Ρούλα Σκουρογιάννη

Η διοργάνωση δεν αποτέλεσε απλώς ένα επιστημονικό γεγονός: ανέδειξε πως η συζήτηση για τη μακροζωία στην Ελλάδα, πλέον, αποκτά θεσμική δύναμη, κοινωνική διάσταση και πραγματικό αντίκτυπο στη δημόσια υγεία.

Ζούμε περισσότερο και πρέπει να ζήσουμε καλύτερα

Η μακροζωία δεν αφορά μόνο την παράταση της ζωής. Είναι υπόσχεση για:

·         περισσότερα χρόνια υγείας,

·         αυτονομία,

·         δημιουργικότητα,

·         αξιοπρέπεια.

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιούς Μακροζωίας δεσμεύεται να φέρνει την επιστήμη κοντά στον πολίτη, να μετατρέπει τη γνώση σε δράσεις με κοινωνικό αντίκτυπο και να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας Ελλάδας όπου οι πολίτες δεν ζουν απλώς περισσότερο – ζουν καλύτερα, σήμερα και όχι σε ένα μακρινό μέλλον.

Ισχυρή θεσμική παρουσία – Εθνική προτεραιότητα η υγιής μακροζωία

Ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, και ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, συμμετείχαν στο Forum, υπογραμμίζοντας ότι η υγιής μακροζωία αποτελεί στρατηγικό πυλώνα για:

·         τη δημόσια υγεία,

·         τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας,

·         την κοινωνική συνοχή,

·         την προσαρμογή της χώρας στις δημογραφικές προκλήσεις.

Η επιστήμη της μακροζωίας στο επίκεντρο

Καθ’ όλη τη διάρκεια της ολοήμερης διοργάνωσης, κορυφαίοι Έλληνες και διεθνείς επιστήμονες παρουσίασαν τις νεότερες εξελίξεις στη βιολογία της γήρανσης, στην ιατρική του τρόπου ζωής, στις νέες θεραπείες και στην πολιτική υγείας για ενεργό και αξιοπρεπή γήρανση.

Ιδιαίτερο βάρος έδωσε η ισχυρή διεθνής συμμετοχή, με προσωπικότητες όπως:

·         Prof. Andrea B. Maier (National University of Singapore – Center for Healthy Longevity & University of Amsterdam)

·         Dr. Anna Marie Olsen (University College London)

·         Prof. Vittorio Calabrese, MD (University of Catania, President ESAAM)

·         Dr. Leda Katsibardi (University of Montpellier)

·         Prof. Heike A. Bischoff-Ferrari (Πανεπιστήμιο Βασιλείας, Global Healthspan Extension Consortium)

·         Dr. Elena Panzeri (Intus Biosciences)

Η συμμετοχή τους ανέδειξε το Forum ως διεθνή κόμβο ανταλλαγής γνώσης, τοποθετώντας την Ελλάδα στο παγκόσμιο δίκτυο μακροζωίας και ανοίγοντας νέους δρόμους συνεργασίας.

Σημαντική ήταν και η παρουσία καταξιωμένων Ελλήνων επιστημόνων, όπως του Καθηγητή Γεωργίου Π. Χρούσου, του Νικηφόρου Διαμαντούρου, του Γεωργίου Πατούλη, του Καθηγητή Κωνσταντίνου Α. Στρατάκη και του Καθηγητή Δημήτριου Κουρέτα.
Τη γέφυρα ανάμεσα στη σύνθετη επιστήμη και στο ευρύ κοινό ανέλαβαν οι δημοσιογράφοι Μιχάλης Κεφαλογιάννης, Μαρία Δουρουδή και Μάκης Προβατάς.

Τιμητικές διακρίσεις και παγκόσμιες πρωτοβουλίες

Στο πλαίσιο του Forum απονεμήθηκε Τιμητικό Βραβείο Δια Βίου Προσφοράς στη Δρ. Α. Σιμοπούλου για την πολύτιμη συνεισφορά της στην έρευνα της διατροφής και της μακροζωίας. Παράλληλα, παρουσιάστηκαν νέες διεθνείς συνεργασίες που αναδεικνύουν τον ενεργό ρόλο της Ελλάδας στη διαμόρφωση των παγκόσμιων στρατηγικών για μια υγιή ζωή με μεγαλύτερη διάρκεια.

