Σεραφείμ Κοτρώτσος

Η κυβέρνηση, ως θα ανέμενε κανείς, επικαλείται το γεγονός ότι η 2η οικονομία της Ευρώπης βρίσκεται στο κατώφλι του ΔΝΤ, και μόνο το ότι πρόκειται για την Γαλλία εμποδίζει το επόμενο βήμα, που κατ΄ αναλογία θα μοιάζει με όσα υπέστη η Ελλάδα περίπου δέκα πέντε χρόνια πριν. Και το επικαλείται για να αναδείξει τους κινδύνους της πολιτικής αστάθειας που βιώνει το ιστορικό ευρωπαϊκό “πολιτικό εργαστήριο”, σε αντίθεση με την εξαιρετική θέση της Ελλάδας που αποτυπώνεται στους δείκτες των διεθνών οίκων. Μέχρις εκεί.

Για το κατά πόσο ο ίδιος ο Εμανουέλ Μακρόν προκάλεσε ο ίδιος αυτή την αστάθεια, καμία κουβέντα. Όπως και για το ότι το πολυδαίδαλο γαλλικό πολιτικό σύστημα κινδυνεύει κατά κύριο λόγο από την διόγκωση της ακροδεξιάς που ήρθε εξωραϊσμένη να καλύψει τα μεγάλα κοινωνικά ναρκοπέδια που άφησαν πίσω τους οι πολιτικές του Γάλλου προέδρου.

Για την επιμονή του Μακρόν να αρνείται την ελάχιστη αυτοκριτική για τα μεγάλα λάθη του, και την αναγκαία αναθεώρηση των πολιτικών σκληρού μνημονίου που εισηγείται, κυρίως, όμως, για τον αυτοκρατορικό αρνητισμό του να αποδεχτεί τη νέα πολιτική και κοινωνική γεωγραφία και να επιζητήσει συγκλίσεις και συνεργασίες, επίσης ούτε λέξη.

Αλλά και για μερίδα της κεντροαριστεράς, η Γαλλία γίνεται αντιληπτή μόνο λόγω της εκλογικά επιτυχημένης δοκιμής του (Νέου) Λάϊκού Μετώπου. Το γεγονός ότι, οι μάλλον ακραίες και εκτός ευρωπαϊκής και οικονομικής πραγματικότητας προτάσεις που εισηγείται το ισχυρότερο μέρος της (Ανυπότακτη Γαλλία) χαλαρώνουν τους δεσμούς μεταξύ των κομμάτων που το απαρτίζουν, σιωπή. Όπως και για το ότι το Μέτωπο είναι πολύ λιγότερο …μέτωπο, σε σύγκριση με τις προ διετίας εκλογές, ότι, δηλαδή, οι Σοσιαλιστές, για παράδειγμα, επιζητούν συγκλίσεις υπό προϋποθέσεις που ο Μελανσόν αρνείται να προσφέρει.

Η Ακροδεξιά της Λεπέν είναι, αναμφίβολα, δημιούργημα -σε μεγάλο βαθμό- των πολιτικών του Μακρόν, και είναι πράγματι παράδοξο ένας ηγέτης με ματιά στρατηγικού βάθους, ενίοτε, για τα ευρωπαϊκά, να αποδεικνύεται τόσο δέσμιος των Λουδοβίκειων συνδρόμων στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό. Ως εκ τούτου, το δίλημμα “ή εγώ, ή η Λεπέν” αποδυναμώθηκε, και τώρα ίσως εξαερωθεί, είτε γίνουν σύντομα πρόωρες εκλογές, είτε στις προεδρικές του 2027. Διότι, η μετωρική άνοδος της “Εθνικής Συσπείρωσης”, εν τέλει η “κανονικοποίηση” της Λεπέν, είναι το αποτέλεσμα των εμμονών και των λαθών του ίδιου του Γάλλου προέδρου.

