπέρμαχος της μη ένταξης και της αποχώρησης μετέτρεψε σταδιακά το ΠΑΣΟΚ σε φιλοευρωπαϊκό κόμμα,  β) αυτήν έναντι του ΝΑΤΟ (ιδιαίτερα στο θέμα των αμερικανικών βάσεων) όπου από σκληρός αντι-νατοϊκός εξελίχθηκε σε ένα πραγματιστή και γ) στο πεδίο της οικονομίας όπου προχώρησε σε μεγάλους συμβιβασμούς το 1985 και αργότερα το 1993 σε σχέση με τις αρχικές του οικονομικές θεωρήσεις. Επρόκειτο για μεγάλες, σχεδόν συνταρακτικού μεγέθους μετατοπίσεις σε σχέση με τις προηγούμενες πολιτικές του θέσεις. Ο Παπανδρέου κατάφερε να αντιληφθεί όχι μόνο τη σημασία των αλλαγών και ανέλαβε και την ευθύνη αυτών των αποφάσεων. Αυτό είναι η ηγεσία.

-Υπάρχει περιθώριο για τη δημιουργία ενός μεγάλου χώρου που θα ενώσει τους πολίτες που ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ και ΠΑΣΟΚ /ΚΙΝΑΛ; Και αυτό ποιος θα το προκαλέσει, οι ηγεσίες ή η βάση;

Ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται σε μια πορεία δραματικής συρρίκνωσης, σχεδόν αποσύνθεσης. Μέσα σε δύο μήνες και κάτι από την εκλογή του Κασσελάκη, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει χάσει περισσότερες από πέντε μονάδες και παλεύει να μην καταρρεύσει ολοκληρωτικά. Η ηγεσία αυτή όχι μόνο δεν εμπνέει αλλά, το αντίθετο, χλευάζεται δεξιά και αριστερά.

Είναι προφανές, πως ο Στέφανος Κασσελάκης ως ηγέτης δεν είναι απλώς ανεπαρκής αλλά στερείται και των ελάχιστων στοιχείων που πρέπει να διαθέτει κανείς για να προεδρεύει σε ένα κόμμα όπως είναι ο ΣΥΡΙΖΑ…

Ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται σε μια πορεία δραματικής συρρίκνωσης, σχεδόν αποσύνθεσης. Μέσα σε δύο μήνες και κάτι από την εκλογή του Κασσελάκη, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει χάσει περισσότερες από πέντε μονάδες και παλεύει να μην καταρρεύσει ολοκληρωτικά. Η ηγεσία αυτή όχι μόνο δεν εμπνέει αλλά, το αντίθετο, χλευάζεται δεξιά και αριστερά.

Αυτή η κατάσταση έχει πολλές αρνητικές συνέπειες τόσο στο εσωτερικό του κόμματος όσο και προς τα έξω. Μία από αυτές είναι ότι δεν μπορεί να διαμορφώσει συνθήκες σοβαρού πολιτικού διαλόγου μεταξύ των κομμάτων της Κεντροαριστεράς. Η ηγεσία Κασσελάκη όχι μόνο δεν μπορεί να εμπνεύσει τέτοιες διαδικασίες αλλά συμβάλει να πάνε τα πράγματα προς στην αντίθετη κατεύθυνση. Να το πω απλά: νομίζω πως ελάχιστοι θέλουν έχουν πάρε δώσε με τον ΣΥΡΙΖΑ αυτήν την περίοδο. Το γιατί το καταλαβαίνουμε όλοι εύκολα.

-Μετά τις εκλογές του Ιουνίου είχατε κάνει γνωστό ότι θα γράψετε ένα βιβλίο για όσα ζήσατε το διάστημα μεταξύ των δύο εκλογικών αναμετρήσεων του καλοκαιριού στην Κουμουνδούρου; Θα μας δώσετε μια γεύση; Μήπως είχε ξεκινήσει τότε η διάσπαση που έγινε στο κόμμα;

Η αλήθεια είναι πως δεν ξεκίνησα καν να το γράφω. Πρέπει να σας πω πως με πονάει αυτή η ιστορία και αυτό μου στερεί κάθε ενδιαφέρον να αφηγηθώ τις εμπειρίες της περιόδου -στο κάτω-κάτω ποιος πραγματικά ενδιαφέρεται;

Πάντως, είμαι πεισμένος, πως παρά τα όποια λάθη του ή τις παραλείψεις του, ο Αλέξης Τσίπρας δεν άξιζε να ζήσει όλα αυτά που συνέβησαν από το καλοκαίρι και έπειτα. Αυτή η εξέλιξη ήταν μια βαθιά προσβολή στην ιστορία του και στην κληρονομιά του. Κι η διάσπαση είναι απόρροια αυτής της βαθιάς προσβολής στην κουλτούρα,  την ταυτότητας και την ιστορία της Αριστεράς, όχι μόνο της ριζοσπαστικής αλλά κάθε εκδοχής της.

Όπως λέει ο ίδιος «σε καμιά ώριμη δημοκρατία δεν θα είχε συμβεί ένα σκάνδαλο τέτοιου μεγέθους με άμεση πρωθυπουργική ευθύνη και τα πράγματα θα πέρναγαν έτσι, σαν να είναι μια συνηθισμένη κατάσταση».