Το Ινστιτούτο Μακροζωίας: Κύρος, αποστολή και επιστημονική βάση

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιούς Μακροζωίας συγκεντρώνει προσωπικότητες με διεθνές κύρος, επιστημονική εγκυρότητα και σημαντική ερευνητική παραγωγή. Στο Forum συμμετείχαν τα ιδρυτικά μέλη του Ινστιτούτου και το Διοικητικό Συμβούλιο: Καλλιόπη Καλαϊτζή, Πέτρος Μαμαλάκης, Βάκυ Πάκα, Μιχάλης Παπαχαραλάμπους, Εύη Χατζηανδρέου και Νεκτάριος Ταβερναράκης.

Κορυφαίοι ερευνητές και μέλη της Επιστημονικής Επιτροπής – όπως οι Δημήτριος Βλαχάκης, Κίμων Βολίκας, Στάθης Γκόνος, Βασίλειος Γοργούλης, Δημήτριος Κλέτσας και Νεκτάριος Ταβερναράκης – ενίσχυσαν το πρόγραμμα με ομιλίες και παρεμβάσεις, επιβεβαιώνοντας ότι κάθε δράση του Ινστιτούτου στηρίζεται σε τεκμηριωμένη, σύγχρονη επιστημονική γνώση.

«Η υγιής μακροζωία είναι στα χέρια μας»

Ο Πρόεδρος του Ινστιτούτου, Καθηγητής Γεώργιος Π. Χρούσος, Ακαδημαϊκός και Πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ, έθεσε τον τόνο της συζήτησης:

«Η υγιής μακροζωία είναι στα χέρια μας. Δεν είναι υπόθεση μόνο ειδικών.
Είναι δικαίωμα όλων μας. Αν αξιοποιήσουμε την επιστήμη και τα δεδομένα που ήδη διαθέτουμε, μπορούμε μέσα σε λίγα χρόνια να δούμε απτές αλλαγές στην υγεία του πληθυσμού – στην πραγματική καθημερινότητα των ανθρώπων.»

Το Forum ως αφετηρία για μια εθνική στρατηγική μακροζωίας

Το 1ο Forum δεν ήταν μια μεμονωμένη εκδήλωση∙ αποτέλεσε την απαρχή μιας εθνικής συζήτησης για το πώς η Ελλάδα μπορεί να χτίσει το δικό της μοντέλο υγιούς μακροζωίας, με στόχο:

·         στρατηγικές επενδύσεις στην πρόληψη,

·         υποστήριξη της ενεργού και αξιοπρεπούς γήρανσης,

·         αξιοποίηση της καινοτομίας, της τεχνολογίας και της επιχειρηματικότητας,

·         διαμόρφωση ενός νέου “κοινωνικού συμβολαίου” μακροζωίας για όλους.

Το Ινστιτούτο απευθύνει ανοιχτή πρόσκληση σε επιστήμονες, επαγγελματίες υγείας, θεσμούς, επιχειρήσεις και πολίτες να συμμετέχουν σε αυτή τη συλλογική προσπάθεια.

Τα επόμενα βήματα του Ελληνικού Ινστιτούτου Υγιούς Μακροζωίας

Μετά την επιτυχημένη διοργάνωση του πρώτου Forum, το Ινστιτούτο ήδη σχεδιάζει μια σειρά από φιλόδοξες ενέργειες που θα διαμορφώσουν τον εθνικό χάρτη μακροζωίας:

• Πρωτοβουλίες πολιτικής

Προτάσεις για την ενσωμάτωση της υγιούς μακροζωίας στον εθνικό σχεδιασμό υγείας, στην κοινωνική πολιτική και στις δημόσιες υπηρεσίες.

• Εκστρατείες ενημέρωσης και εκπαίδευσης

Προγράμματα για το ευρύ κοινό, συνεργασίες με την τοπική αυτοδιοίκηση και δράσεις ευαισθητοποίησης σε όλη την Ελλάδα.

• Πιστοποιήσεις και πρότυπα ποιότητας

Ανάπτυξη διεθνώς αναγνωρίσιμων προτύπων στη μακροζωία, που θα τοποθετήσουν την Ελλάδα ως χώρα αναφοράς στην Ευρώπη.

• Διεθνείς συνεργασίες

Εμβάθυνση των συνεργασιών που αναδείχθηκαν στο Forum, με πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και hubs μακροζωίας παγκοσμίως.

Γιατί ζούμε περισσότερο – και γιατί πρέπει να ζήσουμε καλύτερα

Η μακροζωία δεν αφορά μόνο την παράταση της ζωής. Είναι υπόσχεση για:

·         περισσότερα χρόνια υγείας,

·         αυτονομία,

·         δημιουργικότητα,

·         αξιοπρέπεια.