Η γαλλική κρίση είναι οικονομική, πρωτίστως, όμως, είναι πολιτική. Και καλό θα ήταν να μην την επικαλείται κανείς ad hoc. Η εικόνα του γαλλικού “εργαστηρίου” πρέπει να κοιταχτεί συνολικά και από απόσταση, να αντιληφθεί κανείς την κύρια ευθύνη του Μακρόν, τον τρόπο που αντιδρούν οι κοινωνίες όταν βρεθούν με την πλάτη στον τοίχο, και όταν όλα αυτά συνδυάζονται με την αδυναμία μετριοπαθών πολιτικών δυνάμεων να συνεννοηθούν.

Εν τέλει ισχύουν αυτά που γράφει στην κατακλείδα άρθρου του (KREPORT), ο έμπειρος παρατηρητής και σχολιαστής των γαλλικών εξελίξεων Γ. Σεφερτζής: “…Εξελίξεις που κάνουν τους Γάλλους να ντρέπονται και την Μαρίν Λε Πεν να τρίβει τα χέρια της. Γιατί δεν είναι δύσκολο να καταλάβει ότι ο θυμός των συμπατριωτών της αυτή τη φορά δεν είναι ο θερμός θυμός που θέριεψε με το κίνημα των κίτρινων γιλέκων, αλλά ο ψυχρός θυμός της απόγνωσης που θα την φέρει στην εξουσία. Θα είναι το τελευταίο κατόρθωμα του Μακρόν. Ο τελευταίος διασώζεται προς το παρόν για τον απλούστατο λόγο ότι ο φόβος φυλάει τα έρμα και συμβουλεύει τα κόμματα του ενδιάμεσου χώρου να μη διακινδυνεύσουν διάλυση της Εθνοσυνέλευσης και νέες εκλογές τουλάχιστον μέχρις ότου ψηφιστεί ο νέος προϋπολογισμός. Γιατί διαφορετικά το πιθανότερο είναι, αν δεν εξαερωθεί, το μπλοκ των κεντρώων να διαλυθεί στα εξ ων συνετέθη”.

Και το γεγονός ότι καθ’ ημάς δεν διαφαίνεται κάποια προσωπικότητα σαν την Λεπέν δεν σημαίνει ότι ο “ψυχρός θυμός της απόγνωσης” δεν θα βρεί τρόπους εκτόνωσης. Είτε στον υφιστάμενο -αν και κατακερματισμένο- εγχώριο αντισυστημισμό, είτε σε όσα κυοφορούνται, είτε, κυρίως, στην ακόμα πιό έντονη και μαζική απομάκρυνση των πολιτών από το πολιτικό σύστημα και τις κάλπες. Το εύρημα της έρευνας World Survey- διαΝΕΟσις, σύμφωνα με το οποίο ένας στους πέντε ψηφοφόρους θα ήθελε έναν ανεξέλεγκτο ηγέτη τύπου Πούτιν, ή Ερντογάν, και το άλλο ότι το 15% θεωρεί “πολύ ή αρκετά καλό” μία …Χούντα, απαντά σε όσους νομίζουν ότι το γαλλικό πολιτικό Βατερλώ εξισορροπείται από τα δικά μας φαντασιακά Αούστερλιτς.

του ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΟΤΡΩΤΣΟΥ

Μία ανάλογη προβολή επιχειρείται ξανά. “Τα αποτελέσματα των γαλλικών εκλογών μπορούν να διαβαστούν και ως προειδοποιητικό σήμα για τα ελληνικά πράγματα”, γράφει στο κεντρικό της άρθρο η έγκριτη “Καθημερινή”. “Το μέγεθος της αποχής δείχνει ότι η πόλωση δεν συσπειρώνει τους πολίτες. Τους απωθεί. Και ο κοινοβουλευτικός κατακερματισμός δεν βοηθάει την αντιπροσωπευτική δημοκρατία να λειτουργήσει. Χρειάζονται καθαρές και σταθερές κυβερνητικές λύσεις”.