Συνέντευξη στον Χρόνη Διαμαντόπουλο

–Τι συνέπειες μπορεί να έχουν για την κυβέρνηση όσα έγιναν γνωστά σχετικά με τις τηλεφωνικές υποκλοπές; Μπορεί να έρθει φθορά από ένα ζήτημα αυτού του είδους;

Κατά τη γνώμη μου η κυβέρνηση βαδίζει με σταθερά βήματα από την κατάσταση του ηθικού ελλείματος στην οποία βρισκόταν εδώ και αρκετό διάστημα, στην κατάσταση ηθικής χρεοκοπίας στην οποία έχει περιπέσει μετά τις καταγγελίες του Ν. Ανδρουλάκη. Αυτή η κατάσταση ίσως να μην αποτυπώνεται απαραίτητα άμεσα σε σημαντική δημοσκοπική φθορά.

Μπορεί να χρειαστεί να περιμένουμε κάποιο διάστημα για αυτό. Όμως ο Πρωθυπουργός είναι πλέον πολιτικά απομονωμένος, χωρίς δυνατότητες διαμόρφωσης ευρύτερων συμμαχιών και συναινέσεων. Διατηρείται ακόμη γιατί τα συστημικά ΜΜΕ στην Ελλάδα λειτουργούν περισσότερο ως προπαγανδιστικός μηχανισμός της κυβέρνησης και δεν έχουν την απαραίτητη κριτική απόσταση απέναντι της.

Από εδώ και μπρος όμως κάθε στραβοπάτημα της κυβέρνησης θα αφήνει το αποτύπωμά του και στις δημοσκοπήσεις. Και αν, όπως αρκετοί εκτιμούν, ο χειμώνας που θα έρθει θα είναι όντως δύσκολος λόγω ακρίβειας για το μέσο νοικοκυριό, τότε τα πράγματα θα αρχίσουν να παρουσιάζουν μια άλλη δυναμική.

–Καθώς πρόκειται για ένα μείζον ζήτημα που αφορά τη Δημοκρατία μπορεί να γίνουν επιδιορθωτικές κινήσεις ή το λόγο έχουν οι πολίτες όποτε γίνουν εκλογές;

Ο Πρωθυπουργός θα έπρεπε να είχε παραιτηθεί! Τελεία και παύλα. Δεν υπάρχει άνθρωπος από το χώρο του Συνταγματικού Δικαίου που να μην το έχει επισημάνει αυτό με τον έναν ή τον άλλο τρόπο.

Ο κ. Μητσοτάκης με τη στάση του δείχνει πως βάζει την εξουσία του και τον εαυτό του, πάνω από τη χώρα και την παράταξή του. Σε καμιά ώριμη δημοκρατία δεν θα είχε συμβεί ένα σκάνδαλο τέτοιου μεγέθους με άμεση πρωθυπουργική ευθύνη και τα πράγματα θα πέρναγαν έτσι, σαν να είναι μια συνηθισμένη κατάσταση. Αν είχε παραιτηθεί θα έκανε καλό και στη χώρα και στο κόμμα του.

Θα έδειχνε πως η δημοκρατία ακόμη και μέσα από τα λάθη της μπορεί να ανανεώνεται και να βελτιώνεται. Τώρα έχουμε έναν πρωθυπουργό που κρύβει από τους πολίτες κρίσιμες πληροφορίες τις οποίες όμως γνωρίζουν οι μυστικές υπηρεσίες και μηχανισμοί αδιαφανείς.

 Από κει και πέρα, οι διορθωτικές κινήσεις είναι απαραίτητες και πρέπει να γίνουν άμεσα. Το κοινοβούλιο πρέπει να πάρει πρωτοβουλίες προς αυτήν την κατεύθυνση, έστω κι αν με αυτήν την κυβέρνηση τα πράγματα δεν σε αφήνουν να αισιοδοξείς. Η Αντιπολίτευση, κυρίως, με πρωτοβουλίες και συγκεκριμένες προτάσεις οφείλει να βάλει τον πήχη ψηλά, και με τέτοιο τρόπο ώστε, όταν έρθει η ώρα που θα αναλάβει την διακυβέρνηση της χώρας να μην μπορεί να υπαναχωρήσει σε αυτά τα κρίσιμα για τη Δημοκρατία ζητήματα.

–Να ανησυχούμε για την ποιότητα της Δημοκρατίας μας;

Ε, βέβαια να ανησυχούμε και μάλιστα  πολύ. Μην ακούτε αυτούς που λένε πως η δημοκρατία μας δεν κινδυνεύει και άλλα τέτοια.

Όποιος γνωρίζει την ευρωπαϊκή ή και την ελληνική ιστορία των τελευταίων δύο αιώνων, αντιλαμβάνεται ότι τίποτε δεν είναι δοσμένο. Πως κάτω από συνθήκες, μια κοινωνία μπορεί να εκπέσει σε συνθήκες πολιτικού αυταρχισμού.

Τα παραδείγματα είναι αμέτρητα για να μην μας ανησυχούν. Επιπλέον, τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας ειδικά παρατηρούνται ποιοτικές αλλαγές προς το χειρότερο οι οποίες έχουν υπονομεύσει, τη δημοκρατική λειτουργία του κοινοβουλίου, την ποιότητα της ενημέρωσης και τα ατομικά δικαιώματα.

• Αν δεν αντιλαμβανόμαστε ως κοινωνία ότι όλα αυτά συνιστούν απειλή, τότε βρισκόμαστε σε μια κατάσταση μιθριδατισμού και τα χειρότερα είναι μπροστά μας. Και τότε θα είναι πολύ αργά για να αντιδράσουμε.

Στη βάση αυτών των ανησυχιών συγκροτήθηκε η πρωτοβουλία «ΩΡΑ ΜΗΔΕΝ», για την υπεράσπιση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, που απευθύνεται σε κάθε πολίτη που ανησυχεί για την ποιότητα της δημοκρατίας μας και θέλει να την υπερασπιστεί.