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιούς Μακροζωίας δεσμεύεται να φέρνει την επιστήμη κοντά στον πολίτη, να μετατρέπει τη γνώση σε δράσεις με κοινωνικό αντίκτυπο και να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας Ελλάδας όπου οι πολίτες δεν ζουν απλώς περισσότερο – ζουν καλύτερα, σήμερα και όχι σε ένα μακρινό μέλλον.

Πριν τον θάνατό της, τον Αύγουστο του 2024, η ίδια είχε συναινέσει να δοθούν στους επιστήμονες δείγματα αίματος, σάλιου, ούρων και κοπράνων, προκειμένου να συγκριθούν με δεδομένα από άλλους υπερήλικες.

Γενετικά μυστικά μακροζωίας

Η ανάλυση έδειξε ότι, αν και υπήρχαν δείκτες προχωρημένης ηλικίας, η Μπράνιας διατηρούσε εντυπωσιακά «νεανικά» χαρακτηριστικά. Είχε χαμηλά επίπεδα φλεγμονής, υγιές μικροβίωμα εντέρου και ένα γενετικό προφίλ που εμφάνιζε αλλαγές στην έκφραση των γονιδίων χωρίς να τροποποιείται το DNA.

Επιπλέον, έφερε σπάνιες γενετικές παραλλαγές που φαίνεται να την προστάτευαν από καρδιαγγειακά νοσήματα, διαβήτη αλλά και από νευροεκφυλιστικές ασθένειες όπως το Αλτσχάιμερ και το Πάρκινσον. Οι ερευνητές χαρακτήρισαν την περίπτωσή της «εξαιρετική», υπογραμμίζοντας ότι τα ευρήματα προσφέρουν νέα στοιχεία για τη βιολογία της γήρανσης και πιθανές στρατηγικές για την παράταση της ζωής.

Ο ρόλος του τρόπου ζωής

Πέρα από τη γενετική, οι επιστήμονες στάθηκαν και στις καθημερινές της συνήθειες. Η Μπράνιας κατανάλωνε τρία γιαούρτια την ημέρα, ακολουθούσε μεσογειακή διατροφή, διατηρούσε σταθερό πρόγραμμα ύπνου, έκανε άσκηση και συμμετείχε ενεργά στην κοινωνική ζωή.

Η ανάγνωση, το πιάνο και η ενασχόληση με τον κήπο της συμπλήρωναν έναν ισορροπημένο τρόπο ζωής, που σύμφωνα με τους ειδικούς συνέβαλε στη μακροζωία της.

Η πρόκληση για την επιστήμη

Η περίπτωση της Μπράνιας αποδεικνύει ότι η γήρανση και η ασθένεια δεν είναι πάντα αλληλένδετες, καταρρίπτοντας την αντίληψη ότι τα πολλά χρόνια ζωής συνοδεύονται αναγκαστικά από σοβαρά προβλήματα υγείας.

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Cell Reports Medicine, ανοίγει νέους δρόμους για την κατανόηση της υγιούς γήρανσης και ενισχύει την πεποίθηση ότι ο συνδυασμός γενετικής προδιάθεσης και υγιεινού τρόπου ζωής μπορεί να παρατείνει τη ζωή και την καλή υγεία του ανθρώπου.

Ανατρέχοντας στον Ιπποκράτη, θα νικήσουμε το μεταβολικό σύνδρομο

«Τα τελευταία 70 χρόνια το προσδόκιμο επιβίωσης έχει μεγαλώσει, κυρίως χάρη στα καλά φάρμακα που διαθέτουμε. Ωστόσο, το ψυχο-κοινωνικό στρες είναι παντού παρόν ξεκινώντας ήδη από την εμβρυική κιόλας ηλικία, ενώ νωρίς στη ζωή ξεκινούν επίσης η υπερβαρότητα και η παχυσαρκία», ανέφερε ο Γιώργος Χρούσος, Καθηγητής Παιδιατρικής & Ενδοκρινολογίας, Ιατρική Σχολή, Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο. Ένα τρίτο των παχύσαρκων και υπέρβαρων στην ηλικία των 50 ετών έχουν το πλήρες μεταβολικό σύνδρομο κι άλλο ένα τρίτο έχουν μερικό μεταβολικό σύνδρομο, ενώ η χρόνια ενεργοποίηση του συστήματος του στρες συνδυάζεται με την αύξηση της κορτιζόλης και των φλεγμονωδών κυτοκινών, επισήμανε ο κος Χρούσος. Τι σημαίνει αυτό; Ψυχοσωματικά, κατάθλιψη, εξαρτήσεις, αντικοινωνική συμπεριφορά, μείωση λίμπιντο, κούραση, πόνος, αύξηση βάρους, φλεγμονές, ανοσοποιητική δυσλειτουργία, υπογονιμότητα, καρδιαγγειακή νόσος, άνοια, οστεοπενία, πρόωρη γήρανση, προδιάθεση για μολύνσεις και ανάπτυξη καρκίνου, μεταξύ άλλων. Τι μπορούμε να κάνουμε για να ζούμε περισσότερο και καλά; Ανατρέχοντας στον Ιπποκράτη, ο κ. Χρούσος ανέφερε: διατροφή, άσκηση, ύπνος, κανονική συχνότητα ύπνου και γευμάτων, διαχείριση του στρες. «Εφαρμόζοντας από νωρίς αυτά τα απλά πράγματα, έχεις ένα ανθεκτικό ξεκίνημα για τη ζωή».