Η προβολή καταλήγει δαιδαλωδώς στο υποδόριο δίλημμα περί αυτοδυναμίας. Κατά το άρθρο, μόνο οι σταθερές (αυτοδύναμες) κυβερνήσεις μπορούν να επιτρέψουν στην αντιπροωπευτική δημοκρατία να λειτουργήσει. Κάπως έτσι καταλήγει η περιγραφή για “βουτιά στο άγνωστο”, και σε άλλα μέσα ενημέρωσης. Αυτό είναι, πράγματι, το συμπέρασμα που μπορεί να εξάγει ένας “ουδέτερος” παρατηρητής του γαλλικού πολιτικού αρμαγεδδώνα από την ασφάλεια των Αθηνών;

Αναμφίβολα, το γαλλικό πολιτικό πρελούδιο θα μπορούσε (με μεγάλο βαθμό επισφάλειας που αφορά στις ελληνικές ιδιαιτερότητες) να αποτελέσει προειδοποιητικό σήμα για τα καθ΄ημάς. Η Γαλλία έχει μία πολιτική εγγύτητα με την Ελλάδα, ενδεδυμένη και από την παραδοσιακή συμπάθεια των Ελλήνων για τους Γάλλους. Όμως, φοβάμαι πως ακολουθούν διαστρεβλώσεις και άγχος προσαρμογής βολικών συμπερασμάτων στην εγχώρια πολιτική διαμάχη που ελάχιστα πλέον απέχει από την εκλογική σύγκρουση.

Η πρώτη διαστρέβλωση συμπυκνώνεται στην άποψη πως είναι η πόλωση που οδηγεί στην αποχή των πολιτών. Πέραν του γεγονότος ότι η αποχή στις γαλλικές, σε μικρότερο βαθμό και στις ελληνικές, εκλογές, είναι μία σχεδόν μόνιμη κατάσταση τα τελευταία περίπου 10 χρόνια (με ανοδική τάση), τίθεται το ερώτημα: η πόλωση κρατά μακριά σχεδόν έναν στους δύο πολίτες από τις κάλπες, ή, μήπως, είναι οι ασκούμενες πολιτικές των κυβερνήσεων, σε συνδυασμό με την εμφύτευση στο συλλογικό υποσυνείδητο πως δεν υπάρχουν ορατές εναλλακτικές;

Ο Μακρόν ηττήθηκε, δηλαδή, με εκκωφαντικό τρόπο επειδή υπήρξε πόλωση με τον Μελανσόν, ή με την Λε Πέν, ή επειδή η αποχή σημαίνει καταγγελία του εγωκεντρικού και καθεστωτικού μακρονισμού (όπως έγραφε η Libe και παραδόξως (;) συμφωνούσε εν μέρει και ο Le Monde); Μαζί, ίσως, με την αίσθηση εκείνων που απείχαν πως το αντίπαλο δέος του Μελανσόν δεν είναι ικανό να προσφέρει πλήρη και ασφαλή εναλλακτική λύση.

Την δε εκτόξευση του μακιγιαρισμένου ακροδεξιού μορφώματος της Λε Πέν θα την παραμελήσουμε και δεν θα δούμε αυτό που βλέπουν πολλές γαλλικές αναλύσεις: ό,τι, δηλαδή, είναι η ουσία του μακρονισμού που ωθεί μεγάλο αριθμό Γάλλων να αποενοχοποιήσουν διά της ψήφου τους αυτό που πραγματικά είναι η Λε Πέν. Και πως εξηγείται, διά του συνθήματος “φταίει η πόλωση”, το γεγονός πως στις εκλογικές περιφέρειες που συγκρούστηκαν υποψήφιοι του Nupes και του RN οι ψηφοφόροι του Ensemble απείχαν επιδεικτικά και ενίσχυσαν εμμέσως το κόμμα της Λε Πέν;

Η δεύτερη διαστρέβλωση αφορά την άποψη πως ο κοινοβουλευτικός κατακερματισμός δεν βοηθάει την αντιπροσωπευτική δημοκρατία να λειτουργήσει. Μα, η αποχή σημαίνει, σε μεγάλο βαθμό, πως ένας μεγάλος αριθμός ψηφοφόρων δεν φθάνουν στην κάλπη επειδή θεωρούν πως δεν λειτουργεί (γι αυτούς) η αντιπροσωπευτική δημοκρατία, κι επειδή, επιπλέον, θεωρούν ή φοβούνται πως οι προβαλλόμενες εναλλακτικές δεν θα συνεισφέρουν πολλά περισσότερα σε αυτή την δομική αδυναμία των ευρωπαϊκών συστημάτων διακυβέρνησης και των κοινωνιών.

Κι εδώ -με το βλέμμα στα καθ΄ημάς- κρύβεται ένας άλλος ελέφαντας στο δωμάτιο. Το ζητούμενο της αυτοδυναμίας για τον Μακρόν, ή οιονδήποτε άλλο, δεν είναι και ζητούμενο για μεγάλη μερίδα των ψηφοφόρων επειδή πιστεύουν πως η αυτοδυναμία καταλήγει σε αντίληψη καθεστωτισμού (macronisme, ονομάζουν το φαινόμενοι οι Γάλλοι εννοώντας την υπερσυγκέντρωση εξουσιών και το μοντέλο άσκησης πολιτικής) και εν τέλει αποκλεισμού τους από τις αποφάσεις. Η αυτοδυναμία από μόνη της δεν είναι κακό πράγμα, η διαχείρισή της, όμως, με εγωκεντρισμό και διλήμματα για σταθερότητα, η οποία ευνοεί λίγους και όχι όλους, είναι ακριβώς αυτό που αποστρέφονται οι πολίτες –εν προκειμένω οι Γάλλοι, αλλά οι προβολές μπορεί να γίνουν ελεύθερα.

Την αποχή, λοιπόν, δεν την γεννά η πόλωση αλλά η αίσθηση του πολίτη-ψηφοφόρου πώς δεν έχει πραγματικό λόγο να συμμετάσχει και αισθάνεται ανήμπορος μπροστά στο εγωκεντρικό τέρας που δεν μοιράζεται επαρκώς την εξουσία που του απονεμήθηκε από το εκλογικό σώμα.

Εν κατακλείδι, ο Μακρόν ουδέποτε θριάμβευσε στις προεδρικές εκλογές. Και μόνο μέσα σε δύο μήνες βρίσκεται αντιμέτωπος με τον λογαριασμό της πρώτης πενταετίας του. Δυστυχώς, είναι αυτός ο μακρονισμός που νίκησε μεν την ακροδεξιά στις προεδρικές εκλογές, αξιοποιώντας το δημοκρατικό μέτωπο, δεν έδειξε, όμως, πως έλαβε το μήνυμα και της επέτρεψε να επιστρέψει, να εκτοξεύσει την κοινοβουλευτική της εκπροσώπηση και την Λε Πεν να ονειρεύεται πιά να μπει ως πρόεδρος στα Ηλύσια Πεδία το 2027.

Προτίμησε, και δυστυχώς επιμένει, να κάνει το ίδιο λάθος που κάνουν και αρκετοί στην εγχώρια σκηνή. Να ταυτίζουν τα “άκρα”, θεωρώντας εξίσου επικίνδυνο το Nupes των αριστερών, σοσιαλιστών, κομμουνιστών και οικολόγων υπό τον (όντως αμφιλεγόμενο) Μελανσόν με το RN της Λε Πέν. Όσο το λεγόμενο κέντρο μετατοπίζεται στην επιθετική απολυτότητα απέναντι στην αριστερά, τόσο η ακροδεξιά θα νομιμοποιείται ως εναλλακτική λύση. Και τόσο περισσότερο θα αιτιολογείται σε πολλούς πως η αποχή είναι η μοναδική διαφυγή.