Κύριος παράγοντας που επηρεάζει την υγεία μας είναι ο τρόπος ζωής μας

«Έχουμε καταφέρει να αυξήσουμε το προσδόκιμο επιβίωσης. Τι γίνεται, όμως, με τα χρόνια που ζούμε χωρίς ασθένεια ή αναπηρία; Φαίνεται πως αυτό δεν το καταφέραμε» ανέφερε η Καλλιόπη Καλαϊτζή, MD Founder & chief medical officer, The longevity & wellbeing clinic, Greece, επισημαίνοντας ότι από τα 56 εκ. θανάτων που κατέγραψε ο ΠΟΥ το 2015, τα 40 οφείλονταν σε νοσήματα που μπορούν να προληφθούν. Γιατί συμβαίνει αυτό; «Φαίνεται πως τα συστήματα υγείας είναι περισσότερο συστήματα ασθένειας και λιγότερο συστήματα υγείας, παρότι αυτό που προσδιορίζει την πιθανότητα να πεθάνουμε νωρίς έχει να κάνει μόνο κατά 10% με το Σύστημα Υγείας. Ένα 40% έχει να κάνει με τον τρόπο ζωής κι ένα 30% έχει να κάνει με τη γενετική. Άρα, όλα μας τα χρήματα τα δίνουμε σε αυτό το 10% και κλείνουμε τα μάτια στο 90% που μπορεί να παίζει σημαντικότερο ρόλο» τόνισε. Κι αν το να κάνουμε αλλαγές στον τρόπο ζωής μας φαίνεται ακριβό σε ατομικό επίπεδο, για τα συστήματα υγείας στην πραγματικότητα συνιστά εξοικονόμηση πόρων. Κάποιοι λένε ότι μπορούμε να το πετύχουμε στο μέλλον με τα φάρμακα. Τι μπορούμε να κάνουμε άμεσα; Μελέτες δείχνουν πως «το να μην έχεις καπνίσει ποτέ, να έχεις φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος (BMI ≤23), η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ, η υγιεινή (μεσογειακή) διατροφή και η φυσική δραστηριότητα για 30 λεπτά την ημέρα» μπορούν να προσφέρουν έως και 43 επιπλέον υγιή χρόνια ζωής, κατέληξε.

Η τεχνολογίας μας βοηθά να ζούμε περισσότερο και καλύτερα

Παίρνοντας τον λόγο, ο Θοδωρής Φέσσας, Πρόεδρος, Quest Holdings ανέφερε ότι το 50% των δαπανών υγείας αφορά στην αντιμετώπιση μόλις πέντε μακροχρόνιων ασθενειών, με το 20% του ΑΕΠ στις ΗΠΑ να απορροφάται από το Σύστημα Υγείας. «Άρα ένας υγιής πληθυσμός, πέρα από την ελάφρυνση των εξόδων υγείας, προσφέρει και στην Οικονομία, αφού υπάρχει μεγαλύτερη προσφορά εργασίας», συμπλήρωσε, τονίζοντας τα οφέλη που έχει η τεράστια πρόοδος της τεχνολογίας για να ζούμε περισσότερο και καλύτερα. Σε επίπεδο διάγνωσης για παράδειγμα, η ετήσια MRI θα μπορούσε να εντοπίσει μία ασθένεια πριν εκδηλωθεί ή στα αρχικά της στάδια, ενώ τα wearables θα μπορούσαν να μας προφυλάξουν από καρδιαγγειακά επεισόδια, ανέφερε ο κ. Φέσσας.